دانلود پایان نامه ارشد درمورد نهج البلاغه، پژوهش کیفی، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

سیاست و اقتصاد سالم است.
نوع و روش پژوهش :
پژوهش حاضر پژوهش کیفی و از نوع نظری و بنیادی است و از آنجا ئیکه در این پژوهش هدف تبیین و استنتاج مبانی، اصول و مصادیق و راهبردها سیاست سالم و اقتصاد سا لم از دیدگاه قرآن و حدیث می باشد و همچنین سخنان ا ئمه نیز به نوعی فرا تر از ا ندیشه ا نسا نهاست و بسیار نزدیک به زبان وحی می باشد لذا روشی که بدین منظور می تواند مناسب باشد. روش توصیفی و تحلیلی خواهد بود.
معنای لغوی سیاست:
« سياست-«سياسة»(سِ.سَ) اداره كردن امور مملكت، مراقبت امور داخلي و خارجي، اصلاح امور خلق، رعيت داري، مردم داري، پلتيك به معني مصلحت‌دان و با تدبير، در فارسي به معني عقوبت و مجازات هم مي‌گويند.»(عميد، 1381،ج2،ص1256)
«السِّياسُةُ: القيام علي الشيء بما يُصلِحِهِ» سياست اقدام براي سامان دادن چيزي به وسيله‌ي اموري است كه آن را اصلاح كند و سامان بخشد. ( ابن منظور، لسان العرب، 1408 ﻫ.ق، ج2،ص429)
و در لغت‌نامه دهخدا آمده است« سياست.[سَ]پاس داشتن ملك(غياث‌الغات)(آنندراج). نگاهداشتن.(دهار). حفاظت. نگاهداري. حراست، حكم راندن بر رعيت(غياث‌الغات)(آنندراج).رعيت‌داري كردن(منتهي الارب).
حكومت و سياست و داوري.(ناظم‌الاطباء). از چنين سياست باشد كه جهاني را ضبط توان كرد.(تاريخ بيهقي).»( دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ، 1373، ج8،ص12225)
«السيِاسَةُ: مملكت‌داري، سياست اجتماعي، مردم‌داري، (ساسَ)القوم: امور سياسي قوم را بدست گرفت.» ( بندر ريگي، ، 1366،ص263)
سیاست در قرآن و معنای اصطلاحی آن
در قرآن کریم حدود 180 ندا وجود دارد که خدای تعالی با آن، افراد، گروه‌ها، اقوام و ملل را مخاطب قرار داده است، مانند: «یا أیها الناس، یا أیها الإنسان، یا ایها الکافرون، یا أیها الذین آمنوا، یا اهل الکتاب، یا أیها الذین أوتوا الکتاب، یا بنی اسرائیل، یا بنی آدم، این نداها از نظر صیغه»، منادا بوده و موضوعات ندا مختلف است و این تنوع، دلالت‌هایی دارد که از آن جمله دلالت‌های سیاسی است. آقای کورانی پیشنهاد شده است که نخست همه نداهای سیاسی قرآن کریم استخراج شود، در قرآن کریم مثالهای سیاسی فراوانی ذکر شده است. که به برخی از آنها اشاره می شود.( کورانی ،1388)
«مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوَاناً سِیمَاهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَ مَثَلُهُمْ فِی الْإِنْجِیلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِیماً »(فتح ،29)
محمّد (ص) پيامبر خداست و كسانى كه با اويند، بر كافران، سختگير [و] با همديگر مهربانند. آنان را در ركوع و سجود مى‏بينى. فضل و خشنودى خدا را خواستارند. علامتِ [مشخّصه‏] آنان بر اثر سجود در چهره‏هايشان است. اين صفت ايشان است در تورات، و مَثَلِ آنها در انجيل چون كشته‏اى است كه جوانه خود برآورد و آن را مايه دهد تا ستبر شود و بر ساقه‏هاى خود بايستد و دهقانان را به شگفت آورد، تا از [انبوهىِ‏] آنان [خدا] كافران را به خشم دراندازد. خدا به كسانى از آنان كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند، آمرزش و پاداش بزرگى وعده داده است.
