دانلود پایان نامه ارشد درمورد نهضت ترجمه، امام صادق، سده چهارم، فرهنگ و تمدن

دانلود پایان نامه ارشد

اساسي علوم اسلامي فراغت پيدا کردند در پرتو اهتمام و سياست‌هاي تشويقي برخي خلفاي عباسي، با استفاده از ثروتهاي بيت المال، توجه مسلمانان عمدتا به صنايعي جلب شد که در اختيار تمدنهاي غيرمسلمان قرار داشت.
نهضت ترجمه، گرچه از دور? بني‌اميه آغاز شده بود، ولي تاثير اصلي خود را درزمان بني‌عباس گذاشت و ترجمه‌هاي آگاهانه‌، که تاثيرات تاريخي و اجتماعي و فرهنگي عميق بر جاي گذاشت با ظهور نخستين خلفاي عباسي آغاز شد. نهضت ترجمه بيش از دو سده ادامه داشت و به ويژه در زمان منصور، دومين خليفه عباسي اقدامات مهمي در ترجمه تحت اللفظي و معنايي انجام شد.76
به طور کلي نهضت ترجمه در زمان عباسي ها را مي توان به دوره هايي تقسيم کرد:
الف) دوره هارون الرشيد: در اين دوره تاکيد بر ترجمه آثاري در علوم مختلف بود. دراين دوره هر سرزمين که فتح مي شد کتابخانه‌اش به بغداد منتقل مي شد.
ب)دوره مامون:(218-198) دراين دوره، به علت بحث‌هاي کلامي بين مسلمين، تأکيد بر ترجمه آثار فلسفي بود.
ج) دوره پس از مامون): در زمان متوکل، کار ترجمه همچنان ادامه داشت؛ اما انتقال بيت‌الحکمه از بغداد به سامرا در زمان معتصم(227-218) باعث کاستن از اهميت بيت الحکمه گشت.
د) پايان نهضت ترجمه: همه رشته‌ها به سطحي بالاتر از سطوح آثار ترجمه شده رسيده بودند لذا بانيان علم بيشتر پشتيبان مطالب اصيل به زبان عربي بودند. و نهضت ترجمه از رونق افتاد.77
2( بومي سازي
در اثر ممارست مسلمانان در تحصيل و شوق دانش اندوزي بي امان آنها، تا اواسط قرن سوم هجري تمدن اسلام، نه تنها ارثيه يونان را از انهدام و فراموشى نجات داد و آن را اسلوب و نظم بخشيد و به اروپا داد، بلكه پايه‌گذار خيلي از علوم گرديد؛ تمدن اسلامى كشف ها و اختراع هاى گرانبهاى بى شمارى را در همه بخش هاى علم تجربى. به مغرب زمين هديه كرده است78
مسلمين گرچه از صفر شروع کرده بودند و برخي علوم را از راه تقليد آموختند، اما به نوشت? جرجى زيدان، علوم مزبور با تحقيقات جديد علماى اسلام رنگ تازه به خود گرفت و مطابق مقتضيات محيط و مناسب با تمدن اسلام پيشرفت كرد.79 جرجى زيدان در اين مورد مى گويد: “مسلمانان بهترين معلومات هر ملتى را از آنان گرفته اند… و از خود چيزهايى بر آن افزودند و از مجموع آن ، علوم و صنايع و آداب تمدن اسلامى را پديد آوردند.”80
به اين ترتيب با انتقال ميراث تمدن هاى گذشته به جهان اسلام و دّرآميختگى آن با روح اسلامى حاکم بر جوامع مسلمان ، فرهنگ و تمدن وسيع اسلامى به وجود آمد؛ تمدنى که روح آن اسلامى و عناصر آن ، ميراث تمدن هاى ديگر بود.
