دانلود پایان نامه ارشد درمورد خلاقيت، آموزشي، “

دانلود پایان نامه ارشد

که مي تواند ناشي از ناکارآمدي نهاد آموزش و پرورش باشد ياد کرده و تصريح مي کند اين وظيفه مهم وخطير نهاد آموزش وپرورش است که بتواند تعادلي مطلوب بين ثبات و تغييرات مطلوب در جامعه ايجاد نمايد و گرنه دچار ” شوک آينده8 ” خواهيم شد(الوين تافلر9، 1373، ص 500) . طبيعي است جوامع توسعه نيافته و درحال توسعه ، نه تنها سهم قابل توجهي از جريان توليد فکر و آثار عيني خلاقيت بشري ندارند بلکه بيشتر مصرف کننده محصول خلاقيت ديگران هستند البته اين ادعا به معني نفي مطلق وجود خلاقيت درچنين جوامعي نيست بلکه مراد آن است که برآيند کلي موضوع در مجموع دست آورد قابل توجه و جالبي درمقام مقايسه ندارد. بنابراين اتخاذ سياست ها وتنظيم برنامه هاي آموزشي مبتني بر رشد خلاقيت فکري و عملي يادگيرندگان بايد از اهم الويت هاي نظام آموزشي کشورهاي مذکور مثل کشور ما باشد.
برخي كودكان به خاطر راهنمائي و تشويق والدين و معلم هايشان ، قدرت خلاقه خود را بسط وتكامل مي بخشند و برخي ديگر در حاليكه همان قدرت خلاقه را دارند از اين تكامل محروم مي مانند (رواندوست ، 1364، ص 45). علماي تعليم و تربيت به يقين دريافته اند كه اثرات منفي آموزش تحميلي بسته و يكنواخت در مدارس در حدي است كه استعدادها و قدرتها را از بين مي برد . نقش مدرسه به هيچ وجه اين نيست كه نوارهاي ضبط صوت توليد كند ، بلكه بزرگترين وظيفه آن پرورش و توسعه قدرت تفكر ، خلاقيت و مهارتهاي يادگيري در انسان است (خمارلو، 1370، ص 7). بنابراين مهارتهاي تفكر خلاق بايد به عنوان مهم ترين مهارتهاي سازگاري و قابليت انطباق شناخته شود . چنين مهارتهائي بايد براي مواد درسي مدارس ، خانواده ها ، صنعت و سايرموسسات ، اساسي و ضروري تلقي گردد( تورنس ، 1979 ، ص 24). کليات رئوس برنامه هاي آموزشي و مفاد درسي در نظام آموزشي کشورمان تقريبا به صورتي تنظيم شده است که عمدتا از قبل همه پاسخ ها و روش ها ي حل مسائل مشخص بوده و نقش معلم و دانش آموز نيز براساس الگوهاي معين تدريس وآموزش تعيين شده است بنابراين فرصت بروز خلاقيت براي دانش آموزان و معلمين يا وجود ندارد و يا اعتناي کافي به آن نمي شود . حتي ممکن است در برخي شرائط ، بروز پاسخ ها و عملکردهاي خلاقانه دانش آموزان توسط معلمين ، والدين و اولياء مدارس سرکوب نيز بشود. درنظام آموزشي ما که نهايتا دانش آموزان با نمره عددي مورد ارزيابي قرار گرفته ، آزمون وامتحان اساس ارزيابي پيشرفت تحصيلي محسوب مي شود رشد خلاقيت چندان جدي گرفته نمي شود در حاليکه اصولا مي بايست آموزش براساس رشد خلاقيت جايگزين آن باشد .
