دانلود پایان نامه ارشد درمورد جهان اسلام، ماوراءالنهر، مصرف كننده

دانلود پایان نامه ارشد

است که اخلاق را روي اصول علمي بحث کرده است. گر چه کتاب‌هاي بسياري دارد ولي بزرگترين کارش، تهذيب الاخلاق و تطهير الاعراق نام دارد.
البته بعد از اين بزرگان هم کتاب هاي فراواني نوشته شد. يکي از آن ها کتاب اخلاق ناصري به دست خواجه نصير الدين طوسي نوشته شد. و جامع السعادات در سال 1209 در سير و سلوک اخلاقي به وسيله مهدي نراقي به تأليف درآمد. کتاب معراج السعاده را ملا احمد نراقي نگاشت( فت ق1245)…143
2) استقلال فکري دانشمندان
يكي از ويژگي‌هاي دانشمندان،در جامعه‌ اسلامي استقلال آن‌ها بوده است ؛ به طوري كه علما سعي مي‌كردندخود را از فرمان روايان دور نگه دارند تا تصميمات نهاد هاي رسمي دولتي تاثيري درآن‌ها نداشته باشد”به طور كلي علما مي‌كوشيدند كه خود را از فرمانروايا دور نگه دارند واز توده مردم نيز فاصله بگيرند، زيرا آن‌ها خود را رهبر روحاني ومعنوي مي‌دانستند و ظاهرا نه با منافع مادي فرمانروايي شريك مي‌شدند و نه به هوس‌هاي جامعه تن در مي‌دادند”144 اين روحيه آزاد انديشي و حريت علما باعث شد حقيقت دانش مورد توجه علما قرار گيرد و برنامه درسي تحت خواسته حكام متغيير نشود.
5- اخلاق در بين مسلمين
عادت به حسنات در بين مسلمين از آنها جامع? ويژه‌اي ساخت. که به علت ضيق بودن حال پردازش، در اين فضا فقط به برخي موارد اشاره مي کنيم.
1) مدارا
اين وجه از اخلاق مسلمانان مورد توجه خيلي از غير مسلمانان واقع شده است. زندگي مسالمت آميز گروه‌هاي زيادي از مسيحيان در کشورهاي مسلمان، شاهد ديگري بر مداري مسلمين است. در نامه مسيحيان شام به ابو عبيده جراح( سال 13ه) آمده است: “اي جماعت مسلمان! ما شما را بر روم ترجيح مي دهيم اگر چه آنان بر آيين ما هستند. شما نسبت به ما وفادارتر، مهربان تر و با انصاف هستيد و حکمراني شما بر ما بهتر است. اين روش در رفتار نسبت به غير مسلمانان در طول تاريخ اسلام پيوسته ادامه داشت”145
در واقع اين مسلمين ايمانشان چنان قوي بوه که اينکه کساني نخواهد به دين آنها بگروند باعث عذاب آن ها نمي شده است. حتي مسلمانان پيروز در جنگ‌ها کسي را مکلف به پذيرش دينشان نکرد؛ به مسيحيان و زرتشتيان و يهوديان اجازه داده شد که بدون هيچ گونه مانعي به اجري شعائر ديني خود بپردازند. همچنين مسلمانان پس از پيروزي نگذاشتند که به عبادتگاه ها و ديرهاي آنها آسيبي برسد. در اين مورد ، لوبون مي گويد: ” اين يک حقيقت است که ملتها نه فاتحاني چون اعراب، اهل بخشش و مددارا يافته اند و نه ديني چون دين آن ها آسان وميانه رو”146
2) برابري
روح اخلاقي جوامع اسلامي در رفتارهاي مسلمين به يکديگر و با ساير اقشار به خوبي نمايان گر پيشرفت آنان در عرصه اخلاق به شمار مي‌رود. و وجود جامعه اخلاقي باعث انسجام بالاي مسلمين با يکديگر گشته است. در كشورهاي‌ اسلامي‌ (بويژه‌ كشورهاي‌ خاورميانه‌) اكثـــريت‌ قـابـل‌ ملاحظه‌اي‌ از مـــردم‌ داراي‌ وحــدت‌ ديني‌ وقـومي‌ هستنــد. تفـاوتهـاي‌ قــومي‌ مــوجــود، غـالبـا در سايه‌ يگـــانگي‌ ديني‌ كه‌ بنيـــاد استــواري‌ بــــراي‌ وحــدت‌ ملـي‌ است‌ ? رنگ‌ مي‌بازد. بر خلاف‌ آنچه‌ در كشورهاي‌ اروپايي‌ و بيشتر كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ ديگر ديده‌ مي‌شود، حتي‌ در شهرهاي‌ بزرگ‌ مدرن‌ اسلامي‌ هم‌ تفاوتهاي ‌قومي‌، نژادي‌ و ديني‌ به‌ دشواري‌ به‌ چشم‌ مي‌خورد.147 کما اينکه در صدر اسلام نيز فرقي بين فقير و غني و سياه و سفيد نبود و همين امر هم باعث گرايش شديد مردم به اسلام و جذب روزافزون ساير امم به اسلام شده بود.
