دانلود پایان نامه ارشد درباره مذهب مالکی، مذهب شافعی، سوره حجرات، قرآن کریم

دانلود پایان نامه ارشد

خمس را شش مورد ذکر کرده است.
1. خداوند 2. پیامبر 3. ذیالقربی پیامبر 4. یتیمان 5. درماندگان 6. در راه ماندگان.63
از روایاتی که از طریق اهل‌بیت (علیهم‌السلام) رسیده است به‌خوبی به دست می‌آید چهار سهم از سهم خمس، مخصوص آل محمد است.
به‌اتفاق اکثر فقهای عامه و خاصه، مراد ذوی‌القربی، خویشاوندان پیامبر اکرم صلی‌الله علیه واله می‌باشند و اما مقصود از یتیمان و مساکین و در راه ماندگان در آیه به دلیل روایات، خصوص یتیمان و مساکین و راه ماندگان بنی‌هاشم می‌باشند چون از زکات محروم می‌باشند البته یتیمانی مستحق خمس هستند که فقیر باشند و در راه ماندگان و ابن سبیل نیز باید توان بازگشت به وطن را نداشته باشند.64
از نگاه اهل سنت
زمحشری در ذیل آیه‌ی خمس در مورد تقسیم خمس آورده است. در فقه اهل سنت، در باب، مصارف خمس بعد از رحلت نبی اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله دراینکه سهم خمس به خویشاوندان می‌رسد یا صرف امر دیگری می‌شود اختلاف رأی وجود دارد.65
1. نزد ابوحنیفه خمس درزمان رسول خدا به پنج قسمت تقسیم می‌شد ولی بعد از آن حضرت، سهم ذی القربی حذف شد.
2. نزد مذهب شافعی خمس به پنج قسمت تقسیم می‌شود که از آن سهم رسول خدا به مصالح مسلمین خرج می‌شود.66
3. در مذهب مالکی آمده است ابی بکر خمس را به سه سهم تقسیم می‌کرد و دیگر خلفا هم از او تبعیت کردند و روایت شده که ابی بکر بنی‌هاشم را از خمس منع کرد.67
تفاوت زکات با خمس
اول
معناى زکات به کار رفته در آیات کریمه قرآن گسترده است، درحالی‌که معناى خمس یک چیز بیشتر نیست. آیاتی که درباره زکات در قرآن کریم آمده است، همه مربوط به زکات واجب اصطلاحی فقهی نیست، بلکه زکات با معانی متفاوت و همراه با عناوین مختلف ذکر شده است که در صفحات قبل بدان اشاره شد.
دوم
خداوند متعال در مورد پرداخت ز کات به پیامبر می‌فرماید «خذ من اموالهم صدقه تطهرهم و تزکیهم بها»68 از اموال مردم صدقه (زکات) بگیر تا آنان را پاک گردانی و از بخل و شح نفس برهانی و آیات انفال غالباً مشتمل بر دعوت مردم به دادن مالشان در را خدا است.69
سوم
تفاوت دیگری که بین این دو فریضه می‌توان عنوان کرد این است که در اخبار از طریق شیعه و اهل سنت صدقات واجب یا همان ز کات اصطلاحی فقهی به کرات، اوساخ ناس و اوساخii ایدی الناس چرک‌های مردم و چرک‌های دستان مردم یعنی دست رنج مردم، نامیده می‌شود به خلاف خمس که سود بهره خالص محسوب می‌شود.70
2.غنیمت
علمای علم لغت ریشه غنیمت را از غنم می‌دانند و برای این لفظ معانی مختلفی ذکر کرده‌اند.
1. غنم به معنای دسترسی به چیزی است به غیر مشقت71.
2. غنیمت از غنم به معنای دسترسی به غنم و آن لحظه‌ای است که منفعتی با تعدی به آن دسترسی و یافت کرده باشد.72
3. ابن فارس می‌گوید: «غنم اصل صحیح و واحدی است که دلالت بر افاده چیزی دارد که از قبل، مالک آن نبوده است، سپس به چیزی اختصاص یافت که از مشرکین گرفته می‌شود»
4. لسان العرب می‌گوید والغنم الفوز بالشیئ من غیرمشقه یعنی در لغت غنیمت به چیزی می‌گویند که بدون مشقت به دست آید73.
3. انفال در لغت و اصطلاح
«انفال» از ماده «ن ـ ف ـ ل» و در لغت به معناى غنيمت، بخشش74، افزون بر مقدار واجب75 يا زياده بر اصل آمده است، ازاین‌رو به نمازهاى مستحبى «نافله» گفته‌اند.76