4- شکل گيري علوم و دانشمندان در اسلام
گرچه علوم به تبع فراواني‌شان داراي تقسيمات زيادي هم هستند؛ اما در يک طبقه‌بندي، دانش‌ها را مي‌توان به علوم اسلامي و غير اسلامي تقسيم کرد؛ علوم اسلامي، علومي هستند که به طور خالص از تفکر اسلامي و از متن آمزه هايشان برخاسته‌اند و علوم غيراسلامي علومي هستند که اصل آن از تمدن هاي ديگر به اسلام رسيده است و مسلمانان آن را بسط داده‌اند.
1) علوم اسلامي
علومي که از متن اسلام جاري گشتند، بسيارند ولي ما به برخي از آنها من باب روشن شدن پيشرفت مسلمين در اين زمينه ها مواردي را متذکر مي شويم.
1. قرائت
اين علم، از کهن‌ترين علوم اسلامي است و در واقع پايه‌گذار اين علم، پيامبر و اميرالمومنين بودند. و با فزوني قرائتها، به پنجاه قرائت، که مشهورترين آن ها قراء سبعه است، به وجود آمد81 اين علم در سده 4تا 6 هجري رو به پيشرفت داشت اما در سه سده بعد، رشد مناسبي نداشته و در سد? ده تا دوازدهم و باظهور صفويه و آميخته شدن دين و سياست، علم قرائت نيز فضاي رو به پيشرفتي احساس کرد.82
نخستين کسي که شروع به جمع‌آوري قرائت‌ها در يک کتاب کرد، ابو عبيد قاسم بن سلام( م224ق) بود که تمام قرائت‌ها را با همان، هفت قرائت معروف، در بيست و پنج قرائت خلاصه کرد.. بعد از وي احمدبن جبير کوفي؛ و بعد از او قاضي اسماعيل ابن اسحاق مکي(م 282ق) پديد آمدند. در 310قمري، نيز محمد جرير طبري کتابي به نام الجامع، نوشت؛ وي بيش از بيست قرائت را در آن گردآوري کرد.
در سد? پنج هجري کتاب‌هاي بسياري نگاشته شد. در اندلس ابوعمرو عثمان بين سعيد داني و شاطبي اندلسي کتاب هاي فراواني در قرائت پديد آوردند.83
در سده دوازدهم نيز برخي آثاري چون، الکشف من القراآت السبعه، به دست قاضي سعيد قمي به وجود آمد.
2. تفسير
ظهور مرحله تدوين تفسير در اواخر عهد بني‌اميه و اول بي‌عباس، يعني در سال 133 بوده. به نظر بسياري از اهل سنت و شيعه، سعيد بن جبير نخستين تدوين کننده تفسير به شمار مي رود که شاگرد ابن عباس بود. ودر واقع اگر دنبال پاسخ اساسي باشيم پيامبر و علي(ع) جوب سوال است؛ چرا که علي عليه السلام، موسس تفسير عقلي از قرآن بود و اوج تفسير به وسيله امام محمد باقر و امام صادق انجام شد. تفسير عقلي که از سده دوم آغاز شده بود در سده شش هجري به اوج رسيد84 البته مناهج تفسيري بسيار زيادي در اسلامبه اوج رسيد که اين مجال در خور پرداختن به آن نيست85
نحله‌هاي متفاوت تفسيري نشان از پويايي مسلمين در اين عرصه دارد؛ که مهمترين آن‌ها عبارتند از: تفسير قرآن به قرآن، تفسير اجتهادي، تفسير موضوعي، تفسير تطبيقي، تفسير عصري تفسير تاريخي، تفسير فلسفي، تفسير ادبي، تفسير نقلي، تفسي رمزي، تفسير عرفاني و.. 86
در سده سوم هجري،جامع البيان في تفسير القرآن توسط محمد بن جرير طبري به وجود آمد. در سده چهارم، تفسير نعماني از محمد بن ابراهيمبن جعفرر نعماني، در سده پنجم، التبيان في تفسير القرآن اثر محمد ابن حسن طوسي پديد آمد.
در سد? ششم، مجمع البيان في تفسير القرآن، اثر شيخ طبرسي نوشته شد. البته الکافي الشافي و جوامع الجامع نيز نگاشته شد. و در همين سده روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن، اثر ابوالفتوح رازي نوشته شد.