تجاربي كه ما در سالهاي اوليه در اختيار كودكان خود قرار مي دهيم در رشد آتي آنان تاثيرات بسيارحياتي دارد . هرقدر اين تجارب غني تر باشند كودكان فرصت هاي بيشتري براي رشد و آمادگي براي درك آن چيزهايي پيدا مي كنند كه درزمان حال و آينده به آن نياز دارند ( دافي ، برنادت ، 1380،ص 35) بسياري از مربيان تعليم و تربيت خود به خود از طيف گسترده کاربردهاي مفيد الگوهائيکه تفکر واگرا10 و خلاقيت را ايجاد کنند آگاهي ندارند همانطوريكه گوردون عقيده دارد خلاقيت را مي توان با يك سري تمرين هاي گروهي افزايش داد . نوآوري معمولا با ترس ونگراني دنبال مي شود در وافع والدين مي خواهند كودكانشان همان راه آموزشي را بروند كه خودشان طي كرده اند بنابراين اغلب مردم در خصوص نوآوري آموزشي محتاط هستند. مردم هرقدر هم از مدارس قديمي انتقاد نمايند. در عين حال به علت آشنائي آنرا انتخاب مي نمايند . نوآوريها در مدارس کاها به عنوان پائين آمدن استانداردها تعبير مي شود( جويس ، ويل و کالهون ، 1384،ص 239و241) . فرض است كودكان ذاتا خلاق به دنيا مي آيند و شرط ظهور استعدادهاي خلاقانه نيز وجود شرايط مناسب محيطي در خانه ، مدرسه و… است كودكان تخيلات ، ايده ها و افكار خود را با به كار گرفتن روشهاي گوناگون و خاص خود تعيين مي كنند آنها نقاشي مي كنند ، داستان مي نويسند ، نقش بازي مي كنند ، كاردستي درست مي كنند ، خميربازي مي كنند ، چيستان درست مي كنند ، موسيقي مي نوازند ، مسئله مي سازند و… براي همه اين كارها ، كودكان نياز به ايده ها و اطلاعات خاص دارند تا با تركيب كردن آنها بتوانند قوه ابتكار و نوآوريشان را نمايش دهند . كتاب ، بازيها ، اسباب بازيها ، تجارب غني محيطي و بسته هاي آموزشي و… ابزارهاي مورد نياز، براي ظهور خلاقيت كودكان است .
کاربرد تفکر خلاق به حوزه هايي چون علوم وهنر محدود نيست . تفکر خلاق در هر عرصه اي در زندگي مفيد است ( برونو ، 1370 ص 82 ) عموم مردم تصور مي کنند که خلاقيت عمدتا دربستر هنرها متجلي مي شود در حاليکه در تمام زمينه ها ، اين امر محقق مي شود مثلا در زمينه مهندسي که نتيجه آن اختراع ناميده مي شود . خلاقيت چه در علم ، ادبيات ، موسيقي ، نقاشي و يا هر زمينه ديگر در زندگي باشد همواره چون رازي جالب باقي مانده است با وجود اين واقعيت ، توجه روانشناسان هر روز به اين موضوع افزايش مي يابد ( فينک ، وارد و اسميت ، 1992). بنابراين زمينه بروز خلاقيت مي تواند شامل همه مفاد درسي ، تمام عرصه هاي زندگي ، کليه رشته هاي تحصيلي و حتي سنين مختلف نيز بشود هرچند اثرات آن در مورد دانش آموزان ، دانشجويان و سنين پائين با اهميت تر است . يعني از روش حل يک مسئله خشک رياضي گرفته تا نگارش انشاء ، ترسيم نقاشي ، آزمايش فيزيک و شيمي و… عرصه هاي بروز خلاقيت هستند . به شرطي که نحوه تعامل معلم ، والدين و اولياء مدرسه نيز سازنده ، مولد و خلاقانه باشد . دليل ما بر اين ادعا نه تنها شرح وحال زندگي و تجارب عملي مشاهير و مخترعان بزرگ ، بلکه شيوه برخورد هاي نقض کننده عوامل موثر در آموزش و پرورش خلاقيت کودکان است .
