دانلود پایان نامه ارشد درمورد جامعه شناسی، ادبیات فارسی، استان خوزستان

دانلود پایان نامه ارشد

نزدیکتر است. به همین دلیل اغلب هزل را مترادف فحش و دروغ به کار بردهاند و همین عامل سبب شد که هزل را بسیاری از شاعران و منتقدان به دلیل جنبهی غیر اخلاقی آن، مردود بدانند و آن را از اغراض هجو بشمرند. بعضی دیگر آن را شعری که قصد خنداندن دارد و به ناهنجاریها میخندد دانسته و وسیلهی تفریح و تفرّج و گریز از درد و رنج شناختهاند. از انگیزههای هزل هم میتوان به:
1- غلبهی روح مزاح و طیبت بر مزاج شاعر
2-مأیوسی و حرمان و بهره نبردن از دانش و هنر و تفوّق بیهنران که موجب خشم شاعر و توسل او به هزل و هجا میشود
3- فساد و آلودگیهای شخصی و اجتماعی و اقتصادی محیط فاسد که هزل پسند و رذل پرور و موجب نشر موضوعات هزلآمیز و رکیک و مضامین زشت میگردد، دانست (رستگار فسایی،228:1372-227).
هزل زبان بیپروایی دربیان مسائل دارد؛ از این رو میتوان گفت: «سخنی است که در آن هنجار گفتار به اموری نزدیک میشود که ذکر آنها در زبان جامعه و محیط رسمی زندگی و در حوزهی قراردادهای اجتماعی حالت الفاظ تابو و حرام دارد» (شفیعی کدکنی، 52:1374). هزل به خاطر بیمایگی از نظر مفهومی در پایینترین مرتبهی گونههای شوخطبعی است (صدر،8:1381). عبید زاکانی را میتوان یکی از شاعران هزل گو به شمار آورد (انوری،1381:ذیل هزل).
2-2-3-3: طنز
«واژهای عربی است به معنی تمسخر و استهزا و در اصطلاح اهل ادب به آن دسته از آثار ادبی اطلاق میشود که با دستمایهی آیرونی و تهکّم و طعنه به استهزا و نشان دادن عیبها، زشتیها،نادرستیها و مفاسد فرد و جامعه میپردازد» (داد،1387:ذیل طنز). در زبان انگلیسی از مفهوم طنز به صورت ساتیر5یاد میشود که یکی از اقسام کلام خندهانگیز است و در جوار کمدی6 و طعنه7 قرار میگیرد و آن را چنین تعریف میکنند که سخنی است اعتراض آمیز، لطیف و نیشخندانگیز که قصدش انتقاد و اصلاح جامعه است و در حالی که هزل، خشن، تند، فحشآلود و خندهآور است ولی معمولاً هدف اجتماعی و انتقادی ندارد و گاهی ناشی از طمع کسب مال و مقام است که در این صورت هجو است. طنز نویسی بالاترین درجهی نقد ادبی است، به شرط آنکه طنزنویس حوادث و چهرهها را دگرگون نکند و فقط از فانتزی رئالیستی و با استفاده از اصول دیگر هنر بدیعی این حوادث و چهرهها را برجسته و نمایانتر از آنچه که هست جلوه دهد.
