دانلود پایان نامه ارشد درمورد کیفیت زندگی، عدالت اجتماعی، حمل و نقل، زندگی شهری

دانلود پایان نامه ارشد

درسال2003 ارائه کرد.در مفهوم تعادل بیولوژیکی به عنوان وجهی از کیفیت زندگی، پرسش هایی دربارۀ بنیاد نهادهای بیولوژیکی مرتبط با انسان مطرح است. از این دیدگاه، سلامت جسمانی فرد منعکس کننده وضعیت سیستم بیولوژیکی است که در آن سلول های بدن نیاز به اطلاعات دقیق و موشکافانه برای حفظ سلامتی دارند. در این مدل همچنین درک پتانسیل های زندگی از مفاهیمِ تعیین کننده و محوریِ کیفیت زندگی است. افراد از این پتانسیل ها برای فعالیت ها، ارتباطات اجتماعی و کار استفاده می کنند. مفهوم نیاز و تحقق آن در این مدل جایگاه ویژه و شاخصی دارد. نیازها به طور معمول با کیفیت زندگی مرتبط اند و بدیهی است هنگامی که نیازهای افراد برآورده گردد، کیفیت زندگی نیز بالا ارزیابی مي شود. در مدل پیشنهادی وینگوتو، جنبه های عینی کیفیت زندگی با عوامل خارجی سروکار مي یابند. این عوامل عبارتند از: درآمد، وضعیت ازدواج، وضعیت سلامتی و ارتباطات اجتماعی.
به طور کلی باتوجه به مدل تلفیقی کیفیت زندگی می توان گفت که احساس رفاه و عوامل عینی عمدتاً سطحی اند، به این علت که با توانایی افراد برای پذیرش ارزش های فرهنگی ارتباط دارند، در صورتی که ابعاد رضایت از زندگی و تحقق نیازها مرتبط با جنبه های عمیق کیفیت زندگی است (Ventgoto,2003:1030- 1040 ) .

شکل (2-12) تئوری تلفیقی کیفیت زندگی ،وینگوتو: 2003
-مدل جکسونویل59 در آمریکا مدلی شناخته شده در سنجش کیفیت زندگی است که سالانه جهت پایش کیفیت زندگی مورد استفاده قرار می گیرد .این مدل با شاخص CVIجنبه های متفاوت زندگی را با مشارکت گسترده مردم در انجمن ملی جکسونویل ارزیابی وبا استفاده از دو شاخص عینی و ذهنی و برای ایجاد تغییرات مثبت در شرایط زندگی شهروندان همانندیک کاتالیزور اجرا می گردد JCCI ,1997)).
-داس60 (2008 ) چارچوب مفهومي بر اي سنجش كيفيت زندگي شهري پيشنهاد كرده كه ارتباط بين محيط و كيفيت زندگي را نشان مي دهد . اين مدل رويكردي پايين به بالا را پيشنهاد مي كند كه در آن هردو شاخص هاي عيني و ذهني براي مطالعه كيفيت كلي زندگي مورد توجه قرار گرفته اند . اين چارچوب محيط خارجي زندگي يعني بعد عيني را با ادراك افراد ازمحيط زندگيشان يعني بعد ذهني تركيب مي كند .
2-11 – نظریه ها و مکاتب تاثیرگذار برکیفیت زندگی
کیفیت زندگی شهری در جایگاه و مفهوم کنونی آن برآیند تحولات، نظریه ها و جریانات فکری متعددی است که در مجموع می توان آنها را در چهار رویکرد یا الگوی نظری طبقه بندی نمود.
1) رفاه و عدالت اجتماعی و مکتب جغرافیای رادیکال:
دیوید اسمیت در سال 1994 اولین جغرافیدانی بود که موضوع کیفیت زندگی، رفاه و عدالت اجتماعی رادر اثر ارزشمند خود با عنوان (جغرافیا و عدالت اجتماعی)باتوجه به شاخص های اجتماعی ذهنی و مقایسه عینی بیان نمود.شاخصه های مورد تاکید اسمیت شامل: بهداشت، مسکن، خدمات عمومی، شادمانی خانوادگی، تعلیم و تربیت، فرصت های اشتغال، حقوق و دستمزد، خوراک، حق رای، امید به زندگی، مصرف روزانه پروتئین حیوانی، درصد ثبت نام در مدارس، تعداد متوسط تلفن و روزنامه و نظایر آن مي باشد (اسمیت، 1381 :160-189 ).