«مَثَلُ الَّذِینَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ یَحْمِلُوهَا کَمَثَلِ الْحِمَارِ یَحْمِلُ أَسْفَاراً بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیَاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ‌»(جمعه ،5)
مَثَل كسانى كه [عمل به‏] تورات بر آنان بار شد [و بدان مكلّف گرديدند] آن گاه آن را به كار نبستند، همچون مَثَلِ خرى است كه كتابهايى را بر پشت مى‏كشد. [وه‏] چه زشت است وصف آن قومى كه آيات خدا را به دروغ گرفتند. و خدا مردم ستمگر را راه نمى‏نمايد. (5)
«أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِیَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّیْلُ زَبَداً رَابِیاً وَ مِمَّا یُوقِدُونَ عَلَیْهِ فِی النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْیَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ کَذلِکَ یَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَیَذْهَبُ جُفَاءً وَ أَمَّا مَا یَنْفَعُ النَّاسَ فَیَمْکُثُ فِی الْأَرْضِ کَذ?لِکَ یَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ‌ » [همو كه‏] از آسمان، آبى فرو فرستاد. پس رودخانه‏هايى به اندازه گنجايش خودشان روان شدند، و سيل، كفى بلند روى خود برداشت، و از آنچه براى به دست آوردن زينتى يا كالايى، در آتش مى‏گدازند هم نظير آن كفى برمى‏آيد. خداوند، حق و باطل را چنين مَثَل مى‏زند. اما كف، بيرون افتاده از ميان مى‏رود، ولى آنچه به مردم سود مى‏رساند در زمين [باقى‏] مى‏ماند. خداوند مَثَلها را چنين مى‏زند. (رعد ،17) مثالهای سیاسی: در قرآن از چهار قسمت تشکیل شده است:
1. اصطلاحات سیاسی 2. مثال‌های سیاسی
3. موضوعات سیاسی. این موضوع باید فهرست شود و بر اساس روایات اهل بیت (علیهم‌السلام) تبیین گردد.
4. موضوعات تمدنی، در این جا باید فهرست تمدن‌های مطرح شده در قرآن، مثل روم، عاد، ثمود، فراعنه و بابل استخراج شود، سپس موضوعات مربوط به هر تمدنی تفسیر گردد؛ مثل سنت‌های الهی در شکوفایی و زوال
ولایت پذیری و سیاست
قرآن كريم، پيامبر اكرم(ص) را به عنوان فردي كه براي دخالت در زندگي مردم «اولي » و داراي ولايت است، معرفي مي كند: (النَّبِيُّ أَوْلي  بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ) احزاب ، 6.) پيامبر به مؤمنان از خودشان سزاوارتر [و نزديكتر] است
قرآن پژوهان و مفسّران تصريح كرده اند كه اين اولويت، اختصاص به مسائل ديني ندارد و همه امور ديني و دنيايي آنان را در بر مي گيرد. (طباطبایی، ج 16، ص 276.و ابوالفتوح رازی، ج 15، ص 347؛) مؤيد اين تفسير چند چيز است:
1. اطلاق آيه شريفه؛ که اولويت و ولايت پيامبر را به عرصه خاصي محدود نكرده است، در نتيجه همه حوزه هاي ولايت پذير كه در رأس آنها حوزه رهبري سياسي و اجتماعي است را شامل مي شود و پيامبر از سوي خداوند ولايت همه جانبه بر مردم پيدا مي كند.
2. روايات؛ امام باقر(ع) فرمود: «اين آيه درباره رهبري و فرماندهي نازل شده است». (طریحی، ص 92، ماده ي ولي.)