هدف اصلی و مهم طنز نویس اصلاح جامعه و نقد عیوب آن است که با زبانی زیرکانه و ظرافتی بسیار، زشتیها را نمایان میسازد و بر آنها میتازد که این روش از تلخی صراحت مستقیم میکاهد و سبب میشود با استفاده از این شیوه، کمتر افراد مورد نقد با تلخی انتقاد رو به رو شوند. در حقیقت وظیفهی آن بدخواهی و تمسخر نبوده ؛بلکه در هدف آن ،رفع نواقص و اصلاح آن مطرح است .همچنین با تأمّل در آن میتوان فهمید که طنز نویس برای بهبود جامعه دست به این کار میزند. بنابراین میتوان گفت: «طنز حقیقی علاوه بر عملکرد انتقادی، کارکردی درمانی نیز دارد» (کریچلی،25:1384). همچنین، کارکرد اجتماعی طنز هوشیار ساختن افکار عمومی است به عبارت دیگر از طریق طنز است که میتوان سطح آگاهیهای مردم را نسبت به مسائل و پدیدههای جامعه بالا برد (آقاپور،56:1389). دانیل دوخو رمان نویس قرن هجدهم انگلیسی میگوید: طنز نویس اکثراً ماسک یک مصلح اجتماعی را به چهره میزند و این کار به او فرصتی میدهد تا انگیزهی حمله و تعرّضی را که دارد و ممکن است به سببهای پیچیده و متفاوتی به وجود آمده باشد، اقناع کند و آن را موجّه جلوه دهد (جوادی ،93:1384). انواع طنز به صورت کنایه، لطیفه(7)، طعنه(8)، هزل، فکاهه(9)، هجو و ایهام است (رستگار فسایی،278:1372-272).
طنز از اقسام هجو است اما فرق آن با هجو این است که در آن تندی و تیزی و صراحت هجو در طنز نیست وآنگهی در طنز معمولاّ مقاصد اصلاحطلبانه و اجتماعی مطرح است .طنز کاستن از مقام و کیفیّت کسی یا چیزی است به نحوی که باعث خنده و سرگرمی شود و گاهی در آن تحقیری باشد. در طنز کسی که مورد انتقاد قرار میگیرد، ممکن است یک فرد خاص باشد یا یک تیپ یا یک طبقه یا ملّت و حتّی نژاد. گاهی کسانی که دعوی و قصد اصلاح مفاسد اجتماعی و تهذیب اخلاق انسانی را داشتهاند به شیوهی طنزپردازی روی آوردهاندو آثار عبید در این زمینه مشهور است. شاعران بزرگ ادبیات ما در خلال آثار خود از طنز غافل نبودهاند که میتوان از سعدی یا حافظ نام برد (شمیسا،235:1375-234).
پس از مشروطیّت، طنز جایگاه ثابت و خاصّی مییابد و عنوانهای دیگر را تحتالشعاع قرار میدهد و به طور کامل در یک قالب ادبی عرضه میشود.ایجاد تحوّلات سیاسی عمیق در دوران مشروطه، طنز را دارای کاکرد اجتماعی و سیاسی عمیق کرد و این شاخه از ادبیات رسالتی اجتماعی یافت (آقاپور،62:1389). از طنز پردازان برجسته«میتوان به عبید زاکانی، علیاکبر دهخدا،برخی از اشعار ایرج میرزا،برخی آثار طالبوف،نسیم شمال و محمدعلی جمالزاده اشاره کرد» (داد،1378:ذیل طنز).
2-2-4: شگردهای طنزپردازی
با وجود کثرت انواع طنز، شیوهها یا تکنیکهایی که در آن به کار گرفته میشوند نسبتاً محدود است. قسمت عمده از تکنیکهای طنز را تحت پنج عنوان مختلف میتوان خلاصه کرد:
1.کوچک کردن
2.بزرگ کردن
3.تقلید مضحک از یک اثر ادبی شناخته شده
4.ایجاد موقعیتی در داستان یا نمایشنامه که خود به خود طنزآمیز است
5 .به کار بردن عین کلمات کسی که مورد طنز قرار میگیرد و ایجاد چهارچوبی مضحک برای آن (جوادی،17:1382). همچنین عدّهای هم به شیوههایی مانند تمثیلهای طنزآمیز، مسخرگی عالی و مسخرگی نازل، چه از طریق تحقیر مستقیم و چه از طریق تمجید مسخرهآمیز، توصیف شخصیت و شخصیتپردازی، استفاده از واژگان،نحو،شعر و تصاویر طنزآمیز و … اشاره کردند (پلارد،82:1382-33).
