دانلود پایان نامه ارشد درمورد روابط اجتماعی، اجتماعی و سیاسی، تعهدات بین المللی

دانلود پایان نامه ارشد

سیاست و ا قتصاد سالم
1- عدالت اقتصادی
اسلام نظام توزيع ثروت در جامعه اسلامي را از عناصر و تضمين‏هايي، بهره‏مند کرده تا قادر بر تحقق بخشيدن عدالت اسلامي باشد و با ارزش‏هايي که بر پايه آنها استوار است انسجام داشته باشد. شکل اسلامي عدالت اجتماعي داراي دو اصل مي‏باشد: الف) اصل همکاري عمومي(مثل انفاق) ب) اصل توازن اجتماعي (مثل خمس و زکات)

اصل «عدالت» یکی از بنیانی ترین معارف قرآن کریم است؛ و رعایت عدالت و برقراری قسط در شؤون فردی و اجتماعی انسان ها، از جمله فعالیت های اقتصادی، یکی از اهداف بسیار بلند اقتصاد اسلامی محسوب می شود «یا ايُّها الذّينَ آمَنوا كونوا قَوّامينَ ِلله شُهَدَاءَ بِالقِسطِ وَ لايَجرِمَنَّكُم شَنَانُ قَومٍ عَلَي اَلاَّ تَعدِلُوا اِعدِلوُا هَوَ اَقرَبُ لِلتَّقوي»؛ «اي اهل ايمان در راه خدا پايدار و استوار يوده و ( بر ساير ملل عالم) گواه عدالت، راستي و درستي باشيد و البته شما را نبايد عداوت گروهي بر آن بدارد كه از طريق عدل بيرون رويد. عدالت كنيد كه عدل به تقوا نزديكتر است». تحقق اقتصاد سالم در سايه عدالت است و لذا ايجاد عدالت به عنوان مهمترين هدف مأموريتي پيامبران در دستور كار قرارگرفته است (حديد، آيه5) تا شرايط به گونه اي تحقق يابد كه اقتصاد در گردش آزاد و سالمي باشد و همگان از آسايش و اقتصاد مطلوب و مناسبي برخوردار شوند و اينگونه نباشد برخي از افراد جامعه از ثروت و آسايش برخوردار شده و ديگران از آن محروم باشند. (حشر، آيه59)
از مهمترين جلوه هاي عدالت، عدالت اقتصادي است؛ چرا كه رعايت عدالت در امور اقتصادي و انصاف در اين حوزه مي تواند شرايط و بستر لازم و مناسب را براي رسيدن انسان و جامعه به سعادت دنيوي و اخروي فراهم آورد. (اعراف، آيه85؛ هود، آيات85 و 86؛ اسراء، آيه35.)
2- اصل تعاون و همکاری
تعاون در مفهوم عام به معنای همكاری، مساعدت، یاریگری و رعایت منافع جمعی آمده است.
به عبارت دیگر؛ تعاون یعنی همكاری و همیاری عده‌ای از اشخاص حقیقی و یا حقوقی با یكدیگر، درجهت رفع نیازمندی‌های مشترك اعضا و یا رسیدن به هدفی خاص با تشكل در یك شركت تعاونی و پذیرش اصول و مقررات آن كه در واقع متضمن این معناست: “یكی برای همه و همه برای یكی.” (اختر محققی، ، 1385، ص12-10.)
خداوند متعال در قرآن کریم انسانها را دعوت به همکاری در کارهای خیر می کند «وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‏ وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَديدُ الْعِقابِ» (مائده ،2) و در نيكوكارى و پرهيزگارى با يكديگر همكارى كنيد، و در گناه و تعدّى دستيار هم نشويد، و از خدا پروا كنيد كه خدا سخت‏كيفر است.
از جامعترين و كارآمدترين طرحهاي اسلام در ساختن جامعه‌اي منسجم و بهره‌مند از عدالت اجتماعي، ايجاد پيوند اخوت و برادري ميان افراد جامعه است، به گونه‌اي كه جامعه اسلامي به سان پيكري واحد به شمار مي‌رود كه درد و گرفتاري هر فردي رنج ديگران و واكنش آنها را در پي دارد و در هيچ شرايطي، پيوند اخوت گسسته نمي‌شود.
در تبيين اين اصل، آموزه‌هاي ديني بر اين نكته تاكيد دارد كه اخوت، امري تشريفاتي و تنها لفظي نيست، بلكه در قالب «حق مؤمن بر مؤمن» نمود مي‌يابد و به نظر مي‌رسد بخش مهم آن، در امور مالي و اقتصادي باشد. تحقق عيني اخوت اقتصادي، به گونه‌‌هاي مختلف تجلي مي‌يابد كه مهمترين آن عبارت است از:
مواسات: مواسات مالي در حق برادران ديني، از مهمترين حقوقي است كه در روايات بر آن تأكيد مي‌شود. واژه مواسات به معناي مشاركت دادن در امر معاش و روزي است. برخي گفته‌اند: مواسات، در جائي است كه انسان، شخصي ديگر را در هزينه زندگي خود سهيم نمايد، بنابراين، اگر تنها مقدار اضافه بر هزينه زندگي خويش را ببخشد، مواسات نيست (ابن منظور، ج14، ص35).
