دانلود پایان نامه ارشد درباره انقلاب مشروطه، روزنامه اختر، روشنفکران، نهضت مشروطه

دانلود پایان نامه ارشد

گردد. در جریان این انقلاب، ملت ما بر استبداد خودکامگان فائق می‌آید، توده‌ها بر پا می خیزند، با دشمنان داخلی و خارجی مبارزه می‌کنند، قربانی می‌دهند و پیش می‌روند. تاریخ معاصر کشورمان با انقلاب مشروطه آغاز می‌شود و با انقلاب اسلامی پایان می‌یابد. مطالعه تحولاتی که منجر به انقلاب مشروطه شد می‌تواند زمینه‌ساز آگاهی بهترمان از تاریخ معاصر کشور شود و تجربیات تاریخی که در این برهه به دست آمده است را می‌توان به عنوان گام مهمی در شناخت مسائل امروز و برطرف کردن موانع پیشرفت و توسعه و آبادانی کشور تلقی کرد. هر چه بیشتر در انقلاب مشروطه غوطه‌ور شویم و هر چه آگاهی‌مان از تاریخ معاصرمان بیشتر شود تصمیمات بهتری برای ساختن آینده کشور و چگونگی تعامل با جهان خارج و کشورهای همسایه خواهیم گرفت.
در بین عوامل زمینه‌ساز انقلاب مشروطه، روشنفکران و تجار مقیم امپراتوری عثمانی از طریق روزنامه‌ها و انجمن‌ها نقش مهمی ایفا کردند. در این تحقیق، تأکید ما روی روزنامه اختر و انجمن سعادت می‌باشد که در حوزه روزنامه‌نگاری و کار تشکیلاتی، نقش حیاتی در پیروزی و به ثمر رساندن انقلاب مشروطه در ایران داشتند. در مطالعه حاضر سعی می‌شود نقش و اهمیت این دو نهاد به دقت موشکافی شده و زمینه فهم بهتر خوانندگان از یکی از مهمترین انقلابات آغازین قرن بیستم به دست آید.

سؤالات تحقیق
1-1-1 سؤال اصلی
ایرانیان و روشنفکران مقیم دولت عثمانی در انقلاب مشروطیت ایران چه نقشهایی ایفا کردند؟
1-1-2 سؤالات فرعی
1- انتشار روزنامه اخترتا چه حد در بیداری افکار مشروطه خواهی تاثیر گذاشت؟
2- انجمن سعادت استانبول در نهضت مشروطه ایران چه نقشی برعهده داشت!
فرضيات تحقیق
1- چنین به نظر می رسد روشنفکران تمام طبقات مقیم کشور عثمانی ( روحانیون – بازرگانان و حتی تنی چند از شاهزادگان قاجاری) در نهضت مشروطه شرکت داشته و گامهای مهمی در روشن کردن افکار و رهنمود ایرانیان به سوی فروغ آزادی برداشته اند.
2-در واقع می توان گفت روزنامه هایی همچون اختر نفوذ عظیمی در افکار داشتند و انقلابات فکری عمیق وسیع تری در میان مردم پدید می آوردند. و در آن روزها که مرم در بی اطلاعی محض فرو رفته بودند مردم را برانگیخته و روزنه ای ولو تنگ و باریک در مقابل چشمان آنان گشودند.
3- اعضای انجمن سعادت به بیداری افکار ایرانیان روشنی میبخشیدند و چون از دربار و حکومت ایران دور بودند پیوستگی میان علما و روزنامه ها را برای پیروزی نهضت مشروطه و آزادیخواهان به ارمغان آوردند.