3. شأن نزول؛ وقتي پيامبر اكرم(ص) آهنگ جنگ نمود و مردم را به خروج فرمان داد، برخي نزد آن حضرت آمدند تا براي بستگان خويش اذن بگيرند؛ آن گاه اين آيه نازل شد. از اين مسأله روشن مي شود كه فرمان هاي اجتماعي پيامبر(ص) متكي به ولايت الهي و ديني است؛ نه مبتني بر خاستگاه بشري. (طبرسي، البيان، ج 4، ص 338.)
4. مفهوم اولويت؛ آيه شريفه نشان مي دهد پيامبر اكرم(ص) از طرف خداوند نسبت به اداره و رهبري جامعه مقدم است و با وجود او نوبت به ديگران نمي رسد.
آيات ديگري نيز گوياي همين مطلب است؛ از جمله آيه (إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ) (مائده55.) «سرپرست و ولي شما، تنها خدا و پيامبر او است و كساني كه ايمان آورده اند؛ همان كساني كه نماز به پا مي دارند و در حال ركوع زكات مي دهند».
بنابراين از نگاه قرآن، خداوند پيامبر را نسبت به ديگران اولويت بخشيده و ولايت داده است. از اين رو ولايت آن حضرت تابع ولايت خداوند و در طول آن است؛ نه امري زميني و بشري.
علامه طباطبايي(ره) درباره ولايت آن حضرت مي نويسد: «رسول خدا بر همه شئون امت اسلامي، جهت سوق دادن آنان به سوي خدا و نيز براي حكمراني و فرمانروايي بر آنها و قضاوت در ميان شان، ولايت دارد… البته اين ولايت در طول ولايت خداوند و ناشي از تفويض الهي است». طباطبائي،ج 6، ص 14.) نكته مهم ديگر اين كه مفهوم «انّما»، دلالت بر حصر دارد. بنابراين طبق اين آيه حكومت مشروع، آن حكومتي است كه از جانب خداوند مشروعيت يافته باشد.
در نتيجه با توجه به مجموع آيات قرآن، مي توان فهميد كه حضرت رسول، در آن واحد، داراي سه شأن بوده است:( معین زاده، 1380)، ص 446ـ471. ) يكم. امامت و پيشوايي و مرجعيت  ديني، دوم. ولايت قضايي،[ سوم. ولايت
سياست در روايات(سياست مثبت و منفي از ديدگاه امامان)
امام على(ع) در مقابل خوارج -كه شعار «لا حكم الاّ للّه» سر مى‏دادند و بر نفى وجود حكومت و امارت اصرار ورزيده، مدعى حكومت مستقيم خدا بر خويش بودند مى‏فرمود: «انّه لابُدَ لِلنّاسِ مِن أميرٍ برِّ اَو فاجِرٍ يَعمَلُ فِى إمرَته المُؤمن»؛ «به ناچار مردم نيازمند وجود حاكم هستند؛ خواه نيكوكار و خواه بدكردار تا در حكومت او مرد با ايمان، كار خويش كند».(نهج البلاغه، خطبه 40.)
سرّ نياز به ولايت سياسى در نقص و ضعف فرد انسانى نهفته نيست؛ بلكه در ضعف و نقص مجتمع انسانى است. بنابراين اگر جامعه‏اى از افرادى شايسته و حق‏شناس نيز فراهم آمده باشد، باز هم نيازمند حكومت و ولايت سياسى است؛ زيرا امورى وجود دارد كه مربوط به جمع مى‏شود و نياز به تصميم‏گيرى كلى و در سطح عمومى دارد و فرد -از آن جهت كه فرد است نمى‏تواند در اين موارد تصميم‏گيرنده باشد.