براي شناخت تلازم ميان اخوت و مواسات ذكر اين فرمايش امام علي(ع) كفايت مي‌نمايد كه فرمود: «پيوند اخوت با هيچ كاري پاس داشته نشده آن سان كه با مواسات» (آمدي، ص417) و نيز اين فرمايش امام صادق(ع) كه مي‌فرمايند: «پيروان ما را در سه چيز بيازمائيد:… نسبت به اموالشان كه چگونه برادران خويش را در آن سهيم مي‌كنند» (صدوق، ج1، ص103).
اصل شناخت و تدبير امور ا قتصادی
دست‏يابی به زندگی شايسته و سالم در گرو بهره‏گيری از معارف آسمانی و تفکّر و تعقّل است و بايد خطوط کلی، اصول و شاهراه‏های هدايت را از وحی گرفت و در چارچوب آن‏ها و با کمک قوای ادراکی، اندوخته‏های تجربی را افزايش داد و از اين طريق، ابهامات و مشکلات فراروی بشر در زندگی را برطرف کرد.
  امور اقتصادی بخش مهمی از زندگی انسان را به خود اختصاص داده‏اند. جهت‏دهی و سامان‏بخشی اقتصاد از اين قضيه مستثنی نيست. بنابراين، برای يافتن اصول و خطوط کلی در مسائل اقتصادی نيز بايد به آنچه خالق انسان و زندگی نازل کرده است، مراجعه نمود، حيات طيّبه‏ای را که او معرفی کرده، شناسايی و مسيرهای منتهی به آن ر ا از طريق وحی کشف نمود و به وسيله تفقّه و تعقّل و راه‏کارهای لازم آن را به کار بست.
از منظر قرآنى، استفاده از «عقل جمعى» و مشورت با صاحب نظران براى تدبير امور اجتماعى يك اصل مهم در جامعه توحيدى است: «وَ أَمْرُهُمْ شُورى‏ بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ » (شورى، 38) و كارشان در ميانشان مشورت است و از آنچه روزيشان داده‏ايم انفاق مى‏كنند.
علّامه طباطبائى در تفسير اين آيه، ياداور شده اند كه از ويژگى هاى مؤمنان آن است كه ايشان اهل رشد و رسيدن به واقع هستند و براى دست يابى به نظر صحيح، اهتمام به مراجعه به عقول دارند.
در آیات متعددی خاطرنشان شده است که رهاوردهای وحی انسان را به حقایق هستی واقف و راه های نیل به سعادت و فلاح را به او می نمایانند، مسیر را برای او روشن ساخته، او را هدایت می کنند:
« وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‏ لِلْمُسْلِمينَ (» (نحل: 89)؛ و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز و مایه هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است.
«قد جاءَکم مِنَ اللّهِ نورٌ و کتابٌ مبینٌ یَهدی بِه اللّهُ مَن اتّبع رضوانَه سُبُلَ السَّلام و یُخرجهم من الظلمات الی النورِ باِذنه و یهدیهِم الی صراطٍ مستقیمٍ» (مائده: 15 16)؛ از سوی خدا، نور و کتاب آشکاری به سوی شما آمد. خداوند به برکت آن، کسانی را که از خشنودی او پی روی کنند، به راه های سلامت، هدایت می کند و به فرمان خود، از تاریکی ها به سوی روشنایی می برد و آن ها را به سوی راه راست رهبری می نماید
قرآن کریم با صراحت، دعوت خود را دعوت به سوی احیا (زنده کردن) اعلام می کند: «یا ایُّها الّذین آمَنوا استجیبوا للِّهِ و للرّسول اذا دعاکم لما یحییکم» (انفال: 26)؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، دعوت خدا و پیامبر را اجابت کنید، هنگامی که شما را به سوی چیزی می خواند که شما را حیات می بخشد.
علاوه بر آیات مزبور که بر هدایت انسان به صورت کلی تأکید دارند، در آیات بسیاری نیز رهنمودهای جزئی و مشخص در مسائل گوناگون اقتصادی وجود دارند:
«اَحَلَّ اللّهُ البیعَ و حرَّم الرّبا» (بقره: 275)؛ خدا بیع را حلال کرده است و ربا را حرام. «اوفوا بالعقود» (مائده: 1)؛ به پیمان ها (و قراردادها) وفا کنید. «یا ایُّها الّذین آمنوا لا تأکلوا اموالکم بینَکم بالباطل الاّ ان تکونَ تجارةً عن تراضٍ منکم.» (نساء: 29)؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، اموال یکدیگر را به باطل (و از طرق نامشروع) نخورید، مگر این که تجارتی با رضایت شما انجام گیرد.
« وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ‏ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقيمِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْويلاً » (اسراء: 35)؛ و هنگامی که پیمانه می کنید، حق پیمانه را ادا نمایید و با ترازوی درست وزن کنید. این برای شما بهتر و عاقبتش نیکوتر است.
« وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ‏ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‏ وَ الْيَتامى‏ وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى‏ عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ » (انفال: 41)؛ هرگونه غنیمتی به دست آورید، خمس آن برای خدا و برای پیامبر و برای نزدیکان و یتیمان و مسکینان و واماندگان در راه است.
اصل تولی وتبری
قرآن کریم برای تنظیم روابط اجتماعی و سیاسی پیروان خود یک اصل کلی را تحت عنوان «ولایت و برائت» یا « تولی وتبری » تعیین کرده و از آنان خواسته تا این اصل را پایه و محور عمل خود قرار دهند. این اصل به عنوان یکی از فروع اعتقادی اسلام عامل تنظیم روابط سیاسی و اجتماعی در عرصه سیاست خارجی میان مسلمانان و دیگران است.
اصل «امامت» ناظر به مسأله حكومت و رهبرى در جامعه است. در جهت اصل «توحيد»، كه حق حاكميت را از آنِ خداوند متعال مى داند، افرادى كه از جانب او ـ جلّ و على مأذون به عهده دارى امر حكومت هستند، مسؤوليت اجراى احكام ثابت الهى را از جانبى و تدبير امور اجتماعى، از جمله سياست گذارى ها و تنظيم امور اقتصادى در سطح كلان متناسب با شرايط و مقتضيات زمان و مكان را از جانبى ديگر، به عهده مى گيرند.
از اهمّ وظايف دولت اسلامى، مى توان اهتمام به برقرارى عدالت را ذكر كرد. قرآن كريم به صراحت مأموريت يافتن پيامبراكرم(صلى الله عليه وآله)، بزرگ رهبر جامعه اسلامى، براى برقرارى عدالت در بين مردم را در آيه 15 سوره مبارك «شورى» خاطرنشان ساخته است: «انّى اُمرتُ لاعدلَ بينكم»; من مأمورم در ميان شما عدالت كنم (به عدل و داد رفتار كنم. ( مكارم شيرازى 1364، ج 2، ص 387.)
ترميم كاستى ها و نارسايى هاى عملكرد بازار آزاد، ممانعت از اجحاف به عرضه كنندگان و تقاضاكنندگان كالاها و خدمات، تأمين اجتماعى، اتخاذ تدبير صحيح و كارامد براى گردش سالم پول در بخش حقيقى اقتصاد و وضع مقررات مالياتى عادلانه، مصاديق شاخصى براى اجراى عدالت در قلمرو اقتصاد توسط دولت به شمار مى آيند. معلوم است كه اجراى عدالت، هم نيازمند وضع مقررات عادلانه متناسب با شرايط و مقتضيات است و هم نيازمند اجراى صحيح قوانين مزبور.
مردم نيز موظف به اطاعت از ولىّ امر مسلمانان مى باشند: « يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللَّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُم‏»(نساء،59); اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد پيامبر خدا و اولوالامر را. همچنين حركت در جهت سياست ها و برنامه هاى دولت اسلامى و بذل مساعدت و همكارى هاى لازم، بخصوص پرداخت ماليات هاى مقرّر، از ديگر وظايف آنان محسوب مى شود: «خذ مِن اموالهم صدقةً تطّهرُهم و تزكّيهم بها» (توبه،103) از اموال آن ها صدقه اى (به عنوان زكات) بگير تا به وسيله آن، آن ها را پاك سازى و پرورش دهى.
در بینش اسلامی، مسلمان باید بداند به عنوان جزئی از کل، عضو پیکر جامعه اسلامی است و این مسأله خواه ناخواه شرائط و حدودی را ایجاب می‌کند. همچنین ولاء منفی در اسلام عبارت از این است که مسلمان همواره در مواجهه با غیرمسلمان بداند با اعضاء یک پیکر بیگانه مواجه است و این مسأله ایجاب میکند که روابط مسلمانان با آنها محتاطانه باشد. البته این مسأله به معنای قطع ارتباط با غیر مسلمانان نیست (مطهری، 1385، 19- 18).
اصل حفظ سیادت اسلام
يكى از حقايق مسلم در بينش اسلامى اين است كه خداوند متعال به مسلمانان با ايمان اجازه نمىدهد كه زير بار ذلت مشركان، كفار و منافقان بروند. اين يك اصل اسلامى ريشه دار است و كسانى كه كم و بيش با مكتب اسلام و اصول و مبانى اين دين مقدس، آشنايى دارند، از اين حقيقت آگاهند.
حفظ سیادت اسلام و جامعه اسلامی از جمله وظایف مسؤولان نظام اسلامی است که نقض آن از حدود اختیارات مسلمین خارج بوده و بر اساس “قاعده نفی سبیل”«وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرینَ عَلَی الْمُؤْمِنینَ سَبِیْلاً» (نساء، 141) حتی تعهدات بین المللی نیز نمی تواند ناقض آن باشد. این اصل کلی را فقها تحت عنوان

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد مبدأ و معاد، اقتصاد متعارف، اقتصاد اسلامی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد سیاست خارجی، امام خمینی، غیرمسلمانان