دانلود پایان نامه ارشد درباره توانمندسازی، زنان سرپرست، زنان سرپرست خانوار، سازمانهای دولتی

دانلود پایان نامه ارشد

هم‌ بدون‌ به‌ کارگیری‌ توانایی‌ها و مشارکت‌ مردم، اجرای‌ طرحهای‌ توسعه‌ای‌ موفق‌ نخواهد بود و موفقیت‌ در صورتی‌ حاصل‌ می‌شود که‌ به‌ مردم‌ آگاهی‌ داده‌ شود که‌ منافع‌ آنان‌ بویژه‌ منافع‌ بلندمدت، شرکت‌ در طرحها و تصمیم‌گیری‌ در مورد سرزمین‌ خود است. لذا توانمندسازی‌ سعنی‌ آگاه‌سازی‌ روستاییان‌ به‌ موسساتی‌ که‌ در مناطق‌ روستایی‌ خدمات‌ می‌دهند. موسساتی‌ مثل‌ تعاونی‌ها، مراکز خدمات، مراکز آموزش‌ و بهداشتی‌ و این‌ آگاه‌سازی‌ باید برای‌ بهزیستی‌ و در نهایت‌ به‌ توسعه‌ منطقه‌ای‌ منجر شود تا مردم‌ به‌ حقوق‌ شهروندی‌ آگاهی‌ یابند. موقعی‌ می‌توانیم‌ در توسعه‌ یک‌ منطقه، مردم‌ را در اجرای‌ طرحها با خود همنوا کنیم‌ که‌ این‌ آگاهی‌ و اصلاحات‌ در مناطق‌ صورت‌ بگیرد(چمبرز، 1997).
ب) قابلیت‌های‌ افراد در بعد فنی‌ و شبه‌ فنی:
‌این‌ حوزه‌ کاربردی‌ است. در اینجا بحث‌ آموزش‌ مطرح‌ می‌شود تا افراد از این‌ طریق متخصص‌ شوند و زندگی‌ خود را تامین‌ کنند. مثلاً‌ به‌ عنوان‌ یک‌ فرد، خانم‌ها را توانمند کرد تا بتوانند از طریق‌ تخصص‌ امرار معاش‌ کنند. آموزش‌ آنان‌ در زمینه‌های‌ صنایع‌ دستی، دامی، هنری، کشاورزی، دانشگاهی‌ و… صورت‌ گیرد. میزان‌ سوادآموزی‌ مردم‌ بالا برود؛ث‌ زیرا بی‌سوادان‌ نمی‌توانند اطلاعاتی‌ پیرامون‌ ارزش‌های‌ اقتصادی‌ داشته‌ باشند. اگر اطلاعات‌ به‌ میزان‌ کافی‌ باشد، نقش‌ بهتر و قدرتمندانه‌تری‌ ایفا می‌کنند. در زمینه‌ کشاورزی‌ راههای‌ کشت‌ نوین‌ و مکانیزه‌ و استفاده‌ از ماشین‌ آلات‌ و تکنولوژی‌ کشاورزی‌ آموزش‌ داده‌ شود. مبارزه‌ بیولوژیک‌ با آفات، ترویج‌ و از تجربیات‌ بومیان‌ در فرآیند تولید استفاده‌ شود(چمبرز، 1997).
ساماندهی‌ افراد و ایجاد تشکل:
«یعنی‌ افراد موقعی‌ که‌ توانمند شدند، به‌ حال‌ خود رها نشوند که‌ در این‌ صورت‌ خیلی کارآمد نخواهند بود» بنابراین‌ باید در قالب‌ تشکل‌های‌ مدنی، ساماندهی‌ شوند تا بتوانند از امکانات‌ بهره‌مند گردند. دارای‌ اساسنامه‌ و تشکیلات‌ باشند و تشکل‌ آنان‌ ثبت‌ شده‌ باشد تا در مواقع‌ احقاق‌ حق، دچار مشکلات‌ نشوند. وخلاصه‌ آنکه‌ توانمندسازی‌ در صورتی‌ توسعه‌ است‌ که‌ اقشار آسیب‌پذیر و فقرا را از حاشیه‌ به‌ مرکز آورد که‌ به‌ این‌ منظور ایجاد تشکل‌ها خیلی‌ مؤ‌ثر و مفید است(انصاری،‌ 1384).
