دانلود پایان نامه ارشد درمورد میراث فرهنگی، صنایع دستی، استان مرکزی، چهارمحال و بختیاری

دانلود پایان نامه ارشد

از ريجاب وارد تنگ پيران در نزديکی قريه پيران و سپس به جلگه ای در پایین روستای “بان زرده” وارد میشود. رودبارهای کوچک منطقه از قبيل آبهای بان زرده، ياران، بشيوه، قلعه شاهين، ديره و گَلان و بز کَنه از طرفی و آب سرآب گرم از طرف ديگر هر يک جداگانه در محلهای مختلف وارد رودخانه الوند میشوند. رودخانه الوند از ميانه شهر” سرپل ذهاب” گذشته و از غرب به طرف قصرشيرين جاری میگردد. الوند پس از انکه کناره شرقی رشته کوههای “بازی دراز” را به جای گذاشته به مرکز شهر قصرشيرين میرسد. الوند سپس به دهستان نصرآباد در نزديکی قصرشيرين وارد گرديده و با رودهای چم امام حسن و سپس با رودخانه تنگاب مخلوط میشود. رودخانه الوند پس از عبور از روستای قره صدف بطرف شهرستان خانه قين آبريز میشود. رودخانه الوند پس از آنکه مسير خود را سيراب میکند و به باغهای سرسبز محدوده خود زيبائی دلپذری میبخشد به شهر “خانه قين” میرسد. الوند پس از عبور از شهرهای قصرشيرين و خانقين در قسمت جنوبی ناحيه دَکه و قله از طرف چپ وارد آب رودخانه سيروان میگردد و پس از آن به رود دجله میپيوندد. آب رودخانه الوند دشت شهرستانهای قصرشيرين و خانه قين را بسيار مناسب زراعت و کشاورزی کرده و آب و هوائی مديترنهای برای اين شهرها فراهم نموده است (میراث فرهنگی قصرشیرین، 1392).
سرچشمه ديگری که به الوند میپيوندد از آبخيزها و چشمه سارهای دره شمالی کوه قلاجه در 24 کيلومتری جنوب غربی هارون آباد نشعت میگيرد و به نام رودخانه کفرآور از دهستان کفرآور به سوی شمال غربی روان میشود و روستاهای دهستان کفرآور را سيراب میسازد. در يک کيلومتری شمال غربی روستای هاربِر با ريزآبه نسبتاً بزرگی که از مناطق چياکوئی و سگان عبور کرده است مخلوط میگردد و پس از گذشتن از يک دره تنگ و پر پيچ و خم به دهستان ديره وارد میشود و به نام رود ديره از دره ميان کوههای دانه خشک و بازی دراز عبور میکند و به دهستان جگرلو از شهرستان قصرشيرين وارد میگردد. طول رودخانه الوند از اين سرچشمه تا آبريزگاه دجله 280 کيلومتر است و ارتفاع آن از سرچشمه به 1500 متر میرسد (میراث فرهنگی قصرشیرین، 1392).

3-2-2- بررسی ویژگیهای اجتماعی شهر قصرشیرین
3-2-2-1- زبان
زبان مردم قصرشیرین کردی جنوبی است که با لهجهی قصری ادا میشود. همچنین گویشهای دیگر کردی مانند سنجاوی، جافی، باجلانی و گورانی هم در قصرشیرین تکلم میشود. از این میان دو گویش گورانی و باجلانی امروز متکلم بسیار کمتری دارند و از سوی سازمان یونسکو در فهرست زبانهای شدیداً در معرض خطر نابودی قرار گرفتهاند. یهودیان قصرشیرین در گذشته به زبان کردی آمیخته به واژگان عبری سخن میگفتند که خود آن را لیشانا نوشان به معنای «زبان خودمان» و یا هولاهوله مینامیدند. این زبان نیز امروزه با کوچ دسته جمعی یهودیان به اسرائیل به فراموشی سپرده شده و از سوی سازمان یونسکو در فهرست زبانهای شدیداً در معرض خطر نابودی نیز قرار گرفته است (همان، 1392).