شمیسا نیز در کتاب «انواع ادبی» غیر منتظره بودن حادثه که گاهی اوقات آنقدر یک حادثه غیر منتظره است که ممکن است بیاختیار باعث خنده شود و همچنین حاضر جوابی که در ادبیات، مجانین عقلا و افراد خردمند در جواب شاهان و بزرگان نکتهای در کار میکردند و با حاضر جوابی خود باعث تنبه میشدند و گاهی خود و دیگران را از مرگ میرهاندند، را هم دانسته است (237:1378).
2-2-5: درونمایههای انتقاد
میتوان انتقادات را از لحاظ درون مایه به 1.انتقادات سیاسی 2.انتقادات اجتماعی 3.انتقادات اخلاقی 4.انتقادات عرفانی 5.انتقادات فرهنگی 6.انتقادات دینی 7.اقتصادی و … تقسیم کرد. علاوه بر این موارد گاهی نوعی از نقدهایی در سخنان شاعران دیده میشود که دارای هیچ معیار و محکی نیست و درگاهی در کتاب « نقد شعر در ایران» از آن به عنوان نقد بیمعیار یاد کرده است که شامل اشعاری که حاوی خودستاییهایی بوده که در ترویج شعر خویش و یا داوری دربارهی دیگران که اظهار نظرهای هر یک از شاعران به سائقهی دوستی و یا دشمنی اختلاف سلیقهای که با دیگران داشته اند، بارها مداهنه و توصیف و یا بدگویی و خردهگیری از آنها شده است (338:1387-320).

یادداشتهای فصل دوم:
1.آندری آرسن‌یویچ تارکوفسکی، کارگردان و فیلمساز برجسته روسی در دههی 1986 بوده است.
2.جامعه شناس آلماني و استاد دانشگاه بركلي است.
3. فیلسوف فرانسوی قرن نوزدهم میلادی است و از وی به عنوان پیشگام جامعه شناسی ادبیات مدرن نام میبرند.
4. جامعه شناس بزرگ قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم است. به عقیدهی بسیاری، دورکیم بنیان‌گذار جامعه‌شناسی به شمار می‌رود.
5. اندیشمند اتریشی-انگلیسی یکی از بزرگترین فیلسوفان علم سده بیستم به حساب می‌آید و بنیادگذاری نخستین فلسفه انتقادی غیر توجیه‌گرانه در تاریخ فلسفه است و آثار زیادی در فلسفه سیاسی و اجتماعی از خود باقی گذاشته‌است.
6. نام مکتبی آلمانی است که در دههی 1930 میلادی توسط مارکس هورکهایمر در قالب یک انجمن پژوهشهای اجتماعی در فرانکفورت تأسیس شد. عمده فعالیّت این مکتب در زمینههای مربوط به فلسفهی علوم اجتماعی،جامعه شناسی و نظریهی اجتماعی نئومارکسیستی است.
7. گفتاری است نیکو، نرم و کلامی مختصر در غایت زیبایی و نیکی است.
8. به اصطلاح عوام طعنه زدن یا کنایه زدن، رد واقع نوعی عیب جویی کردن و سرزنش و ملامت و بد گفتن است به صورتی غیر صریح.
9. خوش منشی و لاغ مزاح برای انسباط نفس ، و آثاری است که موجب خندیدن میشود و در آن هدف خندانیدن و شاد ساختن است.

فصل سوم
قیصر امینپور

3-1. قیصر امینپور
قیصر امینپور در دوم اردیبهشت ماه سال 1338 در منطقهی «گتوند» در استان خوزستان به دنیا آمد. دوران ابتدایی و متوسطه را در خوزستان به تحصیل پرداخت و برای تحصیل در دانشگاه به تهران رهسپار شد. ابتدا به دانشکدهی دامپزشکی رفت، سپس تغییر رشته داد و جامعه شناسی را انتخاب کرد؛ اما سرانجام پس از انقلاب فرهنگی و باز شدن دانشگاهها در رشتهی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه تهران پذیرفته شد. وی پس از مرحلهی کارشناسی و کارشناسی ارشد، در سال 1376 از رسالهی دکترای خود با عنوان«سنت و نوآوری در ادبیات فارسی» دفاع کرد.