تعریف متغیرهای تحقیق
1-1-3 انقلاب:
واژهی انقلاب Revolution، در زبان لاتین از اصطلاحات علم اخترشناسی بود که بهمعنای چرخش دورانی افلاك و بازگشت ستارگان بهجای اول به كار می‌‌رفت (جمعی از نویسندگان، 1379: 7). در زبان فارسی به نقل از فرهنگ دهخدا: انقلاب به معنی برگشتگی، تغییر و تبدیل و تحول و تغییر ماهیت میباشد (فرهنگ دهخدا، 1346: 73). انقلاب بهعنوان «تلاشهای خشونتآمیز موفق و ناموفق بهمنظور ایجاد جامعهای آرمانی»، «هر نوع توسل به خشونت در درون یک نظم سیاسی برای جایگزینی قانون اساسی، حکام یا سیاستهای آنان با مصادیقی برتر»، «تغییر ناگهانی كه در هر نظم اجتماعی، نهادی و سیاسی مستقر، تحت تأثیر نیروهای معمولا متشكل و برتر از نیروهای حافظ نظم موجود، و نه در جهت جا به جایی افراد، بلكه با هدف ایجاد یك نظام جدید به وقوع می‌پیوندد (آقابخشی، 1383: 15)»، «دگرگونی سریع، بنیادین و خشونتآمیز داخلی در ارزشها و اسطورهها، نهادهای سیاسی اجتماعی و فعالیتهای حکومتی» در خودداری خصمانه و وسیع از هر نوع همکاری شهروندان با حکومت، منجر به تسلیم آن، تعریف شده است (مردیها، 1385: 23). تعریف جامعی که بتوان از انقلاب ارائه نمود عبارت است از: «انقلاب به آن پدیدهی اجتماعی گفته میشود که منجر به تغیر و تحول بنیادین و اساسی در زمینههای سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی و ایدئولوژیکی یک جامعه با مشارکت مردم همراه با خشونت گردد (آرنت، 1361: 19).
1-1-4 مشروطه:
اين‌ لفظ‌ در زبان‌ فرانسه‌ از كلمه‌ لاتينيContitutioگرفته‌ شده‌ كه‌ به‌ معناي‌ اول‌ دلالت‌ بر عمل‌ تشكل‌ و مجموعه‌سازي‌ دارد و به‌ معناي‌ دوم‌ منظور از آن‌، قانون‌ اساسي‌ (قانون‌ بنيادي‌ و اصولي‌) يك‌ ملتNationاست‌ كه‌ شامل‌ مجموعه‌اي‌ از قواعد و مقررات‌ قضائي‌ مي‌شود كه‌ مي‌بايستي‌ حاكم‌ و ناظر بر كلّ روابط‌ ميان‌ حكومت‌ و مردمي‌ باشد كه‌ تحت‌ آن‌ زندگي‌ مي‌كنند. لفظ‌ مشروطه‌ كه‌ مؤنث‌ مشروط‌ عربي‌ است‌ به‌ معناي‌ مقيد در مقابل‌ مطلق‌ در نظر گرفته‌ شده‌ است‌ (مجتهدی، 1379: 28).

1-7 نقد منابع
برای نگارش این تحقیق از منابع معتبر و آثار نویسندگان وتاریخ نگاران توانای خارجی و داخلی بهره گیری شده است از جمله این آثار می توان به کتاب ” انقلاب مشروطه ایران” اثر ژانت آفاری، آثار یرواند آبراهامیان، تاریخ مطبوعات درایران اثر ادوارد براون، کتاب ” انقلاب” اثر هانا آرنت، خاطرات سر آنژی نیور از انقلاب مشروطه ایران وتاریخ سانسور در مطبوعات ایران از گوئل کوهن اشاره کرد. در زمره آثار نویسندگان داخلی بیشترین بهره گیری از کتاب های ” تاریخ مشروطه ایران ” از احمد کسروی، ” سیری در انقلاب مشروطیت ” اثر رضا همراز، ” انجمن ایالتی آذربایجان” از محمد عزیزی، گوشه ای از تاریخ مشروطه ایران ” اثر عبدالحسین نوائی، انقلاب مشروطه ایرن از سید حسن تقی زاده، “رویکردانتقادی روزنامه اختر به وضعیت زنان جامعه ایران در عصر ناصری” اثر جلیل پورحسن دارابی، کتاب های فریدون آدمیت در زمینه ” فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت” و ” ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران” ، کتاب ” قیام آذربایجان و ستارخان ” از اسماعیل امیرخیزی و نیز آثار چندین نویسنده توانای دیگر نظیر یحیی دولت آبادی، ماشالله آجودانی و … برده شده است.

