دانلود پایان نامه ارشد درمورد حاج سیّاح، دولت ایران، اتحاد اسلام، کاروانسرا

دانلود پایان نامه ارشد

. این سخنرانی ها برای دولت وقت که حامی بریتانیا بود، گران تمام می شود. از این روی، به بهانه مسلمان شدن کشیشی به دست سیّد، او را از آن دیار اخراج نمودند.61
سیّد جمال الدّین، از پیش قصد داشت به مکّه برود، از تصمیم خود بر می گردد و به عثمانی می رود. سیّد، افزون بر شهرت جهانی، خیلی سریع در محافل علمی-سیاسی استانبول درخشید. مطبوعات درباره ی جایگاه علمی و معنوی وی، مقالاتی نشر دادند. از این رو، عالی پاشا، مشتاق دیدار با این مرد بزرگ شد. دیدار انجام گرفت و عالی پاشا، شدیداً تحت تأثیر سیّد قرار گرفت و علاقه مند به وی شد.62
محبوبیّت روز افزون سیّد و عنایت مردم به وی، باعث شد که حسن افندی، سیّد را رقیب خود بداند و در صدد توطئه علیه وی بر آید. افندی منتظر فرصتی بود که وی را از صحنه خارج کند. در رمضان 1287 تحسین افندی، رئیس دارالفنون عثمانی از سیّد جمال خواست که درجمع دانشجویان سخنرانی نماید. وی در این سخنرانی که از زندگی اجتماعی و لزوم تلاش و کوشش برای رسیدن به صنعت و علوم سخن می گفت، یاد آور شدکه : « هر کس تنها به سایه ی کوشیدن می تواند به هر مقصدی که داشته باشد برسد. حتّی حضرات انبیای عظام، علیهم الصلاة و السلام، هم وقتی که نکوشیده اند و زحمت نکشیده اند عقب مانده اند».63
شیخ الاسلام حسن افندی، این سخنرانی را بهانه کرد و سیّد را متهم نمود که نبوّت را صنعت می داند. از این روی، وی را تکفیر نمود.64 بحث پیرامون این فقره از سخنرانی سیّد جمال، باعث مباحثی در محافل و جراید عثمانی گردید. درنتیجه، سیّد اواخر سال 1287 عثمانی را ترک کرد.65
سیّد جمال بعد از ترک عثمانی در آخر ذی حجّه، برای بار دیگر وارد مصر می شود. سیّد بعد از مدتی اقامت در مصر، درصدد خروج از آن دیار بر می آید و تذکره مرور به عثمانی را از سفارت ایران می گیرد. ریاض پاشا، در ملاقاتی که با سیّد داشت، از وی خواست که در مصر بماند و حتی برای او هزار غروش مصری، در ماه مقرر کرد، لذا سیّد در مصر ماند .66
سیّد جمال این بار برای مدّت هشت سال در مصر توقّف داشت.که این دوران هشت ساله را می توان با توجه به نوع فعالیت هایش به سه دوره تقسیم کرد :
1. دوره ی آشنایی و جذب نیرو. از آغاز تا اواخر سال 1290 .
2. دوره ی تدریس و بحث و تثبیت موقعیّت اجتماعی و تحوّل فرهنگی، از سال1290 تا 1294.
