دانلود پایان نامه ارشد درباره آموزش و پرورش، برنامه های آموزشی، نظام آموزشی، موفقیت تحصیلی

دانلود پایان نامه ارشد

( مويد نيا ، 1384، ص 163). به عبارت ديگر مي توان گفت اگر زندگي انسان بدون خلاقيت و نوآوري بود بي شك كشتي هستي در درياي متلاطم مسايل ، مشكلات ، نيازها ، محدوديتها و… توان شناوري نمي يافت . بنابراین ، افتخار داشتن قدرت خلاقیت و نتایج فوق العاده شکوهمند و هیجان انگیز آن به عنوان موهبت اللهی اختصاص به نوع بشر داشته و تقريبا سایرموجودات از آن محروم هستند.
بطورکلی پرداختن به موضوع خلاقیت از آن جهت مهم به نظرمیرسد که واقعا سهم بزرگی از جریان پیشرفت های علمی – صنعتی در دنیا ، دست آوردهای تمدن بشری ، آسایش و شکوه زندگی انسان محصول تفکر خلاقانه محسوب می شود ، زيرا بدون ابداع و نوآوری عرصه زندگی برای همه به اندازه کافی سرد و بی تحرک بوده و حیات بشر نیز خیلی بیش از این ساده و همراه با رنج و زحمت همراه مي شد . فلذا توجه به چنین امر خطیری ، دقیقا به معنی توجه به سرنوشت زندگی اجتماعی بشر و آینده جوامع است . امروزه اندیشمندان بزرگی چون الوين تافلر(1980) از نتیجه محرومیت اجتماعی خلاقیت که می تواند ناشی از ناکارآمدی نهاد آموزش و پرورش باشد یاد کرده و تصریح می کند این وظیفه مهم وخطیر نهاد آموزش وپرورش است که بتواند تعادلی مطلوب بین ثبات و تغییرات مطلوب در جامعه ایجاد نماید و گرنه دچار ” شوک آینده8 ” خواهیم شد(الوين تافلر9، 1373، ص 500) . طبیعی است جوامع توسعه نیافته و درحال توسعه ، نه تنها سهم قابل توجهی از جریان تولید فکر و آثار عینی خلاقیت بشری ندارند بلکه بیشتر مصرف کننده محصول خلاقیت دیگران هستند البته این ادعا به معنی نفی مطلق وجود خلاقیت درچنین جوامعی نیست بلکه مراد آن است که برآیند کلی موضوع در مجموع دست آورد قابل توجه و جالبی درمقام مقایسه ندارد. بنابراین اتخاذ سیاست ها وتنظیم برنامه های آموزشی مبتنی بر رشد خلاقیت فکری و عملی یادگیرندگان باید از اهم الویت های نظام آموزشی کشورهای مذکور مثل کشور ما باشد.
برخي كودكان به خاطر راهنمائي و تشويق والدين و معلم هايشان ، قدرت خلاقه خود را بسط وتكامل مي بخشند و برخي ديگر در حاليكه همان قدرت خلاقه را دارند از اين تكامل محروم مي مانند (رواندوست ، 1364، ص 45). علماي تعليم و تربيت به يقين دريافته اند كه اثرات منفي آموزش تحميلي بسته و يكنواخت در مدارس در حدي است كه استعدادها و قدرتها را از بين مي برد . نقش مدرسه به هيچ وجه اين نيست كه نوارهاي ضبط صوت توليد كند ، بلكه بزرگترين وظيفه آن پرورش و توسعه قدرت تفكر ، خلاقيت و مهارتهاي يادگيري در انسان است (خمارلو، 1370، ص 7). بنابراين مهارتهاي تفكر خلاق بايد به عنوان مهم ترين مهارتهاي سازگاري و قابليت انطباق شناخته شود . چنين مهارتهائي بايد براي مواد درسي مدارس ، خانواده ها ، صنعت و سايرموسسات ، اساسي و ضروري تلقي گردد( تورنس ، 1979 ، ص 24). کلیات رئوس برنامه های آموزشی و مفاد درسی در نظام آموزشی کشورمان تقریبا به صورتی تنظیم شده است که عمدتا از قبل همه پاسخ ها و روش ها ی حل مسائل مشخص بوده و نقش معلم و دانش آموز نیز براساس الگوهای معین تدریس وآموزش تعیین شده است بنابراین فرصت بروز خلاقیت براي دانش آموزان و معلمین یا وجود ندارد و یا اعتنای کافی به آن نمی شود . حتی ممکن است در برخی شرائط ، بروز پاسخ ها و عملکردهاي خلاقانه دانش آموزان توسط معلمین ، والدین و اولیاء مدارس سرکوب نیز بشود. درنظام آموزشی ما که نهایتا دانش آموزان با نمره عددی مورد ارزیابی قرار گرفته ، آزمون وامتحان اساس ارزيابي پيشرفت تحصيلي محسوب می شود رشد خلاقيت چندان جدي گرفته نمي شود در حالیکه اصولا می بایست آموزش براساس رشد خلاقیت جایگزین آن باشد .