اين تحقيق در صدد دستيابي به اين هدف است كه نگرشها و شيوه هاي فرزند پروري والدين ، تا چه اندازه در بروز ، رشد و شكوفائي خلاقيت دانش آموزان تاثير دارد ؟ به عبارت ديگر مي خواهيم روشن سازيم كه روشهاي تربيتي و نظام ارزشهاي اجتماعي منجر به ايجاد محيط مناسب رشد خلاقيت و يا مانع بروز آن كدامند؟ تا براساس يافته ها ونتايج تحقيق توصيه هاي لازم آموزشي و تربيتي را به والدين ، مسئولين آموزشي و مربيان ارائه شود . فرض اساسي ما اين است که خلاقيت دانش آموزان ارتباط زيادي با رشد وتوسعه جوامع ، موفقيت تحصيلي ، موفقيت شغلي و ارتقاء سطح رفاه انسانها دارد. از طرف ديگر فرض است که ميزان بهره هوشي و زمينه هاي بروز خلاقيت در ميان دانش آموزان و افراد جامعه ما از حد متوسط جهاني کمتر نيست. لکن نحوه برخورد و نگرش والدين و مربيان و حتي مسئولين کشوري با اين جنبه از توانائي ذهني دانش آموزان جامعه بطوريکه در جريان تربيت و آموزش ، نتايج به بروز و تقويت تفکر و عمل خلاقانه منجر گردد زير سوال است .
نيل به اين هدف مهم جزء با تغيير نگرش ها و روشها که در محتوي برنامه ها و شيوه هاي تربيتي – آموزشي محيط هاي غيررسمي ( خانواده ، اجتماع ) و محيط هاي رسمي ( آموزشگاهها ، مدارس ، دانشگاهها و…) ميسر نيست . چنين هدفي که به عنوان يک مساله مورد توجه پژوهش حاضر قرار گرفته در درجه اول نياز به بررسي نگرشها ، برخورد ها ي والدين و برداشتهاي ذهني معلمان از خلاقيت دانش آموزان دارد .

اهميت و ضرورت تحقيق
هيلارد( 2004) حرف جالبي در مورد خلاقيت دارد او مي گويد ” خلاقيت هرچه باشد خيلي مهم ولازم است چون باعث تمامي پيشرفتهاي بشري است” (همتي ، 1378، ص 9). جهاني كه در آن زندگي مي كنيم به سرعت در حال تغيير است بطوريكه سرعت تغييرات هرگز به اين تندي نبوده است . ما نمي دانيم فرزندان ما در بزرگسالي با چه مسائلي روبرو خواهند شد ولي اين را مي دانيم براي اينكه بتوانند با مسائل روبرو شوند بايد خلاق و اهل تخيل باشند ( دافي ، 1380، ص21) پيوسته بايد به ياد داشته باشيم كه رمز ماندگاري ،‌ پيشرفت و توسعه جوامع ، سازمانها و حتي افراد در گرو نحوه سازگاري موثرشان با محيط و الزامات آن است . بدون درك اين نوع سازگاري ضروري ، در واقع جريان حيات جامعه ، سازمان و فرد به سوي ركود ، عقب ماندگي و مرگ به پيش خواهد رفت. آلبرت انيشتين11 سخن ارزشمندي در اين باره دارد او مي گويد ” خلاقيت مهم تر از دانش است ” . بنابراين نوآوري و خلاقيت در مورد جوامع ، سازمانها و افراد نقش حياتي داشته و برنامه ريزي براي پرورش آن از مهم ترين مسائل در قلمرو روانشناسي آموزشگاهي و روشهاي تربيت خانوادگي است . بديهي است بيش از هر چيز بسترهاي محيطي مهم بروز خلاقيت همانا درخانه و مدرسه نهفته است . مثلا معلمان انديشمند و خلاق هستند كه مي توانند نهاد آموزش و پرورش را قدرتمند و قوي سازند(يارمحمدزاده، 1385، ص4). يا اينکه محيط خانوادگي افراد خلاق چيزي سواي محيط خانوادگي افراد غير خلاق است. مثلا شيفر12 (1970) طي پژوهشي دريافت خانواده افراد خلاق سخت گيري کمتري داشته اند( کفايت ، 1373،ص5 ) .
