دانلود پایان نامه ارشد درمورد نهج البلاغه، علامه مجلسی، رفتار انسان

دانلود پایان نامه ارشد

اخوت، قرار دادن بین مهاجران و انصار، و تشویق به فعالیت‌های نیکوکارانه از آن جمله‌اند. البته در کنار این‌ها سیاست نظارت و مراقبت نیز اهمیت داشت.
تثبیت اقتصادی در عرصة اشتغال، تثبیت قیمت‌ها، ایجاد تعادل در تراز پرداخت‌های خارجی و رشد اقتصادی و نیز توزیع عادلانه و تخصیص منابع، از اهداف جاری سیاست‌های اقتصادی اسلام محسوب می‌شوند.
قرآن و سنّت دربردارندة بسياري از گزاره‌هاي وصفي‌اند كه به تحليل اقتصادي كمك مي‌كنند؛ گزاره‌هايي كه در اقتصاد آن‌ها را قوانين علمي مي‌ناميم. برخي از اين آيات عبارتند از:
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ و َالْأَنْعَامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتَاعُ ‏الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ) آل عمران ،14) دوستىِ خواستنيها [ى گوناگون‏] از: زنان و پسران و اموال فراوان از زر و سيم و اسب‏هاى نشاندار و دامها و كشتزار [ها] براى مردم آراسته شده، [ليكن‏] اين جمله، مايه تمتّع زندگى دنياست، و [حال آنكه‏] فرجام نيكو نزد خداست.
وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ( العادیات ،8) و راستى او سخت شيفته مال است. (
وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَبْكَمُ لاَيَقْدِرُ عَلَى‏ شَيْ‏ءٍ وَ هُوَ كَلٌّ عَلَى‏ مَوْلاَهُ أَيْنَما يُوَجِّهْهُ لاَيَأْتِ بِخَيرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَ مَن يَأْمُر ُبِالْعَدْلِ وَ هُوَ عَلَى‏ صرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ(نحل، 76.) خدا مثلى [ديگر] مى‏زند: دو مردند كه يكى از آنها لال است و هيچ كارى از او برنمى‏آيد و او سربار خداوندگارش مى‏باشد. هر جا كه او را مى‏فرستد خيرى به همراه نمى‏آورد. آيا او با كسى كه به عدالت فرمان مى‏دهد و خود بر راه راست است يكسان است؟
وَ إِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَن لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ مُبِينٍ (یس،47) و چون به آنان گفته شود: «از آنچه خدا به شما روزى داده انفاق كنيد»، كسانى كه كافر شده‏اند، به آنان كه ايمان آورده‏اند، مى‏گويند: «آيا كسى را بخورانيم كه اگر خدا مى‏خواست [خودش‏] وى را مى‏خورانيد؟ شما جز در گمراهىِ آشكارى [بيش‏] نيستيد.»
علم اقتصاد : بررسي رفتار انسان دربارة استفاده از منابع محدود براي تأمين نيازهاي نامحدود است. اين تعريف ، شامل رفتار انسان در توليد و توزيع و مصرف مي‌شود؛ آگاهی و شناخت علم اقتصاد ، كيفيت تأثير بر بعضي مقادير مانند مصرف، سرمايه‌گذاري، درآمد مالياتي و شناخت آثاري است كه با تغيير، خواسته يا ناخواسته، يكي از عوامل مؤثر در كميت اقتصادي حاصل مي‌شود. ، زيرا اين‌كار، كشاورز را بر افزايش تلاش توليدي‌اش تشويق مي‌كند، و كمك‌هاي توليد و بازاريابي را براي او ميسّر مي‌سازد؛ كمك‌هايي از قبيل آب براي آبياري و راه براي انتقال محصول، افزون بر افزايش مساحت زمين‌هاي كشاورزي آبياري شده. همة اين امور باعث افزايش كمّي توليد كشاورز خواهد شد. افزايش توليد كشاورزي از سويي سبب افزايش سطح زندگي و از سوي ديگر باعث افزايش درآمد مالياتي مي‌شود.
هيچ كس نمي‏تواند درباره پيوند مثبت و سازنده ميان علم و پيشرفت اقتصادي ترديد به خود راه دهد؛ امّا با اين حال، نمي‏توان اين حقيقت مهم را انكار كرد كه چنين پيوندي كاملاً پيچيده و بسيار سخت است.
( الماسی،1384 ، ص ۲۴۳.) براي سهولت بخشيدن به اين كار بس دشوار و هموار كردن راه سخت آن، بايد اين نكات را در نظر گرفت:
يك. ضرورت ارتباط ميان ذخيره علمي و سرمايه فنّي: ذخيره علمي و معرفتي آن گاه مي‏تواند در رشد اقتصادي سهم داشته باشد كه به سرمايه فنّي تبديل گردد. در غير اين صورت، رشد علمي به تنهايي ارزش ندارد و نمي‏تواند در اين زمينه به دستاوردي نايل گردد. در كشورهاي پيشرفته، مؤسّسات پژوهشي و علمي متكفّل ايجاد اين پيوند هستند؛ زيرا هم به نيازهاي علمي واقفند و هم به تازه‏ترين دستاوردهاي دانش جديد آگاهي دارند و مي‏توانند رشد منسجمِ برخاسته از پيوند علم و صنعت را تأمين سازند.