3) آزادي مذهب
اخلاق چنان در عمق جان مسلمني نفوذ کرده بود که مسلمين با روحيه خود نه تنها مخالفين را سرکوب نکردند بلکه، يكى از خصايل ارزشمند انسانى را به مسيحيان آموختند و يا كوشش داشتند كه بياموزند و آن همدردى يا تساهل مذهبى نسبت به اديان ديگر بوده است. سلوک آنان با اقوام مغلوبه تا اين قدر ملايم بوده كه رؤساى اسقف‌ها اجازه داشتند براى خود مجالس مذهبى هم تشكيل دهند؛ چنان كه در اشبيليه در سال 782 ميلادى و در قرطبه در سال 852 ميلادى، مجالس تحقيق و بررسى مذهبى داير بود. از كليساهاى زيادى هم كه در دوره حكومت اسلامى بنا شده مى توان پى برد كه آنها ديانت اقوام مغلوبه را تا چه درجه احترام مى نمودند. لذا عدّه زيادى از نصارا به اسلام گرويدند، در صورتى كه براى اين امر چندان ضرورتى در كار نبود، چه در حكومت مسلمانان، نصارا و يهود در حقوق با مسلمانان شريك و برابر بوده و در دربار خلافت مى توانستند هر شغل و مقامى را دارا باشند148
ج- اجتماعي- سياسي
با آمدن اسلام در سرزمين عربستان، و ايجاد علقه هاي ايماني بين مسلمين، تمدن اسلامي از زواياي گوناگون شاهد رشد بود و يکي از مهمترين عرصه ها در سياست بود:
1- گسترش مناطق تحت تسلط
در قرن اول هجري مسلمانان،( حدودد 610 ميلادي) در سايه ايمان و جهاد، مرزهاي شبه جزيره عربستان را درنورديدند. اين قرن شاهد بيشترين فتوحات براي مسلمين بود به طوري که تا قبل از پايان قرن مذکور مسلمانان توانستند از شمال غرب خود را به مراکش و الجزاير کنوني که زير سلطه روم شرقي قرار داشت برسانند و زمينه را براي ورود به قاره اروپا از طريق اسپانياي کنوني فراهم آورند. همچنين از سمت شرق و شمال شرقي به ساحل رود سند و ماراءالنهر که در اختيار ساسانيان و ترکان بود دست يافتند و بدين ترتيب قبل از پايان قرن 1 مناطق وسيعي از شمل آفريقا، بين النهرين، فلات ايران، آسياي مرکزي، و تمام شبه جزير? عربستان ضميمه قلمرو جهان اسلام گرديد149
در قرن 2 هجري مرزهاي شرقي قلمرو اسلام در ماوراءالنهر تثبيت گرديد و از سمت غرب، اسپانيا تا مرکز فرانسه کنوني به تصرف مسلمين در آمد…حضور مسلمانان تا قرن 15 ميلادي به طول انجاميد150
2- ثبات حاکميت
قبل از طلوع اسلام، در جزيرة العرب حکومت و کشوري به معناي امروزي وجود نداشته و نظام قبايلي باعث تشطط در امور يکسان سازي ادار? شبه جزيره بوده است. بر اعراب بدوي نظام قبيلگي حاكم بود كه بر مبناي تعصب‏هاي قومي و قبيلگي شكل مي‏گرفت. ويل‏دورانت ضمن اعتراف به نقش پيامبر، در شکل بخشيدن به نظام اسلامي، معتقد است که در آن دوران، پيامبر فقط “رئيس جماعت مسلمانان” نبود، بلکه “رهبري سياسي همه‏ي شهر مدينه” را عهده‏دار بود و “مقنّن و داور آن شهر” نيز به‏شمار مي‏آمد.151