در سده هفتم، الجامع الاحکام توسط خزرجي قرزبي که مالکي مذهب بود پديد آمد. در سده هشتم عبدالله ابن عمر، انوار التنزيل را نوشت. در سده دهم، جلال الدين سيوطي، الدرالمنثورفي تفسير المأثور را نوشت . و در سده يازدهم، ملا محسن فيض کاشاني، تفسير صافي را به وجود آورد.
در سده چهاردهم، محمد حسين طباطبايي تفسير الميزان، که يکي از معروف‌ترين کتب تفسيري شيعه است، به نگارش درآورد.87
3. حديث
با توجه به اين که قوانين اسلامي از دو منبع قرآن و سنت گرفته ميشود و گفتار پيامبر و معصومين در تفسير قران نقش غير قابل انکاري در ميان مسلمين دارد؛ مسلمين از همان ابتداي اسلام کار را با جمع آوري احايث مختلف نبوي سرآغاز اين علم بود؛ شروع و به جمع‌آوري احاديث اهتمام گماشتند؛ مثلا از عهد اميرالمومنين تا عهد امام‌حسن عسکري، در نيمه، سده سوم هجري چهارصد کتاب حديث تاليف کرد‌ه‌اند.
با توجه به کثرت کتب روايي موجود، از ميان هم? آنها به چند مور اشاره مي کنيم:
از سده 4 هجري علماي شيعه با تدوين چهار کتاب مهم حديثي گام بسيار مهمي را در پيشبرد اين علم انجام گاشتند؛ که الکافي توسط شيخ کليني( 329 ق) ، من لايحضره الفقيه توسط شيخ صدوق به وجود آمد، و شيخ طوسي کتاب هاي تهذيب و استبصار را نگارش کرد
در اين ميان، طي سده دوم تا چهاردهم، دانشمندان اهل سنت نيز آثاري را در علم حديث داشته‌اند که مشهورترين آنها عبارتنداز: صحيح بخاري، صحيح مسلم، سنن ابن ماجه، سنن ابن‌داود و سنن‌نسائي است88
4. فقه و اصول
اين علم در ميان شيعيان در زمان امامان شکل گرفت و آنها بودند که وظايف مکلفين را با بيان اصول و قواعد کلي مشخص مي نمودند. و در زمانهاي بعد تدوين، و تلفيق، نقدو… از احاديث مختلف توسط علماي مختلف انجام گرديد و فقه تشيع را، بزرگاني چون شيخ کليني، ابن جنيد،….شيخ انصاري، امام خميني و….بارور نمودند
در ميان اهل سنت نيز، فقهبا تاسيس مذاهب اربعه فقه، به کمال رسيد. نخستين مکتب فقهي آن ها را ابوحنيفه( 150-80 ق) تاسيس کرد؛ بعدي توسط مالک ابن انس( 179-93) شکل گرفت و مالکي ناميده شد؛ سومين مکتب توسط شافعي( 204-150) و چهارمي هم توسط احمد ابن حنبل(241-164) تشکيل شد و حنبلي نام گرفت.89
5. عرفان نظري
عرفان نظري عبارت است از : شناخت خداي متعال، صفات و افعال او، شناختي که نه از راه فکر و استدلال؛ بلکه از طريق ادراک قلبي و دريافت باطني حاصل شود. عرفان يعني شناخت خدا؛ ولي نه غايبانه و از راه عقل و برهان، بلکه با قلب و دل، و رويت او در عمق جان90
پس موضوع اين علم، توحيد و حقايق توحيدااست؛ و از ديدگاه روش شناسي، علمي است که روش کشفي- شهودي را برگزيده است.. و عرفان نظري ترجمان آن حقايق است و نه خود آن حقايق91
بزرگان اين حيطه خدا شناسي بسيار زيادند و در دوره هاي مختلف بزرگان فراواني در اين علم به ذکر دانسته هاي خود به مردم نمودند.
