دانلود پایان نامه ارشد درمورد عربستان سعودی، نیروهای مسلح، نیروهای اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

دارند؛ مجدالدین مؤیدی و بدرالدین حوثی که زیدی‌ها به این دو «امام» و «علامه» می‌گویند. بدرالدین حوثی رهبر مذهبی و معنوی و «عبدالملک حوثی» رهبر سیاسی و عملیاتی مبارزان صعده هستند که با قوای دولتی نیز درگیریهایی داشته اند.
3- زیدی‌ها از قرن سوم تا اواسط قرن گذشته حکومتی شبه مذهبی را در یمن تشکیل داده بودند ولی حکومت آنان به خلافت شبیه‌تر بود هر چند رئیس حکومت با عنوان «امام» خطاب می‌شد. حوثی‌ها با داعیه بازگرداندن حکومت به یک حکومت شبه مذهبی با دولت مرکزی درگیر می‌باشند ولی لااقل تا سال 2014 نتوانسته بودند بطور کامل یک جنبش فراگیر را در میان همه زیدی‌های یمن به وجود آورند و بیشتر به مرکزیت استان صعده در شمال این کشورعمل می‌شد و در 15 استان زیدی دیگر چندان فعالیت متمرکز دیده نمی‌شد. در عین حال ذکر این نکته لازم است که صعده مذهبی‌ترین شهر یمن بوده و کانون مدرسه‌های علمیه زیدی‌ها به حساب می‌آید. «حوثی‌ها» نامدارترین خانواده در استان صعده می‌باشند و از دیرباز ریاست بر این استان و در مقاطعی ریاست بر یمن را در دست داشته‌اند و در این راه قربانیان زیادی داده‌اند. آخرین بار «حسین الحوثی» رهبر این گروه در درگیری‌های سال 2004 به دست ارتش یمن به قتل رسید.
4- حوثی‌های یمن از توان بالای نظامی برخوردار می‌باشند به گونه‌ای که گفته می‌شود عدد نیروهای دوره دیده شبه‌ نظامی آنان از 100 هزار نفر فراتر می‌رود. آنان به سلاح‌هایی مجهز می‌باشند که بارها موفق به ساقط کردن هواپیما و هلی کوپتر نظامی شده و حمله زرهی ارتش را با شکست مواجه کرده‌اند. البته مدعی‌اند که این تسلیحات را در جریان حمله به پادگان‌های نظامی ارتش بدست آورده‌اند .
5- از ده‌ها سال پیش عربستان سعودی تلاش کرده است تا بر یمن سیطره یابد و از سال دو هزار بر حجم اقدامات خود افزوده است. این کشور در گام اول سه استان شمالی یمن که درباره مالکیت آنها بین دو کشور اختلاف وجود داشت و به جنگ‌هایی هم منجر شده بود را از خاک یمن جدا کرد. در گام بعد کمک های فراوان نظامی را به طور رسمی به دولت صنعا گسیل داشت تا در سایه آن و با هزینه تبلیغاتی فراوان به مرور سهم پیروان مذهب حنبلی (سلفی) را در مجلس این کشور افزایش دهد به گونه‌ای که حنبلی‌های یمن علیرغم آنکه حداکثر 10% جمعیت این کشور را شامل می‌شوند بر بخش وسیعی از کرسیها و اکثریت کمیسیون‌های مجلس یمن تسلط یافته‌اند. اقدام دیگر عربستان ایجاد یک ائتلاف بین وهابی‌ها، حنبلی‌ها و یهودی‌های یمن است که از این طریق بتوانند بستر تجاری و حمل و نقل یمن را در دستان خود بگیرند.
