دانلود پایان نامه ارشد درمورد عروه الوثقی، زبان عربی، زبان فرانسه، توسعه سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

ها را ذکر می کند. ولی با این حال وی برای امر مطبوعات شرایطی قائل شده، از جمله اینکه صاحب جریده و نویسنده آن بنده حق بوده باشد و نه عبد دینار و درهم و خود فروخته، چون در آن صورت همه چیز را واژگون جلوه می دهد. لذا نبودن این گونه جراید از وجودشان به مراتب بهتر است .375
غرض و نظر مادی داشتن نویسندگان، جهل و غفلت گسترده توده ی مردم و پیرو آن، تعداد کمِ خوانندگان و از آن میان تعداد اندک درک کنندگان و نیز موانع سیاسی در جوامع شرقی، از جمله علل و عوامل عدم کارآیی این ابزارها و ناکافی بودن چنین متغیّرهایی در امر نوسازی و توسعه سیاسی است که سیّدجمال درنشریه عروه الوثقی بر آن تاکید نموده است .376
در جایی دیگر سیّد جمال درباره ی صاحب جریده ای که عبد دینار و درهم باشد، چنین می نویسد:« اگر بنده ی دینار و درهم باشد، حق را باطل و باطل را حق و خائن را امین و امین را خائن و صادق را کاذب و کاذب را صادق و عدو را صدیق و صدیق را عدو و قریب را بعید و بعید را قریب و ضعیف را قوی و قوی را ضعیف و منفعت را مضرّت و مضرّت را منفعت و حسن را قبیح و قبیح را حسن و موهوم را موجود و موجود حقیقی را موهوم می نماید و البته عدم این گونه جریده از وجود آن به مراتب غیرمتناهیه بهتر است …».377
سیّد جمال الدّین در برخی موارد، به عنوان موسّس نشریه یا روزنامه خودنمایی می کند، و در برخی دیگر با نشر مقاله به همکاری با صاحب نشریه می پردازد، و در پاره ای دیگر با تشویق شاگردان، مریدان و دوستان، آنها را به تأسیس نشریات و روزنامه ها وا می دارد . در ادامه، به طور خلاصه به هر سه قسم از فعالیت های مطبوعاتی ایشان می پردازیم.
ج. نشریات و جرایدی که سیّد جمال خود موسّس آن ها بوده است :
عروه الوثقی:
این روزنامه از مشهورترین روزنامه های سیاسی جهان اسلام بود که مانند ورق زر، دست به دست می گردید. جوانان پرشور و فضلای پاکدامن ایرانی، افغانی، هندی و ترک، مقالات اساسی روزنامه ی مزبور را از بر می خواندند و هیجانات عمومی را در مردم مسلمان فراهم می ساختند. عروه الوثقی مهمترین منبع استخراج افکار و پیشنهادات و آموزه های سیاسی، دینی و اجتماعی سیّد جمال است. به گواهی مورّخان و نویسندگان، بیانات پرشور سخنوران اسلامی در قرن اخیر، اثر نوشته های این روزنامه بوده که در اجتماع مسلمانان و بیداری خاورمیانه بی مانند بود.378
این روزنامه و نشریه « در میان طبقه ی روشنفکر و دردمند عالمِ اسلام، همه جا از هند تا تونس و از زنگبار تا غازان و باغچه سرای، حکم چراغ راهنما پیدا کرد. روزنامه های هند و ایران در اصفهان و تهران و روزنامه های ترکی در روسیه و عثمانی به نقل و ترجمه ی مقالات او می پرداختند و مطالب آن از زبان فارسی و اردو و بنگالی و ترکی، به هر دو لهجه ی شمالی و غربی، در میان گروه انبوهی از مسلمانان ،خواننده یافت. برخی از مقاله های مهم آن در جراید انگلیس و فرانسه و روسیه نیز انعکاساتی می بخشید و احیاناً بر آن تفسیرهای موافق و مخالف نوشته می شد».379
