دانلود پایان نامه ارشد درباره واجب الوجود، حسن و قبح

دانلود پایان نامه ارشد

کورکورانه را به شدت نفي مي‌کند. ايشان برطبق آموزه هاي وحياني،حيات انساني را حياتي فکري معرفي مي کند421،اما معتقد است نبايد عقل را بر خداوند متعال حاکم نمود و ذات مطلق او را مقيد ساخت422.وي حيطه‌ي عقل نظري را از عقل عملي تفکيک کرده، وظيفه‌ي عقل نظري را تشخيص حقيقت هر چيز، و وظيفه‌ي عقل عملي را تشخيص حسن و قبح اعمال مي‌داند.ايشان در تشخيص و قضاوت‌هاي عقل نظري درباره‌ي معارف مربوط به خداوند،قائل به عدم خطاست423 و احکام عقل عملي را که منشعب از احساسات باطني و قواي شهويه و غضبيه است، خطابردارمي داند.424 مرحوم علاّمه ارتباط بين عقل و وحي را تلازم دانسته،تقابل قراردادنشان را خطاي بزرگي مي داند.425
توحيد غير عددي خداوند ازشواهد آشکاري است که علامه با تبيين عقلاني به دفاع ازدين پرداخته است . استدلال عقلي علاّمه در نفي وحدت عددي حق تعالي چنين است: “قرآن در تعاليم عاليه‌ي خود، وحدت عددي را از خداوند (جل ذکره) نفي مي‌کند؛ چرا که اين وحدت تنها وقتي محقق مي‌شود که يک “واحد” از “واحد” ديگري تميز پيدا کند و اين تمييز همراه با محدوديت و مقدوريتي است که بر شيء “واحد” احاطه پيدا کند”426. بنابراين، وحدت عددي صفت موجودات محدود و ناقص است و واجب الوجود منزه از وحدت عادي است.نمونه‌ ديگري که علامه ، ارتباط جدايي ناپذيرعقل و دين را مکشوف مي سازد، تسبيح موجودات است که در قرآن کريم مورد تأکيد قرار گرفته (يسبح لله ما في السماوات والارض وان من شيء الاّ يسبح بحمده ولکن لا تفقهون تسبيحهم(‌427 علامه به کمک برهان عقلي ثابت مي کند تسبيح تمام موجودات حتي جمادات، حقيقي و نه مجازي است428.برهان بدين صورت است که هر موجود ممکن، محتاج و نيازمند به خداي تعالي است. نيازمندي و احتياج موجودات حاکي از وجود موجودي مستقل و بي‌نياز است. تمام ممکنات حتي جمادات، به حسب درجه‌ي وجودي خود داراي علم و ادراکند. تسبيح چنان‌چه از سوي موجودات داراي علم و ادراک واقع شود و از بي‌نيازي (تنزيه) خداوند حکايت کند، حقيقي خواهد بود.ازديگر شواهدي که علامه عقل را مويد ونه منفک دين محسوب مي کند، تبيني عقلاني جايگاه شيطان در نظام آفرينش است که در قرآن مطرح شده ونظر علامه در اين باره نسبت به پيشينيان مبتکرانه،منسجمانه و ارزشمند است؛علامه وجود نفسي هر چ1÷يزي را که به وجود آمده و يا ممکن است به وجود آيد، خير مي داند و ازآنجا که تمام اجزاي عالم خلقت، زنجيروار به يک‌ديگر متصلند، معتقد است اگر شيطاني نبود، نظام عالم انساني هم نبود، و وجود شيطاني که انسان را به شرّ و معصيت دعوت کند، از ارکان نظام عالم بشريت است.429
از جمله ويژگي‌هاي فکري علاّمه عقل‌گرايي است که تبيين‌هاي عقلاني ايشان در تفسير گران‌قدر الميزان کاملاً مشهود است. مؤلف تواناي الميزان مدعي است که به گونه‌اي “عقل” را درخدمت “وحي”، و “برهان” را در خدمت “قرآن” درآورده که پيشينيان بدين گونه عمل نکرده اند. و اين جزو ابتکارات ايشان در کلام اسلامي محسوب مي شود و از آنجا که بحث عقل و دين در کلام جديد مطرح مي گردد، ذکر ديدگاه علاّمه در اين فصل ضروري است.
ايشان در تفسيرالميزان معتقد است که قرآن کريم در موارد زيادي،‌ انسان‌ها را به تدبر و تعقل در آيات دعوت کرده و تأکيد فراواني نيز بر به کارگيري “عقل” در فهم قرآن و شناخت هستي دارد، به گونه‌اي که نزديک به سيصد مورد به مسأله‌ي تعقل و تفکر و تذکر و تدبر اشاره شده است که در اين‌جا به عنوان نمونه به چند مورد اشاره مي‌کنيم:
(انا انزلناه قرآنا عربيا لعلّکم تعقلون(‌430 (کذلک يبيّن الله لکم الآيات لعلّکم تعقلون(‌431 (أفلا يتدبّرون القرآن ولو کان من عند غير الله لوجدوا فيه اختلافا کثيرا(‌‌432 (وأنزلنا إليک الذکر لتبيّن للناس ما نزّل اليهم ولعلّهم يتفکّرون(‌433.
لغويان و واژه‌پردازان عرب در اين باره مي‌گويند: “سمّي العقل عقلا لانه يعقل صاحبه عن التورط في المهالک اي حبسه”434.

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع مقولات ده گانه، واجب الوجود، عالم محسوس Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع واجب الوجود، ترک فعل