3. دوره ی فعالیّت های سیاسی و تشکیل نیروهای تربیت شده برای نجات مصر. از محرّم 1294تا زمان اخراج از مصر.67
بر اساس قرائن و شواهد، حرکت های سازمان یافته سیاسی سیّد، باعث شد که رژیم مصر، البته با سعایت دشمنان داخلی و خارجی، وی را تحمّل نکند و در سال 1296 با کشتی او را به هند بفرستد. سیّد در شوال 1296 وارد هند می شود. سیّد جمال پس از چهار سال فعالیت های متفاوت در ایالت های مختلف هند در محرّم سال 1300 کلکته را به قصد لندن و پاریس ترک می کند و در ماه صفر، به کانال سوئز می رسد. عارف ابوتراب برای دیدن سیّد جمال به «پورت سعید» می رود. سیّد او را نزد ریاض پاشا، نخست وزیر وقت فرستاده تا وسایل وکتاب های او را دریافت کند به بوشهر بفرستد.68 سیّد جمال در اواخر سال 1882م وارد لندن می شود.69
سیّد حسن تقی زاده، در مورد این قسمت از سفرهای سیّد جمال (از هند به لندن) نظری متفاوت ارائه می کند : « وی از هند به آمریکا رفت و یا ابتدا به لندن رفته و پس از چند روز اقامت، رهسپار آمریکا شده بود. در آمریکا چند ماه ماند و قصدش این بود که تابعیّت آمریکا تحصیل کند… ».70 البته براون، به نقل از ، ویلفرید بلنت به همین موضوع اشاره کرده است .71رفتن سیّد جمال به آمریکا با توجه به واقعیّت های خارجی، نمی تواند صحیح باشد.
سیّد جمال الدّین، ژانویه 1883، ازلندن به پاریس می رود. مهدی بازرگان، در مورد سبک پوشش سیّد جمال در لندن و پاریس چنین می نویسد : « سیّدجمال با قیافه ای شرقی و با عمامه وارد لندن می شود و با لباس استانبولی وارد پاریس. اوهرگز لباس فرنگی نمی پوشیده است ».72 سیّد، در مدت اقامتش در پاریس، یک سفرکوتاه یک هفته ای به تورن ایتالیا داشته که باز به پاریس برمیگردد.73
با تشکیل دولت جدید در انگلستان ، لرد چرچیل ، توسط بلنت، از سیّد جمال دعوت می کند به لندن بیاید و با چرچیل و مقامات انگلیس درباب اتحاد اسلام و بریتانیا به گفتگو بپردازد. پس از رد و بدل شدن چندین نامه و حتّی فرستادن نمایندگانی از طرف دولت انگلیس نزد سیّد جمال، وی این دعوت را پذیرفت و در 23 ژوئیه 1855 وارد لندن می شود.74
این بار سیّد برای مدت سه ماه در منزل ولیفرید بلنت می ماند .75در این مدت با توجه به مذاکراتی که بین سیّد با چرچیل و دروموندولف، در منزل بلنت، صورت گرفته بود،قرار شد که سیّد جمال همراه دروموندولف به اسلامبول برود.زیرا« ولف »به سمت نمایندگی انگلیس در مصر منصوب شده بود و پیش از رفتنش به مصر،ماموریت داشت به اسلامبول برود و با سلطان عثمانی قراری در باب مصر بگذارد و با توجه به نفوذ سیّد در دربار عثمانی،مصمم بود وی را با خود به اسلامبول ببرد.ولی در دم آخر با توجه به اینکه بلیط سیّد گرفته شده بود و خرج راه او هم به «ولف» داده بودند،از بردن سیّدصرف نظرکرد و تنها به راه افتاد.سیّد جمال ازاین موضوع بسیارناراحت شد و اوایل صفر،رهسپار مشرق زمین شد76برخی عقیده دارند که سیّد جمال،خیال رفتن به نجد و قطیف ویمن را داشته که درآنجا خلافت اسلامی متمدّنی به وجود آورد و زمینه اتّحاد بین مسلمانان عموماً و ایران و ترکیه و افغانستان خصوصاً فراهم سازد.77