در اصطلاح فقه اماميه نيز به اموال خاص معصوم77 و به تعبيرى ديگر اموالى كه مالك خصوصى ندارد و به امام و حاكم اسلامى تعلق دارد،78 انفال اطلاق مى‌شود و از نظر اهل‌ سنت غنائم و اموالى است كه افزون بر سهم غنيمت جنگجويان، به آنان داده مى‌شود.79
4.فیئی
فیئ در لغت
فیئی مصدر از مادّه فاءَ، یَفیٌ از باب فَعَلَ یَفْعِلُ، در لغت به معنای رجوع و بازگشت‌ است و در سوره حجرات «… حَتَّی تَفی‌ءَ الی امْرِاللَّهِ…»80 به همین معنی است یعنی به امر خدا بازگردد و گردن نهد؛ و نیز به معنای غنیمت و خراج استعمال شده است.81
فیئ در اصطلاح فقها
در اصطلاح فقها مالی از کافران است که بدون کارزار و جنگ و خونریزی عاید مسلمانان شده است، مثل جزیه و خراج و مانند آنها.82
در مصادیق صدقات واجب، علاوه بر زکات مال و فطره، کفارات و نذورات و رد مظالم را نیز شامل می‌شود و از طرفی محل نزاع و اختلاف است که آیا، این نوع از صدقات واجب، مانند زکات مال و فطره، بر بنی‌هاشم حرام است یا نه؟ زیرا برخی از فقهای مذاهب، فقط زکات مال و فطره را حرام می‌دانند؛ و برخی دیگر مطلق صدقات که کفارات و نذورات، اموال و وصیت و مجهول المالک و موقوفات عمومی و غیره را شامل می‌شود، بنابراین لازم است که معنای این مفاهیم روشن شود.
5. کفاره و یا کفارات
در دادن کفارات، نذورات، رد مظالم، اموال مجهول المالک، لقطه، مال وصیت شده و وقف83 به بنی‌هاشم بین فقهای مذاهب اختلاف‌نظر وجود دارد.
معنای کفاره در کفاره از ماده «کفر» بوده که در لغت به معنای پوشاندن آمده84؛ و به «کشاورز»، کافر گویند زیرا دانه را زیر خاک پنهان می‌کند85؛
«کفاره» در شرع مقدس به عبادت خاصی اطلاق می‌شود که برای عقوبت افراد، سقوط عقوبت یا تخفیف در آن، تعیین شده است.86
6. نذر
نذر در لغت به معناي ملزم ساختن خود بر امري است كه از قبل الزامي بر انجام آن نداشته است.87
نذر التزام به انجام يا ترك عمل است به‌گونه‌ای مخصوص به‌عبارت‌دیگر: نذر اعم از انجام يا ترك كاري است كه از نظر حكم شرعي انجام يا ترك دادن آن بر انسان لازم نيست، ولي شخص با اجراي صيغه نذر، آن را بر خودش واجب كند، بنابراين انجام يا ترك آن كار بر او واجب شرعي می‌شود و در صورت تخلف می‌بایست تبعات آن را مانند كفاره نذر بپردازد.88
7. لقطه
لقطه به معنای مالی است که از دست صاحبش رفته و کسی بر آن صاحب نیست که یا از جنس حیوان یا غیرحیوان. اگر از جنس حیوان باشد به آن ضالّه (گمشده) نیز گفته می‌شود و اگر از جنس انسان باشد، مانند برده یا بچه‌ای که سرپرست ندارد، آن را لقیط می‌نامند89.
8.مجهول المالک
مجهول المالک، به مالی گفته می‌شود که صاحبش معلوم نباشد. تفاوتی نمی‌کند که از چه راهی به دست شخص رسیده باشد. گاهی از راه شرعی است؛ مانند قرض که اکنون مالکش را نمی‌شناسد و گاهی از راه غیرشرعی به دست آمده است که اکنون نه صاحبش را می‌شناسد و نه وارثش را. مال مجهول المالک با لقطه تفاوت دارد. در لقطه، مفهوم گم شدن نهفته است. این قید در مجهول المالک، اخذ نشده است.90
9. رد مظالم
مظالم، جمع مَظلمه و عبارت است از چیزی که به ستم از کسی گرفته شده است و در اصطلاح، اموال حرامی است در دست انسان که صاحب آن را نمی‌شناسد. در این صورت، باید با اجازه مجتهد جامع شرایط، به فقیر بدهد.91
10.وصیت
وصیِت از ریشه «وَصِیَ» است که در لغت به معنای گیاهان به‌ هم وصل شده و بافته شده آمده و «أرض واصیة» یعنی زمینی که سراسر پوشیده از گیاه به هم متصل92.