قیصر فعالیّت هنری خود را از حوزهی اندیشه و هنر اسلامی در سال 1358 آغاز کرد و با افرادی چون یوسف علی میرشکّاک، سلمان هراتی، محسن مخملباف، حسامالدین سراج و سیّد حسن حسینی، که هستهی مرکزی این حوزه را تشکیل میدادند، همکاری میکرد. در سال 1366 برای امینپور ایّامی پرتنش بود؛ مقطعی که او را از دنیای قبلی جدا کرد و به دنیای دیگری، دنیای بازبینی و بازشکافی تفکّرات گذشته و انتخاب مسیری نو رساند. امینپور در سال 1367 سردبیر مجلّهی سروش نوجوانان شد و به تدریس در دانشگاه الزهرا پرداخت. سالهای پایانی دههی شصت برای امینپور، سالهای دیگر دیدن، دیگرشدن، و رشد و بالندگی بود. همچنین در سال 1382 نیز به عنوان عضو فرهنگستان ادب و زبان فارسی انتخاب شد. سالهای آخر عمر وی، به سبب بیماری و عوارض آن در رنج و عذاب گذشت. دفتر عمر کوتاه او سرانجام در 8 آبان 1386 با حملهی قلبی بسته و پیکر او در زادگاهش به خاک سپرده شد(اکبری، 1:1386).
3-2. آثار امینپور
مجموعه آثار شعری قیصر امینپور به ترتیب سالهای سرایش آن به قرار زیر است:
1. اوّلین مجموعهی شعر قیصر، «تنفّس صبح» بوده که بخش عمدهی آن غزل است و حدود بیست قطعه شعر آزاد دارد که در سال 1363 منتشر شد. این مجموعهی شعری دارای 20 شعر نو، 30 غزل و 1 مثنوی است.
2. دومین مجموعهی شعرش را نیز در همان سال 1363 با عنوان «در کوچهی آفتاب»، منتشر کرد. این مجموعه دارای 130 رباعی و 48 دوبیتی است.
3. در سال1365 «منظومهی ظهر روز دهم» را سرود. شاعر در این منظومه ی بیست و هشت صفحهای، ظهر عاشورا، غوغای کربلا و تنهایی عشق را به عنوان جوهرهی سرودهی بلندش به تصویر کشیده است.
4. در سال 1368، شعر «مثل چشمه، مثل رود» را برای نوجوانان منتشر کرد.
5. در سال 1372 مجموعهی «آینههای ناگهان» را سرود که دفتر اول آن با 26 شعر نو، 14 غزل و دفتر دوم با 13 شعر نو، 11 غزل، 1 رباعی، 4 دو بیتی و 1 مثنوی است و این مجموعه تحوّلات قیصر امینپور را بازتاب میدهد. «در این مرحله، امینپور به درک روشنتری از شعر و ادبیات میرسد. اشعار این دفتر نشان از تفکّر و اندیشهای میدهد که در ساختاری نو عرضه میشود. آینههای ناگهان، امینپور را به عنوان شاعری تأثیرگذار در طیف هنرمندان پیشرو انقلاب تثبیت میکند و از آن سو نیز موجودیّت شاعری از نسل جدید به رسمیّت شناخته میشود» (همان: 2).
6. «گلها همه آفتابگردانند» را نیز در سال 1381 منتشر کرد. این مجموعه دارای 49 شعر نو، 35 غزل، 3 رباعی، 2 دوبیتی و 1 قصیده است.
7. قیصر آخرین مجموعهی شعرش «دستور زبان عشق» را در سال 1386 منتشر کرد. این دفتر دارای 24 شعر نو، 29 غزل، 12 رباعی و 1 دوبیتی است.
3-3. اندیشهی امینپور
یکی از مهم ترین منابع شناخت هر شاعری، از جمله قیصر امین پور آثار اوست. گفته اند شعر همانند پرندهای است که دو بال دارد، یک بال آن جنبهی هنری و فنی است که

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد شعر معاصر، شفیعی کدکنی، جنگ تحمیلی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد دفاع مقدس، نظام پادشاهی، شاعران معاصر