در همین ایّام که سیّد از اروپا عازم شرق می شود، ناصرالدّین شاه در سیاحت اروپا،آوازه، شهرت و نفوذ کلمه سیّد را که درجراید و مطبوعات اروپا منعکس شده بود، شنیده و از میرزا حسن خان صنیع الدّوله،وزیر انطباعات، می خواهد که وی را در هر خطّه ای که باشد به ایران دعوت نماید.78
احتمالاً سیّد جمال قبل از ورود به ایران از شهر های مختلف اسلامی در دریای احمر و خلیج فارس دیدار داشته و مدّتی را در این سرزمین ها به سر برده است. آنچه مسلّم است، سیّد بازدیدی از بحرین داشته و با حاکم آن دیار ملاقات کرده است .79
سیّد جمال الدّین در تاریخ 16 شعبان 1303 / 20 مه 1886 ، وارد بوشهر می شود و به کاروانسرای کربلایی عوض می رود،از آنجا نامه ای برای سرتیپ حاج احمدخان می نویسد و ورود خود را به وی اطلاع می دهد .80 حاج احمد خان، سیّد را به منزل خود دعوت می کند . سیّد حدود سه ماه در بوشهر می ماند. حاج احمد، تلگرافی از بوشهر به اصفهان می زند که جناب آقا سیّد جمال الدّین، وارد بوشهر شده عازم نجد است .حاج سیّاح، که در اصفهان می زیسته و خود را خیلی موثّر در آمدن سیّد به تهران می داند، تلگراف می کند : « حضرت آقا از ایران عبور فرماید، علماء اصفهان شایق ملاقات هستند . »81
سیّد از بوشهربه سوی شیرازحرکت کرده ومدّتی درشیرازمی ماند و ماه صفر، به اصفهان وارد می شود.بنا به گفته ی حاج سیّاح،سیّد جمال 22روز دراصفهان می ماند،آن گاه از طریق کاشان و قم،عازم تهران می شود.میرزا لطف الله مدّت اقامت سیّد در اصفهان را ده روز ذکر کرده است .82
سیّد در تاریخ 22 ربیع الاول 1304 / 19 دسامبر 1889، بنابر آنچه در مقدمه ی مقالات جمالیه آمده، به تهران می رسد و به منزل حاج امین الضّرب می رود. طبق نوشته اعتماد السّلطنه، سه شنبه 2 ربیع الثانی 1304، سیّد جمال الدّین همراه حاج محمّد حسن امین الضّرب به دیدار شاه می رود . شاه پس از تعارفات معمولی، از راه پیشرفت ایران سوال می کند. سیّد جمال ضمن پاسخ از شاه انتقاد می کند.شاه از وی می پرسد: از من چه می خواهی؟ سیّد پاسخ می دهد: دو گوش شنوا.83 شاه از این رک گویی و قاطعیّت سیّد خوشش نمی آید و دیگر هیچ وقت، وی را نزد خویش نمی طلبد.84
این برخورد سیّد و سعایت اطرافیان باعث شد که شاه از حضور سیّد متوحّش شده و به حاج امین الضّرب ابلاغ نماید : « توقف سیّد در تهران، به صلاح نیست، به خراسان برود.» حاج محمّد حسن نیز، فرمان شاه را به اطّلاع سّید می رساند. سیّد پاسخ می دهد : « حال که زمستان است هوا که خوب شد به هر کجا که میل داشته باشم خواهم رفت . » با این حال سیّد موقعیّت را برای ماندن مناسب نمی داند، از این روی، طی نامه ای که به شاه می نویسد به این نکته اشاره می کند : « من قصد رفتن به نجد را داشتم، چون به بوشهر رسیدم، اعتمادالسّلطنه بر حسب اراده اعلیحضرت، مرا به دارالخلافه دعوت نمود و اکنون می خواهم به فرنگستان برم و برای استحصال اذن همایونی، این نامه را نوشتم » شاه در پاسخ می نویسد : « جناب آقای سیّد جمال الدّین ، مقصود ما از ملاقات شما حاصل شد و از آن خوشوقت شدیم … یک قوطی انفیه دان الماس نسبت به شما مرحمت فرمودیم که همیشه وجود همایون را در نظر داشته باشید. شهر رجب المرجّب 1304 ، ناصر الدّین شاه »85