3-2-2-2- پوشاک
پوشاك مردان كرد معمولاً از يازده تكه به شرح زير تشكيل ميشود:
– عرق چين: عرق چين را بانوان كرد از نخ يا ابريشم ميبافند. برخي از مردان از عرق چين و برخي ديگر از كلاه مخروطي شكل پارچهاي استفاده ميكنند.
– سر بند: مردان كرد بر دور عرق چين يا كلاه مخروطي خود دستمالهاي متعددي مي‌پيچند و بعضي از آنها به رنگهاي روشن و گلدار ميباشند.
– كرواسي فقيانه: پيراهني كه داري آستينهاي بلند بود و آستينها به فقيانه معروف ميباشد.
– سخمه: بر روي پيراهن پوشيده ميشود جلو آن كاملاً ‌باز و دكمهدار ميباشد.
– قبا: پوشش تمام قد كه بر روي سخمه ميپوشند.
– شال: شال كمر را از پارچههاي نرم و محكم انتخاب ميكردند و به دو صورت ساده يا قلابي چپ و راست ميبندند.
– سلته: نيم تنه داراي آستين ميباشد كه در قسمت داخل آن دو جيب دوخته شده و به منزله كت و روپوش استفاده ميكنند.
– جافي: شلواري است كه به سبب راحتي امروزه در اكثر نقاط ايران رايج شده است. اين نوع شلوار از مچ پا تنگ و به طرف بالا فراخ تر ميشود و با بندي در كمر بسته ميشود.
– پاپوش: اعيان و اشراف و سواره ايل از گيوه ملكي و زيره گاميشي و در صورت دسترسي در تابستان از كلاش اورامي استفاده ميكنند.
– كپنك: در زمستانها به جاي پالتو از نمد مرغوب و عالي تهيه ميشود استفاده مي‌كنند.
– جوراب: جوراب مردان كرد را بانوانشان از پشمهاي الوان ميبافند (میراث فرهنگی قصرشیرین، 1392).

پوشاک زنان کرد معمولاً از 8 تیکه زیر تشکیل میشود:
– سربند: سربند زنان كرد اين استان پرپشت است و از چندين دستمال كلاغي ريشهدار تشكيل شده است.گاه نيز بانوان كرد به ويژه دختران و نوعروسان به جاي سربند، از كلاهك يا عرقچين منجوق دوزي شده استفاده ميكنند.
– زيرپوش: زير پيراهن زنان كرد اين منطقه ساده و بلند است و تا پشت پا ميرسد.
– پيراهن: پيراهن زنان كرد بلند و گشاد است و معمولاً آن را از پارچههاي گلدار تهيه ميكنند.
– كلنجه: يكي از پوشاك زيباي بومي و مورد علاقه زنان كرد استان كرمانشاه است زيرا علاوه بر رنگ، برش و وضع تزئين خاص خود به زنان امكان استفاده از زيورهاي گوناگون را ميدهد.
– يل: يل يا نيم تنه زنان كرد اين منطقه شبيه ساير مناطق كرد نشين است. آستين يل زنان كرد عموماً بدون سنبوسه و فقط بر دم آستين چاكي كوتاه دارد. كنارههاي يل در حالت پوشيده هميشه از هم باز است.
– قبا: مانند پيراهن تمام قد و بلند است و تا پشت پا ميرسد. رويهاش اغلب از مخمل الوان تهيه مي ود.
– روپوش: چادري است از پارچه ابريشمي مشكي كه معمولاً آن را از درازا بر پشت و گرده ميافكنند و دو گوشه بالايي آن را جلو آورده در پيش روي سينه گره مي‌زنند.
– جافي: شلواري ماند شلوار مردان است. اين شلوار را زنان كرد به ويژه زنان روستايي هنگام كار ميپوشند در ساير مواقع زنان شلواري گشاد از جنس حرير به پا مي‌كنند (همان، 1392).