تجاربي كه ما در سالهاي اوليه در اختيار كودكان خود قرار مي دهيم در رشد آتي آنان تاثيرات بسيارحياتي دارد . هرقدر اين تجارب غني تر باشند كودكان فرصت هاي بيشتري براي رشد و آمادگي براي درك آن چيزهايي پيدا مي كنند كه درزمان حال و آينده به آن نياز دارند ( دافي ، برنادت ، 1380،ص 35) بسیاری از مربیان تعلیم و تربیت خود به خود از طیف گسترده کاربردهای مفید الگوهائیکه تفکر واگرا10 و خلاقیت را ایجاد کنند آگاهی ندارند همانطوريكه گوردون عقيده دارد خلاقيت را مي توان با يك سري تمرين هاي گروهي افزايش داد . نوآوري معمولا با ترس ونگراني دنبال مي شود در وافع والدين مي خواهند كودكانشان همان راه آموزشي را بروند كه خودشان طي كرده اند بنابراين اغلب مردم در خصوص نوآوري آموزشي محتاط هستند. مردم هرقدر هم از مدارس قديمي انتقاد نمايند. در عين حال به علت آشنائي آنرا انتخاب مي نمايند . نوآوريها در مدارس کاها به عنوان پائين آمدن استانداردها تعبير مي شود( جویس ، ویل و کالهون ، 1384،ص 239و241) . فرض است كودكان ذاتا خلاق به دنيا مي آيند و شرط ظهور استعدادهاي خلاقانه نيز وجود شرايط مناسب محيطي در خانه ، مدرسه و… است كودكان تخيلات ، ايده ها و افكار خود را با به كار گرفتن روشهاي گوناگون و خاص خود تعيين مي كنند آنها نقاشي مي كنند ، داستان مي نويسند ، نقش بازي مي كنند ، كاردستي درست مي كنند ، خميربازي مي كنند ، چيستان درست مي كنند ، موسيقي مي نوازند ، مسئله مي سازند و… براي همه اين كارها ، كودكان نياز به ايده ها و اطلاعات خاص دارند تا با تركيب كردن آنها بتوانند قوه ابتكار و نوآوريشان را نمايش دهند . كتاب ، بازيها ، اسباب بازيها ، تجارب غني محيطي و بسته هاي آموزشي و… ابزارهاي مورد نياز، براي ظهور خلاقيت كودكان است .
