دانلود پایان نامه ارشد درباره معماری بومی، استان گیلان، معماری سنتی

دانلود پایان نامه ارشد

جایی که در سرشماری ۱۳۷۵ تعداد مسیحیان گیلان ۲۴۹ نفر بوده‌است. جوامعی از یهودیان در گیلان وجود داشته‌اند که هم اکنون تعدادشان بسیار کم شده ‌است.
مردم گیلان در آغاز به خدایان متعدد اعتقاد داشتند و در زمان ساسانیان بیشتر مردم گیلان زرتشتی شدند در روزگار قباد گروهی از گیلانیان به این آیین گرویدند . جنگهای خونینی بین دیلمیان و اعراب باعث شد تا مردم گیلان کم کم با اعتقادات اعراب آشنا شوند و به دین اسلام بگروند.

2-1-8 اقتصاد:

2-1-8-1 قابليتهاي كشاورزي ومنابع طبيعي استان گيلان:
استان گيلان به دليل داشتن خاك حاصلخيز و شرايط اقليمي مناسب و نيز برخورداري از منابع فراوان آبهاي سطحي و زيرزميني، از جمله مناطق مستعد كشور براي توليد محصولات زراعي و باغي است. برنج، چاي، زيتون، فندق، مركبات، هندوانه و بادام زميني از مهمترين محصولات زراعي و باغي استان به شمار مي آيد.
همچنين امكان توسعه سطح زيركشت، و افزايش ميزان توليد محصولات چاي، زيتون، گلها و گياهان زينتي،محصولات گلخانه اي و نيز محصولات سبزي و صيفي جات در استان فراهم است.
استان گيلان همچنين به دليل برخورداري از مراتع وسيع و مستعد، و نيز داشتن شرايط اقليمي مناسب براي كشت محصولات علوفه ای و همچنين وجود پس چر مزارع كشاورزي قابل مصرف در امر تغذيه دام، داراي موقعيت خوبی برای نگهداري و پرورش انواع دام است.

شکل 5-2 زمین های زراعی استان گیلان

فعاليتهاي دامپروري استان، به طور عمده دربردارنده عمليات نگهداري و پرورش انواع دام، شامل گاو،گوسفند و بره، گاوميش، طيور، كرم ابريشم، زنبور عسل و آبزيان، و محصولات دامي استان، عبارت از گوشت قرمز، گوشت مرغ و تخم مرغ، گوشت سفید(ماهی)، عسل، و شیرخام می باشد.
يكي از مهمترين فعاليتهاي دامپروري استان، پرور ش كرم ابريشم است، به گونه ا ي كه توان توليد پيله ابريشم گيلان، سرآمد توليد ساير مناطق كشور مي باشد. فراگيربودن عمليات پرور ش كرم ابريشم، وجود توتستانها و نيز شمار قابل توجه خانوارهاي نوغان دار در سطح استان، از مهمترين عوامل تحقق اين امر است. فعاليت نوغان داري مي تواند، به عنوان يك فعاليت جنبي، علاوه بر تهيه مواد اوليه براي كارخانه هاي ريسندگي و ايجاد اشتغال، زمينه مساعدي را براي افزايش سطح درآمد كشاورزان استان فراهم كند.
از ديگر فعاليتهاي مهم دامپروري، كه با توجه به موقعيت اقليمي خاص گيلان، و برخورداري آن از منابع آبي لازم مانند تالابها، چشمه ها، آب بندان ها، و رودخانه ها انجام مي شود، پرورش انواع ماهيان گرم آبي و سرد آبي است. توليد ماهيان گرم آبي در منابع آبي طبيعي ونيمه طبيعي، استخرها ي خاكي و شاليزارها و همچنين توليد ماهيان سرد آبي دراستخرهاي بتوني، حوضچه هاي آب كشاورزي و شاليزارها، از جمله روشهاي پرورش ماهيان مي باشد.
به دلايل وجود گونه هاي درختي و پوشش گياهي متنوع در سطح جنگلها و مراتع استان گيلان، درصورت حفاظت از آنها، احيای جنگلهاي مخروبه، اصلاح مراتع، و نيز بهره برداري بهينه از جنگلهاومراتع، صنايع وابسته به جنگل وگياهان دارويي رشد مي كند، ميزان توليد چوب و علوفه افزايش مي يابد، خوراك مورد نياز دا مها تامين مي گردد، عمليات اكوتوريسم رونق مي گيرد، و در فعاليتهاي غيرجنگلي و غيرمرتعي نيز، شغل ايجاد مي شود به دليل حجم زياد ريزشهاي جوي، و جاري بودن رودخانه هاي متعدد در گيلان، درصورت مهار آبهاي سطحي،اصلاح مسيرهاي رودخانه ها، وتقويت سفره هاي آب زيرزميني، مي توان از ذخاير موجود آب، به طور بهينه، استفاده وبهره برداري نمود. در ميان ديگر قابليتهاي منابع آب استان، ميتوان از دسترسي آسان به سفره ها ي آب زيرزميني، وجودمنابع آبي همچون درياچه كاسپين،تالا بها، و آب بندان ها و نيز امكان استفاده از آب شرب چشمه هاي نواحي كوهستاني وكوهپايه ای نام برد.

