دانلود پایان نامه ارشد درمورد خلاقيت، تخيل، چنين

دانلود پایان نامه ارشد

ديگران به بار آيد. هنجارها را رعايت و از جريان عادي زندگي خارج نشود . دريافت و بازپس دادن استاندارد آنچه در قالب کتابهاي درسي و برنامه هاي تربيتي تدوين شده مطلوب اکثريت والدين ، مربيان ، مديران و حتي کودکان است که کمال نيل به آن مترادف موفقيت شمرده مي شود. وجود سيستم سرفصل ، کتابهاي معين ، نظم و انضباط ، يکنواختي در رفتار ، ارزيابي و نمره دهي و… مصاديق آن هستند. اما کودکان و افراد خلاق به سختي در اين چهارچوبها و قالبها قرار ميگيرند. مفهوم انضباط ، ارزيابي و حتي موفقيت تحصيلي و شغلي و نهايتا خوشبختي در نظر آنان چيزهاي متفاوتي هستند بنابراين ممکن است چنين دانش آموزاني زياد درس خوان نبوده و نمرات خوبي هم نداشته باشند و همواره با مشکل سازگاري در خانه ، مدرسه و سازمان مواجه باشند . والدين ، مربيان ، مديران و…همه متفق القول هستند که تحمل افراد خلاق واقعا سخت است. بنا براين هيچ چيز بدتر از تحمل گروهي از افراد خلاق نيست . ممکن است تصور شود در چنين جمعي ظرفيت هاي مثبت مربوط به خلاقيت به ايجاد فضاي مناسب کمک کند، اما چنين نيست نتايج تحقيقات نشان ميدهد در جمع افراد خلاق ، ابراز مخالفت با همديگر و ميل به آزار و اذيت نيز زياد است. بنابراين مشکل سازگاري و تحمل سخت تر خواهد بود. براي مثال دانش آموز خلاق برعکس دانش آموز پراستعداد تا حد زيادي احساس بدبيني معلم را برمي انگيزد هرچند عمدتا چنين احساسي بواسطه داشتن بار اخلاقي و مسئوليتهاي حرفه اي از سوي معلم انکار مي شود. چنين نتيجه مهمي از اجراي پرسشنامه ها وآزمونهاي مختلف در زمينه هوش و خلاقيت بدست آمده است . معلمان در هرصورت ارزيابي مثبت تري در مورد دانش آموزان با هوش نسبت به دانش آموزان خلاق دارند . علت موضوع چه چيزي مي تواند باشد ؟ کودکان باهوش و پراستعداد معمولا درپي همساني با معلمان خود هستند ولي کودکان خلاق اصولا دنبال همسان شدن با کسي نيستند و چه بسا روحيه مخالفت با معلم نيز در آنان وجود داشته باشد .
در نمونه اي از آزمونهاي مربوط به خلاقيت يک سري کارت بدون نوشته که شامل صحنه ها هستند به افراد نشان داده شده و از آنها خواسته مي شود سناريو و داستاني براي موضوع طراحي نمايند . در افراد تيز هوش پاسخ ها کم و بيش شبيه هم بوده و برداشت واقع بينانه از صحنه ارائه مي شود اما در افراد خلاق معمولا پاسخها متفاوت و داراي جنبه هاي بديع و نو مي باشند.
داشتن روحيه شوخ طبعي127و رفتارهاي شاد از ويژگيهاي عمومي ديگرافراد خلاق است.آزمونهاي مربوط صفت شوخ طبعي را جزو رتبه سوم خلاقان و همين صفت را در رتبه نهم تيزهوشان ارزيابي مي نمايد . خلاق ها با نتيجه گيريهاي غير عادي و خنده دار از هر موضوعي ، فضاي شاد و هيجان انگيزي براي خود و ديگران ايجاد مي کنند. شوخ طبعي فرآيندهاي فيزيولوژيك ، رواني و اجتماعي را ادغام يا سنتز مي كند . بنابراين توانائي ايجاد شوخي و مزاح يا داشتن توانائي شوخ طبعي ويژگي مهم افراد خلاق است . بدون شوخي ، زندگي براي غالب مردم غيرقابل تحمل است. براي بسياري از مردم شوخ طبعي يك راه بقاء و يك نيروي شفابخش است … بسياري از پژوهشگران حل خلاق مسائل يادآور شده اند كه جرقه راه حل هاي موفقيت آميز از طريق شوخ طبعي زده شده است ( تورنس ، 1979، ص 241).
