دانلود پایان نامه ارشد درباره حریم خصوصی، جامعه شناسی، باز اندیشی، روابط اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

پژوهشی

2-1- پیشینه نظری و تجربی
2-1-1- نظریه های مربوط به موضوع
تا قبل از سال 1890 مفاهیمی همچون افترا،افشای اسرار شغلی،مصونیت مسکن و در مفهوم عام تر، حق مالکیت تا حدود زیادی مفهوم حریم خصوصی را پوشش می داد. اما نخستین باردر سال 1890میلادی، حریم خصوصی به عنوان مفهومی حقوقی در مجله حقوقی هاروارد در مقاله ای با عنوان”حق تمتع از خلوت “توسط دو امریکایی به نامهای ساموئل وارن و لوئیس براندیس13 مطرح شد و چنین تعریف گردید:” یک اصل که نوشته ها،آثار معنوی، افکار و احساسات شخص را محافظت کرده و حق داشتن یک چهارچوب بدون دخالت را به افراد بشراعطا می کند، تا اظهارات وگفته هاواعمال آنها مصون ازتعرض باشد” (شهبازقهفرخی ،57:1391). در این دوران مفهوم حریم خصوصی بیشتر به روابط میان فرد و دولت اشاره داشت. حریم خصوصی در دو سطح کلان و خرد مورد بررسی قرار می گیرد. سطح کلان که به رابطه دولت لیبرال و شهروندان مربوط می شودکه از حوزه بررسی این تحقیق خارج است و حریم خصوصی در سطح خرد به معنای تنظیم روابط میان فرد ودیگری، در این پژوهش مورد نظر است. زندگی اجتماعی فقط مسائل کلان دولت ها، نظام های اقتصادی و سازمانهای پیچیده را شامل نمی شود. بلکه بخشی از یکایک افراد و تمامی تعاملات آنان است آن نوع جامعه شناسی که اساسا افراد و روابط بین فردی را در کانون توجه خود دارد، “جامعه شناسی خرد” نامیده می شود. رویکرد های مختلفی در تحلیل جامعه شناسی خرد وجود دارد شایدیکی از رویکردهای مهم در این میان، رویکرد “کنش متقابل نمادین ” باشد. در این تحقیق، علاوه بررویکرد کنش متقابل، مکتب روش شناسان مردمی،کارکردگرایان، فمنیست ها نیز بررسی می شود. همچنین نظریات روانشناسان اجتماعی و حقوقدانان که از منظر جامعه شناسی به موضوع پرداخته اند مورد کنکاش قرار میگیرد.
2-1-1-1- نظریه کنش متقابل نمادین
از منظر این نظریه، انسان ها صرفا به کنش های یکدیگر واکنش نشان نمی دهند، بلکه واکنش آنان به” تفسیر” یا تعریف ” ی است که از کنش های یکدیگردارند ودر واقع واکنش آنان مبتنی بر معنایی است که به کنش های دیگران نسبت می دهند. بنابراین،کنش متقابل انسان ها بواسطه ی استفاده از نمادها، از طریق تفسیر و از راه فهم معنای کنش های دیگران انجام می پذیرد. سه پیش فرض اصلی این نظریه عبارتند از: الف)جامعه بشری متشکل از افرادی است که دارای “خود” هستند یعنی چیزها را برای خود تعریف و تفسیر می کنند. ب) کنش فردی امری خلق الساعه نیست، بلکه برساخته می شود، یعنی فرد از طریق تعریف و تفسیر ویژگی های وضعیتی که در آن جای دارد، به کنش شکل می دهد. ج)کنش گروهی یا جمعی چیزی نیست جز کنش های فردی همسو و هماهنگ و این خود ریشه در تعریف و تفسیری دارد که فرد از کنش های دیگران به دست می دهد(جلائی پور،محمدی،182:1391-178). حریم خصوصی، یک فرایند پویا است که بوسیله افراد در کنش متقابل اجتماعی به نمایش گذاشته می شود. با