معنای اصطلاحی
در اصطلاح فقه این است که انسان، تملیک و واگذاری عین مال یا منفعت آن را بعد از وفات خودش به شخص دیگر یا عموم مردم سفارش کند؛ به‌طوری‌که تصرف در اموال وی بعد از مرگش برای دیگران مباح باشد.93
11. وقف
وقف در لغت به معنای ایستادن یا به حالت ایستاده ماندن و آرام گرفتن است94؛ و در اصطلاح فقهی، عقدی است که ثمرۀ آن حبس کردن اصل و رها کردن منفعت آن است.95

معنای بنی‌هاشم
معنای لغوی
بنی‌هاشم از دو کلمه تشکیل شده است: بنی و ‌هاشم.
بني: (بنين) كه در لغت به معني پسر است و آن جمع ابن است96. «ابن» از ريشه‌ی «بُنَي» به معني ساختن عمارت و بناست، ناميدن فرزند به «ابن» از اين جهت است كه پدرش او را ساخته است.97
هاشم: اسم فاعل مشتق از هَشَم به معني شكسته شدن چیزی است كه سست است98 و اصطلاحاً لقب «عمرو بن عبدمناف» بزرگ طايفۀ بنی‌هاشم است.99
بنی‌هاشم: سادات از نسل هاشم، جدّ اعلاى رسول خدا (صلّى‌اللّه‌عليه‌و‌آله‌و‌سلم) است.

معنای اصطلاحی
معنایی اصطلاحی هاشمى يا بنی‌هاشم بنا بر مشهور به افرادى گفته مى‏شود كه از طريق پدر به هاشم بن عبدمناف منتسب هستند.100 که در فصل دوم به این موضوع پرداخته شده است.
واژه‌های مرتبط با مفهوم بنی‌هاشم
برای روشن شدن مصداق بنی‌هاشم در ابتدا باید مفاهیم مرتبط با بنی‌هاشم را بشناسیم تا نهایتاً تعریفی از بنی‌هاشم به دست آید که تام، یعنی جامع افراد و مانع اغیار باشد.101
در بین روایات که دلالت حرمت صدقه بر بنی‌هاشم می‌کنند، در برخی از این روایات بجای مفهوم بنی‌هاشم، مفاهیمی چون اهل‌بیت، عترت، آمده است لازم است به به‌طور مختصر، به معنای این مفاهیم پرداخته شود.
1.اهل‌بیت
اهل‌بیت معناي لغوي واژه «اهل‌بیت» با معناي اصطلاحي آن فرق دارد؛ لغت شناسان «اهل‌بیت» را به ساكنان يك خانه معنا کرده‌اند.102
راغب اصفهانى گفته است: معناى «اهل‌بیت» توسعه يافته، قبيله و خويشاوندان يك مرد را نيز شامل می‌شود.103 بر اين اساس، همسر، فرزندان، قبيله و بستگان انسان، اهل‌بیت او خواهند بود. در اين صورت، اختصاص آن به همسر، يا فرزندان، يا بستگان نيازمند دليل است.
ولي در اصطلاح قرآن و روايات واژه «اهل البيت» پيامبر اسلام در معناي خاصي به كار رفته است كه فقط شامل پنج تن آل عبا می‌شود؛ راويان شيعه و سني از خود پيامبر اسلام در تفسير آيه تطهير: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكمْ تَطْهِيرًا» «خداوند فقط مى‏خواهد پليدى و گناه را از شما اهل‌بیت دور كند و کاملاً شما را پاك سازد»104. روايت کرده‌اند كه فرموده است: آيه تطهير در حق پنج نفر نازل شده: «من، علي، فاطمه، حسن، حسين.105»
2.عترت
عترت در لغت به معنای خویشاوندان نزدیک و خصوصی و ذرّیه است.106 چنان ‌چه ارباب لغت گفته‌اند: «عِتْرَة الرجل: أخصّ أقاربه» بنابراین، معناى لغوی عترت، عبارت است از اهل‌بیت و اولاد و ذرّیّه، نه مطلق خویشاوندان گرچه از اقوام دور باشند. برخی نیز گفته‌اند: «العترة: ولد الرجل و ذریته من صلبه107» که ناظر به مصداق آشکار خویشاوندان نزدیک و خصوصی است.108

