دانلود پایان نامه ارشد درمورد جامعه اسلامی، حکومت اسلامی، روخوانی قرآن، امیرالمومنین

دانلود پایان نامه ارشد

المال (دوازده هزار درهم) را داشت، خلفا احترام ویژه ای را نثارش می کردند و حتی منصب افتاء بدو دادند. به تبع مردم نیز در حد اعلا برایش حرمت قائل بودند تا جایی که مولا در توصیف جایگاه عایشه می فرماید: مطاع ترین مردم نزدمردم بود. حال چنین کسی پس از آن که نقشه های خود را نقش بر آب می بیند برای سرنگونی حکومت نوپای علوی قیام می کند.
عایشه در سخنانش برای مردم، ابتدا عثمان را گناهکار توصیف می کرد تا مخالفتش را با او توجیه کند؛ ولی فورا او را با آب توبه می شست تا قتلش را ظالمانه جلوه دهد؛ او می گفت:
فان عثمان بن عفان قد کان غیر و بدل، فلم یزل یغسله بالتوبه حتی صار کالذهب المصفی فعدوا علیه وقتلوه فی داره و قتلو اناسا معه فی دار ظلما و عدوانا 10؛ عثمان بن عفان [از صراط مستقیم] تغیر مسیر داد و روشش دگرگونه گشت، ولی با آب توبه خود را شست ، به گونه ای که مانندطلای صاف و صیقلی شد؛ ولی عده ای علیه او شوریدند و او را در خانه اش کشتند و مردمانی را که همراهش بودند به طور ظالمانه و ستمگرانه به قتل رساندند. (شیخ مفید ،1371: 278 )
سپس برای توجیه ارتباط قتل عثمان با جنگ با علی (ع) بیعت مردم با آن حضرت را بیعتی ساختگی و نامشروع جلوه داد و گفت:
ثم آثروا علیا فبا یعوه من غیر ملاء من الناس و لا شوری و لا اختیار، فابتز والله امرهم ؛ بعد (همان قاتلان ) علی را برگزیدند و بدون توجه به نظر بزرگان مردم و بدون تشکیل شوری و بی اختیار ، با علی بیعت کردند وبه خدا قسم، او (علی) کارشان را برید.( شیخ مفید ،1371: 279 )
آنگاه برای تحریک افکار عمومی و برقراری هماهنگی بین دشمنی دیروزین و دلسوزی امروزین اش نسبت به عثمان ، تعبیر بسیار زیرکانه و آتش افروزی را به کاربرد:« انا غصبنا علی عثمان من السوط فکیف لانغضب لعثمان من السیف ؟» ما از عصمان به خاطرشلاقی [ که به ناحق به این و ان می زد] غضبناک شدیم؛ چطور از شمشیری که [به ناحق] بر عثمان [اصابت کرده] خشمگین نشویم؟( شیخ مفید ،1371: 304 )
این سم پاشی های حساب شده، آن هم از عایشه همسر پیامبر و دختر خلیفه اول، کسی که قرآن او را ام المومنین می نامید، انسان های ساده لوح و ظاهر نگر را دچار بحران سختی می کرد و در دام حیله خویش از کار انداخت؛ به طوری که پس از همین سخنرانی عایشه، برخی از حضار بلافاصله حرف هایش را تایید کردند . (شیخ مفید ،1371: 279 )
طلحه نیز حرف های عایشه را با زبانی صریح و ساده بیان می کرد. وی به قاتل عثمان دشنام می داد و کشتن خلیفه را به امیرمومنان (ع) و یارانش نسبت می داد و می گفت علی (ع) با زور مردم را به بیعت خویش واداشته است.او در توجیه مخالفت های خود با عثمان همان حرف عایشه را بازگو می کردکه ما خواهان توبه عثمان بودیم نه قتل او.( شیخ مفید ،1371: 304و305 )