کاربرد تفکر خلاق به حوزه هایی چون علوم وهنر محدود نیست . تفکر خلاق در هر عرصه ای در زندگی مفید است ( برونو ، 1370 ص 82 ) عموم مردم تصور می کنند که خلاقیت عمدتا دربستر هنرها متجلی می شود در حالیکه در تمام زمینه ها ، این امر محقق می شود مثلا در زمینه مهندسی که نتیجه آن اختراع نامیده می شود . خلاقیت چه در علم ، ادبیات ، موسیقی ، نقاشی و یا هر زمينه دیگر در زندگی باشد همواره چون رازی جالب باقی مانده است با وجود این واقعیت ، توجه روانشناسان هر روز به این موضوع افزایش می یابد ( فینک ، وارد و اسمیت ، 1992). بنابراین زمینه بروز خلاقیت می تواند شامل همه مفاد درسی ، تمام عرصه های زندگی ، کلیه رشته های تحصیلی و حتی سنین مختلف نيز بشود هرچند اثرات آن در مورد دانش آموزان ، دانشجویان و سنین پائین با اهمیت تر است . یعنی از روش حل یک مسئله خشک ریاضی گرفته تا نگارش انشاء ، ترسیم نقاشی ، آزمایش فیزیک و شیمی و… عرصه های بروز خلاقیت هستند . به شرطی که نحوه تعامل معلم ، والدین و اولیاء مدرسه نیز سازنده ، مولد و خلاقانه باشد . دلیل ما بر این ادعا نه تنها شرح وحال زندگی و تجارب عملی مشاهیر و مخترعان بزرگ ، بلکه شیوه برخورد های نقض کننده عوامل موثر در آموزش و پرورش خلاقيت کودکان است .
این تحقیق در صدد دستیابی به اين هدف است كه نگرشها و شيوه هاي فرزند پروري والدين ، تا چه اندازه در بروز ، رشد و شكوفائي خلاقيت دانش آموزان تاثیر دارد ؟ به عبارت ديگر مي خواهيم روشن سازيم كه روشهاي تربيتي و نظام ارزشهاي اجتماعي منجر به ايجاد محيط مناسب رشد خلاقيت و يا مانع بروز آن كدامند؟ تا براساس یافته ها ونتایج تحقیق توصیه های لازم آموزشی و تربیتی را به والدین ، مسئولين آموزشي و مربیان ارائه شود . فرض اساسی ما این است که خلاقیت دانش آموزان ارتباط زیادی با رشد وتوسعه جوامع ، موفقیت تحصیلی ، موفقیت شغلی و ارتقاء سطح رفاه انسانها دارد. از طرف دیگر فرض است که میزان بهره هوشی و زمینه های بروز خلاقیت در میان دانش آموزان و افراد جامعه ما از حد متوسط جهانی کمتر نیست. لکن نحوه برخورد و نگرش والدین و مربیان و حتی مسئولین کشوری با این جنبه از توانائی ذهنی دانش آموزان جامعه بطوریکه در جریان تربیت و آموزش ، نتایج به بروز و تقویت تفکر و عمل خلاقانه منجر گردد زیر سوال است .
نیل به این هدف مهم جزء با تغییر نگرش ها و روشها که در محتوی برنامه ها و شیوه های تربیتی – آموزشی محیط های غیررسمی ( خانواده ، اجتماع ) و محیط های رسمی ( آموزشگاهها ، مدارس ، دانشگاهها و…) میسر نیست . چنين هدفي که به عنوان یک مساله مورد توجه پژوهش حاضر قرار گرفته در درجه اول نیاز به بررسی نگرشها ، برخورد ها ي والدین و برداشتهاي ذهني معلمان از خلاقیت دانش آموزان دارد .

