دانلود پایان نامه ارشد درمورد نظام بین الملل، روابط بین الملل، سیاست بین الملل

دانلود پایان نامه ارشد

شده است.
يكي از مباحث بسيار مهم در سلسله مباحث سياست خارجي بررسي نوع رويكرد ايده آليستي یا رئاليستي يك نظام سياسي در عرصه روابط و تعاملات بين المللی مي باشد. معمولاً دولت ها متناسب با ايدئولوژي، موقعيت اقتصادي و سياسي خود، در اتخاذ تئوري آرمانگرايي و يا واقع گرايي نسبت به تأثيرات محيط بين الملل از خود واكنش نشان مي دهند.

2-18 چارچوب نظري واقعگرايي کلاسیک:
واقعگرایی در فضای بین دو جنگ جهانی و بخصوص در فضای پس از جنگ دوم جهانی، و در آثار دو متفکر بزرگ ظهور یافت. متفکرانی چون “ای اچ کار” و “هانس جی مورگنتاو” در این فضا به توصیف نظری فضای جنگ بین دولت-ملت ها و علل آن پرداختند.
در برداشت سياستمداران واقع گرا از سياست، قدرت ملي و منافع ملي دو اصل مهم و حياتي قلمداد مي شوند. در اين تفكر بازيگر خردمند كسي است كه به طور پیوسته در جهت ارتقای منافع مادي و معنوي خود باشد. به اين معنا كه حفاظت از تماميت ارضي، امكانات و منابع درآمدزا و دفاع از ارزش ها و باورهاي عمومي از اهداف استراتژيك هر واحد سياسي به شمار مي رود. در اينجا قدرت و منافع در عرض يكديگر قرار مي گيرند و براي سياستمداران واقع گرا، اعمال رفتارهاي سياسي، متأثر از شناخت واقع بينانه آن ها از جامعه بين المللي مي باشد. (كاظمي ، 1376 ،991)
یک کارگزار واقعگرا، انسان معقولی است که به ظرافت های سیاسیت خارجی آگاه است و شیوه های چانه زنی، بده بستان، تعدیل و تفاهم را بر روش های دیگر، که فرایند مبهم، مخاطره انگیز و تعارض آفرین دارد، ترجیح می دهد. به طور دقیق در همین جا واقعگرایان راه خود را از آرمانگرایان، که معتقد به اولویت اخلاق، اصول، قواعد و موازین حقوقی هستند، جدا می کنند.
از نگاه رئاليست ها حصول به امنيت و استواري در عرصه سياست خارجي ممكن نخواهد بود، مگر آنكه نيروي نظامي حرفه اي و امكانات و تجهيزات كارآمد و مجهز به عنوان پشتوانه سياست خارجي و دستگاه ديپلماسي نقش ايفا كند. و حتي برخي از پيروان اين نظريه معتقدند قدرت نظامي مؤثرتر از توانايي اقتصادي مي تواند نقش ايفا كند.
هانس جي مورگنتا از طرفداران سرسخت رئاليسم بر اين نظر است كه پي گيري مباني اخلاق عمومي و مفاهيم انتزاعي در رفتار دولتها كاري بيهوده است و اساساً اخلاق گرايي و بايد و نبايدهاي اخلاقي در روابط بين دولت ها جايگاهي ندارد. (هانس، جي. مورگنتا ، 1374 ،19)
ماكياولي از جمله کسانی بود که با نظريه ی معروف خود، يعني «هدف وسيله را توجيه مي كند»، دست دولتمردان و سياستمداران را براي تحقق نظريه واقع گرايي باز گذاشت. ماكياوليسم به عنوان يك تفكر غالب سياسي، ابزار دست سیاست مداران واقعگرا است.

