دانلود پایان نامه ارشد درمورد انقلاب مشروطه، اندیشه سیاسی، نظام پارلمانی، زبان فارسی

دانلود پایان نامه ارشد

جنبان نهضت های اصلاحی صد ساله اخیر، سیّد جمال الدّین اسد آبادی معروف به افغانی است. او بود که بیدار سازی را در کشورهای اسلامی آغاز کرد، درد های اجتماعی مسلمین را با واقع بینی خاصی بازگو نمود، راه اصلاح و چاره جویی را نشان داد )).10
و باز در همین زمینه می توان به کلام دکتر شریعتی اشاره کرد که می گوید نخستین بار سیّد جمال بود که : (( این خفته ی عظیم و بزرگ چندین قرن ( جهان اسلام ) را آگاه کرد که چگونه ای و چگونه بوده ای ، و اقبال پس از این نهضت ، برای اوّلین بار نخستین میوه بود از این بذری که سیّد جمال در این امّت بایر شده پاشید )).11
اندیشه سیاسی و آزاد اسلامی سیّد جمال بر خلاف زندگی سیاسی او، چه از ناحیه ی طرفداران و چه از ناحیه مخالفین وی، کمتر مورد بررسی قرار گرفته و به ویژه در ایران در بحث از اندیشه سیاسی معاصر از دوران جنبش تنباکو ( 92-1890م ) و انقلاب مشروطییت (9-1905م ) تاکنون این امر به شدت مورد غفلت قرار گرفته و مسکوت مانده است.12
بی تردید نقش روشنگرانه این سیّد مظلوم تاریخ و مبغوض سلاطین بسیار است و دشمنان بیداری ملّت ها و آگاهی توده ها و هواداران روش های حکومت استبدادی همواره کوشیده اند که چهره ی این شخصیت برجسته اسلامی را، با جعل و نقل تهمت ها و تکفیرها و انگ ها وبرچسب ها مخدوش سازند.13 به گفته ی خان ملک ساسانی: (( کسانی که درباره ی سیّد جمال مطالبی نوشته اند نمی توان بدون اغراض و مقاصد خصوصی دانست )).14
در ایران از آغاز مشروطه بدین طرف در اثر حس حسد یا خود پسندی کسانی که کم و بیش در نهضت مشروطه شرکت داشته اند ارزش نفوذ کلمه ی سیّد جمال در تمهید مقدمات انقلاب مشروطه مستور داشته اند و در آغاز حرکت مشروطه جز ملک المتکلّمین، فرصت الدّوله، حاجی امین الضرب، قاضی ارداقی و آیت الله سیّد محمّد طباطبایی که در بیانات خود به حسن تاثیر و نفوذ کلمه ی سیّد اعتراف کرده اند دیگران آن حس حق شناسی و قدردانی را که شایسته بود نسبت به سیّد آشکار نکردند، نسل جوان کشور هم متاسفانه در زیر خاکستر های سرد دستگاه دیوانی که سال ها اجاق سلطنت را بی جا گرم نگه داشته بود هنوز در جست وجوی عوامل موثر در انقلاب مشروطه هستند.15
تحیق حاضر در نظردارد غبارناشی از اغراض به ظاهر مورّخان وابسته به دربارهای مستبد قاجار و پهلوی را از چهره این مبارز نستوه زدوده و با دنبال کردن رد پای سیّد جمال در انقلاب مشروطه تاثیر بی شائبه وی را در آماده کردن زمینه انقلاب به اثبات رسانیده تا بدین طریق هم به یاوه گویی های چنین مورّخان مغرضی که با سم پاشی های خود سبب کج فهمی های نسل های بعد شده اند پاسخی محکم داده باشد و هم نسل جوان کشور که مایل به تحقیق در باب بزرگانی چون سیّد جمال هستند را با این حقیقت آشنا سازد که نمی توان با مطالعه یکی چند منبع از نویسندگانی مجهول الهوّیه در مورد اشخاصی که هویت واقتدار امروز ما حاصل تدبّر، از خود گذشتگی وتلاش های بی وقفه آنهاست به قضاوت نشست.