3-2-2-3- خوراک
– قاپلی:گوشت بره، نخود، برنج، ادویه، زعفران، روغن حیوانی؛
– ماسوا: بلغور گندم، اسفناج، نخود پخته، پیاز، روغن، کشک ساییده غلیظ، نمک و فلفل قرمز و زردچوبه؛
– دلمه: گوشت چرخ کرده، برنج، لپه، سبزی معطر شامل جعفری، مرزه، تره، شیوید و ریحان، رب گوجه فرنگی، نمك، فلفل و ادویه و پیاز؛
– نژی ئاو: عدس، ادویه، پیاز، آب، ادویه؛
– کفته: گوشت چرخ کرده، ادویه، پیاز، سیب زمینی، ادویه کوهی (ازبوه)، آرد؛
– تماته و بامیه: گوجهفرنگی، بامیه، پیاز، ادویه؛
– ترخینه: ترخینه، ادویه،آب؛
– خورش قیمه؛
– خورش لوبیا سبز؛
– آبگوشت و
– خورشت خلال بادام: خلال بادام، زرشک سیاه، گوشت گوساله، پیاز، ادویه، رب گوجهفرنگی (همان، 1392).

3-2-2-4- موسیقی
هوره از نواهاي قديمي مردم كرد است. مشهور است نكيساي باربد براي خسرو و شيرين هوره ميخوانده است. برخلاف چند دهه اخير، هوره را با همراه تنبور اجرا ميكردند. اين نوا داراي چهارده مقام ميباشد كه عبارتند از :
– گله خاك  
– گله وه دره             
– بالا دستاني  
– شاه حسيني  
– سارو خاني   
– جلو شايي  
– طرز  
– مجنوني  
– كري  
– پاريه   
– دو بالا   
– غريوي  
– بانه بنه يي  
– پاوه موري 
كه هركدام داراي فرعياتي ميباشند. هوره را در جنگ نيز جنگجويان كرد ميخواندهاند. گونه ديگر هوره مويه يا مور است كه در شيون و مرگ افراد، به وسيله زنان و در بعضي از نقاط توسط مردان خوانده ميشود. با ظهور تصوف در نقاط كردنشين  هوره را با جذبه و حالت گريه و استغاثه به گونهاي خاص خواندند و رنگي عرفاني به آن دادند كه به سوز معروف شد.
از ديگر رديفها و نغمههاي كردي بايد از بيات كرد، حاجي حسني، بسته نگار، قطار و قرايي كه در دستگاه شور اجرا ميشود نام برد. گونههای ديگر از نواهاي كردي تنبور، دف، ساز و دهل، دوزله، تنبک میباشد (همان، 1392).

3-2-2- 5- مراسم عروسی
در شهرستان قصرشیرین یکی از روزهای خوش یمن هفته مانند دوشنبه یا پنج شنبه را برای عروسی در نظر میگیرند. در این شهرستان رسم است که وقتی میخواهند عروس را ببرند، برادر کوچکتر عروس جلوی خانواده داماد میایستد و نمیگذارد که عروس را ببرند و تا زمانی به وی انعامی ندهند راه را باز نمیکند. همچنین بعد از آمدن عروس به خانه داماد، عروس تا زمانی که هدیهای از پدر و مادر دریافت نکند، نمیشیند. قبل از بردن عروس به خانه داماد برادر داماد پا پیش گذاشته و شالی را که تکهای نان و قند به نیت شیرینی و برکت زندگی آینده داخل آن گذاشته را دور کمر عروس میبندند. بعداً داماد شال کمر عروس را باز میکند. وقتی عروس به نزدیکی منزل داماد رسید برای خوش قدمی او گوسفندی را قربانی میکنند. تصویر (3-2) مراسم عروسی اقوام کرد را نشان میدهد (میراث فرهنگی، 1392).