2-19 چهار چوب نظری آرمان گرايي کلاسیک:
آرمانگرايان، مكتب رئاليسم را به قهقرايي بودن، بدبين نسبت به طبيعت و فطرت انسان، خودبين و خودخواه متهم مي كنند. آرمانگرايان سياست را «هنر حكومت خوب» مي دانند در حالي كه واقع گرايان سياست را «هنر ممكن» تلقي مي كنند.
براي آرمانگرايان عدالت، اخلاق، تبعيت از قوانين وضع شده و حقوق بشر در هر شرايطي پسنديده است و سياست و قدرت را يك انحراف از اصول والاي انساني و اخلاقي تلقي مي كنند. آرمانگرایان تمدن ها را محصول همزیستی جوامع در یک نظام قانونمند می دانند و كاربرد زور را نامشروع تلقي مي كنند و بكارگيري خشونت و جنگ را حربه حكام فاقد فضيلت مي دانند.
پيروان ايده آليسم در سياست خارجي بر اين عقيده اند كه لازمه تأمين امنيت و صلح دائمي و پايدار اين است كه هر واحد سياسي ضمن پايبندي كامل به سازمان ها، نهاد ها، حقوق و تكاليف بين المللي، لازم است كه امنيت خود را جداي از امنيت ساير دولت ها نيز نداند. بنابراين لازم است امنيت كشورها را امنيت خود، و تجاوز به حريم امنيتي ديگر كشورها را مايه سلب امنيت خود بداند. (كاظمي ،1376، 992)
اما در شرايط كنوني، برخلاف جامعه خيالي آرمانگرايان كه تصويري از آن در بالاترسيم شد، هيچ كشوري مصالحه و معامله درخصوص منافع ملي خود را نمي پذيرد و سرنوشت سياسي و ملي خود را به مقدرات مخاطره آميز ديگر دولت ها گره نمي زند.
همانگونه که ملاحظه می شود هر دو شیوه ی نگرش واقعگرایی و آرمانگرایی، هنجاری و تجویزی هستند، ولی خاستگاه بینشی و تلقی آن ها از انسان، جامعه، حکومت و تعامل میان آن ها و غایت وجودیشان متفاوت است.
بر خلاف نظر آرمانگرایان که بر توسعه ی اصول رفتار بین المللی بر اساس حقوق و سازمان های جهانی تأکید دارند، واقعگرایان هنوز دولت های ملی را به عنوان واحد اصلی، مبنای تجزیه و تحلیل قرار می دهند و معتقدند که بین منافع و اهداف واحد های سیاسی مختلف هیچ گونه تفاهم و هم سویی وجود ندارد. نتیجه ی چنین فرضی آن است که دولت ها برای دستیابی به منافع و اهداف متعارض ممکن است بر روی هم شمشیر بکشند وانسان ها را قربانی مطامع و انگیزه های مادی و معنوی خود کنند. در اندیشه ی واقعگرایی، روابط میان دولت ها اعم از آنکه رقابتی باشد یا تخاصمی و تفاهمی، ماهیتی بین خیر و شر دارد. بدین معنی که روابط میان آن ها در ماهیت تحت تأثیر عناصری است که از میل بده_بستان و چانه زنی شکل می گیرد.
هنری کسینجر، که گرایش به رئالیسم دارد، تعارض میان واحد های سیاسی را ناشی از برداشت و بینش متفاوت آن ها از قواعد بازی و مفاهیم حق و باطل، عدالت و مشروعیت تلقی می کند. او با تکیه بر عنصر مشروعیت، ضابطه ی ثبات و ناپاداری را در برداشت همگون و یا ناهماهنگ از اهداف و ابزار سیاست خارجی می داند. مشروعیت مورد نظر او شامل یک چارچوب مورد قبول نظم بین المللی به وسیله ی تمام قدرت های عمده و بازیگران روابط بین الملل است.
کسینجر اختلاف نگرش در نظام بین المللی معاصر را در تعارض مستمر میان دو طرز اندیشه و عمل «دولتمرد سیاسی» و پیامبر «انقلابی» جستجو می کند. هدف مقدم دولتمرد سیاسی بر محور بقا، می چرخد و تاریخ به او آموخته که سیاست خارجی قائم به فرد، سخت شکننده و مشکوک است و برای نیل به منافع میانه روی و درستکاری در حقیقت و مصلحت اندیشی ضروری است. برعکس، پیامبر انقلابی از مصلحت اندیشی گریزان است و به جای درستکاری در حقیقت، خود به خلق آن مبادرت می کند و برای رسیدن به هدف از هیچ مخاطره ای نمی هراسد. به زعم کسینجر، رویارویی این دو چهره، نمایانگر عصر بروز بحران های مستمر بی ثباتی و ناپایداری در روابط بین الملل است. (کاظمی، سید علی اصغر،، 1376ص 991)
با بررسي آراء و انديشه هاي مكاتب رئاليسم و ايده آليسم اين نكته روشن مي شود كه هر دو ديدگاه راه افراط و تفريط را در پيش گرفته اند. سياستمدار فاقد اخلاق، آرمان و جهان بيني همان قدر ناكام هستند كه آرمانگراي يوتوپيايي كه نسبت به واقعيات موجود جهان بي تفاوتي نشان مي دهد.