این نشریه به صورت رایگان به کشورهای شرقی ارسال می گردید و با کمک خیرخواهان هندی منتشر می شد. هندی ها از طریق جمعیت سرّی عروه الوثقی که توسط سیّد جمال در حیدر آباد هند تشکیل شده بود، کمک مالی می کردند. تاثیر این روزنامه در روحیات و افکار شرقیان به طور عام و مصری ها و هندیان به طور خاص، بسیار زیاد بود. مردم این دو کشور که درآن زمان کاملاً تحت سلطه و اشغال انگلستان قرار داشتند، بیشتر و ملموستر شاهد جنایات و ظلم و استثمار و نفوذ انگلیسی ها بودند و لذا بهتر و بیشتر مجذوب این روزنامه می شدند و تحت تأثیر آن قرار می گرفتند.380
حامد الگار می نویسد:« العروه الوثقی بیش از همه موقعیّت داخلی و خارجی دنیای اسلام را تجزیه و تحلیل می کرد و علاجی که برای رنج های مبتلا به اسلام عرضه می داشت از عنوان همین نشریه نمودار بود…».381امّا بهتر است هدف از انتشار این روزنامه را از زبان خود سیّد جمال بشنویم : « این مجله به یاری خداوند اوضاع ملل شرق را بیان می کند و برای پیروزی در کار خود توکل ما بر خدای تواناست »، و اعلام می کند : « این مجله به زودی در حد توانایی خویش در خدمت ملّت های شرق قرار خواهد گرفت و حقایق لازم را که عدم توجه به آنها سبب سقوط و ضعف ملل اسلامی شده بیان خواهد کرد … ».382
ضیا ءالخافقین:
سیّد جمال در ماه رجب 1309 نشریه ی ضیاء الخافقین را به دو زبان عربی و انگلیسی به کمک و همکاری میرزا ملکم خان در لندن دایر کرد که به طور ماهانه منتشر می شد که از انتشار هشت شماره آن اطلاع در دست هست . سیّد در هر شماره آن مقاله ای به امضا « السید الحسینی » به ایران اختصاص می داد و به شاه و دولت حمله می کرد، از جمله « در شماره ی دوم به تاریخ اول مارس 1892، مقاله ای خطاب به علمای شیعه نوشت و خلع ناصر الدّین شاه را از سلطنت درخواست کرد» .383
ولی «نیکی کدی» در مورد تعلق این نشریه به سیّد جمال الدّین نظری کاملاً متفاوت دارد. وی در این باره چنین می نویسد : « با بررسی ضیاء الخافقین و نشریه انگلیسی همراه آن، ایسترن و وسترن ( مجله شرق و غرب ) در موزه ی بریتانیا استنباط می شود که سیّد جمال به هیچ وجه در نشر این نشریه که مشی کلی آن دفاع از امپراطوری انگلستان و در مقابل مشی سیّد جمال بوده همکاری نداشته است … ».384
د . نشریاتی که سیّد جمال الدّین با مقالات خود به همکاری با آنها پرداخت :
معلم شفیق :
در هندوستان زمانی که سیّد در حیدر آباد شروع به فعالیت سیاسی کرد،یکی از جوانان تازه مریدخود راکه«محب حسین»نام داشت به تأسیس مجله ای با عنوان«معلّم شفیق» برانگیخت که خود سیّد مقاله های فارسی آن را می نوشت . وی همزمان در هند به نگارش مقالاتی فارسی بر جرایدی چون، « سیّد الاخبار » و « مفرح القلوب » پرداخت . او در زمان اقامت در پاریس با سردبیران برخی از روزنامه های فرانسوی آشنا شد و برای آن روزنامه ها مقاله می فرستاد ؛ از جمله برای روزنامه ی دست چپی «لن ترانسیژان »385رشته مقالاتی درباره ی جنبش مهدی در سودان نوشت. مدیر این روزنامه «هانری روشفور »بود که ستون های جریده ی خود را در اختیار قلم سیّد گذاشت و چندین بار مقالات عربی وی را به فرانسه ترجمه و در روزنامه های این کشور منتشر کرد.386