سازماندهی تحقیق
این پایان نامه مشتمل بر پنج فصل کلی است که فصل اول شامل کلیات تحقیق می باشد و در فصل دوم به مباحث نظری که درباره پیدایش انقلاب و علل و عوامل آن و نحوه پیدایش انجمن سعادت و روزنامه اختر می باشد پرداخته شده است. و نیز فصل سوم که مشتمل بر یک بحث کلی در رابطه با روزنامه سعادت و نقش آن در انقلاب مشروطه و ارتباط آن با سایر انجمن ها، علما و مردم ایران و سرنوشت آن می باشد. همچنین فصل چهارم شامل روزنامه اختر و نقش آن در انقلاب مشروطه و ارتباط آن با سایر انجمن ها، علما و مردم ایران و سرنوشت آن می باشد. فصل پنجم یا آخرین فصل بر یافته های تحقیق اختصاص یافته است .

فصل دوم
مبانی نظری

مقدمه
در این فصل سعی می‌شود ابتدا واژه‌های انقلاب و مشروطه ریشه‌یابی و واکاوی شود و سپس توضیح مختصری درباره مفهوم اخص انقلاب مشروطه ایران ارائه خواهد شد. انقلاب معادل با تحول و دگرگونی عمیق نظام سیاسی و بعضاً نظام اجتماعی می‌باشد و خیلی از نویسندگان اصولاً تحولات منجر به برقراری نظام مشروطه در سال 1285 شمسی را به معنای اخص، انقلابی تلقی نمی‌کنند. اما از آنجایی که این تحولات منجر به دگرگونی وسیع در جامعه و نظام ایران شد و وضعیت سیاسی-اجتماعی را به گونه‌ای برگشت‌ناپذیر تغییر داد لذا ما هم در این پژوهش، به کلیه تحولات دهه 1280 شمسی که در نهایت با اعلان فرمان مشروطه از سوی مظفرالدین شاه قاجار، دوره‌ای نوین را در تاریخ معاصر ایران رقم زد با نام اختصاری انقلاب مشروطه ایران می‌شناسیم و در پژوهش حاضر هم محور مطالعاتمان هم بر این مبنا استوار خواهد بود. همچنین رویدادهای آن دوره با نام انقلاب مشروطه ایران شناخته شده و در واقع نخستین تغییر ساختاری در نظام سیاسی ایران در همین بازه زمانی شکل گرفته است. ما هم برای عدم ابهام و نیز حرکت در چارچوب پژوهشی رایج در حوزه مطالعات سیاسی و تاریخی ایران، در این فصل به صورت کلی به واکاوی ریشه‌شناسی واژه‌های موجود در اصطلاح انقلاب مشروطه ایران خواهیم پرداخت و در نهایت توضیح مختصری از انجمن سعادت و روزنامه اختر که محور پژوهشمان را تشکیل می‌دهد به دست خواهیم داد.