یکی از خدعه های طلحه و زیبر و تمام منافقان و جناح های مخلف امیر مومنان (ع) این بود که همگی زیر چتر عایشه قرار گرفتند و دور او گرد آمده و او را سپر کردند . عایشه به خاطر نسبتی که با پیامبرو خلیفه اول داشت و به خاطر اوصاف قرآن مجید در مورد زنان پیامبر در جامعه محبوبیت داشت . مردم او را مادر خود می پنداشتند و مواضع سیاسی و اجتماعی او را برخاسته از دلسوزی و شفقت نسبت به امت می دانستند؛ غافل از آنکه احترام به همسران پیامبر مشروط به آن است که آنان حرمت پیامبر را نگه دارند و با وصی او درگیر نشوند و به دستور قرآن کریم در مورد شان ( و قرن فی بیوتکن) ؛ زنان پیامبر باید در خانه بمانند پایبند باشند.( احزاب ،آیه33)
ولی مردمان کوته فکر و متحجر و خشک مغز بصره تنها این آیه را می دیدند که : النبی اولی باالمومنین من انفسهم و ازواجه امهتم ؛ پیامبر از جان مومنان بر آنها مقدم تر است و زنانش مادران آن ها هستند؛ از این رو حمایت از همسر پیامبر در واقع حمایت از پیامبر و اطاعت از قرآن است(احزاب 33)
از این روی وقتی عایشه به بصره رسید، و مردم حمایت آشکار او را از طلحه و زبیر دیدند، بی درنگ تسلیم شان شدند . دیگر نگفتند مگر عایشه معصوم است تا ما به پیروی از او با علی بجنگیم ؛ مگر اطاعت از ام المومنین می تواند جواز عصیان از خلیفه ای چون علی را بدهد .
آنها دور عایشه را گرفتند ، به او خیر مقدم گفته و قول جانبازی دادند، گفتند «انفسنا مبذوله لکم و نحن نموت علی طاعتکم و رضاکم ؛ جان هایمان را به شما بخشیدیم ، حاضریم درراه اطاعت و جلب رضایت شما بمیریم .»( شیخ مفید ،1371 : 304)
وقتی از سخنان را با عقب نشینی و فرارشان از میدان جنگ و تقاضای عفوشان از امیر مومنان پس از پایان جنگ کنار هم بگذاریم، می فهمیم مردم عصر حکومت علی (ع) غالبا عاقبت اندیش نبودند، به پایان رفترشان نمی اندیشند، مرزنشناس بودند و حد و مرز دوستی و دشمنی با افراد را نمی شناختند، کارهایشان حساب شده نبود، نمی فهمیدند مرز پاسداری از حرمت همسر پیامبر تا کجاست، آیا رضای او حتی به قیمت از دست رفتن مصالح حکومت اسلامی جایز است یا نه ؟ آیا باید به قیمت از بین رفتن جان و مال سایر مسلمانان و تجاوز به حقوق دیگران و جنگ با وصی پیامبر و ضربه زدن به بنیان جامعه اسلامی از همسر پیامبر حمایت کرد، و یا احترام و حمایت از همسر پیامبر همچون حمایت از هر مسلمان دیگر منوط به شروط فراوانی است؟!
اینان فردشناسی را بر حق شناسی مقدم داشتند . اگر عایشه در راس یک جریانی قرار می گرفت، آن جریان در نگاهشان مشروعیت می یافت؛ حتی اگر در مقابل شخصی چون علی (ع) که امام معصوم، داماد پیامبر ، اولین مومن و صاحب افتخارات بزرگ در میدان جهاد، می ایستاد.
بر همین اساس پدیده های سیاسی – مذهبی جامعه را وارونه می دیدند. اگر انسان ها با معیارهای صحیح و یا تکیه بر عقل آزاد و وجدان بیدار امروز تاریخ جنگ جمل را بخوانند ، بی درنگ می گویند این جنگ نه تنها مایه اصلاح جامعه نبود، بلکه سبب ساز تفرقه بود .سران اصحاب جمل نه تنها گامی در راستای وحدت مسلمانان و حفظ خون مردم برنداشتند، بلکه با ترویج تشتت در صفوف امت خون آنها را به هدر دادند و کینه ها را در دل ها نو کردند ولی مردم بصره که فرد شناس بودند و بینش بازبینی حق و باطل در ورای چهاره های با سابقه و سرشناس را نداشتند ، در مورد عایشه می گفتند .
