دانلود پایان نامه ارشد درباره دریای خزر، زیست محیطی، شمال ایران

دانلود پایان نامه ارشد

رطوبت نسبی هوا و میزان بارندگی در دامنه های شرقی کوه های طوالش در آذربایجان و دامنه های جنوبی البرز از زنجان تا خراسان می گردند و اختلاف محسوس رطوبت را در این دو سمت دیواره ی کوه ها به وجود می آورند. فاصله کوه های پوشیده از جنگل، از دریا در سرتاسر این مسیر یکسان نیست گاهی کوه ها مانند منطقه آستارا ، هشتپر و رضوان ده (در اسالم طوالش)، در نوشهر به دریا نزدیک می شوند و از کرانه دریا بیش از 2 تا 10 کیلومتر فاصله ندارند در صورتیکه در منطقه بندرانزلی و رشت ، لاهیجان و لنگرود تا رودسر ، تنکابن، حوالی بابلسر تا آمل، بابل ، قائم شهر ، ساری و غیره تا گرگان کوه ها از دریا فاصله زیادتری می گیرند که گاهی این فاصله مانند منطقه رشت، بابل، ساری به بیش از 40 تا 60 کیلومتر می رسد.
3-3-اهمیت جنگل:
جنگلها به عنوان یکی از مهمترین عناصر حیات بخش انسان و ابزار انکار ناپذیر تامین رفاه و آسایش و سعادتمندی جوامع بشری دانسته و یک عامل کلیدی در توسعه پایدار است و میزان تراکم پوشش آن ها به مثابه شاخص توسعه یافتگی آن کشور به شمار می رود.
وجود ارزش های متعدد و متنوع اقتصادی و زیست محیطی پیکره این منابع ارزشمند الهی تکیه گاه مطمئن و استواری برای تداوم و ارتقای زیست جانوران به ویژه انسان و متضمن شکوفایی حیاط جوامع بشری و توسعه پایدار است. متاسفانه همه ساله سطح زیادی از جنگلهای دنیا بر اثر عوامل متعددی از جمله بهره برداری های غیر اصولی و مفرط منهدم می شود در میان علل و عوامل امحا و نابودی و نابودی جنگلها نا آگاهی از خواص و ارزش های زیست محیطی این منابع نیز به سهم خود تاثیرات زیانباری داشته و دارد. بنابراین به منظور شفاف سازی و جلب توجه اذهان و افکار عمومی به مشارکت فعال در ایفای رسالت خطیر ملی و مذهبی برای حفظ احیا و توسعه این منابع ارزشمند برخی اثرات زیست محیطی جنگلها را بر می شماریم. تا روند فزاینده تجاوز و تخریب جنگل ها کاهش یابد و در نهایت متوقف شود زیرا معتقدیم حفاظت و توسعه جنگلها با عزم و اراده ملی و همکاری و هم دلی هموطنان عزیز و همچنین تلاش مجدانه مسئولان و متخصصان که زمام امور را در دست دارند امکان پذیر است.

3-4-نقش زیست محیطی جنگل:
جنگلهای واقع در اراضی جلگه ای میان بند و ارتفاعات فوقانی حوضه های آبخیزداری با تنظیم جریان های آبی جلوگیری از فرسایش آب ، باد، خاک و طغیان رودخانه ها افزایش عمر مفید مخازن آبی و سدها همچنین تعدیل آب و هوای محیط و تامین آب مورد نیاز اراضی کشاورزی پشتوانه ای برای زمین های واقع در دشت های مشرف به حوضه های آبخیز به شمار می آیند و در افزایش تولید و ارتقای کیفی محصولات کشاورزی در واحد سطح تاثیر به سزایی دارند.