انقلاب
1-1-5 ریشه‌یابی واژه و فرایند انقلاب
واژه انقلاب از زبان عربی وارد زبان فارسی گردیده است.این واژه در زبان عربی به معنای انقلاب و دگرگونی‌پذیری می‌باشد. انقلاب یعنی پذیرش دگرگونگی، بهنحوی که بهصورت صفتی برای فرد یا جامعه درآید (مطهری، 1367). در زبان فارسی به نقل از فرهنگ دهخدا در بیان معنای لغوی، انقلاب به معنی برگشتگی، تغییر و تبدیل و تحول و تغییر ماهیت میباشد (فرهنگ دهخدا، 1346: 73). در فرهنگ معین، انقلاب به معنای زیر آمده است:«دگرگون شدن ، زیرورو شدن ، حالی به حالی شدن ، تحول و تقلب و تبدیل و گردش» (فرهنگ معین، 1350: 1019). واژه انقلاب درلاتین معادل Revolutionاست و به معنای بازگشت زمان که آغازاندیشه‌ای نو رامتبادرسازدمی‌باشد.
اصطلاح انقلاب، به مفهوم امروزی آن تقریباً همزمان با اصطلاح دموكراسی متداول گردید و غالبا با پیشرفت در ارتباط بوده و نشاندهنده گسستن از گذشته بهمنظور برقراری نظمی نو برای آینده بوده است.بنابراین انقلاب اساسا یک پدیدهی مدرن و بخشی از فرهنگ سیاسی مدرن است. انقلاب پدیدهای است که ما در دنیای مدرن روبرو هستیم؛ چون بر مقدمات و مبانی مدرنی استوار است. انقلاب به معنای «دگرگونی سریع، بنیادین و خشونتآمیز داخلی در ارزشها و اسطورهها، نهادهای سیاسی اجتماعی و فعالیتهای حکومتی» در خودداری خصمانه و وسیع از هر نوع همکاری شهروندان با حکومت، منجر به تسلیم آن، تعریف شده است. در همین عصر است که حق الهی پادشاهی مورد انکار قرار گرفت، شوریدن بر عليه پادشاه ظالم نه تنها تقبیح نشد، که مورد توصیه و ترویج قرار گرفت. در همین عصر بود که امتیازات ذاتی و انحصاری اشراف مورد تردید و بلکه تهدید قرار گرفتند و طبقه متوسط و اشراف جدیدزاده شدند (مردیها، 1385: 39).
انقلاب ماهیتاً به معنای کوشش برای تغییر شرایط هستی اجتماعی و بنیاد کردن نظامی بدیل یا جانشین در جامعه است. بنابراین، انقلاب صرفاً مساوی با قرار گرفتن یک گروه حاکم به جای دیگری یا تغییر نظام حکومتی به تنهایی نیست. انقلاب عموماً به معنای «دگرگون سازی همه جانبه و بنیادی سازمان سیاسی و ساخت اجتماعی و مالکیت اقتصادی و تغییر اسطوره ی غالب و فائق درباره ی نظم اجتماعی و، بنابراین، حاکی از گسستگی و مکثی عمده در تداوم تحولات است (نیومن، 1949: 333-335). چیزی که ماهیت اساساً سیاسی انقلاب را آشکار می کند این واقعیت است که هم آغاز و هم انجام آن نوعاً سیاسی است. انقلاب معمولاً با بحران سیاسی آغاز می شود و با سامان سیاسی به پایان می رسد.
مسیر انقلاب در عمل، مسیر پیکاری طولانی است که شورشیان در آن از سلاحهایی که از زرادخانه قدرت دولت وام می گیرند -یعنی سلاح‌های سیاسی- استفاده می کنند. نیروهای مسلح در چنین مواقع نقشی غالباً مهم و گاهی تعیین کننده ایفا می کنند، ولی باید متوجه بود که کاربرد نیروی نظامی در انقلاب، کاربردی ذاتاً سیاسی به معنای اعم است. وقتی یک دولت امروزی که مدعی حق انحصاری استفاده از قدرت سازمان یافته نظامی است ارتش خود را به مقابله با مردم شورشی می فرستد، و وقتی شورشیان هرگونه سلاحی را که به دستشان برسد به سوی حکومت خویش می گیرند، نیروی مسلح نیز صرفاً یکی دیگر از وسایل رسیدن به هدفهای سیاسی می شود. حقیقت این است که استفاده از قدرت نظامی تنها یکی از جنبه های جریان انقلاب است و لااقل در تاریخ معاصر اروپا حتی جنبه فائق نیز نبوده است(جانسون، 1964: 120-121).
در هر انقلاب بزرگی با مشارکت توده های عظیم مردم، همیشه بیش از یک شق بدیل پیش بینی می شود و بیش از یک گروه شورشی وجود دارد و بیش از یک برنامه انقلابی هست. در جریان آشوبها، یکی از آنها ممکن است چیرگی پیدا کند. ولی پایان انقلاب معمولاً به معنای شکست همه به استثنای یکی از آنهاست. بنابراین، از نظر مردم به طور مجموع، حتی پیروزی انقلاب هرگز کامل نیست، زیرا علاوه بر شکست نظام قدیم، مستلزم شکست تمام شقوق بدی

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره روزنامه اختر، روشنفکران، امپراتوری عثمانی، قرن نوزدهم Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره ایدئولوژی، قدرت سیاسی، ساختار سیاسی، نظم اجتماعی