6- یمن دارای موقعیت سوق‌الجیشی بالایی است و حاصلخیزترین کشور شبه جزیره می‌باشد. این کشور با تسلط بر تنگه «باب‌المندب» قادر است دریای سرخ را به کنترل درآورد و با استفاده از جزیره استراتژیک «پریم» می‌تواند این تنگه مهم را ببندد و از آنجایی که بلندترین جزیره منطقه – زقر- را در اختیار دارد می‌تواند فعالیت‌های دریایی در منطقه خلیج عدن و دریای سرخ را به کنترل خود درآورد. یمن پرجمعیت‌ترین کشور شبه جزیره عربستان می‌باشد و در حال حاضر پرجمعیت‌ترین ارتش منطقه را در اختیار دارد و می‌تواند در صورت نیاز تعداد نظامیان خود را به سرعت به حدود سه میلیون نفر برساند. وضعیت سوق‌الجیشی، طبیعی و انسانی یمن سبب شده است که کشورهای استعمارگر غرب و عربستان سعودی به این کشور همواره چشم طمع داشته باشند. (زارعی، 1388: 1)
3-4-5- فساد اقتصادی گسترده در یمن
در شرایطی که یمن فقیرتـرین کشـور خلـیج فـارس محسوب می‌شود، فساد اقتصادی عظیمی در میان نخبگان و طبقه حاکم ایـن کشوروجود دارد. علاوه بر پیوندهای حامی- پیرو که دولت برقرار کرده و از طریق آن موفق به جلب آرای عمومی در انتخابات می‌شود، شبکه‌های فردی گسترده‌ای که بر فساد و پارتی بـازی اسـتوار اسـت نیـز بـه چشـم می‌خورد. به گفته یکی از اعضای پارلمان، فساد سیاسی وسیع است و کنگـره خلـق عمومی تلاش چندانی برای مبارزه با اخـتلاس و ثـروت‌های نامشروع نمی‌کند. مطبوعات گزارش می‌دهند که حکومت یمن را فساد عظیمـی کـه در تمـام سـطوح بوروکراسی وجود دارد، در برگرفته و عبداالله صالح نیز بر پایـه شـبکه پیچیـده‌ای از روابط حامی – پیرو شدیداً شخصی، حکومت می‌کنـد. خانواده عبداالله صالح (رئـیس جمهور پیشین یمن) درگیر فعالیت‌های اقتصادی و تجاری عظیمی هستند. اگرچه مردم یمـن در فقـر و فلاکت زندگی می‌کنند، اما افرادی که ارتباطات خوبی با حکومت دارند، مـی‌تواننـد به راحتی زندگی مرفهی داشته باشند. (Blaydes, 2011:217)
البته مشکلات یمن تنهـا شکاف اقتصادی و فساد نبوده، بلکه جدایی طلبی جنوبی‌ها، جنبش حوثیها و نفـوذ القاعده نیز بر پیچیدگی اوضاع سیاسی این کشور افزده است. (نیاکویی،1390 :266)
از نظر اوضاع اقتصادی – اجتماعی، یمن فقیرترین کشور منطقه خاورمیانـه اسـت و حداقل 58% کودکان این کشور از سوء تغذیه رنج می‌برند. همچنین نرخ رشد جمعیت سالانه یمن حدود 3/2% است، حال آنکه منابع طبیعی انسـانی و دولتی این کشور محدود بوده و تاب تحمل چنین رشد جمعیتـی را نـدارد. در این میان پدیده‌ای که زیرساخت‌های ضعیف و خدمات اجتماعی نحیـف ایـن کشـور را بیش از پیش در فشار و تنگنا قرار می‌دهد، مـوج مهـاجرت بسـیاری از مـردم شـاخ افریقاست که به دنبال دسترسی بـه بازار کار کشـورهای ثروتمنـد سـمت شـمال وارد یمن می‌شوند. (Blumi, 2011:1)