خيالپردازي نيز چون شوخ طبعي کارکرد بسيار مثبت در رشد خلاقيت دارد نيجه معتقد بود حذف خيالپردازي مساوي با مرگ انسان است و يا سامرست موام تاكيد داشت الهام پايه واساس تفكر خلاق است. در واقع آنچه امروز خيالپردازي به حساب مي آيد ممكن است فردا تحقق يابد .
صاحبنظران زيادي وجود دارند که علاقمند ذکر ويژگيهاي شخصيتي افراد خلاقيت هستند استينر(1965) بارون ( 1969) و باربارکلارک ( 1979) از جمله آنان هستند. در سالهاي مياني دهه 1980 توماس بکلي و ديويد بويد ، پس از مطالعه نوشته هاي مربوط به “روانشناسي خلاقيت128 ” سرانجام توانستند پنج عامل زير را به عنوان ابعاد مهم و عمومي زندگي افراد خلاق تعيين و ذکر نمايند که عبارتند از :
الف : نياز به کسب موفقيت129 : اين قبيل افراد همواره در پي اهداف بلندپروازانه و موفقيت هستند.
ب : خود کنترلي130 : زندگي و سرنوشت اين قبيل افراد را نه شانس ، بلکه اراده و کنترل خود تعيين مي کند.
ج : تحمل ريسک131 : خطرکردن و ريسک نسبتا بيشتر از خصوصيات افراد خلاق است .
د : رويارويي با وضع مبهم132 : براي افراد خلاق لازم نيست همه چيز براي اتخاذ تصميمات و انجام کارها روشن باشد.
ه : رفتار نوع A : ميل به دستيابي حداکثر نتايج ، حتي اگر مستلزم بي اعتنائي به اعتراضات ديگران باشد. يعني داشتن سماجت واعتماد به نفس زياد( غني زاده ، 1387 ، ص 63- 62).
دراينجا با تاکيد مجدد به اين حقيقت که افراد خلاق واجد خصوصيات متفاوت و گاها متضاد با ساير افراد مي باشند رئوس مهم ويژگيهاي افراد خلاق را كه در منابع مختلف آورده شده ذکر مي کنيم :
1- ميل به استقلال و خودپيروي 2- قدرت تخيل و رويا پردازي 3- مشورت با دوستان تا والدين4- ارتباط نسبتا سردعاطفي با والدين 5- همانند سازي باغير هم جنس 6- اجتناب از وقت گذراني7- ميل به مطالعه،نقاشي وشعرگفتن8- بي زاري ازدروسي مثل رياضي 9- شوخ طبعي و بي نظمي نسبي 10 – ناسازگاري و تطابق مشکل 11- ابهام پذيري وتحمل پيچيدگي 12- پشتکار داشتن و فعال بودن 13 – تحمل ناکاميها وخستگي ناپذيري
14 – انگيزه دروني قوي 15 – ريسک پذيري و انعطاف 16- اعتماد به نفس و جسارت 17- بي اعتنائي به پاداش ، نام ونشان 18 – ميل به ناشناخته ماندن 19 – بي ميلي به تعريف و تمجيد20- ميل به آزادي و فراراز محدوديت 21 – مهارت کلامي قوي 22- توجه به ارزشها نه قوانين23- نيل به دستاورد نه نتيجه و…
(پير خايفي ، 1377، ص 14و 13)و( كولدري رو ، 2001، ص 8).