2-20 چهارچوب نظری نو واقعگرایی:
کنت والتز را می توان پایه گذار مکتب نو واقع گرایی نامید. والتز در دوره اول عمر نظریه پردازی خویش، با انتشار کتاب مشهور خود: «بشر، دولت و جنگ» در سال 1959، بیشتر مدافع مورگنتا و در قلمرو نظریه واقعگرایی کلاسیک است. پس از آنکه در دهه ی 70، نظریه ی واقعگرایی با مشکلات عمده ای روبرو شد و تا حدودی به حاشیه رفت، والتز وارد دومین مرحله ی نظریه پردازی خویش گشت، و با انتشار کتاب «نظریه های سیاست بین الملل» در سال 1979، واقعگرایی را از انزوا خارج ساخت و نظریه ی نو واقعگرایی را عرضه نمود.
نو واقع گرایی هم چنان دولت را به عنوان بازیگر اصلی صحنه ی سیاست بین الملل می داند، روایتی قدرتمند از واقعگرایی کلاسیک است که می گوید تا وقتی نظام بین الملل اقتدار گریز باشد کشمکش بر سر قدرت و امنیت ادامه خواهد داشت. اما از طرفی استدلال مي کند که علي‌رغم اعتقاد رئاليسم کلاسيک، ريشه جنگ و صلح در ساختار نظام بين ‌الملل نهفته است، نه سرشت انسان و ماهيت کشورها.
از نظر والتز نظام بین الملل دارای ساختار دقیقاً تعریف شده ای است که در آن می باید به اصل نظام دهندگی، ویژگی واحد های موجود در نظام و کیفیت توزیع توانایی واحد ها توجه داشت. بر این اساس در نظام سیاسی داخلی اصل نظم دهندگی به صورت سلسله مراتبی می باشد. که در آن قدرت بر مبنای صلاحیت های قضایی و قانونی و نیز فرایندهای سیاسی اعمال می شود. در حالی که در نظام بین الملل رفتار دولت ها نسبت به یکدیگر بر پایه ی نبود اقتدار مرکزی تنظیم می گردد. بر مبنای این استدلال اصل نظم دهنده ی نظام بین الملل، دولت ها را بر آن وا می دارد تا بدون توجه به میزان ظرفیت شان، به وظیفه ی اولیه ی خویش یعنی تقویت قدرت نظامی و خود یاری عمل کنند. در حقیقت در فرایند جامعه پذیری دولت ها می آموزند که ضمن اتکاء به خود و بی اعتمادی نسبت به دیگران، از طریق انباشت امکانات برای جنگیدن علیه یکدیگر، امنیت خویش را حفظ کنند. به طور کلی و بنا به نظر نو واقعگرایان ماهیت نبود اقتدار مرکزی نظام بین الملل به صورت یک اصل نظم دهنده سبب شده تا در طول چندین قرن با وجود دگرگونی های عظیمی که در ترکیب داخلی دولت ها به وقوع پیوسته، همچنان به صورت یک الگو در سیاست بین الملل باقی بماند.
بطور کلی، مشابهت ها و تفاوت های نظری گفتمان واقعگرایی کلاسیک و نو واقعگرایی را می توان اینگونه بیان نمود:
مشابهت ها: در هر دو گفتمان، دولت ها به عنوان عاملان اصلی عرصه روابط بین الملل محسوب شده و این عاملان در یک فضای مبتنی بر آنارشی به ملاحظات سیاست قدرت توجه دارند. همچنین، قرار داشتن دولت ها در یک وضعیت طبیعی بین المللی، آنان را مجبور به تمرکز بر حفظ امنیت خود، و مبارزه برای بقا می نماید.
تفاوت ها: نو واقعگرایی، ریشه های روابط بین الملل را بر تئوری های هابز در مورد طبیعت بشر بنا نمی گذارد. از سوی دیگر، ملاحظات ساختاری نو واقعگرایی، بر خلاف نمونه کلاسیک آن، اهمیت کمتری برای دولتمردان و رهبران سیاسی قائل می شود. در تئوری کلاسیک، با ارجاع به افکار توسیدید، اهمیت زیادی برای تصمیمات رهبران در سیاست خارجی در نظر گرفته می شد که این اهمیت، با وجود مفهومی به نام سیستم، بسیار کم اهمیت جلوه می کند. لذا در آخر، مفهوم سیستم، مفهومی است که در واقعگرایی کلاسیک اصلاً به آن بها داده نمی شود. عدم توجه به مفهوم سیستم و سطوح مختلف آن، همچنان که والتز معتقد است، مانع اصلی در توسعه نظریه واقعگرایی است. ایرادی که در گفتمان نو واقعگرایی، والتز سعی در اصلاح آن دارد. (محمد خانی، 1388، 99)