1-7- پیشینه تحقیق
اکثر مولّفانی که دست به قلم شده وعصرمشروطه را به رشته تحریر درآورده اند صفحاتی چند به ابعاد مختلف زندگی سیّد جمال پرداخته و به طور مختصر به تاثیر اندیشه های وی در مشروطه اشاره کرده اند.
برای مثال می توان از کتاب هایی چون تاریخ مشروطه ایران نوشته ی احمدکسروی، بحران مشروطیت در ایران نوشته دکترحسین آبادیان،تاریخ بیداری ایرانیان نوشته ناظم الاسلام کرمانی،ایدوئولوژی نهضت مشرطیت ایران نوشته فریدون آدمیّت وتشیّع ومشروطیت در ایران اثر عبدالهادی حائری و باز می توان از کتب و مقالاتی نام برد که به طور خاص به سیّد جمال پرداخته و هرکدام ابعاد مختلفی از زندگی وی را ترسیم کرده اند، برای نمونه می توان از نقش سیّد جمال الدّین اسد آبادی در بیداری مشرق زمین تالیف محمّد محیط طباطبایی و کتاب زندگی و مبارزات سیّد جمال الدّین اسدآبادی از لطف الله جمالی و دیگران و اثر مفخر شرق اقای احمد امین و مقالاتی چون گفتمان اصلاحی سیّدجمال الدّین اسدآبادی نوشته مقصود رنجبر و بررسی اندیشه های سیّد جمال الدّین اسد آبادی دکتر عباس پناهی و مقاله سیّدجمال الدّین اسدآبادی و نظریه جنش توده ای نوشته ی دکتر حجت فلاح توت کار نام برد.
در کتب و مقاله های مذکور اشاراتی به نقش سیّد جمال الدّین در انقلاب مشروطه شده ولی نقش این عالم برجسته را آن چنان که بایسته وشایسته است نمود نداده اند به همین دلیل تحقیق حاضر در نظر دارد به طور ویژه به نقش سیّد جمال در تحول گفتمان سیاسی شیعه در ایران عصر مشروطه بپردازد.

1-8- تعاریف واژگان کلیدی تحقیق
1-8-1- گفتمان
واژه دیس کورس16از جمله مفاهیم مهمی است که در تفکّر فلسفی، اجتماعی، سیاسی غرب،خصوصا در نیمه دوم قرن 20 اهمیّت بسزایی داشته است.17
واژه دیس کورس در زبان فارسی به صورت های مختلفی ترجمه شده که هر یک ممکن است به جای خویش صحیح و معتبر بنماید. از جمله معادل های فارسی این لغت عبارتند از: نطق، خطاب، سخن،گفتاروگفتمان.نظربه اینکه استعمال چهار واژه نخست با وجه به کاربردهایی که در زبان فارسی برای این واژگان وجود دارد،تا حدودی ممکن است غیرقابل تحدید باشد، در این نوشتارمعادل فارسی گفتمان برای واژه دیس کورث ترجیح داده شده است.18
واژه (( گفتمان )) دارای معانی متعددی است. در واقع هرگاه این واژه را در کاربردهای متفاوت آن در رشته های تخصصی مختلف مورد بررسی قرار دهیم، ابهام در معنا یا معانی متضاد آن را مشاهده خواهیم کرد.19
بر اساس نوشته ی لغت نامه ی وبستر، واژه دیس کورس برای اولین بار در قرن 14در کتب ثبت شده است. در مقابل معنای باستانی و غیرمستعمل گفتمان ( توانایی فرد د ارائه فکری منسجم و منظم ) که بعدها به معنی تبادل نظر از راه کلام به کار رفت، معنای جدید آن به بیان منظم، منسجم ومطوّل ازیک فکردرمورد موضوعی خاص اشاره دارد.20
بر اساس تعریف دیگری،هر فعالیتی در قالب تعاملات فرهنگی که به تبادل معنا بینجامد، در چارچوب گفتمان قابل بررسی است. به عبارتی: (( وقتی ما با افرادی که با ما متّفق النّظرند، صحبت می کنیم، یا با کسانی که با ما اختلاف نظردارند، جدل می کنیم این اعمال را از طریق زبان انجام می دهیم. ما حرف می زنیم، می نویسیم، بحث می کنیم، ارتباط برقرار می کنیم. افراد حتّی ایده های خود را در تصاویر، موسیقی، رقص و حرکت، در اشکال مادی شامل مجسمه سازی، معماری و ابزار و آلات مجسم می سازند. تمام شکل های ارتباط فرهنگی می توانند به عنوان گفتمان تلقی شوند، به معنایی که در بر گیرنده ی انسان هایی است که به تبادل معانی پیرامون جهانی که درآن زندگی می کنند، می پردازند)).21