انها ترید الاصلاح و حقن الدما و اطفاء الفتنه و الالفه بین المسلمین … فان ابی علیها احد فیها قاتلنا حتی یقیی الی الحق ؛ ( ما م ی دانیم مادرمان ) قصد اصلاح دارد، می خواهد خون ها حفظ شود و آتش فتنه را خاموش کند و بین مسلمان انس و الفت برقرار کند…. اگر احدی از دستورش سرپیچی کند با او می جنگیم تا در برابر حق خضوع کند. (شیخ مفید ،1371: 305 )
آشکار بود که مخالفت عایشه با علی (ع) دست مایه بروز یک فتنه و فاجعه انسانی خواهد بود ، و امت را پراکنده می کند، ولی مردم بصره او را منادی صلح و وحدت امت اسلامی و مخالفت خونریزی و جنگ می خواندند . قرآن بر گردن می آویختند تا به جنگ قرآن بیایند، به طوری که حضرت پس از جنگ، هنگام قدم زدن در میان کشته ها چشمش به جنازه یکی از آنها به نام کعب بن سور قاضی افتاد که قرآن بر گردنش آویخته بود؛ فرمود : « نحو المصف و ضعوه فی مواضع اطهاره ؛ قرآن را از آنجا بردارید و در جاهای پاک بگذارید. (شیخ مفید ،1371: 307 )
به هر حال از این طریق فرصت طلبان مقام پرست و عصر امیر مومنان (ع) فتنه قتل عثمان را دست مایه ایجاد فتنه دیگری قرار دادند و جرقه جنگ جمل را در مغزهای خشکیده مردم بصره ایجاد کردند و داغ هزاران کشته و مجروح را به دلشان گذاشتند.
اما کار به اینجا ختم نشد و همچنان فتنه قتل عثمان دستاویز منافقان قرار گرفتن و این بار معاویه برای حفظ قدرت خویش ، مردم ساده لوح شام را برای گرفتن انتقام خون عثمان بسیج کردو آتش جنگ صفین را برافروخت .
3،1،2،6 جریان تحجر گرا در شام
معاویه پیراهن خونین عثمان را به شام برد و در مسجد شام به نمایش گذاشت و با استناد به آیه ( و من قتل مظلوما فقد جعلنا لولیه – سلطنا، اسرا17) هر کس مظلوم کشته شود برای ولی او حق مطالبه ( خون مقتولش را ) قرار داده ایم » فریاد خونخواهی عثمان را سر داد وهزاران تن از مردم شام را به دنبال خود به میدان نبرد با علی کشاند . مردم کوته نگر شام بدون درنگ در محتوای آیه و بدون اینکه از خود بپرسند آیا واقعا معاویه مصداق ولی دم عثمان است یا فرزندان عثمان ؟ وی را به عنوان منتقم خون عثمان پذیرفته ، دعوت معاویه را لبیک گفتند. به گفته شهید مطهری :
حال کسی نیست که از معاویه بپرسد که ولی شرعی خون عثمان کیست؟ یک کسی که در چهار پشت بالاتر، با تو انتساب پیدا می کند، مطالبه خون او به تو چه مربوط است؟ عثمان پسر دارد، خویشاوندان نزدیک تر از تو دارد ؛ و ثانیا به علی چه مربوط که عثمان کشته شده است (مطهری 1385 : 26)
منقری می نویسد همه اهالی شام برای طلب خون عثمان ، با معاویه بیعت کردند و به او قول دادند جان و مالشان را در این راه بدهند . در صفین چهار هزار تن از قراء شام – کسانی که سواد روخوانی قرآن را داشته و در آن عصر مورد احترام مردم بلاد مفتوحه بودند – در جناح راست سپاه معاویه با هم بیعت کردند تا پای مرگ با علی (ع) بجنگند . (منقری،1364: 32و291)
