دانلود پایان نامه ارشد درباره عزت نفس، مصرف مواد، عوامل خطر، آموزش مهارت

دانلود پایان نامه ارشد

لازم را به عمل آورند. کسي که در اين مورد به خوبي پرورش نيافته باشد، ممکن است حتي در انتخاب همسر و شغل و اداره زندگي خانوادگي و حرفه‌اي با مشکلاتي روبه‌رو شود. اخيراً در مجامع روان‌شناسي موضوع “هوش هيجاني”133 يا عاطفي مورد توجه قرار گرفته است که مي‌توان آن را دربرگيرند? دو هوش بين‌ فردي و درون فردي مطرح شده از سوي گاردنر دانست. به گفته گلمن134 “شواهد بسياري ثابت مي‌کنند افرادي که مهارت هيجاني دارند، در هر حيطه‌اي از زندگي ممتازند و افرادي که نمي‌توانند بر زندگي عاطفي خود تسلط داشته باشند، درگير کشمکش‌هاي دروني‌اي هستند که از توانايي آنان براي انجام کار متمرکز و تفکر روشن مي‌کاهد”. (گلمن، 1380)، (امير تيموري، 1382، صص 49-46).
نظريه هوش‌هاي چندگانه مفاهيم ضمني مهمي براي نظام‌هاي آموزشي و براي ترکيب کردن يک رويکرد مهارتهاي زندگي براي ارتقاء و پيشگيري دارد. روشهاي تدريس متنوعي براي درگير کردن سبکهاي يادگيري متفاوت دانش‌آموزان مورد نياز است. اين مسأله به طور ضمني به کاربرد روشهاي يادگيري مشارکتي فعالي اشاره مي‌کند که استفاده از هوش‌هاي موسيقيايي، فضايي، طبيعت‌گرايانه و هوش‌هاي ديگر را تحريک مي‌کند و اجازه مي‌دهد که کودکان و جوانان به طور همزمان هوش‌هاي مختلفي را بکار گيرند (PAHO، 2001، ص 17).

نظريه برگشت‌پذيري و خطر135
اين نظريه مشخص مي‌کند که چرا برخي افراد در برابر استرس و گرفتاري و ناملايمات از برخي ديگر واکنش بهتري نشان مي‌دهند. تئوري برگشت‌پذيري استدلال مي‌کند که عوامل دروني و بيروني وجود دارند که فرد را در برابر فشارهاي اجتماعي يا خطرات مواجهه با فقر، اضطراب يا سوء استفاده مصون نگه مي‌دارند. اگر يک کودک عوامل حفاظتي قوي داشته باشد، او مي‌تواند در برابر رفتارهاي ناسالم که اغلب از اين فشارها يا خطرات منتج مي‌شوند، مقاومت کند. عوامل محافظ دروني شامل عزت نفس136 و منبع کنترل دروني137 است، در حالي که عوامل بيروني عمدتاً شامل حمايت‌هاي اجتماعي از سوي خانواده و جامعه از قبيل الگوهاي نقشي مثبت يا خدمات بهداشتي مي‌شوند (لوتار138 و زيگلر139، 1991؛ روتر140، 1987، به نقل از PAHO، 2001، ص 17).
طبق نظر برنارد141 (1991) ويژگيهاي جوانان انعطاف‌پذير (برگشت‌پذير) عبارتند از صلاحيت اجتماعي، مهارتهاي حل مسأله، استقلال، و يک فهمي از هدف. تئوري برگشت‌پذيري و خطر بخش مهمي از مباني رويکرد مهارتهاي زندگي را ترسيم مي‌کند:
* مهارتهاي اجتماعي- شناختي142، قابليت اجتماعي143، و مهارتهاي حل مسأله بعنوان واسطه‌هايي براي رفتارهاي مثبت و منفي عمل مي‌کنند. به عبارت ديگر برنامه‌هاي مهارتهاي زندگي براي پيشگيري از رفتارهاي خاص مسأله‌دار طراحي شده‌اند (مانند فعاليت جنسي پرخطر، طرد اجتماعي144) يا رفتارهاي خاص مثبت را ارتقا مي‌بخشند (مانند روابط سالم همسالان، سازگاري مثبت آموزشگاهي) و به سادگي رفتارها را بطور مستقيم مخاطب قرار نمي‌دهند، بلکه آنها قابليتها يا مهارتهايي را بوجود مي‌آورند که براي رفتارها نقش ميانجي ايفا مي‌کنند (PAHO، 2001، ص 18).