تصویر (3-2): مراسم عروسی
منبع: میراث فرهنگی کرمانشاه، 1392

3-2-2-6- مراسم سوگواری
در این شهرستان رسم است که شب اول خاکسپاری میت، افرادی که در تشیع جنازه حضور داشتهاند، شام را در منزل متوفی صرف کنندکه اصطلاحاً به آن «شوشام» میگویند. همچنین در شب اول بر روی قبر آتش روشن میکنند.
رسم دیگر مراسم کتل است که صبح روز سوم اگر متوفی اسبی داشته باشد آن را زین کرده و لباس، اسلحه و دیگر تجهیزات وی روی آن گذاشته و همراه با نوای ساز و دهل چمری نوازان به سوی خانه متوفی حرکت میکنند و به آمدن مهمانان جدید از راههای دور و نزدیک نوازندگان به استقبال آنها رفته و ریتم خود را تندتر کرده و با شور بیشتری مینوازند آن افراد نیز پولی به عنوان هدیه به آنها میدهند. در بین مردم این منطقه رسم است قبل از گذاشتن سنگ لحد، مهر و تسبیح در کنارش میگذارند. همچنین زمان حمل میت به قبرستان، افراد شرکت کننده در تشیع جنازه دست خود را بر روی سر میگذارند، معتقدند با ین کار مرگ از آنها دور میشود (همان، 1392).

3-2-2-7- سوغات
مهمترین سوغات این شهرستان انواع مختلف خرماست که فرآورده نخلستانهای زیبای آن است. مرکباتی چون پرتقال، لیمو و نارنج نیز از سوغاتیهای زبانزد قصرشیریناند (همان، 1392).

3-2-2-8- شیرینی
– بژی= آرد، روغن حیوانی، شکر، زردچوبه، رازیانه، بگین پودر
– گرده= آرد، روغن حیوانی، شیر، شکر، زردچوبه، رازیانه (همان، 1392).

3-2-2-9- صنایع دستی
گلیم، گیوه، جاجیم، موج و حصیربافی از شاخههای جوان درخت خرما که به آن فَسیل گفته میشود (پور شفیع، 1374: 88).

گلیم
گِلیم یا پَلاس یکی از انواع صنایع دستی زیراندازی و پوششی است که از ابریشم، موی بز، پشم گوسفند و یا دیگر چهارپایان اهلی بافته می‌شود. گلیم به شکل سنتی‌اش، معمولاً برای پوشاندن زمین، دیوار و یا رواندازی برای حیوانات باربر استفاده می‌شود ولی امروزه به عنوان یک پوشش مدرن برای خانه‌های شهری نیز خریداری می‌شود. این فرش در زبان فارسی نامهای مختلفی دارد. گلیم در افغانستان، گیلیم در اوکراین، بداس در قفقاز، لیاط در سوریه و لبنان، چیلیم در رومانی و همچنین گلیم در ترکیه و لهستان و مجارستان و عربستان از جمله نامهای متفاوت آن است.
رنگ‌های استفاده شده در گلیم سنتی گیاهی هستند. گاهی گلیم‌ها را برای جلوه بیشتر و کهنه شدن رنگ، با چای و پوست گردو شستشو می‌دهند.
گلیم در سایزهای مختلفی به شکل مستطیل بافته می‌شود از قبیل:
۷۰×۱۰۰ سانتی‌متر
۱۰۰×۱۵۰ سانتی‌متر، که به ذرع و نیم مشهور است و متداول‌ترین اندازه‌است.
۲×۳ متر
۳×۴ متر
و کناره‌ها (همان، 1374: 88).

گیوه
گیوه نوعی پاپوش تابستانی، سبک، بادوام و مناسب برای راهپیمایی‌های طولانی، ویژه مردان روستایی و از جمله صنایع دستی مناطقی از ایران است. در استان فارس، اصفهان، چهارمحال و بختیاری و کرمانشاه تولید گیوه رواج دارد همچنین تولید گیوه در استان مرکزی نیز وجود داشته که به مرور زمان بسیار کم شده. همه مراحل تولید این پاپوش، دستی است و عموماً از نخ قالی، نخ ابریشم و کف آن از پارچه، چرم یا لاستیک است (همان، 1374: 88).

جاجیم
جاجیم گونه‌ای زیرانداز

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد ضریب همبستگی، استان کرمانشاه، استان کرمان، میراث فرهنگی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد میراث فرهنگی، خسرو پرویز، دوره ساسانی، آثار تاریخی