رویکردهای‌ توانمندسازی‌
آنچه‌ که‌ تاکنون‌ در این‌ تحقیق‌ مورد بحث‌ قرار گرفته‌ است، اهمیت‌ توانمندسازی‌ برپیشرفت‌ و تعالی‌ جامعه‌ را نشان‌ می‌دهد و این‌ رویکرد برای‌ همه‌ جوامع‌ (توسعه‌ یافته‌ و توسعه‌ نیافته) نه‌ تنها مفید است‌ بلکه‌ مهم‌ و ضروری‌ است‌ و هزینه‌های‌ اجتماعی‌ را پایین‌ می‌آورد. توضیح‌ آنکه‌ واگذاری‌ کارهای‌ دولتی‌ به‌ مردم‌ (مشارکت‌ دادن) همان‌ اجرای‌ طرح‌ دولت‌ کوچک‌ است، دولت‌ها با کوچک‌ کردن‌ حیطه‌ خود، بخشی‌ از کارهای‌ خود را (تمرکززدایی، خصوصی‌سازی، واگذاری‌ امور مردم‌ به‌ مردم‌ و…) به‌ مردم‌ واگذار می‌کنند که‌ این‌ رویکرد باعث‌ ایجاد اعتماد قوی‌ بین‌ دولت‌ و ملت‌ می‌شود و اگر دولت‌ها بخواهند چنین‌ اتفاق‌ میمون‌ بیافتد باید در جهت‌ توانمندسازی‌ گام‌ بردارند(انصاری،‌ 1384).
‌اغلب‌ کشورهای‌ توسعه‌ نیافته‌ و در حال‌ توسعه‌ به‌ خاطر ساختار حکومتی‌ متمرکز، اجازه مشارکت‌ شهروندان‌ در فعالیت‌های‌ اقتصادی‌ و اجتماعی‌ را نمی‌دادند و ملت‌ها را به‌ عقب‌ رانده‌ و آلت‌ دست‌ خود کرده‌ بودند. با فروپاشی‌ این‌ حکومت‌ها و یا تجدیدنظر در اعمال‌ این‌ گونه‌ سیاستها، به‌ این‌ نتیجه‌ رسیده‌اند که‌ بدون‌ مشارکت مردم، امکان‌ موفقیت‌ و پیشرفت‌ مملکت‌ وجود ندارد، بنابراین‌ به‌ جامعه‌ مشارکتی‌ رو می‌آورند. همچنین‌ برای‌ مشارکت‌ دادن‌ مردم‌ که‌ طی‌ سالیان‌ متمادی، مجزا از حکومت‌ و ساختاری‌ اقتصادی‌ بوده‌اند، آموزش‌ خاص‌ خود را طلب‌ می‌کند که‌ توانمندسازی‌ اشاره‌ به‌ پرکردن‌ این‌ خلع‌ دارد. ‌ در کشور ما  به‌ ویژه‌ از زمان‌ پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ تاکید بر حضور مردم‌ و دادن‌ حق‌ انتخاب‌ به‌ آنان‌ از اولویت‌های‌ نظام‌ قرار گرفته‌ و در قانون‌ اساسی‌ نیز به‌ بخش‌ دولتی، تعاونی‌ و خصوصی‌ توجه‌ شده‌ است. در برنامه‌ چهارم‌ توسعه‌ دولت‌ موظف‌ شده‌ است‌ برای‌ توانمندسازی‌ فقرا اقداماتی‌ صورت‌ بدهد(كتابي و ديگران،1382).
توانمندسازي زنان
امروزه زنان به عنوان نيمي از شهروندان و كساني كه در فرهنگ سازي جامعه نقش عمده اي دارند، مورد توجه ويژه قرار گرفته اند و لازم است جهت نيل به توسعة پايدار به توانمندسازي آن ها توجه خاص مبذول شود . توانمندسازي فرآيندي است كه طي آن زنان از نيازها و خواسته هاي دروني خود آگاه مي شوند، جرأت دست يابي به هدف را در خود تقويت مي كنند و از توانايي لازم براي عملي ساختن خواسته هاي خود برخوردار مي شوند(كتابي و ديگران،1382)در تعريفي ديگر از توانمندسازي زنان آمده است كه توانمندسازي زنان يعني آن ها بر شرم بي مورد خود فائق آيند، كردار وگفتارشان حاكي از اعتماد به نفس و اطمينان خاطر باشد، قادر به ارزيابي صحيح و شناخت واقعي خويشتن باشند، به استعدادها و محدوديت هاي دروني خويش آگاه باشند، قدرت رويارويي با دشواري ها را داشته باشند و در رفع آن ها بكوشند، از اهداف مورد نظر و توان عملي ساختن آن شناختي دقيق داشته باشند، از توانايي و قابليت نيل به هدف هاي خويش برخوردار باشند و بتوانند با افزايش توانمندي خويش به هدف هاي مورد نظر دست يابند(فرخي،1376).نظريه هاي توانمندسازي خواستار قدرت دادن به زنان نه به معناي برتري يك فرد بر فرد ديگر، بلكه به معناي افزايش توان آن ها براي اتكا به خود و گسترش حق انتخاب در زندگي هستند(كتابي و ديگران،1382).