* واضح است که روابط فيمابيني بين عوامل خطر و پيامدهاي رفتاري وجود ندارد. يافته‌هاي اخير در اپيدميولوژي رفتاري145 نشان مي‌دهد که مسائل مربوط به بهداشت ذهني، مسائل اجتماعي ورفتارهاي تهديدکننده بهداشت، اغلب بايک الگوي سازمان يافته از رفتارهاي تهديد کننده نوجوانان همايندمي‌شوند146(گرين برگ و همکاران147، 1999،ص 4).
برنامه‌هايي که رفتارهاي اجتماعي و عاطفي را آموزش مي‌دهند اثرات مثبت در حوزه‌هاي چندگانه148 دارند، از قبيل کاهش دادن پرخاشگري149 در پسران، کاهش بلاتکليفي‌ها150، و اخراجي‌ها151، کاهش مصرف دارو و بزهکاري152، افزايش نمرات امتحاني آموزشگاهي، و افزايش تعلقات مثبت به مدرسه و خانواده (هاوکينز و همکاران153، 1992، به نقل از PAHO، 2001، ص 18).
بنابراين برنامه‌هاي مهارتهاي زندگي اين رفتارهاي چندگانه را مخاطب قرار داده و آنها را تحت تأثير قرار مي‌دهد.
* بسياري از رفتارهاي مخاطره‌آميزي که سلامت و رفاه نوجوانان را تهديد مي‌کنند (مانند فقر، بيماري رواني در اعضاي خانواده، تبعيض نژادي154) خارج از محدوده وظايف برنامه‌هاي ارتقاء بهداشت و پيشگيري هستند. برنامه‌هاي مهارتهاي زندگي عوامل ميانجي‌اي را مخاطب قرار مي‌دهد که مي‌تواند ارتقاء سلامت و بهزيستي را تحت تأثير قرار دهد (PAHO، 2001، ص 18).
جدول زير عوامل مخاطره‌آميز مهم، عوامل برگشت‌پذير يا عوامل محافظتي که بر روي رشد سالم کودک و نوجوان اثرگذار مي‌باشد را نشان مي‌دهد.
جدول 2-1: عوامل خطر و محافظتي رشد کودک و نوجوان
عوامل محافظتي (برگشت‌پديري)
عوامل خطر
ويژگي‌هاي فردي
* مهارتهاي شناختي155
* مهارتهاي اجتماعي- شناختي156
* قابليت اجتماعي
* مهارتهاي حل مسأله157
* منبع کنترل دروني158
* احساس هدف
* حس شوخ‌طبعي مثبت159
* هوشِ حداقل متوسط160
* عقب‌ماندگي‌هاي اساسي161: پيچيدگيهاي پري‌نتال، عدم توازن نوروشيميايي، ناتواني‌هاي حسي
* تأخيرهاي مربوط به رشد مهارت162: هوش پايين، عدم صلاحيت اجتماعي، کم دقتي، ناتواني‌هاي خواندن، مهارتها و عادتهاي ضعيف مربوط به کار
* مشکلات عاطفي163: بي‌تفاوتي، نارسي عاطفي، عزت نفس پايين، مديريت ضعيف احساسات
* مسائل آموزشگاهي164: نااميدي و شکست تحصيلي
ويژگي‌هاي خانوادگي و اجتماعي
* تعلق محکم به خانواده
* انتظارات بالا از سوي اعضاي خانواده
* تعلق محکم به همسالان يا ديگر بزرگسالان جهت الگو قرار دادن مثبت اجتماعي و بهداشتي
* شرايط خانوادگي165: طبقه اجتماعي پايين، بيماري رواني يا مصرف مواد مخدر در خانواده، خانواده پرجمعيت، سوء استفاده از کودک، وقايع استرس‌زاي زندگي، عدم سازمان خانواده، انحراف ارتباطي، تعارض خانوادگي، پيوند ضعيف با والدين
* مسائل درون فردي166: عدم پذيرش همسالان، ازخودبيگانگي، و گوشه‌گيري
ويژگي‌هاي محيطي
* ارتباط بين خانه و مدرسه
* مراقبت و حمايت، احساس جامعه در کلاس و مدرسه
* انتظارات بالا از کارکنان مدرسه
* مشارکت جوانان؛ درگيري و احساس مسئوليت در تکاليف و تصميمات مدرسه
* فرصتهايي براي مشارکت جوانان در فعاليتهاي جامعه
* هنجارها و قوانين نامساعد براي مصرف مواد مخدر و اسلحه
* حمايت‌هاي عاطفي و اجتماعي‌اندک
* اعمال مديريت خشن و استبدادي به دانش‌آموزان در مدارس
* امکان دسترسي به الکل، توتون و داروهاي غيرمجاز و اسلحه در مدرسه/ جامعه
* قوانين و هنجارهاي مطلوب جامعه براي مصرف مواد، اسلحه و ارتکاب جرم
* شرايط جامعه: نابساماني همسايگان167، فقر بيش از‌اندازه، تبعيض نژادي، بيکاري زياد
(منبع: برنارد168، 1991؛ کوتليارنکو169 و همکاران، 1997؛ لوتر170 و زيگلر171، 1992؛ روتر172، 1987؛ به نقل از PAHO ،2001، صص 19-18).
