دانلود پایان نامه ارشد درمورد مهارت های اجتماعی، مهارت اجتماعی، مسئولیت پذیری

دانلود پایان نامه ارشد

، پاداش و تقويت هاي اجتماعي، سرمشق دادن8 و موعظه كردن9 ، خودگرداني10، خود كارآمدي11 مهارت هاي اجتماعي را درجريان زندگي اجتماعي كسب مي كنند. البته در اين ميان نهادها و عوامل موجود در جامعه در اين آموزش نقش بسيار موثري را ايفاي مي كنند.

2-1-12 تعریف مهارت های اجتماعی
مهارت اجتماعی استعدادی است که باعث بروز رفتارهایی می شود که به صورت مثبت یا منفی تقویت می شوند، نه رفتارهایی که مورد تنبیه واقع می شوند یا توسط دیگران خاموش می گردند. این مهارت ها می توانند در روابط آدمــی با دیگران منجر به نتایج مثبت و موفقیّت آمیز شوند . اگر چه کسب مهارت های اجتماعی یکی از عناصر اساسی اجتماعی شدن آدمی در کلیه فرهنگ ها بوده، همان طور که قبلاً اشاره شد، در دو سه دهه ی اخیر مورد توجّه هر چه بیشتر دانشمندان قرار گرفته است.
برای تعریف مهارت های اجتماعی در متون تخصصی، تلاش های زیادی صورت پذیرفته است. فیلیپس 12 (1978) با مرور تحلیل های ارایه شده در مورد مهارت های اجتماعی نتیجه می گیرد ، کسی که دارای مهارت های اجتماعی است باید به گونه ای با دیگران ارتباط برقرار کند که بتواند به حقوق، الزامات، رضایت خاطر و یا انجام وظایف خود در حد معقولی دست یابد، بی آن که حقوق، الزامات، رضایت خاطر یا وظایف دیگران را نادیده بگیرد، و در عین حال بتواند در این موارد مبادله ای باز و آزاد با دیگران داشته باشد (خدایاری،1378 :13 ).
کلی13 (1982) نیز در تعریف خود، مهارت اجتماعی را عبارت از رفتارهای معین و آموخته شده ای می داندکه افراد در روابط میان فردی خود، برای کسب تقویت های محیطی یا حفظ آنها انجام می دهند (هارجی و همکاران،1384 :12).
هم چنین ، هارجی 14 (1986) مهارت اجتماعی را عبارت از « مجموعه ای از رفتارهای هدف مند، به هم مرتبط و متناسب با وضعیت ،که آموختنی بوده و تحت کنترل فرد می باشند » می داند (همان :20 ).
اشلانت و مک فال15 (1985) هم ، مهارت اجتمــاعی را عبارت از فــرآیندهای مــرکبی می دانند که فرد را قادر می سازد به گونه ای رفتار کند که دیگران او را با کفایت تلقی کنند. مهارت ها، توانایی های لازم برای انجام رفتارهای هدف مند و موفقیّت آمیز هستند (همان :12).
کارتلج و میلبرن (1980) نیز به رفتارهای آموخته شده و مقبول جامعه که شخص می تواند با دیگران به نحوی ارتباط متقابل بر قرار کند که به بروز پاسخ های مثبت و پرهیز از پاسخ های منفی انجام گيرد ، مهارت اجتماعی می گویند (نظری نژاد، 1375: 33) .
از نظر گرشام و الویت16 (1990) مهارت های اجتماعی مجموعه رفتارهای فرا گرفته شده و قابل قبولی است که فرد را قادر می سازد با دیگران رابطه موثر داشته باشد و از عکس العمل های نامعقول اجتماعی خودداری کند (به پژوه و همکاران ، 1384 ).