1-8-2 مشروطه
در نوشته های پژوهشگران تاریخ نو ایران و ترکیه، واژه ی مشروطه به عنوان معادلی برای واژه انگلیسی کنستیتوشنالیزم22یا حکومتی که بر شالوده ی یک قانون اساسی و نظام پارلمانی بنیاد شده باشد به کار برده شده است.
در مورد ریشه های لغوی واژه مشروطه اختلاف نظری در میان پژوهشگران تاریخ مشروطه ایران وجود دارد و تقریبا همه نویسندگان ایرانی دوره ی انقلاب مشروطه واژه مشروطه را بدون در نظر گرفتن ریشه واقعی آن از ریشه عربی (شرط) گرفته اند از میان این گونه نویسندگان معاصر انقلاب مشروطه، شمس کاشمری، شیخ اسماعیل محلاتی و ادیب الحکماء قراباغی را می توان نام برد، از سوی دیگر، تئوری دیگری به وسیله تقی زاده و دکتر رضا شفق بیان گردیده که با آن چه در بالا گفته شد تفاوت دارد. تقی زاده می نویسد که واژه مشروطه از لفظ( لاشارت23)جدا شده نه از واژه عربی شرط. نامبرده می افزاید که واژه لاشارت از اروپا به ترکیه عثمانی راه یافت و در آن جا از آن، لفظ مشروطیت را ساختند و پس از آن لفظ به کار برده شد که بر اساس قانون اساسی و نظام پارلمانی بنیاد گردد و آن واژه از آن جهت مشروطه به ایران وارد شد.خلاصه واژه مشروطیت به عنوان صفت برای حکومتی در ایران متداول شد که رژیم نو قرار بود به حدود و شرایطی که قانون معیّن می کرد محدود باشد.24