توجه به تعریف و تفسیر هر فرد از این موضوع کنش صورت می گیرد. هر فرهنگ مکانیزم های خاص خود را برای حفظ حریم خصوصی دارد استفاده از نماد و نشانه های خاص و تفسیر متفاوت مبتنی بر هر فرهنگ بخش مهمی را در مباحث مربوط به حقظ حریم خصوصی در خود جای می دهد. در واقع معنای”نگاه خیره به دیگران” در همه جا یک مفهوم و تفسیر را ندارد. بحث های مرتبط با حریم خصوصی را می توان در مکتب کنش متقابل نمادین وقبل از آن نظریات زیمل به عنوان اثر گذار بر این مکتب و بعد از آن رابرت پارک14، مید 15و گافمن16 یافت. نظریه کنش متقابل نمادین بیش از هر رویکرد نظری دیگر به فرد فعال و خلاق اهمیت می دهد.کنش متقابل نمادین توجه ما را به جزئیات کنش متقابل بین افرادجلب می کند، و اینکه چگونه از آن جزئیات برای فهمیدن آنچه دیگران می گویند و انجام می دهند استفاده می شود (گیدنز،760:1376).
2-1-1-2- جرج زیمل
زیمل (1956) حریم خصوصی را کنترل محرکهای ورودی از دیگران تعریف می کند (96:Newell,1995). و بر توانایی عام افراد در داشتن حریم خصوصی تاکید میکند:”یک فرد قادر است آزادانه مرزهایی را پیرامون خود تعیین کند تا هر وقت خواست ولازم دانست آنهاراازمیان بردارد ((Schwartz,1968:741. از نظر وی روابط اجتماعی نیازمند دوعنصراند، هم عناصری که برکنشگران متقابل شناخته شده اند، و هم عناصری که برای یکی از دو طرف ناشناخته اند، به عبارت دیگر، حتی صمیمانه ترین روابط نیازمند هم نزدیکی و هم دوری، هم شناخت متقابل وهم مخفی کردن متقابل است(ریتزر،100:1389). در واقع به یک فرایند دیالکتیک در روابط میان افراد، رابطه ای ازفاش سازی خود و توداری اشاره می کندکه حتی در روابط صمیمانه مانند ازدواج وجود دارد و یک تعادل دیالکتیکی بین دانستن متقابل و جدایی متقابل رادربرمی گیرد(Altman,1976). خود افشاگری کامل برای دیگری پویایی روابط را از بین می برد و ادامه آنرا واقعا بیهوده میسازد ((Schwartz,1968:745. ما نمی توانیم هیچ کنش متقابل یا رابطه ی اجتماعی یا جامعه ای را ذکر کنیم که از نظر غایت شناسی براساس عدم شناخت قاطع نسبت به یکدیگر استوار نباشد. ما با پوشیده نگه داشتن بخشی از خود روابط را پایدار می سازیم (یان کرایب،277:1382). زیمل حریم خصوصی را امری ضروری در روابط بین افراد میداند واز دید دیگر امری عام ،که میتوان در تمام روابط آنرا مشاهده کرد. به عنوان مثال مفهوم رازداری وغریبگی نمونه ای از حفظ حریم خصوصی است که افراد در تعاملات خود بکار میبرند. رازداری از دید زیمل موقعیتی است که در آن یک نفر قصد پنهان کردن چیزی را دارد در حالیکه دیگری می خواهد آنچه را پنهان می شود آشکار کند …ما فقط پاره هایی از زندگی درونی مان را برای دیگران شرح می دهیم و تصمیم می گیریم که کدام پاره ها را فاش و کدام را مخفی کنیم. از این رو در تمام کنش های متقابل فقط جزئی از خودمان را فاش می سازیم (ریتزر،99:1389). از دید او غریبه نه تنها سنخی اجتماعی است بلکه ما می توانیم غریبگی را به مثابه فرمی اجتماعی از کنش متقابل مورد بحث قرار دهیم. برای مثال، درجه ای از