تخيل بسترخلاقيت133
توانايي انسان به ارائه ايده هاي نو و نيل به موفقيت نامحدود است . براين اساس بيان آلبرت انيشتين بسيار ارزشمند خواهد بود كه “خيالپردازي مهم تر از حقايق است”. خيال آدمي چون پرنده تيز پروازي است كه مي تواند با عبور از حصار زمان و مكان و محدوديت تجارب حسي ، بر فراز هر بلندي نشسته و آشيانه زيبائي در آن بسازد . ارتباط خلاقيت و تخيل را تقربيا تمام روانشناسان و محققين مربوط تاكيد مي نمايند اين دو هرچند مقولات جداگانه اي هستند لكن چنان بهم پيوسته اند كه تصور هرگونه خلاقيت بدون پشتوانه تخيل غير ممكن مي نمايد . برخي از صاحب نظران تخيل دوران اوليه كودكي را عامل بروز و شكل گيري قوه خلاقيت مي دانند . زيگموند فرويد معتقد است تفكر خلاق شكل عالي تخيلات آزاد و بازيهاي دوران كودكي است. بنابراين به زعم وي سرچشمه خلاقيت را بايد در تجربيات دوره كودكي جستجو نمود . گستره خلاقيت هرچند مي تواند در طول تمام عمر انسان پهن شده باشد. لكن روانشناسان نقطه اوج آنرا در حدود سي سالگي تصور مي نمايند چه بسا در اكثر موارد بنا به فقدان شرائط مناسب محيطي ، گاهش انگيزه ، افزايش ميزان رفتارهاي محافظه كارانه و… از آن پس فروكش نيز مي كند . بازي و نقاشي از مهم ترين عناصر بروز تخيل و خلاقيت كودكان به شمار مي روند به وسيله آنها كودكان تفكرات و احساسات خود را بيان مي كنند و شيوه هاي كشف و تسلط بر جهان را مي آموزند .
جاندارپنداري134 كودكان خصوصيت ويژه و زيبائي است كه از حدود 2سالگي شروع و تا سنين 4 و 5 سالگي تداوم پيدا مي كند و در سن ورود به مدرسه از بين مي رود . در اين حالت كودكان اشياء بي جان مثلا عروسك را با شعور و زنده مي پندارند و چه بسا با آن انس گرفته و سخن مي گويند و يا يك چوب دراز نقش اسب راهوراي براي كودك بازي مي كند . برنامه هاي كارتوني تلويزيون دقيقا بر اين اساس ساخته شده و مورد توجه و علاقه ويژه كودكان خردسال است . دراين سنين قوه خلاقيت كودكان عمدتا در بطن جريان جاندار پنداري شكل مي گيرد تا اينكه بعدها مهارتهاي ارتباطي و استدلال آنها افزايش يافته و خلاقيت نيز متوجه زمينه هاي ديگر مثلا بازيهاي سازنده ( كشيدن نقاشي و ساختن چيزها با استفاده از خمير، كل ، آجر ، كاغذ ، تخته و…) مي شود در واقع كشيدن هر نقاشي و درست كردن هرچيز نمود قوه تخيل و نشانه ميزان خلاقيت كودك است . بنا به آنچه گفته شد تشويق و تقويت اشكالي از قدرت تخيل كودكان در خانه و مدرسه ، در حقيقت روشي است كه منجر به رشد خلاقيت و نوآوري آنان مي گردد . اهميت موضوع را با بيان عالمانه سامرست موام متذكر مي شويم كه گفته است ” تخيل و الهام پايه واساس تفكر خلاق است ” ( مويد نيا ، 1384 ، ص 163).