برخی دیگر (گرشام ، واتسون و اسکینر) ، مهارت های اجتماعی را مجموعه ای از توانایی ها می دانند که: روابط اجتماعی مثبت و مفید را آغاز و حفظ نماید، دوستی و صمیمت را با هم سالان گسترش دهد، سازگاری رضایت بخشی را در مدرسه ایجاد کند، به افراد اجازه دهد که خود را با شرایط وفق دهند و تقاضاهای محیط اجتماعی را بپذیرند (نادری و همکاران ،1386 ). و اسلاموسکی و دان17 (1996) نیز مهارت اجتماعی را فرآیندی می دانند که کودکان را قادر می سازد تا رفتار دیگران را درک و پیش بینی کنند، رفتار خود را کنترل نمایند و تعاملات اجتماعی خود را تنظیم نمایند (جمشیدی و سیف نراقی، 1384 :84 ).
و در نهایت لطف آبادی، مهارت اجتماعی را استعـدادی می داند که سبب بروز رفتارهــایی می شود که به صورت مثبت یا منفی تقویت می شوند(لطف آبادی،1384 :15).
به طور کلی مهارت های اجتماعی به آن دسته از مهارت هایی گفته می شود که ما در تعاملات میان فردی خود به کار می بریم. لذا از طریق ارتباط با دیگران و ارتباطات اجتماعی است که می توانیم با دیگران تعامل داشته و رفتارها ، مهارت ها و توانایی های لازم برای زندگی را بیاموزیم . لازم است در ادامه به انواع مهارت های اجتماعی اشاره کنیم

2-1-13- مهارت های اجتماعی از نگاه صاحبنظران
مهارت های اجتماعی بسیار متنوع هستند و تقسیم بندی واحـــدی در این زمینــه وجود ندارد. کارتلج و میلبرن (1985) ضمن تعریف مهارت های اجتماعی ، آن ها را رفتارهای انطباقی فرا گرفته شده ای می دانند که فرد را قادر می سازد با افراد دیگر روابط متقابل داشته باشد، واکنش های مثبت بروز دهد و از رفتارهایی که پیامدهای منفی دارد اجتناب ورزد. مهارت های اجتماعی را شامل ، رفتارهایی نظیر همکاری، مسئولیت پذیری، همدلی، خویشتن داری و خود اتکایی می دانند (نظری نژاد،1375: 32).
تراور18 (1980) نیز مهارت های اجتماعی را به دو بعد تقسیم می کند :
الف) اجزاء مهارت ها  ب) فرآیند های مهارت ها
اجزاء مهارت ها را عناصر واحدی نظیر نگاه، تکان دادن سر، یا رفتارهایی در روابط اجتماعی مانند سلام و خداحافظی تشکیل می دهند . و فرآیندهاي مهارت های اجتماعی به توانایی فرد در ایجاد رفتار ماهرانه بر اساس قواعد و اهداف مربوط و در پاسخ به باز خورد اجتماعی اشاره دارد (همان :34).
مایکلسون19ودیگران(1994) نیز در ارزیابی نشانه های مهارت های اجتماعی به شــش عنصر اصلی اشـاره می کنند :
1- مهارت های اجتماعی به طور معمول آموخته می شوند.
2- شامل مجموعه ای از رفتارهای کلامی و غیر کلامی گوناگون و ویژه اند.
3- مستلزم داوطلب شدن و ارایه ی پاسخ های مناسب و موثرند.
4- تقویت های اجتماعی دیگران را به حداکثر می رسانند.
5- ماهیتی تعاملی دارند و به زمان بندی مناسب و تأثیر متقابل برخی از رفتارها احتیاج دارند.
6- تحت تأثیر عوامل محیطی همچون سن، جنس و پایگاه طرف مقابل می باشند ( کرامتی وهمکاران ،1384 :13) .
هارجی20 (1986) نیز مولفه های مهارت اجتماعی را به شش مورد تقسیم می کند :
1- رفتارهای اجتماعی هدفمندند.
2- رفتارهای اجتماعی ماهرانه و به هم مرتبط می باشند.
3- مهارت های اجتماعی با وضعیت متناسب هستند .