3-معنای ذی القربی
معنای لغوی ذی القربی:
این کلمه ترکیبی است از دو کلمه ذی و قربی که ذی بمعنای صاحب و قربی آنگونه که در لغتنامه المنجد معنا شده، بدین صورت است:
«قرب فی الرحم او قرب فی المکان و المنزلة…»
قرب، مصدر و نقیض بُعد (دور) به معنای نزدیكی و دنّو است. قرابت و قُربی به معنای نزدیكان و خویشاوندان نسبی است. الدُنُوّ فِی نَسبِ و القُربی فی رحم.
معنای اصطلاحی ذی القربی:
منظور از ذی القربی در آیه خمس، نه همه خویشاوندان افراد است، و نه همه خویشاوندان پیامبر، بلکه امامان معصوم هستند. دلیل بر این موضوع روایات متواتری است که از طرق اهل بیت پیامبر نقل شده است109.
در کتب اهل سنت نیز اشاراتی به آن وجود دارد110.
4- معنای سید
«لقب یطلق علی کل فرد تعبیرا عن الاحترام او لقب کل رجل شریف او رفیع المقام.»
سید لقبی است که کنایه از احترام بوده و یا به هر انسان شریف که دارای مقام و منزلتی است، اطلاق می شود111.

معنای اصطلاحی سید:
سید، یعنی ذریه یبیامیر (صلی الله علیه و آله)، ذریهی که ازسوی حضرت زهرا س به رسول گرامی منتسب می شود. آنچه در اذهان عامه تبادر می کند ودر میان مردم به صورت عرف در آمده و نهادینه شده، همین معنا است حتی اگر فقیری به دلیل انتسابش یه هاشم جد اعلای پیامبر (صلی الله علیه و آله) ،بدون انتساب به ائمه اطهار(علیهم السلام)، از مر دم تقاضای خمس کند، بیتردید کسی از خمس به او کمک نخواهد کرد و به عنوان به پیامبر (صلی الله علیه و آله) دستش را نخواهد گرفت .در حالی که در اد بیات فقهی از نظر مشهور فقهای شیعه چنین شخصی سید بوده و استحقاق در یافت خمس دارد
بحثی که در اینجا مطرح می شود این است که مبدا سلسله سادات از چه کسی آغاز می شود؟ در اینجا سه دیدگاه و جود دارد.
1. مشهور امامیه :مبدا سادات ،هاشم است
2. شیخ مفید ،ابن جنید و عامه متفقا مبدا

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه حمل و نقل، علوم سیاسی، علامه طباطبایی، حمل و نقل هوایی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره فقهای امامیه، قدر متیقن، امام صادق