2-1-8-2 قابليتهاي صنعتي ومعدني استان گيلان :
مهمترين صنايع تبديلي محصولات كشاورزي گيلان شامل كارخانه هاي برنج كوبي، چاي سازي، روغن كشي، آرد، فرآور ي زيتون، نخ ريسي ابريشم، و عمل آور ي توتون است، كه استقرار صنايع مذكور، حاكي از وجود ارتباط بين بخشهای كشاورزي و صنعت، و امكان توسعه آنها مي باشد.
با توجه به امكان توليد بسياري از محصولات كشاورزي داراي قابليت فرآوري صنعتي در استان، زمينه برای احداث و توسعه صنايع وابسته و پيوسته به محصولات كشاورزي مانند فندق، بادام زميني، مركبات و محصولات دامي و شيلاتي فراهم است.
مهمترين فعاليتهاي صنايع دستي استان گيلان، شامل گليم بافي، حصير بافي، شال بافي، مرواريد بافي، بامبو بافي، چادرشب بافي، فرش بافي، قلاب دوزي، تكه دوزي، چموش دوزي، معرق كاري، سراميك سازي، سفال گري، خراطي چوب، نمد مالي و توليد محصولات متنوع پشمي و چوبي است، كه امكان توسعه فعاليتهای مذكور از راه اجراي برنامه هاي آموزشي و نيز ايجاد صنايع كوچك مرتبط وجود دارد.
استان گيلان به دليل برخورداري از منابع معدني زغال سنگ، خاكهاي صنعتي و نسوز، سنگهاي ساختماني و تزييني، و سنگ آهك داراي قابليتهای بسيار خوبي براي ايجاد صنايع وابسته به معدن و در نتيجه ايجاد اشتغال در اين بخش است.

بخش دوم: معماری بومی

2-2-1-تفاوت معماری بومی با معماری سنتی:
معماری سنتی قبل از پیدایش تکنولوژی و مصالح جدید ساختمانی در تمام نقاط کشور و به هر شکل و به هر کیفیت نوع معماری با هویت به شمار می رفت که در طی سالیان دراز و قرن های متمادی مصالح و شیوه های فنی ویژه خود را داشت این نوع ساخت و ساز مناسب با منطقه بود و به موقع و کاملا ارزنده و منطقی و گاه نیز بس شکوهمند بود و هنوز هم به عنوان یک معماری شریف و برخوردار از مقیاس انسانی دارای همان ارزش و اعتبار است.
ولی معماری بومی بنا به تعریف پاولالیور3، گونه ای از معماری است که از درون جوامع رشد می کند و طی زمان خود را با شرایط اجتماعی اقلیمی و فناوری سازگار می سازد و تکامل می یابد و با ارزشها، اقتصاد و شیوه های زندگی فرهنگهایی که مولد آن ها هستند سازگار می باشند و یا به طور خلاصه معماری بومی معماری مردم، و معماری توسط مردم و نه برای مردم است. در این تعریف یکی از شاخصه های اصلی معماری بومی که مشارکت مردم در ساخت این گونه از معماری قابل ملاحظه است و همچنین توجه به ارزشها و همسازی آن با طبیعت است.
بنابراین با توجه به این توضیحاتی که داده شد می توان گفت که معماری گیلان دارای هویت خاصی است و شناخت آن نیاز به مطالعاتی دارد که ما در این بخش به آن می پردازیم:

2-2-2- معماری بومی روستایی و شهری استان گیلان:
گیلان یکی از قدیمی ترین سکونت گاه های ایران محسوب می شود ولی از گذشته های دور کمتر مورد توجه واقع شده است. ساخت و ساز و معماری از زمان های دور در این خطه رواج داشته و اکثر فرمها و مصالحی که در ساخت این بناها استفاده شده از محیط پیرامون خود الهام گرفته و تحت تاثیر محیط اطراف بوده است حتی قرار گیری عناصر تشکیل دهنده بناهای این خطه نیز با الهام گیری از طبیعت اطراف خود بوده است و شکل هایی از قرار گیری اجزا را در این منطقه می توان دید که در هیچ جای ایران دیده نمی شود.

2-2-3-معماری روستایی گیلان:
معماری روستایی گیلان یکی از زبانزدترین معماری های روستایی است که در ساختن بسیاری از آن ها نظیر تلمبار، کتام و کندوج نیاز به افراد متخصص و یا کارشناس نیست بلکه عموم افراد می توانند آن ها را بسازند با این که این بناها بناهای اقامت موقت هستند ولی در ساختن آن ها تفکر بسیاری شده است و از مصالحی که در محیط اطراف وجود داشته استفاده می شود.با این که کاربری این بناها به عنوان اقامتگاه های موقت بوده ولی در ساخت آن ها نکته هایی از قبیل ارتفاع بنا از زمین، باز بودن دیوارها به علت کوران هوا، شیب زیاد در بام و موارد دیگر رعایت شده است. در ادامه به توضیح هر کدام می پردازیم:

