دانلود پایان نامه ارشد درباره استقراض، دولت اسلامی، بیت المال، بانک مرکزی

دانلود پایان نامه ارشد

قَدیرٍ»(سوره حشر(53)، آیه‌ی7)
و آن‌چه را خداوند بر فرستاده خود از (اموال) آن‌ها (به عنوان فیء) بازگرداند (همه از آن رسول اوست، زیرا) شما برای (گرفتن) آن اسب و شتری نتاختید و لکن خداوند فرستادگان خود را بر هر کس بخواهد مسلّط می‌سازد، و خداوند بر هر چیزی تواناست.
در اختیار پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله و سلم) قرار می‌گیرد تا به مصارف مورد نظر برسد و چهار پنجم باقی مانده، برا ی تجهیز لشکر اسلام، تهیه سلاح جنگی و پرداخت حقوق سربازان به کار می‌رود. (فراهانی فرد، 1381، 186)
این اموال، ملک دولت اسلامی است و رئیس دولت آن را در مصالح عمومی اجتماع صرف می‌نماید. دلیل اصلی تشریع این حکم، گفتار خداوند متعال است: «اموالی را که خداوند از کفار به پیغمبرش بازگردانده به او بخشیده است، با تاخت و تاز اسبان و شتران شما به دست نیامده، بلکه خداوند پیامبرانش را بر هر که بخواهد مسلط می کند، آری او بر هر چیزی توانا است». (سوره حشر(53)، آیه‌ی 6)
در منابع از دو‌گونه فیء سخن رفته است، فیء عبارت از مالی است که دشمن بر آن صلح کرده و یا مشرکین بعد از فرار خود به جا می‌گذارند و یا تبعید می‌شوند، جلای وطن می‌گردند. وبه خاطر این مالی فی ء گفته می شود که باری تعالی این اموال را از کفار گرفته بر اموال اهل اسلام افزوده زیرا خداوند بزرگ بندگان را برای عبادت خود آفرید و مال و ثروت آفرید تا برای عبادت از آن استفاده شود و به خاطر کفری که کافر در پیش گرفته (و با اهل اسلام در جنگ و پیکار است)، خداوند برای مؤمنان سر و مال او را مباح و جایز گردانیده زیرا وی در عبادت خدا، مال خود را صرف نکرد.(زیدان، 1386، 56)
2 – ارث کسانی که وارث ندارند: ارث افرادی که فوت کرده و وارث باقی نگذاشته‌اند، اموال این‌گونه افراد به بیت المال منتقل می‌شود؛ استاد محقق از منتهی چنین نقل کرده است: «علماء ما اجماع دارند بر این که ارث کسی که وارث معین غیر از امام ندارد مال امام است و به بیت المال منتقل می شود». (منتظری، بی‌تا، 343)
امام و حاکم مسلمانان، وارث اموال کسانی است که هیچ وارثی نداشته باشند، چه آن‌که اصلاً وارث نداشته باشند و یا به‌خاطر مانعی نتوانند ارث ببرند.(محقق اردبیلی، ج11، 470)
بنابراین امام، وارث تمام کسانی می‌باشد که از خود خویشان و بازماندگانی ندارند، پس اگر کسی بدون وارث رسمی در‌گذشت، فوراً تمام ثروت و دارایی‌اش به نفع خزانه دولت ضبط می‌گردد. از این‌رو در عصر غیبت نیز چنین اموال بدون وارثی، در تصرف حاکم اسلامی قرار می‌گیرد که او نیز می‌تواند این اموال را به فقرا و مساکین بپردازد و یا در سایر مصالح عمومیِ مسلمانان به مصرف برساند.