حماقت شامیان چنان بود که به معاویه اجازه می داد در صفین ، نماز جمعه را به بهانه اشتغال زیاد، روز چهار شنبه اقامه کنند ؛ می گفت به علی بگویید من با صد هزار نیرویی که بین شتر نر و ماده فرق نمی گذارند ، با او می جنگم .( مسعودی ،1374، ج3: 41)
نمونه بارز دیگر از فقر فکری شامیان در هنگام شهادت عمار نمایان شد، پیامبر در مورد عمار فرموده بود» « تقتلک الفئه الباغیه » تو را یک گروه ستمگر بود . از این رو یک بحران روحی برای سپاه معاویه ساخت ؛ زیرا آنها می ترسیدند با کشتن عمار در خلال جنگ ، مصداق همان گروه ستمگر شوند. دست بر قضا همین واقعه رخ داد و عمار در خلال جنگ به شهادت رسید. انتظار می رفت شامیان به راحتی بفهمند حزب معاویه همان گروه ستمگری است که پیامبر از او خبر داده، و از او کناره گیرند ؛ ولی معاویه با یک حیله به آسانی آنها را فریفت ؛ او گفت قاتل عمار آن کسانی هستند که او را به میدان جنگ آورده اند ؛ یعنی علی (ع) قاتل عمار است. سپه شام در نهایت کوته نظری این ا ستدلال را پذیرفتند . آنان با خود نگفتند اگر چنین است پس قاتل کشته های سپاه شام هم خود معاویه است. (جابر بن داود ، ج2: 317)
وانگهی عمار با اختیار خود به میدان آمده بود کسی او را نیاورد ؛ با کمال اشتیاق در صفین می جنگید و با نیروهای تحت فرمانش به سوی سپاه شام یورش می برد .
3،1،2،7 تحجر گرایی در سپاه امیرالمومنین(ع)
تا کنون دانستیم معضل تحجر در دوران حکومت امیر مومنان (ع) به یک منطقه جغرافیایی و یا یک قوم و قبیله اختصاص نداشت ؛ بلایی فراگیر بود در تمام مناطق و اقوام علاوه بر بصره و شام حتی در میان نیروهای تحت فرمان حضرت، تیغ تحجر برق می زد. ناتوانی در تمییز حق و باطل مردم را به شبهه می انداخت و به سرعت آنان را می فریفت . مردم نمی توانستند از پوسته و شکل قضایا عبور کنند و هسته و ماده تحولات را دریابند ؛ در بررسی و ارزیابی حوادث ، اسیر قالب های کهن و شکل ظاهری جریان ها بودند، وقتی می دیدند در سپاه معاویه نوای اذان بلند است و نماز برپاست ، در حقانیت جنگ با آنها تردید می کردند .
در چنین شرایطی مولا سرداران بصیری لازم داشت تا آب حیات را به کویر دل کوفیان برساند. کسانی مانند عمار بودند که به معرکه شبهه می شتافتند و تردیدها را می خشکاندند. حضرت نیز گاه کسانی را که به ایشام مراجعه می کردند به عمار ارجاع می دادند و عمار چه خوب باور به حق را در جانشان می نشاند . دریغا که این بیماری خانمان سوز چنان ریشه دوانده بود که پای ارادت شان را شکسته بود که حتی طبیب حاذق و کارآمدی چون علی بن ابی طالب از پس مداواشان بر نمی آمد .
اسماء فزاری می گوید :
ما در صفین زیر لوای عمار بودیم ، مردی آمد و گفت : کدامیک از شما عمار هستید ؟ (عمار به خود اشاره کرد و ) گفت : این عمار است . (آن مرد ) گفت : ابویقظان ( شما هستی ) ؟ گفت بله .
( آن مرد)

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد جامعه اسلامی، پروتستانتیسم، نهاد اجتماعی، امیرالمومنین Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد جهان اسلام