خلاقيت در موج سوم
الوين تافلر ( 1980) يکي از مشهورترين نويسندگان و نظريه پردازان امريکايي ، در تبيين جهت و جريان تمدن بشري و آينده جوامع کتابي تحت عنوان ” موج سوم135 ” نگاشته و نظريه مهم علوم اجتماعي و سياسي خود را در آن توضيح داده است . شالوده کتاب تافلر بر اين اساس استوار است که تاريخ بشر تاکنون دو انقلاب را پشت سرگذاشته : انقلاب کشاورزي و انقلاب صنعتي . اکنون در آستانه سومين آن ، يعني انقلاب الکترونيک قرار گرفته ايم . موج سوم نامي است که به همين انقلاب گذاشته شده است. عنوان انقلاب از آن جهت به اين جريان اطلاق مي شود همانطوريکه انقلاب صنعتي باعث ويراني ساختارهاي نظام کشاورزي شد انقلاب الکترونيک هم ساختارهاي نظام صنعتي را متلاشي کرده يا خواهد کرد و بحران جهان کنوني نيز ناشي از اين انتقال پرتنش است . در عصر حاضر هيچ چيز بدون تغيير باقي نخواهد ماند . آينده سيال است نه منجمد . آينده با تغيير و دگرگوني تصميمات روزمره مان ساخته مي شود و هر رخدادي بر رخدادهاي ديگر اثر خواهذ گذاشت … بنا براين برخورد ما با مسائلي که در پيش داريم اين خواهد بود به جرياناتي از تحول بپردازيم که زندگي ما را بيشتر دگرگون مي کند و روابط نهاني آنها را برملا سازيم و اين کار را صرفا به اين علت انجام نمي دهيم که اين جريانات به خودي خود داراي اهميت هستند بلکه بخاطر شيوه اي است که اين جويبارهاي تحول باهم تلاقي مي کنند و رودخانه هاي وسيع تر و خروشان تر تحول را تشکيل مي دهند که آنها هم به نوبه خود بهم مي پيوندند و موج سوم را بوجود مي آورند بنابراين خصوصيت بارز و مهم موج جديد همانا تغييرات ، تحولات و خلاقيت ها خواهد بود . موج سوم يك آرمانشهر عملي براي آينده است درآن تفاوتهاي فردي ، تنوع نژادي و فرهنگي و اهميت خانه پذيرفته خواهد شد. چنين تمدني ايستا نيست بلكه با نوآوريهاي خود دائما در حركت است… قادر است علائق زيادي را براي خلاقيت هنري جلب كند… افراد و نهادها كه به تنوع كم وتحول آرام عادت داشته اند به ناگهان خود را درگير با تنوع بسيار و تحولات سريع مي يابند . فشارهاي متقاطع از حد توان آنها براي تصميم گيري و عكس العمل خارج است . نتيجه آن “شوك آينده136 ” است . براي ما فقط يك راه بيشتر باقي نمي ماند . بايد خودمان و نهادهايمان را براي مقابله با واقعيات تازه از نو بسازيم . اين قيمتي است كه بايد براي راه يافتن به آينده اي كارساز و انساني پرداخت …( تافلر، 1980، صص 1، 179، 180، 495 و 499 ).

خلاقيت به عنوان فرآيند137
يکي از سوالهاي مهم در باره خلاقيت آن است که انسانهاي مختلف چگونه خلاقيت خود را بروز مي دهند ؟ عده اي از پژوهشگران مثل مي (1959) اندرسون ( 1959) والاس ( 1926) اتريک ( 1974) آلبرشت ( 1987) قائل به مرحله اي و فرآيندي بودن آن هستند. ممكن است چنين بپنداريم كه ايده هاي نو به يك باره در ذهن ظاهر مي شوند اما واقعيت امر چنين نيست بطور کلي ظهور هر ايده خلاقانه از يك فرآيند هفت گانه تبعيت مي كند كه عبارتند از :
1- آماده سازي138 : ذهن براساس تجارب وآموزشها چهارچوب بروز خلاقيت را فراهم مي سازد.
2- بررسي139 : ذهن براي درك روشنتر از ايده جديد و شناخت عناصر آن به تحقيق و بررسي مي پردازد.
3- تغيير140 : ذهن تفاوتها و شباهتهاي اطلاعات مربوط را با استفاده از تفكر واگرا و همگرا شناسايي

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد داستان کوتاه، استقلال عمل، سلامت روان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد ناخودآگاه، عوامل بازدارنده، پردازش اطلاعات