ه.مقالاتی که سیّدجمال طی اقامت خود درفرانسه به زبان عربی وفرانسه منتشر کرد:
مقاله ی عربی«نفیر اسرافیل»در ابونظاره (ژانویه 1883)؛مقاله ی عربی« جواب به خلیل غانم»؛ در البصیر (ژانویه 1883)؛ مقاله عربی« شرق و شرقی ها » در ابونظاره و البصیر( فوریه 1883)؛ مقاله ای به زبان فرانسه « انگلستان در مصر» در ژوستیس و ژورنال (مارس و آوریل 1883)؛ مقاله به زبان فرانسه« نامه درباره هندوستان» در روزنامه انترانزیژان و البصیر (آوریل 1883) و … .387
و .نشریاتی که سیّدجمال باتشویق وتأکید،درتأسیس ونشرآن ها دخیل بوده است:
حبل المتین:
سیّد محمّد محیط طباطبایی در مورد چگونگی تأسیس این نشریه چنین می نویسد: «یکی از دوستان فاضل ما(آقا سید نصرالله سروش)که در آغاز جوانی مدّتی را در دفتر روزنامه ی حبل المتین با مرحوم مویّد الاسلام همکار نزدیک وی بوده از قول او نقل می کرد که مویّد الاسلام هنگام مسافرت به هند و برخورد با سیّد در فاصله ی بصره و بوشهر، زیر نفوذ اندیشه ی سیّد به سودای تاسیس حبل المتین افتاد.388
روزنامه تربیت:
طباطبایی در مورد تأثیر سیّد جمال در تاسیس این روزنامه می نویسد: «مرحوم میرزامحمّدعلی خان فروغی« ذکاء الملک » که شبی ازشب ها به همراه پدرش میرزا محمّد حسین ادیب فروغی به دیدار سیّد رفته و شاهد گفتار و رفتار او شده بود؛ در خاطرات کوتاهی که به قلم خویش در دوران جوانی نوشته،یاد می کند و می گوید: پدرم را به تأسیس روزنامه ی ملّی ومستقل برای بیداری مردم دعوت کرد و اقدام پدرش را به تأسیس روزنامه تربیت در عصر مظفری حاصل دعوت سیّد می شمارد ».389
جریده شمس النّهار:
این نشریه به پیشنهاد سیّد جمال و دستور امیر شیرعلی خان در افغانستان تأسیس و منتشر می شد .390
سیّد جمال در مصر نیز از این جهت نقش عمده ای داشته و به خصوص هنگامی که جنبش اعرابی پاشا و مصریان علیه دخالت های انگلیس و فرانسه به اوج خود رسید «بسیاری از نویسندگان و روزنامه نگاران مصری که د بسیج کردن و بیداری افکارعمومی می کوشیدند مرید او بودند».391و به تشویق او بود که سلیم النقّاش و ادیب اسحاق مجله ی «مصر» و روزنامه ی« التجاره »و سلیم عنجوری روزنامه ی «مرأه الشرق »و باز ادیب اسحاق روزنامه،« مصر الفتات» را به دو زبان فرانسه و عربی منتشر کردند .392
5-5-2. زبان ( سخنرانی ها و گفتارهای تاریخی ) :
مرحوم ذکاء الملک می گوید: بر سیّد وارد شدم و او را دریایی از علم و فضل دیدم و « ان من البیان لسحرا » در نطق و بیان سیّد پیدا بود .393
عباس میرزا ملک آرا، تأثیر کلام سیّد بر دیگران را چنین توصیف می کند : « … مردم ایران گروه گروه به دیدارش می آمدند و با بردباری سخنانش را می شنیدند و پس از شنیدن سخنانش به یک آزادی خواه تبدیل می شدند »394.