فصل دوم
مبانی و اصول سیاست و اقتصاد سالم از دیدگاه قرآن و روایات

مبانی سیاست و اقتصاد سالم الف-
بامراجعه به آیات قرآن کریم ملاحظه می شود که مبا نی یک اقتصاد سالم به طور کلی عبارتند از:
توحید محوری 1 –
انسان در اين نظام، خدا گونه و داراي اراده است و از اين جهت مورد عنايت و اعتماد باري تعالي است، در حالي كه مي تواند شيطان صفت باشد و عليه مأموريت و مسئوليت خويش سر به طغيان بر آورد. او هم مي تواند تمام حقايق علمي را بياموزد و هم مي تواند جامد و بي تحرك باقي بماند و برخلاف جهت توحيد حركت كند.
با توجه به آنچه گفته شد در چارچوب اقتصاد اسلامي، خدا؛ يعني حقيقت مطلق، اساس ارزش و مالك همه مخلوقات عالم است. اوست، كه منابع طبيعي را به انسان كه امين و خليفه خود قرار داده، عطا فرموده است. منابع و نعمت هايي كه خداوند در اختيار انسان گذاشته است از آن همه است. حال اين خود انسان است كه آزادانه از اين منابع به نيكوترين وجه استفاده كند و رفاه جامعه خويش مؤثر واقع شود و يا اينكه راهي را برگزيند كه به ويراني، نابودي و انحطاط اين منابع بينجامد. به عبارت ديگر؛ اين خود انسان ها هستند كه سرنوشت خود را تعيين مي كنند
رازقيت و ضمانت روزي آفريدگار
خداوند رزق و روزی را برای هر کس که می‏خواهد گسترده می‏سازد یا محدود می‏کند. اللَّهُ یَبْسطُ الرِّزْقَ لِمَن یَشَاءُ وَ یَقْدِرُ (رعد (13): 26) و هیچ جنبده‏ای در زمین نیست جز آن که رزق و روزی او بر عهدة خدا است. وَمَا مِن‏دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ إِلاَ عَلَی اللَّهِ رِزْقُهَا (هود (11): 6) و خداوند هر که را بخواهد، بدون حساب روزی می‏دهد. وَاللَّهُ ‏یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ (بقره (2): 212). در آیات متعدّدی از کتاب خدا این مضامین به چشم می‏خورد. ازطرفی در احادیث عدیده‏ای آمده است که «رزق انسان مضمون است و کسی نمی‏تواند مانع رزق مضمون شود» (مجلسی 1374: ج77، 187). «رزق دو نوع است: رزقی که انسان به دنبال آن است و رزقی که انسان را می طلبد و اگر به آن نرسد، او را در می‏یابد» (رضی، 1395: حکمت 379). «در پی رزق فردا مباش که‏ خداوند فرموده هر جنبده‏ای رزقش بر عهده او است» (طبرسی، 1392، ج 2، 356).
تعهّد و ضمانت الاهی در روزی رساندن با تعهّد انسانی یکسان نیست که برای فرزند و افراد تحت تکفّل خود غذا را فراهم می‏سازد. رزّاقیت خدا در جهت نظام عالم تکوین است. هر موجودی به اموری مجهّز است که او را هدایت ویاری می‏کند تا خود را حفظ کند. انسان باید ازتمام قوا و استعداد خود برای یافتن روزی بهره گیرد تا روزی خود را به دست آورد (مطهری، 1359: 101 ـ 111).
علی علیه السلام درباره رازقیّتِ خداوند مطالب فراوانی فرموده، و ابعاد گوناگون آن را بیان کرده است. در یک نگاه شاید بتوان چنین گزارشی ارائه کرد:
روزی انسان ها دو نوع است: روزی ای که انسان به دنبال آن می دود و روزی ای که به سراغ انسان می آید؛ حتّی اگر انسان در پی آن نباشد.( نهج البلاغه، حکمت 371.) چون انسان ها مخلوق خداوند متعال هستند، خدا آن ها را دوست دارد و به آن ها روزی می دهد؛( علامه مجلسی، ج 77، ص 340، ش 28؛ ابن ابی الحدید: ، ج 19، ص 141.) بلکه بر خود لازم کرده است که روزیشان را عطا کند(نهج البلاغه، خطبه 108.و توسعه در رزق و روزی مردم را مورد نظر خود قرار بدهد.( علامه مجلسی، ج 57، ص 107، ح 90.) همو به نحو عادلانه روزی آن ها را تقسیم می نماید.( نهج البلاغه، خطبه 89.)