براي توانمندسازي زنان بايد پنج مرحله را طي كرد كه عبارتند از : رفاه، دسترسي، آگاهي، مشاركت و كنترل .در مرحلة رفاه، رفاه مادي زنان(مانند تغذيه و درآمد)بررسي مي شود. در اين مرحله از توانمندسازي، رفع تبعيض بين زنان و مردان مد نظر قرار مي گيرد. در مرحلة دست رسي، زنان بايد به عوامل توليد (مانند زمين، كار، سر مايه)، كارهاي مولد درآمد، خدمات، آموزش هاي مهارت زا (كه استخدام و توليد را ممكن مي سازد)و محصول و دسترنج خود دسترسي داشته باشند . در مرحلة آگاهي، زنان بايد تشخيص دهند كه مشكلات آن ها ناشي از كمبودهاي شخصي شان نيست بلكه نشأت گرفته از نقش هاي جنسيتي مربوط به فرهنگ است و به همين دليل قابل تغيير است . آگاهي در اين مفهوم به معني باور داشتن برابري است . در مرحلة مشاركت، زنان در تمام برنامه هاي مربوط به خود شركت مي كنند و مشاركت آن ها بايد با شمار آن ها در جامعه متناسب باشد . برابري در كنترل به معني توازن قدرت بين زنان و مردان است .(موزر به نقل از لانگه،1372 ).
توانمندسازي زنان در توسعة پايدار نقش اساسي دارد، ارزش هاي اصلي توسعة پايدار را بايد در ارتقاي كيفيت زندگي يعني توانمندسازي زنان و مردان در تأمين نيازهاي اساسي، تلاش در جهت رفع اختلافات طبقاتي در جامعه، رشد آگاهي عمومي، اعتماد به نفس و اعتقاد عامة مردم به اهداف توسعه و حفظ امنيت و آزادگي جستجو كرد . از اين رو رويكرد جنسيتي در حوزة برنامه ريزي براي توسعة پايدار مطرح مي شود و افزايش فرصت هاي عمومي براي نقش آفريني و مشاركت اجتماعي زنان در برنامه هاي توسعة پايدار ضروري شمرده مي شود. محروميت زنان جامعه از دست رسي به فرصت هاي برابر، ناامني اقتصادي زنان و فقر مي تواند توسعه يافتگي را تحت تأثير قرار دهد.به نظر مي رسد زنان سرپرست خانوار به عنوان بخشي از جامعه با مشكلا ت فراواني در اين مسير روبه رو هستند (گراهام25،1998).
و اين امر بر ميزان دسترسي آنان به توسعة پايدار اثر جدي مي گذارد. زنان سرپرست خانوار بالقوه داراي ويژگي هايي هستند كه مي توانند در جهت دست يابي توسعه انساني پايدار مؤثر باشند . برخي از اين عوامل به تأييد مطالعات ملي يا بين المللي عبارتند از : زنان سرپرست خانوار درآ مدشان را صرف بهبود وضعيت خانوادة خود مي كنند و به افزايش سطح تغذيه، رفاه و تحصيل فرزندان و افراد تحت تكفل كمك مي كنند. بنابراين افزايش درآمد آنان به صورت مستقيم به بهبود وضعيت خانواده مي انجامد . در حالي كه درمورد مردان وضعيت چنين نيست و به ضرورت، افزايش در آمد مرد به بهبود وضعيت خانواده منجر نمي شود. يك پژوهش انجام شده در گواتمالا (با نتايج مشابه در شيلي، جاماييكا، كينيا و مالاوي)نشان داد كه ميزان افزايش درآمد زن كه منجر به بهبود وضعيت تغذية كودك شود، معادل 1.5 برابر ميزاني است كه در آمد مرد بايد افزايش يابد تا نتايج مشابه به دست آيد(ایلو26،1996 ).