بی تردید مفهوم عدالت اجتماعی وابستگی مستقیمی با عدالت دولت دارد. موضوعی که با جغرافیای رادیکال بوسیله دیوید هاروی 61 در کتاب پر ارزش خود (عدالت اجتماعی شهر) 1973 بیان نموده است. مفهوم عدالت اجتماعی در این اثر ارزشمند، کمک به خیر و صلاح همگانی، ملاک توزيع درآمد درتمامي نواحي، تخصیص عادلانه منابع و رفع نیازهای اساسی مردم می باشد.(شکویی، 1382 :141)
2) جنبش زیست بوم گرایی و مفهوم توسعه پایدار:
انتشار گزارش هشدار دهنده باشگاه رم در 1975 درباره تباهی منابع تجدید پذیر طبیعت و تباهی محیط زیست به پیدایش جنبش زیست بوم گرایی، اکولوژيسم (اعتماد به دگرگونی شیوه زندگی اجتماعی و سیاسی در جهت حیات پایدار و شکوفایی انسان) در سطح جهانی منجر گردید. انتظارات و تحولات برخاسته از این جنبش در مرحله بعد در قالب مفهوم توسعه پایدار شکل گرفت و در دهه 1980 از سوی کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه رسماًٌ ارائه گردید. مفهومی که در کنار شاخص های اقتصادی توسعه ضرورت توجه به دو شاخص فرهنگی- اجتماعی و زیست محیطی را مطرح و بر جایگاه محوری آنها در برنامه ریزی مدیریت و توسعه تاکید نمود.
3) حمایت ها و تاکیدات سازمان ها و کمیسیون های جهانی:
همزمان با تدوین رسمی شاخص های اجتماعی در ایالات متحده در 1973 سازمان ملل متحد نیز از این موضوع حمایت نموده و در کنفرانس 1975 بر ابعاد اجتماعی مسکن، کیفیت زندگی و بهزیستی اجتماعی در برنامه های توسعه مسکن تاکید نمود. تعریف رسمی سازمان ملل متحد از رفاه اجتماعی در سال 1963و گزارش باشگاه رم در سال1975، طرح مفهوم توسعه پایدار از سوی کمیسیون جهانی محیط زیست در سال 1980، برنامه سازمان ملل متحد با عنوان ارزشیابی آثار زیست محیطی توسعه، گزارش توسعه انسانی 1994 سازمان ملل گزارش کیفیت زندگی انجمن توسعه ماوراء از جمله مهم ترین برنامه ها و حمایت های جهانی است. که همگی بر ضرورت توجه به بهبود کیفیت زندگی شهری تاکید داشتند.
4) روش های و رویکردهای جدید در برنامه ریزی شهری:
همزمان با تقویت رویکردهای اجتماعی در طرح های برنامه ریزی شهری، به جایگاه شهروندان و مسائل مربوط به کیفیت زندگی آنان بیش از پیش توجه شد. اهم رویکردها در این زمینه عبارتند از: برنامه ریزی حمایتی سال 1965 که توسط پل داوید اف 62 در آمریکا باهدف مبارزه با تبعیض نژادی و حمایت از فقرا و محرومان شکل گرفت و البته ارتباط نزدیکی با برنامه ریزی عدالت خواه داشت، در دهه 1970، برنامه ریزی مشارکتی و دموکراتیک که با تاکید بر کثرت گرایی، جامعه مدنی، نهادهای اجتماعات محلی و سازمان های غیرحکومتی63 تدوین گردید، برنامه ریزی گام به گام چارلز لیند بلوم و هم چنین برنامه ریزی پاسخگو از شین مک کوئل در سال1981 با تاکید برپاسخگویی مدیران به نیازهای مردمی در حین اجرای برنامه ها اشاره دارد(علي اكبري وهمکار ، 1389:127و 128).