در نگاه حضرت، خداوند بزرگ روزی بندگانش را تقدیر و اندازه گیری می کندو با توسعه و تضییق آن، انسان ها را در معرض آزمایش قرار می دهد؛ امّا خداوند برای بندگان مؤمن خود امتیاز دیگری قرار داده است و روزی آن ها را از مجراهایی که هیچ گاه گمانش را نمی برند (من حیث لایحتسب) می دهد.(
تقدیر روزی و تعیین و تقسیم آن به وسیله خداوند نه تنها با کار و تلاش منافاتی ندارد، بلکه از دیدگاه حضرت، کار و تلاش یکی از اسباب و علل تعیین روزی است: «لِکُلِّ شی ءٍ سبب»؛یعنی هر چیزی سبب دارد. حضرت، ضمانت رزق، و لزوم کار و تلاش را نیز بیان می دارد: خداوند روزی شما را بر عهده گرفته و شما را به تلاش فرمان داده است (قد تکفّل لکم بالرّزق و اَتم بالعمل) مبادا طلب چیزی را که برای شما بر عهده گرفته، از چیزی که بر شما فریضه کرده اند، سزاوارتر جلوه کند، و سیره عملی امیر مؤمنان علیه السلام نیز به طور کامل مؤیّد این نظریّه است.( حسینی، 1386،ص 235.)
اقتصاد سالم ، تجلی گاه توحید
قرآن کریم به طرز اعجاب انگیزی حد و مرز عرصه ی اقتصاد را معین کرده و آن را دارای مبدأ و منتها معرفی نموده است.
اقتصاد که دارای سه مرحله ی تولید، توزیع، و مصرف است، در اسلام در هر یک از این مراحل، تجلی گاه مبدأ خلقت می باشد. بدین معنا که چون تمامی عوامل تولید و توزیع و مصرف، مخلوق خدا هستند، لذا شکل گیری اقتصاد بر پایه ی این عوامل، می تواند تجلی گاه اصل توحید ازجمله ی اصول دین باشد. در قرآن کریم این آیه ناظر به بخش تولیدی اقتصاد آمده است :
« وَ هُوَ الَّذي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالاً سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ فَأَخْرَجْنا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ كَذلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتى‏ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ».(اعراف،57) و اوست كه بادها را پيشاپيش [باران‏] رحمتش مژده‏رسان مى‏فرستد، تا آن گاه كه ابرهاى گرانبار را بردارند، آن را به سوى سرزمينى مرده برانيم، و از آن، باران فرود آوريم و از هر گونه ميوه‏اى [از خاك‏] برآوريم. بدينسان مردگان را [نيز از قبرها] خارج مى‏سازيم، باشد كه شما متذكر شويد.
اما در مورد عوامل توزیع آمده است:
« لَهُ مَقاليدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عَليمٌ (12». (شوری،12)
كليدهاى آسمانها و زمين از آنِ اوست. براى هر كس كه بخواهد روزى را گشاده يا تنگ مى‏گرداند. اوست كه بر هر چيزى داناست. ‏
و بالاخره در مورد تجلی توحید در بخش مصرف می فرماید:
« أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذي تَشْرَبُونَ أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ‏ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ ». (واقعه: 68-69)
با توجه به این موارد به نتیجه ای مهم در مورد جایگاه اقتصاد در اسلام می رسیم، و آن اینکه بر خلاف غرب که اقتصاد و کسب منافع مادی را به عنوان یک هدف در زندگی بشر تلقی می کند، قرآن کریم، اقتصاد را به عنوان یک وسیله برای نیل به کمال و سعادت دنیوی و اخروی معرفی می کند و می فرماید: « وَ ابْتَغِ‏ فيما آتاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصيبَكَ مِنَ الدُّنْيا وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَ لا تَبْغِ الْفَسادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدينَ »(قصص،77) و با آنچه خدايت داده سراى آخرت را بجوى و سهم خود را از دنيا فراموش مكن، و هم چنان كه خدا به تو نيكى كرده نيكى كن و در زمين فساد مجوى كه خدا فسادگران را دوست نمى‏دارد.
خداوند متعال در قرآن می فرماید :«هوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ‏ فيها فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَريبٌ مُجيبٌ »( هود،61)
او شما را از زمين پديد آورد و در آن شما را استقرار داد. پس، از او آمرزش بخواهيد، آن گاه به درگاه او توبه كنيد، كه پروردگارم نزديك [و] اجابت‏كننده است.
انسان اقتصادی در این مکتب، در مصرف، به رزّاقیت الهی و در تولید، به توحید افعالی معتقد است. قبض و بسط رزق را از ناحیه خداوند می داند و به توزیع تکوینی الهی نیز معتقد است و در یک جمله، در سراسر رفتارهای او توحید تجلّی می کند. برخلاف این، در نظام سرمایه داری واژه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد نظام سیاسی، نظام اقتصادی، نظام اخلاقی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد مبدأ و معاد، اقتصاد متعارف، اقتصاد اسلامی