اصل بيست و پنجم کليات نظام آموزش و پرورش مصوب شوراي تغيير بنيادي آموزش و پرورش كشورمان (1367) تصريح دارد ” در تدوين و اجراي برنامه هاي آموزشي و پرورشي بايد از شيوه هايي استفاده شود که توان تفکر ، تحليل ، ابتکار ، خلاقيت ، نقد و تحقيق را تقويت کند و زمينه خودآموزي آنان را فراهم نمايد “. براساس چنين ضرورتهايي است كه اداره كل خاصي در ارتباط با رشد خلاقيت دانش آموزان در سيستم وزارت آموزش و پرورش پيش بيني شده است. بنابراين توجه به خلاقيت و نوآوري در سازمانهاي آموزشي جزو رسالتهاي اصلي بوده و اهميت مضاعفي دارد.
طرح اين موضوعات براي جامعه در حال توسعه ما از آن جهت مهم است که بدون توجه به آن هرگز به رشد ، توسعه و رفاه واقعي دست نخواهيم يافت . در اين رابطه سخنان ارزشمند توشيودوکو( 1960) رئيس فدراسيون ملي صنايع ژاپن بسيار راهگشاست ” … ما نه هيچ منبع طبيعي داريم ونه هيچ قدرت نظامي ، ما فقط يک منبع در اختيارداريم ، ظرفيت ” ابداع مغزهايمان ” اين همان منبع پايان ناپذير است ، بايد آنرا بسط داد ، تربيت کرد ، تمرين داد و مجهز ساخت اين قدرت دماغي خواه ناخواه در آينده نزديک به صورت گرانبهاترين ثروت مشترک بشريت در خواهد آمد ( کفايت ، 1373، ص 42). بديهي است صرف تقليد ازعلوم و نتايج يافته هاي ديگران ، واردات تکنولوژي ، تجهيزات و حتي تئوريهاي علمي ( بصورت ترجمه و…) کمتر به توليد فکر و ابداع منجر مي گردد. فلذا با داشتن آهنگ ضعيف توسعه ناشي از تقليد و سفارش علم و تکنولوژي همواره فرسنگ ها از قافله شتابان پيشرفت بشري عقب خواهيم افتاد . متاسفانه تاکنون نيز کم وبيش به چنين سرنوشتي دچار بوده ايم . کل کشورهاي جهان سوم وحتي جوامع در حال توسعه و ما نيز بسياري از مفاخر علمي ، فلسفي ، ادبي و… خود را بي جهت واجد افتخاراتمان تلقي مي کنيم آنها در واقع مقلد ، مترجم و يا حداکثر شارحان نظريات ديگران بوده اند. اغلب کساني که به عنوان فيلسوف، دانشمند و… شرقي و ايراني شناخته مي شوند در واقع خالق نظريه و پديده جديدي نبوده اند بلکه نتيجه کار و خلاقيت ديگران را توضيح داده ، ترجمه کرده و يا به عاريت گرفته اند براين اساس است که کل کشورهاي عقب مانده جهان سهم بسيار اندکي از توليد دانش بشري و اختراعات دارند تا حدي كه از مجموع يکصد اختراع مهم در دنيا حتي يک مورد آن به اين قبيل کشورها تعلق ندارد .
ما بيش آز آنکه براي تلاش ، سخت گوشي ، ابداع ، تفکر، تعمق و مسئوليت اهميت بدهيم به شانس ، راحت طلبي ، کپي برداري ، تقليد ، ميانبر رفتن ، توجيه و…علاقمند هستيم . بنابراين نظام آموزشي ، اجتماعي ، اداري و حتي خانوادگي ما نياز مبرم به تجديد نظر در شيوه هاي زندگي و باورهاي خود بصورت تدوين روشهاي مبتني بر حمايت از خلاقيت دارد . بعبارت ديگر ما بيش از آنکه به يک دانش آموز و کارمند منضبط، دقيق و وظيفه شناس نياز داشته باشيم به دانش آموز و کارمند مبتکر و خلاق نياز داريم . در دوره كودكي و نوجواني پرداختن به فعاليتهايي چون هنر، موسيقي،

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد فرهنگ و تمدن، تفکر خلاقانه، منابع قدرت Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد دانش آموزان دختر، دانش آموزان پسر، فرهنگ و تمدن