4- مهارت های اجتماعی در واقع واحد های رفتاری مجزا هستند.
5- مهارت های اجتماعی آموختنی می باشند.
6- افراد بر این مهارت ها کنترل شنــاختی دارند. و نه تنها یادگیــری مهارت ها اهمیت دارد بلکه بهره گیری از آن ها در زمــان مناسب نیز یکــی از جنبه های مهم کنترل شناختی می باشد (حسینی نسب و همکاران،1387 :83).
کارتلج و میلبرن ( 1985) ، هم چنین مهارت های اجتماعی را از جنبه ای دیگر به شش دسته تقسیم کرده اند :
1- مهارت های اجتماعی آغازین
2- مهارت های اجتماعی پیشرفته
3- مهارت های اجتماعی احساس و ادراک
4- مهارت های اجتماعی جایگزین
5- مهارت های اجتماعی مواجهه با فشار
6- مهارت های اجتماعی برنامه ریزی شده تقسیم کرده اند (کارتلج ومیلبرن، 1375 :44).
اون هارجي و همكاران(1994) به دوازده مهارت اجتماعی در ارتباطات میان فردی اشاره می نمایند:
1- ارتباط غیر کلامی
2- پاداش و تقویت
3- پرسشی
4- باز گرداندن
5-آماده سازی
6- خاتمه دادن
7- توضیح دادن
8- گوش دادن
9- افشای خود
10- نفوذ
11- ابراز وجود
12- تعامل در گروه های کوچک (هارجی وهمکاران، 1384: 45 ).
لاگرکا21و همکاران (1984) هشت زمینه مهم را برای آموزش مهارت ها مشخص کرده اند: لبخند زدن، خندیدن، احترام به دیگران، دعوت کردن دیگران ، مهارت های گفت و شنود، تشریک مساعی، سخن محبت آمیز گفتن و ظاهر آراسته داشتن (لاگرکا و دیگران، 1984: 225-220).
بر اساس اعتقاد سانتون و آلسوپ22(1998) مهم ترین مهارت های اجتماعی عبارتند از : تشکّر کردن، روبرو شدن با ترس، عصبانیت و تعارض، به خود پاداش دادن، سؤال کردن، مسئولیت و پیامد رفتار خود را پذیرفتن، گوش دادن ، با از دست دادن چیزی به خوبی کنار آمدن، از اشتباهات درس گرفتن، نسبت به خود نگرش مثبت داشتن، از دستور العمل ها پیروی کردن، دوست یابی، احساسات دیگران را درک کردن. با دیگران همکاری موثر داشتن، احتمال خطا کردن را پذیرفتن، نوبت را رعایت کردن و جواب نه از دیگران را تحمل کردن (کرامتی و همکاران، :241386).
موت و همکارانش23 (1999) نیز مهارت های اجتماعی را به سه دسته کلی تقسیم می کند که شامل:
الف) رفتارهای تعاملی مناسب با دیگران
ب) واکنش مناسب هنگام برد یا زمان باخت
پ) درس گرفتن از تجارب برای تقویت رفتار های مطلوب و کاهش رفتارهای نامطلوب خود می باشد (کرامتی و همکاران، 1386 ).
از نظر گرشام و الویت (1990) نمونه هایی از مهارت های اجتماعی عبارتند از: همکاری، مشارکت با دیگران، کمک کردن ،آغازگر رابطه بودن، تقاضای کمک کردن، تعریف و تمجید از دیگران، تشکر و قدردانی(به پژوه و همکاران ، 1384 : 19).
با توجه به دیدگاه های مختلف صاحب نظران و اندیشمندان مهم ترین مهارت های اجتماعی را می توان به صورت زیر مطرح نمود: مهارت ارتباط فردی، احترام گذاشتن به دیگران، همکاری، انجام دادن وظیفه، انجام کار در برابر دیگران، دوست یابی، سؤال کردن، گوش دادن، مسئولیت پذیری، رعایت مقررات ، پذیرش جواب نه از دیگران و دادن جواب «نه» به دیگران و هم چنین شرکت در فعالیّت های گروهي و …
برای توضیح پیرامون انواع مهارت های اجتماعی ، لازم است ابتدا مفهوم ارتباط را بدانیم ، چرا که برای انتقال و یا آموزش مهارت های اجتماعی ابتدا بایستی ارتباط بر قرار شود .