3-5-گونه ها، تیپها و جوامع جنگلی گیلان:
انواع و اقسام جنگلها و درختها: برای روشن ساختن ذهن خوانندگانی که با تعاریف و مفاهیم تخصصی جنگل آشنایی ندارند می توان گفت که در علم جنگل شناسی به جنگلهایی که فقط از یک گونه درخت تشکیل شده باشند(با اکثریت درختان آن جنگل را یک گونه تشکیل دهد) جنگل خالص گفته می شود جنگلهایی که بیش از یک گونه درخت داشته باشند جنگل آمیخته نام دارند جنگلهایی که درختان وعناصر تشکیل دهنده ی آن «اعم از یک گونه یا بیشتر» هم سن باشند جنگل همسال «جور» و جنگلهای تشکیل شده از درختان در سنین متفاوت جنگل ناهمسال یا ناجور خوانده می شوند.
از دیدگاهی دیگر جنگلهایی که درختان و عناصر متشکله آن به وسیله ی بذر یا دانه تکثیر و تجدید نسل حاصل نمایند جنگل دانه زاد هستند در صورتی که زاد آوری توسط جست یا جوش «جوانه های خفته و نابجا» و یا در نتیجه قلمه صورت گیرد جنگل شاخه زاد یا جست زاد است و بالاخره اگر ازدیاد نسل از هر دو طریق صورت پذیرد با توجه به اهمیت و غلبه یکی از دو طریق مذکور جنگل را اصطلاحا توده دانه و شاخه زاد و یا جنگل «توده» شاخه و دانه زاد می نامند.
بر همین اساس اصول جنگل شناسی با روشهای جنگلداری و شیوه های بهره برداری هم در هر یک از تیپها و انواع مختلف جنگل متفاوت است وهر جنگل بسته به کیفیت خود شیوه ی خاصی را از نظر های فوق طلب می کند. بنا به تعاریف فوق اگر در جهتها و محورهای مختلف جنگلهای شمال ایران از جمله جنگلهای گیلان را مورد مشاهده و بررسی قرار دهیم تیپهای مختلف جنگل دانه زاد، جنگل شاخه زاد، جنگل شاخه و دانه زاد یا دانه و شاخه زاد و بالاخره جنگلهای خالص «ندرتا» آمیخته، همسال و نا همسال را خواهیم دید. خوشبختانه این تنوع و چند گونگی علاوه بر اهمیت اکولوژیک و زیست محیطی حفظ و بقا مجموعه ی جنگل در صورت بروز امراض و حمله ی آفات از نظر اقتصادی هم حائز ارزش فوق العاده می باشد. (ثابتی،1357)
لازم به یاد آوری است که توده های خالص و یکدست معمولا در جنگلهای دست کاشت «مصنوعی» دیده می شوند ولی توده های آمیخته که از گونه های مختلف ترکیب یافته اند مختص جنگلهای طبیعی می باشند و بهره برداری از آن ها نیز ساده نبوده تابع اصول و قواعد خاص می باشد.
جنگلهای گیلان بخشی مهم از جنگلهای انبوه و مرطوب «بدون فصل خشک» حوزه دریای خزر را تشکیل می دهند که عناصر متشکله آن ها اکثرا از گونه های پهن برگ (برگ ریزان یا خزان کننده) و از نظر ترکیب و انتشار گونه ها و درجه انبوهی «تراکم» از جنگلهای سایر نقاط کشور کاملا متمایز هستند پوشش جنگلی از کرانه دریا آغاز می شود و تا ارتفاع 2000 تا 2500 متری ادامه دارد.