برخي پژوهش هاي انجام شده نيز نشان داده است كه زنان دركارهاي مشاركتي بيش از مردان روحية همدلي، تعاون و مشاركت دارند و با مشاركت آن ها نتايج فعاليت ها بيش تر مي شود. از اين رو خانواده هاي زن سرپرست، محيط مساعدي براي انجام فعاليت هاي مشاركتي است كه اين فعاليت ها مي تواند زمينه را براي توسعة انساني پايدار فراهم كند . زنان سرپرست همواره در هر جامعه اي مي توانند تخصيص بهتري را به درآمدهاي خانوار بدهند. البته نبايد اين نكته را فراموش كرد كه خانوارهاي با سرپرست زن، شكاف عميق تري را در هر دهك درآمدي نسبت به سرپرستان مرد دارند . در نهايت اگر رفاه را در تخصيص بهينة درآمد به كالاها و خدمات مورد نياز خانواده بدانيم، با يك درآمد يكسان زنان بهتر از مردان مي توانند چنين رفاهي را براي خانوار تحت سرپرستي خود فراهم نمايند (امين رشتي،1379 ).
روشهای توانمندسازی زنان
از جمله نظریاتی که در خصوص توانمندسازی زنان مطرح شده، نظریه تواناسازی است. این نظریه براساس شرایط کشورهای درحال توسعه و ناشی از تجربیات سازمانهای دستاندرکار مسایل زنان مطرح شده است. محور اصلی این نظریه تغییر ساختار و شرایطی است که نابرابری را به زنان تحمیل میکند. از نظر طرفداران این نظریه، برآورده ساختن نیازهای اساسی از حقوق اولیه تمام افراد است و هر فردی باید امکان آن را داشته باشد که از تمام تواناییها و خلاقیتهای خود استفاده کند. با توجه به این نظریه که ترکیبی از نظریههای رفاه، برابری و فقرزدایی است لازم است که علاوه بر سطوح بالای سازمانهای دولتی، سازمانهای غیردولتی زنان نیز برای بسیجسیاسی، آگاهسازی و آموزش همگانی تلاش نمایند. به عبارتی علاوه بر تغییر قوانین، جهت تواناسازی زنان، لازم است با ارتقای آگاهیهای زنان و مردان توسط سازمانهای دولتی و غیردولتی راه نیل به این هدف را هموار نمود. اهداف کوتاهمدتی که در این نظریه دنبال میشود شامل آموزشهای کوتاه مدت در بخشهای رسمی و غیررسمی، و تمرین حضور در صحنههای اجتماعی است که البته این اهداف بیشتر به نیازهای عملی جنسیتی مربوط میشود. اصلاح قوانین مدنی، نظام های حقوقی مالکیت، حق کنترل، قوانین کار و… از جمله اهداف راهبردی است که در این نظریه جهت تحقق تواناسازی زنان و عدالتاجتماعی دنبال میشود. این نظریه سعی در برآوردن احتیاحات راهبردی جنسیتی به طور غیر مستقیم به وسیله به دست آوردن احتیاجات عملی جنسیتی دارد. به این ترتیب تلاش می شود تا با تواناسازی زنان از راه ترویج فکرهای نو، آموزشهای مهارتی برای فعالیت در بخش های اقتصادی، ارتقای آگاهی همه اعضای جامعه از نقش های زنان و بهبود سطح رفاه آنها، پایههای استواری برای اقدامات بعدی در تامین نیازهای راهبردی و حذف نابرابریها در همه عرصهها فراهم شود. (اشتری، 1382)
به طورکلی روشهای توانمندسازی زنان از دو طریق میسرمی شود: 1) حذف عواملی که مانع فعالیت زنان میشود، 2) افزایش توانایی و قابلیت ها. افزایش سطح تحصیلات، دسترسی به منابع مالی، بهبود وضع سلامت، برخورداری از حقوق مالکیت قانونی، رفع تبعیض از بازار کار و حذف باورهای سنتی در توانمندسازی(کتابی و همکاران، 1382).
عوامل توانمندساز زنان سرپرست خانوار
آموزش و مهارت آموزي
آموزش و ظرفيت سازي از ابزارهاي زيربنائي فرآيند توانمندسازي هستند . به وسيلة آموزش، فقرا و زيان ديدگان با مفهوم افزايش بهره وري و توان كسب درآمد آشنا مي شوند. آموزش

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره زنان سرپرست، توانمندسازی، زنان سرپرست خانوار، کارآفرینی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره کارآفرینی، آموزش کارآفرینی، كارآفرینی، جمعیت شناختی