پيامبر با زکاوت خويش و براي اتمام حجت، و عهد و پيمان صلح با تمدن هاي مجاور، پيمان نامه ها و عهدنامه هايي با قبايل گوناگون از جمله قبايل يهودي و مسيحي منعقد کرد. در اين پيمان‌ها، پيامبر با سياستي حساب شده و موفقيت آميز حفظ و ثبات دولت نوپاي اسلامي را تضمين کرد. به علاوه نامه هايي براي پادشاهان و سران کشورهاي همسايه از جمله ايران، روم، مصر و حبشه ارسال نمود152 و بعد از پيامبر خلفا در زيرر سايه همين اقتدار سياسي بود که توانستند اسباب امنيت در کشور را پديد آورده و مسلمين به فتح بسياري از نقاط زمين پرداختند.
3- سازمان هاي اداري و اجتماعي
بديهي است که اداره سرزمين پهناور اسلامي به ويژه پس از عصر فتوحات، نيازمند دستگاه‌هاي اداري دقيق و گسترده ايي بود . لذا مسلمين با درک اين مطلب براي اداره حکومت و مملکت اسلامي نهاد هاي گوناگوني برپا کردند من جمله:
1) ديوان
حفظ و حراست و سامان امور سرزمين‏هاي فتح شده، دانش و درک ويژه‏اي طلب مي‏کرد که مسلمانان در آغاز حرکت فتوح از آن بي‏بهره بودند، اما در پي تداوم پيوستن سرزمين‏هاي تازه فتح شده و لزوم درک اين فنون در آيين ملک‏داري و تدبير سياسي، بسياري از مسلمانان به سوي کسب اين مهارت‏ها گام برداشتند. از همين دوران است که اندک اندک سازمان‏هاي ديواني براي انتظام ارکان سياسي ظهور کرد؛ سازمان‏هايي که شايد با بيت‏المال مدينه آغاز شد و در دوران اموي و عباسي به ايجاد ديوان‏هاي متعدد انجاميد.153
اين دستگاه اداري بايد با دقت بر درآمد سرزمين نظارت مي کرد، ميان آن را به دست مي آورد و با اعزام نيرو به اطراف سرزمنيهاي اسلامي نظارت ميکرد.و بر دستگاه هاي نظارتي درون حکومت نظارت داشت154
در سرزمين اسلامي وظيفه سرپرستي بخش بزرگي از اموال عمومي به دست “ديوان خراج” قرار داده شد. در اين ديوان فهرستي وجود داشت که اموال و داراييهاي سرزمين هاي اسلامي در آن نوشته مي شد 155
” ديوان بريد” را مسلمين براي خبر رساني ، انتقال فرمان‌ها و اخبار از اطراف و اکناف سرزمين به مرکز خلافت و اعمالي از اين دست بود و به مروز زمان وظايف اين ديوان شکل امنيتي هم پيدا کرد156
ديوان ديگري که ر حيطه سرزمين اسلامي به فعاليت مشغول بود، ديوان جيش، در زمان خليفه دوم به وجود آمد و ناظر به احتياجات جيش قرار داده شد؛ ديوان بيت المال که محلي بود براي نگه داراي اموال منقول که از راه خراج، جزيه يا در آمد هاي يگر به دست مي آمد
2) نهاد حسبه
حسبه يكى از تشكيلات ادارى, مذهبى مسلمانان در دوره خلافت اسلامى بوده كه وظيفه آن نظارت بر اداره امور شهرى و رفتار شهروندان و بازاريان بر پايه احكام دينى و عرفى جامعه اسلامى بوده است.
