دانلود پایان نامه ارشد درمورد شهر فشرده، رشد جمعیت، گسترش افقی شهر، حمل و نقل

دانلود پایان نامه ارشد

اشاره مي گردد. جدول (2-1) ويژگيهاي شهر پراكنده
رديف
ويژگي هاي كيفي
ويژگي هاي كمي
1
نواحي داراي كاربري واحد
تراكم جمعيتي و ساختماني كمتر
2
فاصله زياد از كاربري هاي خدماتي
سطح بيشتر فضا هاي باز و رها شده
3
معابر عريض و پاركينگ هاي سطحي
نسبت بزرگتر اراضي عمومي به خصوصي
4
محدود بودن دسترسي به ساير نقا ط شهر
قطعات تفكيكي بزرگتر
5
كم بودن گزينه هاي حمل ونقل
مصرف بيشتر آب وانرژي
6
فراهم نبودن يا احداث دير هنگام تاسيسات زير بنايي

7
نبود يا كمبود شديد تعاملات اجتماعي

8
گسسته بودن بافت هاي پراكنده از هم

ماخذ: عباسزادگان و همکار، 1387: 37
استراتژی پراکندگی تابع عوامل مختلفی می باشد که در ذیل به هریک از آن اشاره می گردد: (رهنماو همکار، 1387 :44و45)
1-رشد جمعيت در متروپل: در نيم قرن گذشته جمعيت نواحي متروپل از 85 ميليون نفر به 213 ميليون افزايش يافته است. افزايش 150 درصدي با 70 در صد رشد در نواحي حومه و حاشيه شهري هنگامي كه جمعيت شهري تا حد معيني رشد نمود، براي تطابق با تغييرات ، نياز به گسترش بيروني پيدا ميکند .
2-وفور زمين: آمارهاي جمعآوري شده كاربريزمين تنها 2/5 در صد از كشور ايالات متحده را به صورت توسعه يافته مشخص ساخته است. دليل واقع شدن توسعه مسكوني و غير مسكوني در فواصل بيشتر، فراواني و ارزانی زمين ودسترسی آسان ميباشد. در حال حاضر نواحي ساخته شده شهر بدلیل توسعه یافتگی تفاوتهاي آشكاری را نمايان ساختهاند.
3-عدم تمركز اشتغال: هزينههاي زمين و توسعه در پيرامون، از مركز شهر كمتر است. سيستمهاي بزرگراهي مدرن سريع، هزينههاي حمل ونقل را پايينتر ميبرد، بنابراين كارخانهها به طور فزايندهاي به حمل و نقل كاميوني و مكانهاي حومه شهري كه دسترسي آسان تري به بزرگراهها دارند، روي ميآورند. همچنين نيروي كار آموزش ديده و ماهرتري وجود دارد كه در ابتدا به دلايل فضا، خلوتي و مطبوعيت به كناره شهر روي آوردهاند. در اين مفهوم نامتمركز بودن شغلي تا حدي به جاي اينكه علت حومه نشيني مسكوني باشد، پيامد آن بوده است. همچنين اين گفته نيز درست است كه اشتغال، مردم بيشتري را به مهاجرت به نواحي حومهاي جذب مينمايد .
4-اولويتهاي مسكن: خانهاي مجزا و امن، همسايگيهاي حومه شهري با علفزارهايي در پسكرانه و يك يا دو ماشين براي رفت و آمد، مدارس عمومي خوب و نزديك، نوعي از زندگي است كه به عنوان روياي آمريكايي شناخته شده است. در واقع اين روياي تمام افراد ميباشد. هنگامي كه ساكنان شهري در طي زمان ثروتمندتر ميشوند، آنها ميتوانند مساكن بزرگتر در نواحي حومه شهري كه قيمت آنها نيز از درون شهر ارزانتر است تهيه نمايند. علاوه بر اين، پيشرفت تكنولوژي سبب شده كه روياي آمريكايي به معناي نوع زندگي روستايي منزوي گونه نباشد و امكان زندگي شهري را در مكاني روستايي به وجودآورد .