در گذشته های نه چندان دور حد بالایی این جنگلهای زیبا تا ارتفاع 3000 متری ادامه داشت ولی امروزه در نتیجه تخریبهای مداوم جنگلها به ندرت می توان در این ارتفاعات آثاری از جنگل مشاهده کرد و اگر هم بعضا آثاری از بقایای آن ها دیده شود چیزی جز بیشه زارهای مریض و تک درختان پراکنده خشکیده و فاقد ارزش نیست.
در جلگه هم به دلایل متعدد اقتصادی، اجتماعی مانند فشار ناشی از افزایش بی رویه جمعیت تهیه و فروش چوب قاچاق، تولید ذغال و هیزم برای مصارف سوختی توسعه کشاورزی و بالاخص برنجکاری در دهه اخیر احداث ویلا و باغ افزایش قیمت زمین، رواج دلال بازی و بالاخره ضعف قوانین و اعمال حفاظت جنگلها به سرعت تبدیل و تخریب یافته و حریم جنگل با شتابی دردناک عقب نشینی کرده است به طوری که در حال حاضر سرتاسر نوار سبز ساحلی از گرگان تا آستارا یک پارچه در حال فرو رفتن در کام اژدهای طمع و ولع سیری ناپذیر جماعتی غافل و سوداگر می باشد.
اغلب گونه های تشکیل دهنده جنگلهای شمال و منجمله گیلان مثل انجیلی، لرگ، آزاد، خرمندی، گل ابریشم «شب خسب» و لیلکی جزو گونه های گیاهی ذخیره و باقیمانده از دوران سوم زمین شناسی می باشند که امروزه فقط آثار سنگواره ی «فسیل شده ی» آنها در جنگلهای اروپای غربی و شمالی مشاهده می شوند.
از این جا ارزش ژنیتیکی و پالئو بتانیکی این گونه ها به خوبی مشخص شده و وظیفه حفظ بقا و صیانت آنها به عنوان میراثی ارزشمند و گرانبها برای نسلهای آینده این سزرمین به خوبی روشن می گردد.
عمق این جنگلها که در اصطلاح تقسیم بندی رویشگاهی آن ها را جنگلهای اروپ، سیبری یا هیرکانین هم می نامند در نقاط مختلف استان گیلان از حداقل 5-15 کیلومتر تا حداکثر 30 – 50 کیلومتر متغیر بوده و در ارتفاعات به جنگلهای خشکی پسند منتهی می گردد.
علاوه بر انواع درختان پهن برگ که گونه های غالب جنگلهای حوزه دریای خزر از جمله گیلان را تشکیل می دهند بقایای بعضی انواع سوزنی برگ هم یا به صورت عناصر پراکنده مثل سرخدار در جوامع راشستان و یا به صورت جامعه خالص ولی محدود از نظر سطح مانند زربین در دره رودبار و منجیل و حسن آباد چالوس و یا سرو کوهی «ارس» در ترکیب و آمیختگی این جنگلها وجود دارند که بر حسب شواهد و آثار موجود به نظر می رسد آخرین مراحل دوران انقراض خود را می گذارند.