گفتار پنجم – استقراض(وام)
پنجمین بخش از منابع درآمدی دولت اسلامی«استقراض» است. «استقراض عمومی» به معنی وسیع کلمه از ظرفیت‌های پس انداز جامعه و به کار انداختن آن در تأمین نیازهای مالی و یا در راه پیشرفت اقتصادی است. (سمیعی، 1368، 61)
اگر درآمد حاصل از تمام منابع پیشین از جمله فروش خدمات دولتی، برای مخارج دولت کافی نباشد، دولت اسلامی به استقراض و استفاده از منابع دیگران احتیاج پیدا می‌کند و از آن‌جا که استقراض، با بهره، ربا وحرام است باید راه‌های دیگری اتخاذ شود. برای این منظور، دولت می‌تواند جهت راه‌‎اندازی طرح‌های عام‌المنفعه و خیریه از مردم و مؤسسات خصوصی قرض الحسنه بگیرد، چنان‌که برای تأمین سرمایه طرح‌های زیر‌بنایی و سود‌آور می‌تواند با فروش اوراق مشارکت و سهام، مردم را در مالکیت و به تبع آن در سود اقتصادی آن طرح‌ها شریک سازد اما استقراض از بانک مرکزی چون موجب افزایش نقدینگی و حجم پول می‌شود، فقط به اندازه رشد تولید جایز خواهد بود و بیشتر از آن، تورم و کاهش ارزش واقعی پول را در پی دارد که خلاف اهداف دولت است، در نتیجه فقط زمانی می‌توان پیش از رشد واقعی تولید، از بانک مرکزی استقراض کرد که اهدافی مهم‌تر از هدف تثبیت ارزش پول در نظر باشد. (فراهانی‌فرد، 1381،186)
از این‌رو استقراض به عنوان مهم‌ترین درآمد غیر مالیاتی دولت ها در نظام مالی و بودجه بندی عمومی نقش بسیار مهمی بر عهده دارد. در موارد بحران اقتصادی، سوانح طبیعی و غیر طبیعی، برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های توسعه اقتصادی، دولت‌ها ناگزیر می‌شود به کسر بودجه متوسل شوند و کمبود درآمدهای عمومی را از طریق استقراض تأمین کنند. بدیهی است بهره‌ی وام‌های دریافتی از محل درآمدهای مالیاتی و یا از سایر منابع پرداخت می‌شود. (سمیعی، 1386، 63)
این‌ها مواردی از منابع درآمد بیت المال بود که ذکر گردید. البته موارد دیگری مانند جریمه‌های مالی (کفارات)، نذر، متاع پیدا شده (لقطه) و مال مجهول‌المالک و تعاونی مستحبی و قرض‌الحسنه جزو دیگر منابع تأمین درآمد بیت‌المال به شمار می‌روند. از این‌رو، حکومت اسلامی مؤظف است که اموالی را در سرمایه‌گذاری‌های صحیح و پر سود به‌کار گیرد که برای دولت و مملکت اسلامی سودهای حلال در پی ‌داشته، که تمام این‌ها را می‌توان پشتوانه‌ای برای رفع نیازهای اقتصادی ملت اسلامی قلمداد کرد.
بنابراین به‌طور کلی می‌توان گفت که از جمله منابع تأمین بیت‌المال خمس، زکات، انفال، فیء، عشور و … می‌باشد که در جهت مصالح مسلمین به‌کار گرفته می‌شوند. حاکم اسلامی با در نظر گرفتن مصالح عمومی و نیازهای اجتماعی ملت و با توجه به شرایط و درآمد افراد، مالیات‌هایی را طبق موازین شرعی و قانونی وضع و از افراد دریافت می‌دارد. در این راستا از مهم‌ترین درآمدهای دولت اسلامی می‌توان ازمالیات‌ها، استقراض(وام) و درآمدهای حاصل از اموال ثابت دولت اسلامی مانند زمین‌های زراعتی که به‌دست لشکر اسلام فتح شده زمین‌های بایر و موات، جنگل‌ها، دریاها، معادن و … نام برد. بهره‌برداری و استفاده از این درآمدها تحت‌نظر حاکم اسلامی بوده و طبق صلاحدید ایشان در جهت امور مسلمین به مصرف می‌رسد. این درآمدها نقش مهمی در نظام مالی- اقتصادی حکومت اسلامی داشته و بدون در نظر گرفتن این منابع و درآمدها عملاً وجود دولت نیز غیر ممکن می‌باشد.

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره مالیات مستقیم، دولت اسلامی، عدالت اجتماعی، اقتصاد اسلامی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان سیاست خارجی، امام صادق، پایان نامه ها، یکجانبه گرایی