5-نابودي مركز شهر: مراكز شهري زماني مكانهايي مطلوب براي زندگي مردم بودند. با رشد جمعيتي و اقتصادي، مسائلي همانند تراكم ترافيك، تخريب زيست محيطي، مساكن بيرونق، كيفيت ضعيف مدارس عمومي، جنايت، فقدان دسترسي به فضاي باز و نابودي زيرساختها در هسته شهر اتفاق افتاد و مركز شهر به سوي نابودي و زوال رفت. در جستجوي زندگي بهتر، طبقات بالا و متوسط به خارج مهاجرت ميكنند.
6-پيشرفت حمل ونقل: اسپرال پديدهاي بر پايه حمل و نقل است. رشد در اكثر شهر ها به طور دائم اتفاق ميافتد اما سازگاري آن با تكنولوژي كيفيت جادهاي و دسترسي وسايل نقليه، اين روند را تسريع نمود. تغييرات از پيادهروي به ترامواي شهري و سپس وسيله نقليه خصوصي و حمل ونقل نوع زندگي انسان را متحول ساخت. ماشينهاي شخصي سفرها را راحتتر، مناسبتر و عمليتر ساختند. علاوه بر اين، بعد از جنگ جهاني دوم، مقررات منطقهبندي بين انواع مختلف كاربري زمين مانند مكانهاي كار، خريد و مساكن تمايز قائل شدند و مردم مجبور شدند براي رسيدن به اين مقاصد جداگانه، به ماشينها متوسل شوند .
7-سياستهاي عمومي دولتها: الگوي توسعه پراكنش شهري تنها موضوعي فردي يا شركتي در ترجيح مكان فضايي نيست. هزاران سياست حكومتي شامل سياستهاي مالياتي، وجوه استهلاكي، مقررات منطقهبندي و كمكهاي مالي ضمني، كمكهاي مالي به توسعه پراكنده و عدم تشويق تلاشها براي باز سازي نواحي شهري، حومه شهري قديميتر و زيرساختها را در بر مي گيرد .
به طور كلي عبارت گسترش پراكنده شهر به دليل مسايلي كه براي سلامتي انسان و محيط زيست پديد ميآورد معاني ضمني منفي را در ذهن متبادر مي سازد. ساكنان واحدهاي همسايگي پديد آمده در اثر گسترش پراكنده شهر، آلودگي بيشتري را به ازاي هر نفر توليد ميكنند و از مشكلات بيشتري در رفت وآمد روزانه خود رنج مي برند . همچنين به دليل عملي نبودن گزينههاي پيادهروي و دوچرخه سواري جهت رفت وآمد در اين نواحي، موجب اختلال در سلامت فردي ساكنان اين نواحي شده است.واضح است، شكل خاص توسعه ، نوعي رشد لجام گسيخته در حواشي و افزايش مفرط زمين شهري را به همراه دارد وباعث كاهش تراكم جمعيت، افزايش سهم فضاهاي باز بلااستفاده و در نتيجه گسستگي بخشهاي مختلف يك شهر، جداييگزيني فضايي-اكولوژيكي، افزايش هم زمان قيمت زمين، افزایش هزينه تاسيسات و تجهيزات و بسياري مسائل ديگر ميشود.