سیدحسن تقی زاده،در رساله ای تحت عنوان«سیّد جمال الدّین اسد آبادی باعث نهضت ها» در مورد بلاغت کلام و پیشوایی سخن سیّد جمال و تأثیرآن بر مستمعین چنین بیان می دارد: « این شخص جهان شهرت، از ابتدای عمر تأثیر عجیبی در عامّه داشت، چشم های جذّاب و مغناطیسی و استقلال فکر و شخصیت ممتاز و بلاغت زبان و فصاحت قلم و حافظه ی بسیار فوق العاده و علم و فضل و اطلاع وسیع بر علوم اسلامی از معقول و منقول و تاریخ و تسلط عظیم او در زبان عربی و شیرین سخنی وی،موجب مجذوب ساختن مستمعین به بیانات او می شد و لذا در هر ممکلت اسلامی که قدم می گذاشت، باعث نهضت یا انقلابی سیاسی یا ادبی شد. نفس بسیار گرمی داشت و در واقع او را می توان به یک معنی نابغه شمرد . »395
نقل شده زمانی که سیّد در جامع الازهر مصر سخن می گفت، شنوندگان چنان تحت تأثیر کلام او قرار می گرفتند که به تناسب گفته های سیّد، گاه به صدای بلند می خندیدند و گاهی میگریستند.کارگزار بریتانیا در قاهره به دولت متبوع خود نوشت که اگر این مرد چند صباحی بیش در مصر بماند، بریتانیا باید از مستعمرات خود در آسیا و آفریقا چشم بپوشد .396
باز در تأثیر خطابه سیّد در شنوندگان می توان به این حکایت از سیّد احمد ادیب پیشاوری اشاره کرد. وی نقل می کند : « وقتی سیّد به تهران آمد، خیلی میل داشت که میرزا ابوالحسن جلوه، حکیم مشهور را ملاقات کند، هر چه دوستان سیّد به میرزا اصرار نمودند، مورد قبول واقع نشد، تا بالاخره پس از چندی حکیم به دیدار وی رفت. سیّد جمال آغاز صحبت کرد و خطابه ای هیجان انگیز درباره ی اتّحاد اسلام و لزوم آزادی ایراد نمود . جلوه در تمام مجلس خاموش نشسته و تماشا می کرد، پس از پایان خطابه برخاسته و از مجلس بیرون رفت.حاضران سبب را پرسیدند، میرزا گفت : می روم کفنی برای خود تهیّه کرده تا جهاد کنم ».397
سیّد جمال، گرچه متفکّری برجسته بود،اما هرگز در صدد بر نیامد تا اندیشه هایش را در دستگاهی منسجم تدوین کند و اغلب نظریاتش را در جمله های انتزاعی و موجز بیان می کرد … چنان ناشکیبا بود که نمی توانست سخنانش را بنویسدو ترجیح می داد آنها را در محفل های خصوصی و عمومی از راه سخنرانی به دیگران انتقال دهد .398
5-6:تأثیر اندیشه های سیّد جمال الدّین برتوده های مردم و سران مشروطه:
درابتدای این بخش،قسمتی ازمتن استنطاق میرزا رضای کرمانی پس ازبه قتل رساندن ناصر الدّین شاه رانقل می کنیم؛چراکه بیانگر مطالبی است که مادرادامه قصدبررسی آن ها را داریم : وقتی در بازجویی، از میرزا رضا سوال می شود که آیا در به قتل رساندن شاه کسی با شما هم دست یا هم عقیده بوده یا خیر، او در پاسخ چنین می گوید : … « هم عقیده من در این شهر و مملکت بسیار هستند، در میان علما بسیار و در میان وزرا بسیار و در میان امرا بسیار و در میان تجّار و کسبه بسیار و در

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد روشنفکران، کشورهای اسلامی، شورهای اسلامی، میرزا ملکم خان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد روشنفکران، شورهای اسلامی، کشورهای اسلامی، میرزا ملکم خان