امین السّلطان، صدر اعظم،این پاسخ نامه را،همراه با یک انفیه دان،به ضمیمه یک انگشتری الماس و مبلغ هزار تومان، که از طرف خود هدیه کرده بود، نزد سیّد آورد. حاج سیّاح می نویسد : « وی قبول نکرد من و حاج امین الضّرب استدعا نمودیم که بپذیرد و بر خشم آنان نیفزاید».86 با این حال، سیّد، پول را نمی پذیرد و انگشتر را، در حضور امین السّلطان، به محمّد پسر حاج امین الضّرب داد و خواست انفیه دان را پس بفرستد که برخی صلاح ندانسته و پس از چندی آن را به یکی از آشنایان بخشید.87
اوائل بهار، سیّد جمال الدّین، به قصد مازندران، تهران را ترک می کند. در این سفر، امین الضّرب، همراه سیّد می رود. به این قصد که وی را به بازدید معادن و مزارع خود ببرد. سیّد از راه محمود آباد، ایران را به قصد روسیه ترک می کند. در اینجا امین الضّرب به نائیج بر می گردد و سیّد جمال به بادکوبه می رود ولی طبق برنامه ی از قبل تعیین شده چند مدّت بعد در تفلیس به یکدیگر ملحق می شوند. سیّد، در منطقه قفقاز، بر محمّد علی خان کاشی وارد می شود و از آنجا به اتفاق امین الضّرب،به مسکو می روند.شب اوّل را به اتفاق چند نفر ایرانی دیگر، در هتل اسلاو می گذرانند و فردای آن روز به منزل آقا میرزا نعمت الله اصفهانی می روند و به مدّت دو هفته میهمان می شوند.88سیّد جمال، اوت 1887، از مسکو به پترزبورگ می رود. در این شهر سیّد با عدّه ای از شخصیت های دولتی روسیه تماس می گیرد . 89
ابراهیم صفایی، در کتاب « رهبران مشروطه » بیان می دارد، که سیّد جمال، مخارج خود را از ظل السّلطان، حاکم اصفهان، دریافت می کرده، در حالی که از نامه هایی که بین سیّد و امین الضّرب رد و بدل شده و هنوز موجود می باشد، معلوم می شود که سیّد مخارج خود را به عنوان قرض الحسنه از حاج امین الضرب دریافت کرده است.90
در سال1306هـ .ق ناصر الدّین شاه و جمعی از سران کشور، برای شرکت در جشن جمهوریّت راهی پاریس می شوند.در مسیر،توقّفی در پترزبورگ دارند. در این سفر هر چند بین شاه و سیّد ملاقاتی صورت نمی گیرد ولی امین الدّوله، مخبر الدّوله و اعتماد السّلطنه با سیّد جمال ملاقات داشته اند.91سیّد جمال بعد از حدود سه سال توقّف در روسیه،با تذکره ی ایرانی،به قصدآلمان حرکت می کند. 92
ملکه انگلیس برای پایان دادن به فعالیت های ضدانگلیسی سیّد جمال در روسیه،از ناصر الدّین شاه می خواهد که سیّد را به تهران دعوت کندوهمین امر سبب می شود ملاقات بین شاه و سیّد در مونیخ صورت گیرد.از طرفی،امین السّلطان که از روس ها به خاطر امتیازات فراوان و سود آوری که به انگلیسی ها واگذار شده بود، احساس خطر می کرد؛ در پی راه حل می گشت وبه همین منظور به حضور سیّد رسید وبعد ازیک مذاکره ی طولانی پنج ساعته،از سیّد خواست که به دولت روس بگوید،سپردن این امتیازات به دولت انگلیس مربوط به قبل ازصدارت وی بوده واجرای آن ها در زمان وزارت اوانجام پذیرفته وامین السّلطان دراین زمینه گناهی ندارد .93
سیّد جمال، حل این مسئله را که به نفع دولت ایران بود،به عهده می گیردو این مأموریت را می پذیرد.وی که برای دیدن نمایشگاه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد افغانستان، امام رضا (ع)، علوم جدید، جنبه های اجتماعی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد حاج سیّاح، دولت ایران، وزارت خارجه، مشروطه خواهی