یکی دیگر از مشکلات مهم اجتماعی یمن، معضل بیکاری به ویژه در میان جوانان است. رشـد جمعیـت بـالا در یمـن از یـک سـو و ناتوانی حکومت در اشتغال‌زایی از سوی دیگر، موجب شده تا نرخ بیکاری در این کشور بسیار بالا باشد. طبق گزارش سال 2009 برنامه توسعه سازمان ملل، نرخ بیکاری در یمن 28% بوده که از این نسبت حدود 57% را جوانان تشکیل داده‌اند. گذشته از ایـن، همـان طـور کـه پـیش از ایـن گفتـیم، فساد عمیقی تمام عرصه‌های زندگی اجتماعی را در این کشور فراگرفته است، طوری که درگزارش سال 2009 سازمان شفافیت بین‌المللی، یمن از بین 180 کشور مورد بررسی در رده 154 جهانی و 13 عربی قرار گرفت. (صادقی و احمدیان،1389: 261)
یمن از نظر شاخص‌های آموزشی نیز وضعیت اسفناکی دارد، به گونـه‌ای که بر اساس آمارهای نهادهای آمریکایی، 50% جامعه یمن بیسواد هسـتند.(سجاد پور،1390)
دراین کشور اکثریت مردم در روستاها زندگی می‌کنند و بافت اجتماعی کشور قبیله‌ای است؛ این وضعیت بسیار متفاوت از کشورهایی چون مصر و تـونس است. وجود قبایل مختلف و شکافهای فرقه‌ای و مـذهبی متعـدد، عمـلاً یمـن را بـه جامعـه‌ای چند پاره و گسیخته تبدیل کرده اسـت. بـراین اسـاس، بسـیاری از محققـان، ضعف هویت ملی و انسجام اجتماعی و عـدم شـکل‌گیـری دولـت – ملـت را از مهـم‌ترین چالش‌های این کشور تلقی می‌کنند. گذشـته از شـکاف‌هـای قبیلگـی، شکاف‌های فرقه‌ای و مذهبی نیز در یمن چشمگیر است. عدم توزیـع عادلانـه ثـروت و قـدرت بین گروه‌های قومی، مذهبی و مناطق جغرافیایی مختلف نیز شـکاف‌های اجتماعی یاد شده را تشدید کرده است. به طورکلی می‌توان گفت که فساد گسترده و ویژگی الیگارشـیک حکومـت و اقتـدارگرایی مبتنـی بر هژمونی حزبی در یمن، نارضایتی احزاب و گروه‌های سیاسی اپوزیسیون را برانگیختـه وبحران مشروعیت عمیقی را در این کشور ایجاد کرده است. در این میـان فقـر، بیکاری گسترده، عدم توزیع عادلانه ثروت و سوء تغذیه و بحران منابع نیز بر پیچیـدگی‌های بحران یمن افزوده وتلفیقی از بحرانهای مشروعیت و کارآمدی را ایجاد کرده و خیـل عظیمـی از طبقـات و نیروهـای اجتمـاعی را در مقابـل حکومت قرار داده است.
در چنین شرایطی، موج سرایتی انقلاب‌های جهان عرب جرقه آغاز اعتراضات عظیمی را در میدان‌های بزرگ شهرهای یمن از جمله صنعا، پایتخت این کشور، برافروخت. عمده جریانات و نیروهای اجتماعی که در اعتراضات سال 2011 در مقابل حکومت عبدالله صالح صف‌آرایی کردند عبارتند از:
– جنبش جوانان و دانشجویان
– حوثی‌ها
– مردم جنوب
– خاندان پرنفوذ الاحمر
– گروه‌هایی از افسران ارتش که از حکومت صالح جدا شدند (احمدیان، 1390)
در خصوص مدل انقلاب یمن و همچنین نیروهای اجتماعی دخیل در انقلاب توجه به نکات زیر ضروری است:
1- نیروهای اجتماعی مختلف و فراگیری، اعم از دانشجویان و جوانان و قبایـل در جبهه انقلاب حضور داشتند، با این حال با توجه به بافت قبیلگی و روستایی یمـن به نظر می‌رسد که قبایل و فرقه‌های مذهبی نقش تعیین کننده‌تری در روند تحولات کشور داشته‌انـد. حضـور جریانـات مختلـف، اعـم از حـوثی‌های متاثر از ایران، جدایی‌طلبان جنوب، سلفی‌های وابسته به عربستان سعودی و جوانان و دانشـجویان که دغدغه‌ها و مطالبات مختلفی داشتند، چشم‌انداز پیچیده‌ای را در خصوص آینده سیاسی یمن به تصویر می‌کشد. همچنین باید توجه داشـت کـه بـا توجـه بـه بافـت قبیلگی یمن، برخی قبایل (در کنار عربستان) از دولت حمایت کردند.