وظيفه حسبه را نيز مي‌توان به طور خلاصه در موار ذيل دسته بندي کرد: 1- نظارت بر بازار و حرفه ها 2- نظارت بر اخلاق عمومي جامعه 2- نظارت بر راهها و ساختمان ها 3- مبارزه با گران فروشي و موارد متفرقه157
3) تشکل هاي بين المللي جهان اسلام
امروزه تشکل‌هايي که در جهان اسلام مشفول کارند عبارتند از کنفرانس عدم تعهد؛ که نمادي است از جستجوي بشر براي صلح و امنيت ملتها و تلاش براي يک نظام سياسي، اجتماعي و اقتصادي جديد در جهان. اين سازمان نيرويي حياتي است براي نبرد عليه استعمار در همه صور و مظاهر آن.
سازمان کنفرانس اسلامي،: سازماني است بين منطقه‌اي که از 60 کشور مسلمان تشکيل شده است. اين سازمان با شعارهايي همچون ايجاد همکاري، تفاهم اسلامي و کوشش در راه همبستگي است و براي اهداف مشترکي مانند تکيه بر حفظ ارزشهاي معنوي، اخلاقي، اجتماعي، و استحکام پيوندهاي برادري ودولتي ميان کشورهاي مسلمن تشکيل گرديده است.
اتحاديه عرب، نيز سازماني است متشکل از اعراب‌که براي رسيدگي به امور عربي- اسلامي، تشکيل شده است.
سازمان بعدي، مجمع دارالتقريب بين المذاهب الاسلاميه که براي اصلاح ساختار اجتماعي بين مسلمين و ايجاد وفاق بين ملت هاي مسلمانان به وجود آمده158

ج- اقتصادي
درقرون متوالي در اثر امنيت موجود و اهتمام مسلمين، کار و کسب و تجارت در سرزمين‌هاي اسلامي رو به گسترش گذاشت و جهان شاهد اقتصاد پر رونق اسلامي، نه تنها در ميان مسلمان بلکه در سرزمين‌هايي که به نوعي با مسلمين مراوده داشتند؛ گشت. وسعت امپراتوري اسلامي و ضميمه شدن کشورهاي حاصلخيز و ثروتمند همچون ايران، روم و هندوستان سبب شد تا اقتصاد در کشورهاي اسلامي رونق بگيرد.
اقتدار موجود در مملکت اسلامي باعث از بين رفتن محدوديتهاي تجاري و امنيتي گرديد و لذا مسلمين با استفاده از اين مواهب که قلمرو متعدد آسياي غربي، همگي قلمرو يك دولت شده بودند وضع امتيازات مهم اقتصادي داشت كه در نتيج? آن در داخل اين حوزه مقررات گمركي و موانع تجارتي از ميان رفته بود، وحتي دين و زبان نيز حمل كالا را آسان كرده بود. به علاوه،اعراب چون اشراف اروپا تاجران را تحقير و تمسخر نمي‌كردند. و‌آن ها نيز در كار انتقال كالا با سود ناچيز از توليد كننده به مصرف كننده، با مسيحيان و يهوديان و ايرانيان همدست شدند، و حول و نقل و معامله در شهرها فراوان شد. تا دوران جنگ‌هاي صليبي، بازرگاني اسلام بر مديترانه تسلط داشت. از يك سوي دريا ، يعني از شام و مصر، به يك سوي ديگر، يعني تونس و سيسيل و مراكش و اسپانيا، مي‌رسيد و در راه از يونان و ايتاليا و سرزمين گل مي‌گذشت. اعراب ار اتيوپي درياي سرخ را تحت سلطه خود گرفتند؛ واز درياي خزر تا مغولستان تجارت خود را گسترش دادند. همچنين فعاليت بازرگاني مسلمين تا رود ولگا، حاجي طرخان

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد جهان اسلام، فرق و مذاهب Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد احساس حقارت، جهان اسلام