2-3-2- تجربيات پراكنش شهري در كشورهاي مختلف
2-3-2-1- امريكا
امروزه با فراگیر شدن اثرات گسترش افقی شهرها، مفهوم اسپرال در اکثر کشورهای جهان با ماهیت مختلفی به کار برده میشود. در امریکا که مهد کاربرد این مفهوم است اسپرال موضوع جذاب و داغ روز گرديده است. در این کشور رشد جمعیت تنها عامل افزایش مقدار کاربری زمین نبوده است بلکه شتاب در تصرف زمین با افزایش محدوده شهرها بیش از رشد جمعیت شهری موثر بوده است در اکثر شهرهای بزرگ این کشور افزایش سهم زمین هر خانوار(PHLC)14 در طی سا لهای مختلف گویای رشد وسیع شهر است به عنوان مثال بین سالهای 1940 تا 1970 جمعیت پرتلند دو برابر اما مساحت شهر چهار برابرگردید (Hadly 2000: 3).
برخي از محققين ويژگيهاي پراكنش امريكايي را در ابعاد كاربري زمين ديدهاند و آن را عبارت از توسعه كم تراكم، پراكنده، تنك، جسته و گريخته شهري، توسعه نا پيوسته و گسترش به طرف عرصههاي
خارج از محدوده و نواحي كم تراكم حومه شهري همراه با تسلط اتومبيلهاي شخصي در حمل ونقل دانستهاند(Wassmer,2002:9).
2-3-2-2- چين
علاوه بر شهرهاي امريكايي، موضوع رشد افقي شهري در مشرق زمين نيز در كشورهايي مانند چين مورد مطالعه قرار گرفته است. هرچند بنيانهاي رشد افقي در چين متفاوت از امريكاست ولي شباهتهايي در اين دونمونه ديده ميشود. اصليترين تفاوت رشد افقي در چين و آمريكا اين است كه در آمريكا ثروتمندان با سكونت در حومهها و تخليه بخش مركزي شهر به رشد افقي دامن زدهاند، در صورتي كه در چين بخش مركزي شهرها از اهميت بالايي برخوردار است و مورد توجه ثروتمندان ميباشد. در اينجا گروهي كه موجب اين پديده شهري شدهاند فقرا بودهاند كه نتوانستهاند در مركز شهر زمين داشته باشند و مجبور به حاشيه نشيني و در نتيجه رشد افقي شهر شده اند (Zhang,2002:125).
در چین بین سالهای 1990 تا 1995 جمعیت شهری 6/21 درصد افزایش یافته است.در حالیکه مساحت شهرها در همین مدت 4/90 درصد افزایش یافت و این امر نشان میدهد رشد كالبدي شهر بسیار شدیدتر از رشد جمعیت شهری اتفاق افتاده است، اداره آمار چین در یک تحقیق نشان داده است بین سالهای 1986 تا 1996 به میزان 8/5 میلیون هکتار از زمینهای کشاورزی این کشور از بین رفته و یا تغییر کاربری داده است که از این میزان 52/18 درصدآن زیرساخت و سازهای شهری رفته است این بدین معنی است که حدود یک پنجم خسارت به زمینهای کشاورزی، نتیجه رشد شهری در این کشور بوده است (سعيدي رضواني، 1375 : 127).
2-3-2-3-کشورهای جهان سوم
رشد افقي شهري در جهان سوم نيز از ويژگيهاي شناخته شده شهرهاي ناحيه اي بزرگ به شمار ميرود، اما زيرساختها و زمينههاي متفاوتي را ارائه ميدهد. اختلاف رشد افقي شهري در كشورهاي آمريكاي لاتين نسبت به ايالات متحده در اين است كه اولا فرايند شهرنشيني در اغلب كشورهاي آمريكاي لاتين با تاخير صورت گرفته است و در جريان آن نفوذ سنتي و قوي شهرهاي بزرگتر و سرمايهداري يا متروپل با الگوي كاملا تمركز يافته بررشد فضايي نواحي پيراموني و توسعه غير قانوني سكونتگاهها در حاشيه شهري، در ظاهر مقررات شهري را محدود ساخته و سبب رشد افقي شهر شدهاند. ثانيا رشد افقي شهري در اغلب نواحي كلان شهري آمريكاي لاتين چشماندازي از فقر و الگوهاي غيرقانوني از كاربري زمين همراه با فقدان ساختار و شالوده تسهيلات عمومي و خدمات اساسي را نشان مي دهد. اين الگو تفاوت آشكاري با الگوي ايالات متحده دارد (Lungo,2001,32 ).