2- با توجه به بیسوادی گسترده، مناسبات قبیلگی و شکاف‌های پیچیده مذهبی و فرقه‌ای در یمن، تفاوتهای شگرفی بین تجربه این کشـور و کشورهای دیگری همچون تونس و مصر که طبقـه متوسـط قدرتمنـدی در آن حضـور دارنـد، به چشم می‌خورد. شاید بتوان با اطمینان گفت که در یمن نه بـه سـرعت دموکراسی برقرار می‌شود و نه آرامش و ثبات؛ و حتی امکان تکرار تحولات سـومالی و گسترش هرج و مرج و جنگ داخلی نیز کاملاً متصور است.
3- واکنش ارتش و نیروهای مسلح یمن به اعتراضـات پیچیـده بـوده اسـت. در این کشور مانند لیبی، نهادمندی نیروهای مسلح پایین بوده اسـت براین اسـاس، واحدها وافسرانی که پیوستگی وقرابت‌هایی باخانواده حاکم داشتند، از رژیم حمایت کردند. به طور کلی براساس گسست‌ها و شکاف‌های قبیلگی و فرقه‌ای در جامعه، نیروهای مسلح یا در کنار دولت قرار گرفته و یا به مخالفان می‌پیوندند. براین اساس، گارد ریاست جمهوری که فرماندهی آن در دست خاندان حکومتی است به تبع از دولت حاکم حمایت کردند.
3-5- صف ‌بندی نیروها در یمن
اعتراضات گستردۀ یمن نه تنها تحت تأثیر موج قیام‌های عربی آغاز شد، بلکه در آغاز و تداوم حرکت خود نیز از این قیام‌ها الگو گرفت. فراخوان‌های اینترنتی از طریق صفحه‌های فیسبوک و توئیتر، هرچند شروع تحرکات را رقم زد، اما در آغاز براه انداختن یک حرکت فراگیر ناکام ماند. سقوط مبارک در مصر نیروی تازه‌ای به حرکت جوانان یمنی در صفحه‌های اینترنتی و سپس در خیابان‌های صنعا و سایر شهرهای یمن داد. در واقع از فردای سقوط مبارک، تظاهرات گسترده و تحصن در میادین اصلی شهرهای یمن آغاز شد.
نیروهای عمده آغازگر قیام یمن، جوانان تحصیل کردۀ یمنی بودند. این امر یادآور حرکت تونسی‌ها و به خصوص مصری‌ها می‌باشد که جوانان تحصیل کرده و دانشجویان، نیروی اصلی تحرکات را تشکیل می‌دادند. اکثر این جوانان وابستگی به حزب و یا گروه سیاسی خاصی نداشتند. آنها صرفاً با هدف ایجاد تغییر و با الگوگیری از جوانان سایر کشورهای عربی به خیابان‌ها آمدند و توانستند نیروهای قدیمی سپهر سیاسی یمن را همراه ساخته و بر اختلافات و شکاف‌های احزاب اپوزیسیون و نیز قبایل بزرگ یمن – که یکی از ابزارهای اصلی حکمرانی صالح بودند – با تأکید بر هدف سرنگونی صالح، فائق آیند. این جوانان بارها بر استقلال خود از احزاب اپوزیسیون تأکید کردند و مذاکرۀ احزاب اپوزیسیون با رژیم صالح را رد کرده و آنها را نمایندۀ خود ندانستند.
افزون بر نیروهای جوان و دانشجویان حاضر در اعتراضات، اپوزیسیون رسمی یمن یعنی مجموعۀ احزاب «دیدار مشترک» (احزاب اللقاء المشترک) نیز به تدریج از وضعیت اصلاح‌طلبی به طرح خواستۀ سقوط دولت و پشتیبانی از خواسته‌های معترضان تغییر موضع داد. آنها در ابتدا خواستار انجام اصلاحاتی در نظام انتخاباتی بودند تا به آنها اجازۀ مشارکت بدهد، اما با آمدن دانشجویان به خیابان‌ها و مطرح ساختن خواسته‌های رادیکال از جمله استعفای صالح، ائتلاف “دیدار مشترک” نیز موضع خود را تغییر داد

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد ساختار اجتماعی، نهاد اجتماعی، محرومیت نسبی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد ایالات متحده، مبارزه با تروریسم، ریاست جمهوری