2-2-3-1- تلمبار
تلمبار که محل پرورش کرم ابریشم است و به کتام شبیه است با این تفاوت که ابعادش از کتام کوچکتر است معمولا 18 قدم طول و 5/3 قدم عرض دارد. تلمبار بنایی است مستقل و از نظر ساختمانی سبک با اسکلتی از ستون های چوبی قائم که روی آن سرچوبها قرار می گیرند بام تلمبار بسیار پست است و از پوشال برنج یا گالی پوشانده می شود همچنین جداره های تلمبار را با قشر ضخیمی از شاخه های شمشاد یا نی و یا پوشال برنج می پوشانند که گرداگرد ساختمان حائل به تمام معنایی پدید می آوردند.
تلمبار فقط یک دریچه در نمای بنا دارد که از طریق نردبان به داخل آن وارد می شوند اندازه تلمبار به خودی خود نشان می دهد که پرورش کرم ابریشم چه اهمیتی در توازن کلی واحد بهره برداری دارد و احیانا ما را به میزان دارایی خانواده ای که در آن واحد ساکن است آگاه می سازد. معمولا اهمیت تلمبار را به تعداد ردیف ستونهای عمودی «ستون، سکت» آن که استخوان بندی بنا را تشکیل می دهد می سنجد.

شکل 6-2 تلمباردر روستای ضیابر

شکل 7-2 تلمبار
2-2-3-2-کتام
در آغاز فصل گرم که خانه در تسخیر انبوه پشه و کک، دو آفت بزرگ گیلان است اعضای خانواده گیلانی به زیر کتام ها پناه می برند کتام بامی است گالیپوش نهاده بر پایه های بلندی از تیرکهای چوبی که از میانه ی آنها تیرکهای دیگری افقی می گذارند و بر روی آن تخته بندی کف کتام را استوار می دارند. دستیابی به کف کتام عموما به واسطه ی نردبانی صورت می گیرد این بنا از همه سو باز و هوا در آن جریان دارد و از آنجا که کف از سطح زمین دست کم پانزده قدم فاصله دارد در زیر آن می توان به منظور راندن پشه ها دود یه راه انداخت و این البته در صورتی است که جریان باد برای این منظور به اندازه کافی قوی نباشد عموما در کتام قطعه ای از حصیرو یا پرده ای از کتان برای جلوگیری از نور آفتاب می بندند و ساکنان را در سایه نگاه می دارد پرده ای دیگر زنان را از تیررس نگاه نامحرم عابران دور می سازد این مجموعه بر روی پایه های چوبی بنا شده است. (برومبرژه،1370،ص75)

شکل 8-2 کتام

2-2-3-3-کندوج
کندوج نمونه ای از بناهای گیلانی است که در معرض فراموشی قرار گرفته است کندوج در واقع به اتاقکی چوبی با ابعاد سه در چهار متر مربع گفته می شود که ارتفاعی دو متری دارد و در استان های شمالی کشور به عنوان انبار برنج کاربرد داشته است این اتاقک های چوبی را روی پایه های بلند به ارتفاع یک تا یک و نیم متر می ساختند تا موش ها به درون آن راه پیدا نکنند.
کندوج واژه گیلکی است که با نام های کندوج، کوندوج، کوندیج، کوروج از آن نامبرده می شود این انبار که بلندترین بنا در مساکن روستایی گیلان است بامی کله قندی دارد که بر روی چهار پایه ای از چوب بنا می شد.
بام این بنا هم که از گیاه مخصوصی به نام لی پوشیده شده به شکل منشور کله قندی است بیشتر پوشش سقف کندوج را کلوش ساقه برنج، گالی نوعی گیاه مردابی و به ندرت لت پوش تخته تبر تراش خورده و نیز امروز سقف کندوج را از شیروانی حلب می سازند برای رفتن به بام فقط از نردبان استفاده می شود از کف کندوج نیز برای دانه کردن خوشه ها استفاده می شود. در بالای بام پوشالی و مخروطی شکل کندوج، گمج «نوعی ظرف لعابی از جنس خاک رس » را وارونه می گذارند و به این وسیله مانع ورود آب باران از انتهای سقف به داخل کندوج می شوند.

شکل 9-2 کندوج

شکل 10-2 کندوج در روستای شفت

در معماری روستایی و بومی استان گیلان ساختمان ها و بناهای اقامتی دائم از نظر وسعت و تجهیزات به 2 گروه تقسیم می کنند:

1. خانه های کوچک که خانه های افراد عادی است و توسط نجارها و با کمک صاحبان خانه ها ساخته می شود زیرا در گیلان اصلی ترین مصالح چوب است و استفاده از این عنصر نیازمند نجارهاست ولی در بقیه استان ها و سایر نقاط بنّاها این کاررا به عهده می گیرند.
2. بناها و خانه های بزرگ یا دو طبقه که در ساختن آن ها علاوه بر نجار از بنّا و گاه از استادکاران سایر حرفه ها

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره استان گیلان، تجارت خارجی، انقلاب اکتبر Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره معماری شهری، استان گیلان، فضاهای شهری