2-1-14انواع مهارت هاي اجتماعي
2-1-14-1 مهارت ارتباط24
هدف از برقراري ارتباط ، عبارت از برقرار ساختن رابطه ي دوستانه با ديگران و حفظ روابط موجود مي باشد. در مورد مفهوم ارتباط تعاريف متعددي از جانب دانشمندان و متخصصان علوم ارتباطات بيان شده است ، كه به لحاظ اين كه براي انتقال ، آموزش و يادگيري هرگونه مهارت اجتماعي بايستي ارتباط ايجاد گردد به تعدادي از اين تعاريف اشاره مي گردد.
ارسطو25 اولين شخصي است كه درباره ي ارتباط تعريف زيرا را ارائه داد: «ارتباط عبارت است از جست وجو براي دست يافتن به كليه ي وسايل و امكانات موجود براي ترغيب و اقناع ديگران »( معتمدنژاد،1379 :43 ). هم چنين ديويد برلو26 «ارتباط برقراركردن را عبارت از جست وجوي پاسخ از سوي گيرنده مي داند» (همان: 44).
چارلز هورتول كولي27 ( 1909) « ارتباط را مكانيسمي مي داند كه روابط انساني براساس و به وسيله آن به وجود مي آيد و تمام مظاهر فكري و وسايل انتقال و حفظ آن ها در مكان و زمان بر پايه آن توسعه پيدا كند.ارتباط؛ حالات چهره ، رفتارها، حركات ، طنين صدا، كلمات و نوشته ها، چاپ ، راه آهن، تلگـــراف ، تلفن و تمام وســايلي كه اخيـراً در راه غلبـه بر مكان و زمان ساخته شده اند ، همـه را در بر مي گيرد».
تعريف كولي در مورد ارتباط كامل و جامع ترين تعريف محسوب مي شود. در اين تعريف چند عنصر وجـود دارنـد كه با تجـزيه و تحليل آن ها اهميـت ارتباط و نقش آن درجوامع معاصر به خـوبي آشكار مي گردند :
1- نخستين انديشه مهم موجود در اين تعريف آن است كه ارتباط را مبناي اساسي روابط انساني تلقي می کنــد.
2- دوم اين كه ارتبـاط را به عنوان جريـان خاصي كه روابـط انساني با استفـاده از آن عمــلاً بر قرار مي گردند، معرفي مي كند.
3- در اين تعريف به عنصر ديگري كه مي توان آن را نمادگذاري و مظهر سازي (كلمات ، علامات ، تصويرها و مانندآن ) ناميد و لازمه برقراري ارتباط بين انسان هاست نيزاشاره مي شود.
4-آخرين عنصر، وسيله انتقال است كه موضوع و محتواي روابط انساني ( اطلاعات ، افكار، تمايلات ، تجربه ها و نظايرآن) را از شخصي به شخصي ديگر يا از گروهي به گروهي ديگر ، منتقل مي كند.
از تعريف فوق مي توان نتيجه گرفت كه ارتباط رابطه انساني را از حالت «جوهر» به مرحله «وجود» مي رساند و از حالت بالقوه به حالت بالفعل درمي آورد و به آن واقعيت تاريخي مي دهد. به عبارت ديگر بايد گفت رابطه انساني بدون ارتباط مانند عكس يا تصويري است كه هنـوز ظاهــر نشده يا مشخصات و حــدود آن آشكار نگرديده است ( معتمد نژاد، 1379:

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد جامعه پذیری، اجتماعی شدن، دختران نوجوان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد عزت نفس