2-3-2-4- ایران
در ایران تا زمانی که الگوی رشد شهرها ارگانیک بوده و عوامل درونزا و محلی تعیین کنندۀ رشد شهری بوده اند،زمین شهری نیز کفایت کاربری های سنتی شهری را می داده وبر حسب شرایط اقتصادی، اجتماعی و امنیتی ، فضای شهررا به طور ارگانیک سامان می داده است . لیکن از زمانی که مبنای توسعه و گسترش شهرها ماهیتی برونزا به خود گرفت ودرآمدهای حاصل از نفت در اقتصاد شهری تزریق شد و شهرهای ایران در نظام اقتصاد جهانی جای گرفتند، سرمایه گذاری در زمین شهری تشدید گردید و این نقطۀ ضعف اصلی بازار خصوصی بدون برنامۀ زمین، الگوی توسعۀ بسیاری از شهرهای ایران را دیکته کرده است(ماجدی، 1378 :6).این امر باعث نابسامانی بازار زمین شهری و به ویژه بلااستفاده ماندن بخش وسیعی از اراضی داخل محدوده، و عارضۀ منفی گسترش افقی شهرها شده است(اطهاری ،1379 :36 ) .
2-4- راهبرد شهر فشرده طبق تعريف الکین15 ( 1991) شهر فشرده ، دارای فرم و مقياسي است كه مناسب براي پياده روي ، دوچرخه سواري و حمل ونقل عمومي ، همراه با تراكمي كه موجب تشويق تعاملات اجتماعي می شود ؛ودر عمل ،تراكمي برابر با آنچه در خيابان هایی با ساختمان هاي سه يا چهار طبقه مناطق داخل شهري همانند شهر هاي انگليسي و اروپايي است .در اين فرم شهري هنوز اين امكان وجود دارد كه هر خانه يا واحدمسكوني داراي درب اصلي باشد كه به خيابان عمومي باز مي شود و همچنين امكان فراهم نمودن باغچه يا حياط براي تمام اعضاي خانواده وجود دارد (مثنوي، 1382 :92 ).
به دنبال ایده هاي لوکوربوزیه از شهر درخشان، دانتزینگ و ساعتی(1973) شهر فشرده با رویکرد ارتقاء کیفیت زندگی، اما نه با هزینه ي نسل آینده ، پیشنهادشد. هدف اصلی این ایده خلق شهرهایی با فشردگی و تراکم بالا امابه دور از مشکلات موجود در شهر مدرنیستی است .متعاقبا به دنبال بروز مسائل جدي محيطي نظير انواع آلودگي، افزايش دماي كره زمين و نابودي منابع طبيعي، مبحث “توسعه پايدار ” در سال 1987 از طريق انتشار “گزارش برانت لند” تحت عنوان آينده مشترك “توسط كمیسيون جهاني محيط وتوسعه “به طور رسمي در دستور كار سياسي قرارگرفت.البته از دهه 1990 محبوبیت توسعه ي پایدار به ترویج ایده شهر فشرده کمک زیادي کرده است.
يكي از قويترين مدافعان رويكرد شهر فشرده كمیسيون جامعه اروپا ميباشد كه در سال 1990 با انتشار گزارشي تحت عنوان “مقالهاي سبز در مورد محيط شهري” به تبيين آن پرداخت. در گزارش مزبور، به شهر، مثابه يك منبع نگريسته ميشود كه ميبايست با توجه به محدوديت و ارزش در استفاده از آن نیز نهايت دقت بعمل آورده شود( breheny,1992:14).
شهرهای سرزنده ای نظیررم،بارسلونا، آمستردام ، لندن ،پاریس و…در اروپا در افزایش وسایط نقلیه عمومی و غیرآلاینده ونیز تشویق شهروندان به استفاده ازدوچرخه وسفرهای پیاده ،زمینه ی به حداقل رساندن مصرف سوخت های فسیلی و در نتیجه گازهای گلخانه ای و آلودگی های زیست محیطی در مقابل شهر های کانادا ،آمریکاو استرالیادفاع کرده اند. (مثنوي، 1382 :92 ).
2-4-1- سیاستهای اجرايی راهبرد شهر

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد توسعه شهر، حمل و نقل، سازمان فضایی، بخش مرکزی شهر Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد کیفیت زندگی، کیفیت زندگی شهری، زندگی شهری، روابط اجتماعی