نخستين کسي که اين علم را به شکل دانش مدوني درآورده اميرالمومنين علي(ع) است که در ضمن نامه اي که به فرزندش امام حسن مجتبي، هنگام مراجعت از صفين مرقوم فرمودند، در آن، تمام ابواب اين علم و طرق سلوک آن و هم? عوامل سعادت و شقاوت ذکر شده است.. امام اهل سنت، ابواحمدحسن ابن عبدالله بن سعد عسکري، در کتابش، الزواجر و المواعظ، درباره آن چنين مي گويد: ” و اگر از حکمت چيزيشايستگي آن را داشته باشد که با طلا نوشته شود، همين نوشته امام است”92
حسن بصري در قرن دوم، کتاب رعايه حقوق الله را نوشت. نيکسون اعتقاد دارد: اولين مسلماني که روش حيات صوفيانه حقيقي را نوشت حسن بصري بوده است”.93 از يگر عرفاي اين عصر رابعه ادويه است که از اعاجيب روزگارش به حساب مي‌ايد. از قرن سوم تا قرن هفتم شاهد عرفايي چون: بايزيد بسطامي، بشر حافي، جنيد بغداي( وي لباس پشينه را بر انداخت و گفت: ليس الاعتبار بالخرقه و اما االعتبار بالحرقه”94)، ابو سعيد ابوالخير، خواجه عبدالله انصاري، و غزالي و.. بود
در قرن هفتم شاهد عارف بزگي هستيم که به محي‌الدين عربي مهمتترين آن هاست وي در 560- 638 مي زيست. شهودهاي ناب ، مقامات ويژه عرفاني و توانايي اعجاب برانگيز وي براي تببين و تفسير آن ها از وي شخصيتي ساخته که تا حالا هماوردي برايش ديده نشده است.. از وي فصوص الحکم و القتوحات مکيه به يادگار مانده است95. صدرالدين قونوي( 607- 673 هجري) وي بزرگترين شارح افکار ابن عربي است. و کتابهايي چون، مفتاح الغيب و نصوص فکو دارد؛. ملاعبدالرزاق کاشاني(م. 735) وداوود ابن محمود قيصري( م. 751)، و سيد حيدر آملي هم از مهمترين شخصيت ها در قرن 8 بود…. ملا عبدالرحمن جامي( 817- 898 هجري) مي زيست و عارف تاثير گذار ديگر، شيخ شهاب الدين سهروردي زنجاني، است که کتاب عوارف المعارف وي بنام است.96
6. کلام
اي علم ابتدا فقط در مورد بحث هاي اعتقادي مثل توحيد مي‌پرداخت ولي ارتباط با مکاتب فکري بيگانه باعث به وجود آمدن متکلمان بزرگ که بايد روشهاي فکري نوين و عقلي را ياد داشته باشند؛ شد.
هشام بن حکم(199ق) که از شاگردان امام صادق بود؛ در فن مناظره بسيار تبحر داشت. وي داراي کتب کلامي متعددي است، من جمله،التوحيد، کتاب الجبر و القدر؛ و هشام‌بن سالم از شاگردان و اصحاب امام صادق و امام کاظم داراي کتابي بنه نام معراج، مي باشد.؛ مومن الطاق کتابهايي دارد به نام المعرفه، کتاب الامامه، کتاب الرد علي المعتزله في امامه الفضول دارند. و فضل ابين شاذان از شاگردان ديگر ائمه است گه در 260 هجري، مي زيسته است.97
متکلميني چون حسن بصري درسده سوم؛ متکلم معروف، شيخ مفيد در سده چهارم را شاهديم و بعد شخ طوسي که کتاب هاي مختلف در زمينه علم کلام خلق کردند. در سده پنجم، ابومحمد غزالي و در سده ششم مشهورترين متکلم، فخر رازي پديد آمد؛ و در سده 7 ابن تيميه بود و در ميان تشيع علامه حلي چشم به جهان گشود98
2) علوم ديگر و دانشمندان مسلمان اين عرصه
بي گمان عرص? علوم خاص

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد جهان اسلام، عقل و نقل Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد خواجه نظام الملک، نهضت ترجمه، هلال ماه