غریبگی، آمیزه ای خاص از نزدیکی و دوری ، حتی در صمیمی ترین روابط داخل می شود بنابراین حتی صمیمی ترین ازدواج ها می توانند عناصری از فاصله داشته باشند. ازدواج موفقیت آمیز باید درجه ای از غریبگی داشته باشد تا آنها را جالب نگه دارد (ریتزر،103:1389). زیمل علاوه بر ضرورت یک فاصله روانی در یک ازدواج موفق و به ارتباطات محدود درشهرهای بزرگ برای مراقبت ازخوداشاره میکند (Steeves,2009:198). پیچیدگی زندگی شهری ما را مجبور به وقت شناسی، حسابگری و دقت می کند. شهرنشین آدمی است اهل بخیه و دلزده و با اتخاذ نگرشی محتاطانه، حتی انزجارآور نسبت به دیگران از درگیر شدن با احساسات، از یک طرف، یا با بی اعتنایی، از طرف دیگر خود را حفظ می کند. اگر چه شخص از نظر فیزیکی به دیگران نزدیک تر است، از نظر روانشناختی از دیگران جدا و مستقل است. این به او آزادی وسیعی می دهد، که طرف دیگر آن تنهایی و عمیق تر شدن احساس پوچی است (یان کرایب،286:1382). در واقع تحریکات فراوان در شهرهای بزرگ موجب ایجاد حس ازدحام در افراد شده در نتیجه افراد با استفاده از مکانیزمهایی سعی در کاهش حس ازدحام و تحریکات دارند. همه ما افرادی را دیده ایم که سالها در یک کوچه زندگی می کنند اما هیچ آشنایی با یکدیگر ندارند. در واقع افراد در شهرهای بزرگ سعی می کنند با بی توجهی و نادیده گرفتن دیگران از ازدحام بکاهند واین گاهی موجب انزوای افراد می شود. نظریات زیمل در مباحث مربوط به حریم خصوصی مورد توجه دیگران قرارگرفته است بطوریکه وستین از مفاهیم “غریبه ” و”فاصله روانی” در مشخص کردن ابعاد حریم خصوصی استفاده می کند.
2-1-1-3- رابرت ازرا پارک
تنهایی یکی از ابعاد حریم خصوصی است. پارک در اهمیت تنهایی می گوید: “تنهایی یک فرصت را برای فرد ایجاد می کند تا پیش بینی کند، ازنوطرح کند و از نو اغاز کند.” برای پارک تنهایی، شبیه تعمق مذهبی است یعنی زمانی برای سازماندهی خود می باشد (Steeves,2009:199).
2-1-1-4- جرج هربرت مید
مید می گوید افراد به دلیل داشتن قابلیت باز اندیشی و هوش ، قادر به شناخت خود و جهان هستند. قابلیت باز اندیشی در تعاملات اجتماعی پیش می آید، این توانایی مردم را قادر می سازد که خودشان و آنچه را می کنند به همان نحو بیازمایند که دیگران آنها را می آزمایند. هنگامی که ما با دیگران در تعامل هستیم از خودمان آگاه می شویم مکانیزم اصلی که مارا قادر به این امر می کند، زبان است، از دید مید ، اجتماع شرایطی قبل از پدید آمدن ذهن است که به فرد اجازه می دهدتا خود را بصورت شخصیتی مستقل و منحصر به فرد توسعه دهد، فرد به عنوان سوژه زمانی خود را می شناسد که یک ابژه برای خودش باشد و این از طریق زبان رخ می دهد. در واقع درک فرد از خودش به عنوان سوژه ،در طی شناخت دیگری و خود پدید می آیدوحریم خصوصی به عنوان مرزی بین این دو، در مرکز هویت قرار می گیرد. زیرا حریم خصوصی به شخص اجازه قابلیت باز اندیشی می دهد. فرد را قادر می سازد که خود را همچون یک ابژه اجتماعی ببیند. خود ساختاری دارد که در اجتماع ایجاد می شودو تجربیات ذهنی از مجموعه ای