طبقه بندي مازلو از نيازهاي انسان و دلالتهاي آن بر آموزش مهارتهاي زندگي
آبراهام مازلو173 (1970) نيازهاي انسان را به دودسته تقسيم مي‌کند: نيازهاي کمبود يا کاستي174 و نيازهاي رشد يا بالندگي175. مازلو نيازهاي دسته اول را نيازهاي اساسي176 و نيازهاي دسته دوم را فرا نيازها177 نام گذاري کرده است.
الف) نيازهاي کمبود يا اساسي: علت اين نام گذاري آن است که نيازهاي کاستي زماني که ارگانيسم در رابطه با يک نياز کمبودي دارد (مثلاً غذا يا آب) بر انگيخته مي‌شود. اين نيازها چهار دسته‌اند:
1- نيازهاي جسماني، شامل نياز به آب، غذا، خواب، حرارت مناسب وغيره
2- نيازبه امنيت يا ايمني، شامل نياز به داشتن محيط امن و به دور از تهديد.
3- نياز به عشق و تعلق، شامل نياز به ايجاد روابط متقابل ميان ديگران و محبت کردن و مورد محبت واقع شدن.
4- نياز به عزت نفس يا احترام به خود، شامل احساس کسب توفيق و تأييد، احساس شايستگي و احساس کفايت و مهارت؛ يعني نياز فرد به ايجاد تصور مثبتي در ديگران نسبت به خودش
ب) فرانيازها يا نيازهاي مربوط به خود شکوفايي:
برخلاف نيازهاي کاستي که از محروميت‌هاي انسان سرچشمه مي‌گيرند، فرا نيازها نيروي شان را از ميل آدمي به رشد و بالندگي کسب مي‌کنند. فرا نيازها به نيازهاي مربوط به خود شکوفايي يا تحقق خويشتن178 نيز معروفند. اينها عبارتند از نيازهاي فرد براي رسيدن به آنچه که در حداکثر توان و استعداد دارد. نيازهاي خود شکوفايي مواردي چون کنجکاوي، اشتياق به شناخت يادگيري، کسب حقيقت، دانش‌اندوزي، تجربه کردن، درک زيبايي و نظم و هماهنگي را شامل ميشوند (سيف، 1379، صص352- 350).
انواع نيازهاي مازلو بصورت سلسله مراتبي در دنبال هم قرار ميگيرند؛ يعني اينکه نيازهاي رده پايين بايد حداقل تاحدودي ارضا شوند تا اينکه فرصت براي ارضاي نيازهاي سطح بالاتر فراهم آيد. وقتي همة نيازهاي اساسي برآورده شوند، انسان به فکر خود شکوفايي مي‌افتد؛ يعني مي‌کوشد تا تواناييها و استعدادهاي خودش را کشف کند و آرمانهايش را محقق سازد.