2-12 – تجربیات کشور های جهان در زمینه کیفیت زندگی
كنفرانسها و گنگره هاي بين المللي تحت عنوان توسعه ی پايدار شهري در قالب كنفرانس ريو و اسكان بشر در استانبول و …. تاكيد جدي بر مشاركت جهاني به منظور تحقيق توسعه پايدار به مفهوم تامين نيازهاي اساسي و به طور كلي ارتقاء كيفيت زندگي شهري بوده است (مهدي زاده ،1382: 65-59 ).
دکتر فوتو آن سیک 64 بر مبنای کار وانگ و دی 65 در کشورسنگاپور 14 شاخص ذهنی (زندگی خانوادگی، تحصیل، ثروت، سلامت، زندگی اجتماعی، زندگی کاری، خودشکوفایی، ایمان و مذهب، فراغت، مسکن، خدمات عمومی، محیط زیست، رسانه ها و کالا و خدمات مصرفی)را برای ارزیابی کیفیت زندگی استخراج کرد.وی در سال 1988 حوزه خدمات عمومی را به سه حوزه جداگانه شامل سلامت، حمل و نقل و صنایع همگانی (آب، برق) تقسیم و دو حوزه جدید امنیت عمومی و سیاست را به آنها اضافه نمود و بدین ترتیب 18 حوزه کیفیت زندگی را تشکیل داده اند (FooTuan seic,2000: 33).
مرکز مطالعات کیفیت زندگی در آمریکا طي سالهاي 1990 تا 1995 حدود 2100 مقاله درزمینه ی كيفيت زندگي در شهرها و سكونتگاههاي روستایي اختصاص داشته است. بسياري ازاین مطالعات هر ساله انجام مي گيرد. مثلاً در شهر شارلوت 173 محله هر ساله بر حسب شرايط اجتماعي ، اقتصادي ، و فيزيكي مورد ارزيابي قرار گرفته و محلات مورد نظر به سه دسته با ثبات ، در خطر يا شكننده ، و آسيب پذير طبقه بندي مي شوند .نتايج بدست آمده براي ايجاد تحول و برنامه ريزي آتي مورد استفاده قرار مي گيرند (خوارزمي ،1388: 17 ). دراین رابطه توجه به وضعیت فرد از نظر ثروت مادی، پایگاه اجتماعی و سلامت، برداشت و ادراک فردی از این شرایط و رضایت از زندگی نیز موردارزیابی قرارمی گیرد.
در هلند با استفاده از شاخص LCI 66یا شاخص شرایط زندگی در سال 1974 توسط اداره برنامه فرهنگی و اجتماعی این کشور به عنوان یک ابزار یکپارچه برای محاسبه شرایط زندگی در هلند پیشنهاد شد و از 23 شاخص 8 زمینه( مسکن، سلامت، قدرت خرید، فعالیت های اوقات فراغت ،تحرک، مشارکت اجتماعی، فعالیت ورزشی )با 110 متغیر تشکیل شده است (Schyns & Boelhouwer, 2004:1).
در گزارش شاخص های کیفیت زندگی شهرداری های هلند علاوه بر شاخص هایی که فقر مسکن و تجهیزات شهری را می سنجد، بر شاخص هایی چون میانگین ساعت سفر بین محل کار و سکونت فضای سبز، تعداد مراکز فرهنگی، تعداد اتومبیل و نسبت آن به مساحت شهر، تعداد اتوبوس در برابر 1000 نفر جمعیت و دسترسی به مرکز شهر تاکید شده است (خاتم، 1384 : 55و56).
پژوهشی تحت عنوان رویکردی چند جانبه به کیفیت زندگی شهری در شهر استانبول توسط آلنگین 67و همکاران (2001) صورت گرفت. بعد اول: کیفیت محیط فیزیکی است كه شامل 5 شاخص به ترتیب ساختمان ها، نوع مسکن، فضای سبز، مناطق تنوعی، خدمات و زیرساخت های شهری می باشد. بعد دوم: کیفیت محیط اجتماعی است که به 6 شاخص میزان خدمات آموزشی، هزینه خدمات آموزشی، میزان خدمات بهداشتی، فعالیت های فرهنگی, امنیت تقسیم شده است و کیفیت محیط اقتصادی شامل: هزینه زندگی، فرصت پیداکردن کار رضایت بخش، هزینه مسکن و چهارمین بعد :کیفیت حمل و نقل و ارتباطات كه حمل و نقل عمومی و جریان ترافیک را شامل مي شود((خاتم، 1384 : 55و56).