موضوعات بدست می آیندکه ارگانیسم در تنهایی به آنها دسترسی دارد (Steeves,2009:204). مید برای آنکه نشان دهد موجود انسانی حتی در پویش روابط اجتماعی دارای یک «خود» است این موضوع را مطرح می کند که انسان در عین فعالیت می تواند تحت تأثیر اعمال خود واقع گردد او همانطور می تواند در برابر دیگران عمل کند در برابر خود نیز قادر به عمل است. انسان برای تقویت روحیه خود تلاش می کند برای خود هدف تعیین وخودرا سرزنش می کند ازخود عصبانی می شود به خود مغرور می شود به خودش می گوید فلان کار را بکن یا نکن به حساب خودش می رسد، دلش به حال خود ش می سوزد وکارهایی که قصد انجام آن را دارد طرح ریزی می کند این که انسان از این راه و راههای بی شمار دیگر در برابر خود عمل می کند(توسلی،274:1386). مید می گوید فرایند شناخت خود نیازمند این است که ما نقشهای متنوعی را اجرا کنیم با انجام نقش ها و منعکس کردن آنها، در طی کنش متقابل با دیگران برای ما مشخص می شود؛چه کسی هستیم. زیرا، نقش پذیری در اصل یک پدیده اجتماعی است و حریم خصوصی مارا قادر می سازد خطوطی را بین نقشها رسم کنیم و این حریم خصوصی است که به ما اجازه می دهد یک نقش را جداگانه و مجزا از دیگر نقشها همچون نقش همسر یا مادر اجرا کنیم (Steeves,2009:205).
2-1-1-5- اروین گافمن
کارهای اروین گافمن بخشی از سنت “کنش متقابل نمادین ” تلقی می شود.آثار وی بر مطالعه کنش متقابل و روابط رویاروی با استفاده از موقعیتهای روزمره زندگی متمرکز است. رویکرد گافمن به رویکرد نمایشی معروف است. بنابر این نظریه، زندگی اجتماعی یک رشته اجرای نقشهای نمایشی همانند ایفای نقش در صحنه ی نمایش است. افراد همواره نقش های اجتماعی خود را درست مثل بازیگران تئاتر، برای دیگران ایفا می کنند و “خود” محصول کنش متقابل نمایشی است و در برابر وقفه در زمان اجرای نمایش آسیب پذیر است. این نظریه با فراگردهایی سروکار دارد که به اختلالهای ناشی از قطع جریان نمایش می پردازند. تجاوز به حریم افراد یک عامل مخل در اجرای نقش است. بیشتر انسانها می کوشند جنبه ای از خود را به نمایش بگذارند که مورد پذیرش دیگران باشد و در نتیجه از شگردهایی استفاده می کنند که بتوانند مسائلی را که در این اجرای نقش اخلالگر باشند حل کنند .گافمن این شگردها را به عنوان “مدیریت تاثیر گذاری” مطرح می کند. مدیریت تاثیر گذاری شامل اعمال متنوعی است از جمله:تغییر دادن دوره ای حضار تا آنکه آنها نتوانند درباره ی اجرا کنندگان نقش اطلاع زیادی پیدا کند،گزینش حضار مناسب و جلوگیری کردن از دسترسی حضار به اطلاعات خصوصی(ریتزر،292-1389:297). در واقع این شگردها جزئی از مکانیزمهای حفظ حریم خصوصی می باشند. زیرا تهاجم به حریم خصوصی موجب اختلال در اجرای نقش افراد و در نتیجه آسیب پذیری ” خود ” می شوند. منظور از ” نمایش خود

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره حریم خصوصی، منزلت شغلی، تعاملات اجتماعی، پایگاه اجتماعی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره حریم خصوصی، فضای شخصی، هویت اجتماعی، روش شناسی