مازلو ويژگي‌هاي افراد خود شکوفا را به شرح زير بيان کرده است:
داشتن درک درستي از واقعيت، توانايي پذيرش خود و ديگران، طبيعي بودن، مشکل محور بودن به عوض خود محور بودن، علاقمند به تنهايي و خلوت، مقاومت در برابر همشکل شدن با ديگران، همدلي نسبت به ديگران (همان منبع، صص 353-352).جولييات. وود179 (ترجمة فيروز بخت، 1379) سطح بالاتري را نيز اضافه مي‌کند که عبارتست از “شرکت مؤثر در يک جامعة متنوع” او نيازها را با محوريت ارتباط بين فردي بررسي مي‌کند و در توضيح نياز سطح ششم ميگويد: در آستانة قرن جديد ما نياز داريم راه و رسم زندگي در يک جامعة متنوع را بياموزيم. دنياي ما از اقوام، جنسيتها، طبقات اجتماعي، سلايق جنسي، گروههاي سني و فرهنگهاي مختلف تشکيل شده است.براي زندگي و عملکرد مناسب در يک چنين دنياي متنوعي محتاج و متکي به ارتباطات هستيم. شرکت مؤثر در دنياي اجتماعي متنوع، نقش بسيار مهم و حساسي در زندگي حرفه اي دارد زندگي در يک دنياي متنوع مثل ساير نيازهاي مازلو وقتي بيشتر جلوه مي‌کند که نيازهاي اساسي برآورد شده باشند. درگير شدن در اين تنوع مي‌تواند برخي از نيازهاي اساسي انسان را برآورده کند (اديب، 1382، ص37).
دلالتهاي نظرية مازلو بر آموزش مهارتهاي زندگي
از نيازهاي اساسي مطرح شده توسط مازلو مي‌توان مهارتهاي زندگي را استخراج نمود که مي‌توانند در ارضاء نيازها مؤثر باشند. اين مهارتها به شرح ذيل است:
1- نيازهاي جسماني(فيزيولوژيکي)180:
قابليتهاي حرفه اي، بهداشت جسمي و رواني
2- نياز به امنيت يا ايمني181:
مهارتهاي ارتباطي و روابط بين فردي، بهداشت و سلامت جسمي و رواني، رعايت نکات ايمني
3- نياز به عشق و تعلق182:
مهارتهاي ارتباطي و بين فردي، مشارکت و همکاري، همدلي، تحمل،آزادي و مهارتهاي شهروندي
4- نياز به عزت نفس يا احترام به خود183:

مهارتهاي ارتباطي و بين فردي، خودآگاهي و داشتن هدف در زندگي، افزايش عزت نفس
5- نياز به خود شکوفايي يا تحقق خويشتن184:
مهارتهاي خود آگاهي و داشتن هدف در زندگي، تفکر خلاق، تفکر انتقادي و مهارتهاي ارتباطي و بين فردي
6- مشارکت مؤثر در يک جامعة متنوع:
مهارتهاي ارتباطات اجتماعي و روابط بين فردي، همکاري، مشارکت، همدلي
همانطور که ملاحظه مي‌گردد مهارتهاي ارتباطي و روابط بين فردي وجه مشترک همه نياز‌ها مي‌باشند. به عبارت ديگر برقراري ارتباط با ديگران، ابزار اصلي و اوليه براي مرتفع ساختن نيازهاست.
جمع‌بندي نظريه هاي يادگيري
به طور خلاصه هر يک از تئوري‌ها مبنايي را براي توجيه توسعه مهارتها و ديدگاههاي متفاوت دربار? اينکه چرا اين مهارتها مهم هستند، فراهم مي‌کند.‌اندکي توجه بيشتر روي پيامدهاي رفتاري نشان مي‌دهد که توسعه مهارتها به عنوان روشي براي حرکت نوجوانان و جوانان به سمت رفتارهايي است که انتظارات مربوط به رشد، زمين? فرهنگي185 و هنجارهاي اجتماعي186 را بطور مناسب برآورده مي‌سازد. نکته ديگر تمرکز بيشتر روي اکتساب مهارتها187 به عنوان خود هدف مي‌باشد. چونکه شايستگي در حل مسأله، ارتباط ميان فردي و حل تعارضات مي‌تواند به عنوان عناصر بسيار

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره کودکان و نوجوانان، کودکان و نوجوان، آموزش مهارت، سطوح مهارت Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان، کنترل عواطف، آموزش مهارت