اختلاف نظام‏هاى سياسى در امورى نظير: شيوه توزيع قدرت، شرايط صاحبان قدرت، چگونگى احراز قدرت سياسى، نقش و جايگاه مردم در واگذارى قدرت سياسى و… است؛ و گرنه در اصل اينكه جامعه بشرى نيازمند ولايت و زعامت سياسى است، اتفاق نظر وجود دارد و تنها مخالف آن، آنارشيست‏ها هستند كه نه عدد معتنابهى‏اند و نه دليل موجهى دارند.

گويند: كسي از حضرت حسن -عليه‌السَّلام- درباره‌ي سياست؛ پرسيد حضرت‌ فرمودند:«آن [سياست] رعايت حقوق خداوند و حقوق زندگان و مردگان است: امّا حقوق خدا عبارت است از: انجام دادن آن‌چه امر فرموده و اجتناب از آن‌چه نهي فرموده است؛ حقوق زندگان عبارت است از: ايفاي وظيفه در قبال برادران ديني و درنگ نكردن در خدمت به هم‌كيشان و اخلاص نسبت به ولي‌امر، مادامي كه او نسبت به مردم اخلاص دارد و آن‌گاه كه از راه راست منحرف شود، فريادت را در برابرش بلند كن، امّا حقوق مردگان عبارت است از: ذكر خوبي‌هاي ايشان و خوداري از بيان گناه و لغزش‌هاي آنان، زيرا آنان را خدايي است كه به اعمال آنان رسيدگي خواهد كرد».) مرتضي عاملي، بی تا، ص21) 
«امام علي-عليه‌السَّلام- فرمودند:« سِياسَةُ العَدلِ ثَلاثٌ لِينٌ في حَزمٍ وَ استِقصَاءٌ في عَدلٍ وَ إفضالٌ في قَصدٍ»« سياست عادلانه در سه گونه رفتار است:1- نرمش هنگام دورانديشي 2- كنجكاوي در اجراي عدالت3- بخشش در ميانه روي. و نيز حضرت فرمودند:«جَمال السياسَةُ العَدلُ في‌الإمرةِ و العَفوُ مَعَ القدرة(الآمدي التميمي، ، 1426ﻫ.ق، ج 1، ص374.)
زيبايي سياست، رعايت عدالت در رهبري و عفو هنگام قدرت است. هم‌چنين فرمودند:«بئس السِّاسَةُ الجَورُ»( همان، ص341.) « ستمكاري، سياست زشتي است.»
و احاديث ديگري نيز از امام علي-عليه‌السَّلام- درباره‌ي سياست آمده است: آفَةُ الزّعماءِ ضَعفُ السياسَةِ ؛ آفت رهبران و بزرگان و زمامداران ضعف سياست آن‌ها است. حُسنُ السِياسَةِ قِوامُ الرَّعيَّةِ: سياست نيكو، قوام و بر پا داشتن نظام رعيّت است(الآمدي التميمي، 1380، ج 1، ص547)
« امام صادق-عليه‌السَّلام- فرمودند: إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَدَّبَ نَبِيَّهُ فَأَحْسَنَ أَدَبَهُ فَلَمَّا أَكْمَلَ لَهُ الْأَدَبَ قَالَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظِيمٍ ثُمَّ فَوَّضَ إِلَيْهِ أَمْرَ الدِّينِ وَ الْأُمَّةِ لِيَسُوسَ عِبَادَهُ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ –صلي‌الله‌عليه‌و‌آله-كَانَ مُسَدَّداً مُوَفَّقاً مُؤَيَّداً بِرُوحِ الْقُدُسِ لَا يَزِلُّ وَ لَا يُخْطِئُ فِي شَيْ‏ءٍ مِمَّا يَسُوسُ بِهِ الْخَلْق‏»« خداوند متعال پيامبرش را نيكو تربيت كرد. وقتي تربيت او را تكميل نمود فرمود:« تو داراي اخلاق

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد قرآن و حدیث، اقتصاد اسلامی، زبان عربی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد نظام سیاسی، نظام اقتصادی، نظام اخلاقی