اهمیت و ضرورت تحقيق
هیلارد( 2004) حرف جالبی در مورد خلاقیت دارد او می گوید ” خلاقیت هرچه باشد خیلی مهم ولازم است چون باعث تمامی پیشرفتهای بشری است” (همتی ، 1378، ص 9). جهاني كه در آن زندگي مي كنيم به سرعت در حال تغيير است بطوريكه سرعت تغييرات هرگز به اين تندي نبوده است . ما نمي دانيم فرزندان ما در بزرگسالي با چه مسائلي روبرو خواهند شد ولي اين را مي دانيم براي اينكه بتوانند با مسائل روبرو شوند بايد خلاق و اهل تخيل باشند ( دافي ، 1380، ص21) پيوسته بايد به ياد داشته باشيم كه رمز ماندگاري ،‌ پيشرفت و توسعه جوامع ، سازمانها و حتي افراد در گرو نحوه سازگاري موثرشان با محيط و الزامات آن است . بدون درك اين نوع سازگاري ضروري ، در واقع جريان حيات جامعه ، سازمان و فرد به سوي ركود ، عقب ماندگي و مرگ به پيش خواهد رفت. آلبرت انيشتين11 سخن ارزشمندي در اين باره دارد او مي گويد ” خلاقيت مهم تر از دانش است ” . بنابراين نوآوري و خلاقيت در مورد جوامع ، سازمانها و افراد نقش حياتي داشته و برنامه ریزی برای پرورش آن از مهم ترین مسائل در قلمرو روانشناسی آموزشگاهی و روشهای تربیت خانوادگی است . بديهي است بيش از هر چيز بسترهاي محيطي مهم بروز خلاقيت همانا درخانه و مدرسه نهفته است . مثلا معلمان انديشمند و خلاق هستند كه مي توانند نهاد آموزش و پرورش را قدرتمند و قوي سازند(يارمحمدزاده، 1385، ص4). یا اینکه محیط خانوادگی افراد خلاق چیزی سوای محیط خانوادگی افراد غیر خلاق است. مثلا شیفر12 (1970) طی پژوهشی دریافت خانواده افراد خلاق سخت گیری کمتری داشته اند( کفایت ، 1373،ص5 ) .
اصل بیست و پنجم کلیات نظام آموزش و پرورش مصوب شورای تغییر بنیادی آموزش و پرورش كشورمان (1367) تصریح دارد ” در تدوین و اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی باید از شیوه هایی استفاده شود که توان تفکر ، تحلیل ، ابتکار ، خلاقیت ، نقد و تحقیق را تقویت کند و زمینه خودآموزی آنان را فراهم نماید “. براساس چنين ضرورتهايي است كه اداره كل خاصي در ارتباط با رشد خلاقيت دانش آموزان در سيستم وزارت آموزش و پرورش پيش بيني شده است. بنابراین توجه به خلاقیت و نوآوری در سازمانهای آموزشی جزو رسالتهای اصلی بوده و اهمیت مضاعفی دارد.
طرح این موضوعات برای جامعه در حال توسعه ما از آن جهت مهم است که بدون توجه به آن هرگز به رشد ، توسعه و رفاه واقعی دست نخواهیم یافت . در این رابطه سخنان ارزشمند توشیودوکو( 1960) رئیس فدراسیون ملی صنایع ژاپن بسیار راهگشاست ” … ما نه هیچ منبع طبیعی داریم ونه هیچ قدرت نظامی ، ما فقط یک منبع در اختیارداریم ، ظرفیت ” ابداع مغزهایمان ” این همان منبع پایان ناپذیر است ، باید آنرا بسط داد ، تربیت کرد ، تمرین داد و مجهز ساخت این قدرت دماغی خواه ناخواه در آینده نزدیک به صورت گرانبهاترین ثروت مشترک بشریت در خواهد آمد ( کفایت ، 1373، ص 42). بدیهی است صرف تقلید ازعلوم و نتایج یافته های دیگران ، واردات تکنولوژی ، تجهیزات و حتی تئوریهای علمی ( بصورت ترجمه و…) کمتر به تولید فکر و ابداع منجر می گردد. فلذا با داشتن آهنگ ضعیف توسعه ناشی از تقلید و سفارش علم و تکنولوژی همواره فرسنگ ها از قافله شتابان پیشرفت بشری عقب خواهیم افتاد . متاسفانه تاکنون نیز کم وبیش به چنین سرنوشتی دچار بوده ایم . کل کشورهای جهان سوم وحتی جوامع در حال توسعه و ما نیز بسیاری از مفاخر علمی ، فلسفی ، ادبی و… خود را بی جهت واجد افتخاراتمان تلقی می کنیم آنها در واقع مقلد ، مترجم و یا حداکثر شارحان نظریات دیگران بوده اند. اغلب کسانی که به عنوان فیلسوف، دانشمند

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره فرهنگ و تمدن، خلاقیت و نوآوری، علوم اجتماعی، سازمان ملل متحد Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره فرزند پروری، دانش آموزان دختر، دانش آموزان پسر، شیوه های فرزند پروری