1-8-3 – شیعه
1-8-3-1- معنای لغوی

فرهنگ های لغت، این معانی را برای واژه (شیعه)، از ریشه (شیع)، یاد کرده اند :1) فرقه، حزب و گروه2) دوستان، همراهان و همکاران، 3) امّت، 4) دوستان، همراهان و همکاران و 5) تقویت کنندگان و اشاعه دهندگان. واژه شیعه و برخی مشتقات آن در قرآن کریم آمده و به ظاهر همه در معنای لغوی به کار رفته اند. بنابراین، به لحاظ لغوی، شیعه بر جماعتی اطلاق می شود که از فرد دیگری پیروی یا او را همراهی یا با او همکاری کند، یا اسباب نیرومندی او را فراهم سازد یا کیش و آیین او را رواج بخشد. شیخ مفید(م413ق) یادآوری کرده است که معنای لغوی تشیع، صرف پیروی از شخص متبوع نیست، بلکه پیروی همراه با گرایش درونی و دوستی توام با اخلاص است.25
واژه شیعه چنانچه به نحو مطلق یا همراه با الف و لام معرفه و به صورت غیر مضاف ذکر گردد، فقط بر پیروان امام علی(ع)، یعنی جمع پر شماری از مسلمانان که در برخی از باورها متفاوت از « اهل سنّت » می اندیشند، اشاره دارد. امّا، از آنجا که شیعیان یا پیروان امام علی(ع) نیز دارای گرایش ها و فرقه شیعه است. با این وجود شیعه ،تقریبا در سراسر تاریخ اسلام، بیشتر یادآور سه فرقۀ مهم زیدی، اسماعیلی و جعفری( امامی یا اثنا عشری) است که به مرور زمان و به ویژه در قرون متأخر برای شیعیان دوازده امامی تثبیت و « عَلَم » شده است و شیعیان زیدی یا اسماعیلی به همین دو نام یا دیگر نام های خاص خود شناخته می شوند.26
1-8-3-2- معنای اصطلاحی
ارائه تعریفی برای بدست آوردن نقطه یا نقاط اشتراک همه فرقه‎هایی که در منابع کهن، شیعه دانسته شده و به تشیّع انتساب یافته اند، دشوار است. در طول تاریخ از اطلاقات و تعاریف گوناگون برای تعریف شیعه استفاده شده است برخی از آنها عبارتند از:
1. قائل به افضلیت امام علی(ع) بر سایر صحابه(ابو حاتم رازی).
2. کسانیکه امام علی (ع) را همراهی کرده، او را بر سایر اصحاب مقدّم می‎دانند ( ابوالحسن اشعری ).
3. کسی که معتقد به تقدّم و افضلیت امام علی(ع) بر سایر صحابه و نیز قائل به وجود (نص) امامت او باشند(شیخ مفید).
4. کسی که جانشینی پیغمبر اکرم (ص) حق اختصاصی خانواده رسالت می داند و در معارف اسلام پیرو مکتب اهل بیت (ع) می باشد (علامه طباطبایی).

1-8-3-3- تعریف عام
شیعه به هر فرد یا فرقه‎ای گفته می شودکه افضلیت امام علی( علیه السلام ) را بر همه صحابه و اولویت او را در امامت و خلافت باور داشته باشد.27
1-8-3-4- تعریف خاص
تعریف امامیه از زبان شیخ مفید:
1. به وجوب امامت و وجود آن در هر زمانی باور داشته باشد
2. نص جلیّ بر امام و عصمت و کمال را برای او واجب بداند.
3. به تداوم و انحصار امامت در فرزندان امام حسین ( ع ) معتقد و سلسله امامت را به امام رضا ( ع ) پیوند زند.28
ابن خلدون در مقدمه (العِبَر) می نویسد:« شیعه از لحاظ لغوی به معنای یاران و پیروان است، و در اصطلاح فقها و متکلّمین اعم از پسینیان و پیشینیان بر پیروان علی و فرزندانش (رضی الله عنهم) اطلاق می گردد».29

1-9 روش تحقیق
1. کتابخانه ای
2. گرد آوری اطلاعات.
3. مطالعه پیشینه تحقیق.
4. دسته بندی اطلاعات جمع آوری شده.
5. پردازش و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده.

فصل دوم:
سیری در زندگانی سیّد جمال الدّین

2-1. تولّد :
سیّد جمال الدّین،در شعبان1254هـ .ق / اکتبر 1838م. در قریه ی اسد آباد همدان در خانواده ای روحانی دیده به جهان گشود.پدرش سیّد صفدر بن سیّد علی بن میر رضی الدّین محمّد الحسینی( شیخ الاسلام)و مادرش سکینه بیگم،دخترمیرشرف الدّین حسینی قاضی است. او یک برادر داشته به نام مسیح الله ( م 299هـ . ق )و دو خواهر به نام های طیبه بیگم( 1303 هـ..ق )ومریم بیگم(م 1330 )30.خواهر زادگانش میرزا شریف خان مستوفی و میرزا لطف الله و عمّه زاده اش حاج سیّ

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد جهان اسلام، عصر مشروطه، انقلاب مشروطه، گفتمان سیاسی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد افغانستان، امام رضا (ع)، علوم جدید، جنبه های اجتماعی