3-6-جوامع جنگلی گیلان:
در این جا لازم است مفهوم اصطلاح جامعه گیاهی و توده ی جنگلی را که در بحث ما از آن ها استفاده می شود با رعایت اختصار بیان نماید در مورد جامعه گیاهی چون مطالعه پوشش نباتی یا به طور کلی رستنیهای یک منطقه و یا یک ناحیه یکجا امکان پذیر نیست لذا آن ها را به واحد های کوپکتری تقسیم کرده مورد بررسی قرار می دهند بدین ترتیب کوچکترین واحدی که در مطالعه اجتماعات گیاهی مورد استفاده قرار می گیرد جامعه نباتی نامیده می شود. یک جامعه نباتی به نوبه خود از عناصر مختلف و متعددی تشکیل یافته است که در بعضی صفات مختلف و تغییرات و تحولات ناشی از تغییرات شرایط محیط در این اجتماعات و تکامل آن ها را مورد بحث قرار می دهد جامعه شناسی گیاهی نام دارد.
در هر جامعه جنگلی معمولا یک یا دو گونه از نظر تعداد یا جمعیت غالب می باشد که ممکن است درخت و یا درختچه باشد تاج درختچه ها بزرگتر از معمول است و به همین جهت سطح بیشتری را اشغال می کند عنوان یا نامی که به یک جامعه یا توده جنگلی داده می شود از نباتات یا درختان غالب آن جامعه گرفته می شود در زبان فارسی برای نامیدن یک جامعه گیاهی به آخر اسم نبات چنانچه از درختان باشد پسوند «ستان» و اگر درختچه یا بوته یا علف باشد پسوند «زار» اضافه می شود مانند سروستان، توتستان، راشستان، بلوطستان و … ، نی زار، چمن زارو …
توده جنگلی: توده جنگلی یک جامعه ی نباتی است که قسمت عمده ی عناصر تشکیل دهنده آن را درختان یا گونه های جنگلی «چوبده» از یک یا از چند گونه تشکیل داده باشند انواع توده های جنگلی را از نظر سن «همسال،ناهمسال» و ترکیب «خالص، نا خالص ، جور یا نا جور، شاخه زاد یا دانه زاد و یا شاخه دانه زاد» که قبلا شرح داده شد نامگذاری می کنند در این جا فقط اشاره می شود که روش و شیوه بهره برداری و تیمار و پرورش جنگل در هر یک از توده های فوق با یکدیگر متفاوت است.(ثابتی،1357)
در نگاهی دیگر جنگلهای حوزه دریای خزر که در واقع از ارسباران تا گلیداغی پراکنش دارندو جنگلهای گیلان بخشی از آن را تشکیل می دهند از گونه های مختلفی تشکیل شده اند معدودی از این گونه ها در سرتاسر نوار جنگلی شمالی کشور دیده می شوند مثل شیردار که در ارتفاعات مختلف دامنه های شمالی البرز وجود دارد در صورتی که انتشار بعضی از گونه های درختی دیگر فقط به ناحیه یا ارتفاع معینی محدود می گردد مانند درخت راش که غالبا در ارتفاع بین 700 تا 2000 متر و یا درخت شب خسب که فقط در دامنه های غربی و درخت ارغوان که غالبا در دامنه های شرقی دریای خزر دیده می شود.
جوامع جنگلی حوزه ی دریای خزر از جمله جنگلهای گیلان متعدد بوده و گسترش آن ها تابع عوامل مختلف اقلیمی و خاکی است.
گفتنی است که جنگلهای شمال ایران از جمله جنگلهای گیلان از گونه های متنوع و غالبا نادری تشکیل شده اند که برگ، تنه، شاخسار، بلندی، شکل و تیپ آن ها هر کدام جلوه ای بدیع و منظری دلفریب با رنگهای زیبا از شاهکارهای عالم خلقت را در برابر عاشقان طبیعت قرار می دهد.
در بهار با شکوفه ها و گلهای رنگارنگ و معطر در تابستان با افسر زمردین در پائیز با برگهای الوان و فریبنده و در زمستان پیکرهای لخت و شاخه های بی برگ آن ها با چادری سفید از برف چشمها را خیره ساخته ، دلها را شاد و روان را طراوت و شادابی می بخشد و انسان را در مقابل قدرت آفریدگار بزرگ و صانع این همه زیبائی لطافت و ظرافت به تعظیم و تکریم وا می دارد. به استناد مشاهدات عینی و بررسی پژوهشگران ما و مطالبی که در رساله ها و کتابهای جنگل شناسی و جامعه شناسی گیاهی آمده است مهمترین جوامع جنگلی گیلان عبارتند از:

3-6-1-جامعه اوری،کچفو توس:
این جامعه در ارتفاعات البرز و حدود بالای جنگلها و گاهی همراه با سیاه تلو یا نوعی افرا به نام کرب و یا نسترن وجود دارد در اثر تجاوز مداوم این جامعه به شدت آسیب دیده و پس روی یافته است . چوب این گونه ها در کارهای ساختمانی، نجاری و مخصوصا تامین سوخت «هیزم و زغال» مورد استفاده قرار می گیرد اصولا نا مستعد بودن بستر «شیب زیاد خاک کم عمق و خشک» و سختی شرایط اقلیمی «بارندگی کم، سرمای زیاد و طولانی در فصل سرد و

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره منابع طبیعی، استان گیلان، ارتباط با طبیعت Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره شمال ایران، آب زیر زمینی، فرسایش خاک