2-21 چهارچوب نظری نو آرمانگرایی:
در اواسط دهه ی 80 میلادی چالش نظری مکتب آرمانگرایی وارد مرحله ی نوینی شد. از این زمان به بعد ادبیات روابط بین الملل شاهد ظهور نظریه ی جدیدی است که به نئو لیبرالیسم یا نوآرمانگرایی شهرت دارد. همچنان که نو واقعگرایی، بر پایه مفاهیم واقعگرایی کلاسیک پایه گذاری شده و برخی از پایه های نظری آن را می پذیرد، نو آرمانگرایی نیز در روابط بین الملل همین وضعیت را دارد. گفتمان نو آرمانگرایی نیز محصول سالهای پس از جنگ جهانی دوم و احساس نیاز صاحب نظران در تجدید نظر در این پارادایم، و در پی شکست جامعه ملل در جلوگیری از وقوع جنگ جهانی دوم بود. نو آرمانگرایی کوششی برای توضیح پیشرفت های صورت گرفته در اقتصاد سیاسی جهانی پس از جنگ دوم جهانی، با تاکید و تمرکز بر نقش مرکزی نهادها و سازمان ها در سیاست بین الملل بود.
این گفتمان جدید توانسته است تا حدی با گفتمان کلاسیک آرمانگرایی فاصله بگیرد و با خلق ادبیات جدید در صحنه سیاست بین الملل، به توضیح و تبیین نظری روابط بین کشورها بپردازد. بر طبق عقیده ی این نظریه، حتی در شرایط بی نظمی و فقدان یک حکومت مرکزی در سطح جهان، می توان با کمک نهادها و سازمان های بین المللی به همکاری بین المللی دست یافت.
نوآرمانگرایی عقیده دارد که وقتی کشورها با هم تعامل و تماس مکرر دارند، احتمال دارد که درک کنند همکاری با سایر کشور ها برای آنان مفید و سودمند است. این به نوبه ی خود بر اراده و انگیزه ی آن ها به همکاری تأثیر مثبت می گذارد. فراتر از این کشور ها متوجه می شوند که هزینه ی رعایت تعهدات و مجازات ترک همکاری، کمتر از منافع اقدام دسته جمعی است، در

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد نخبه گرایی، بوروکراسی، ساختار قدرت Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد سیاست خارجی، نظام بین الملل، نظام بین المللی