مک کریا و همکاران (2006) در پژوهشی ابعاد مختلف زندگی شهری در کوئیزلند استرالیا را به شرح ذیل تقسیم نموده است.
الف) دسترسی عینی : 4 شاخص فاصله تا دبیرستان، فاصله تا مرکز خرید، فاصله تا تسهیلات ورزشی، فاصله تا بیمارستان را مي توان بيان نمود.
ب) تراکم مسکونی عینی: تراکم جمعیتی (در کیلومتر مربع)، تراکم مسکونی (در کیلومتر مربع)
ج) هزینه مسکن عینی: قیمت اجاره و خرید مسکن در مناطق آماری
د) دسترسی ذهنی:رضایت مندی از دسترسی به دبیرستان، رضایت مندی از دسترسی به مراکز خرید، رضایت مندی از دسترسی به تسهیلات، رضایت مندی از دسترسی به بیمارستان Mc,crea.et.al,2006:94)).
مطالعات فوق نشان می دهد که در پیشبرداهداف توسعه پایدار ،توجه به امرکیفیت زندگی اهمیت زیادی می یابد.
2-13 – شهر پایدار و شهر پرتراکم
شهر پر تراکم، تنوع فعالیت ها ومشاغل شهروندان را به همراه دارد که خود به معنای تنوع فرهنگ ها، قومیت ها و ترکیب وسیعی از طبقات اجتماعی مختلف است. این گستردگی اجتماعی، کیفیت زندگی شهری را بالنده کرده، شهری زنده تر، امن تر، محیطی برابر و عادلانه تر ایجاد می کند. در شهر پرتراکم امکان عبور از مرزهای طبقاتی و درآمدی برای شهروندان بیشتر و احتمال دستیابی به عدالت اجتماعی قوی تر است. شهر پرتراکم، با کاهش فاصله های فیزیکی نیاز به تردد های شهری را کاهش داده و از آلودگی هوای ناشی از حمل و نقل و اتومبیل می کاهد. دراین شهربا استفاده بهینه از زمین های درون شهری ، اراضی کشاورزی پیرامون شهرها را از دست اندازی و توسعه های شهری محفوظ می دارد.
«فشرده سازی بافت های شهری»68 از جمله مواردی است که برای دستیابی به شهر پایدار پیشنهاد شده است. افزایش تراکم می تواند از طریق «فرم ساخت» 69 (راه حل کالبدی)، یا تمرکز فعالیت ها (راه حل اقتصادی) انجام پذیرد ( عزيزي ،1383 :107).
2-14 – شهر فشرده و كيفيت زندگي
بيشتر تئوري هاي « شهرفشرده » تاكيد بر ارتباط فرم شهري و كيفيت زندگي داشته اند . متراكم سازي شهري باعث ايجاد نواحي شهري امن تر و سرزنده تر شده ونیزسبب حمايت از مشاغل ، سرويس هاي محلي و تعاملات اجتماعي شهري مي شود . اين گرايش به كيفيت زندگي در حركت هاي جاري و معاصر به سوي طراحي فرم هاي شهري، سنتي جديد و روستاشهري70به عنوان گرايش مسلط قابل مشاهده است .
ايده شهر فشرده مي تواند براي ارتقاي كيفيت زندگي شهري شهروندان با ايجاد فضاهاي پرتحرك ،مناسب و جذاب ،از نظر انرژي مقرون به صرفه و مشوق حمل و نقل عمومي ،سودمند باشد(مثنوی ،82 13 :91).
با اين استدلال كه اين مدل به بسط و پراكنش اثرات ترافيك در محيطي بازتر و در نتيجه جذب آنها در محيط و آلودگي

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد کیفیت زندگی، رضایت مندی، شاخص های ذهنی، زندگی شهری Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد دریای خزر، استان مازندران، طرح تفصیلی، نقاط شهری