دانلود پایان نامه ارشد درباره محصولات زراعی، مفهوم و مصداق، علامه طباطبایی، علامه طباطبایی (ره)

دانلود پایان نامه ارشد

اضطرار زکات دهنده هاشمي باشد صدقه از افراد و مصاديق سبيل الله باشد همانند موقوفات عمومي زيرا اين موارد بعد از وقف، صدقه محسوب نمی‌شود، هاشمي اگر چيزي از مستحق و يا امام دریافت کند براي او جايز است زيرا در اين صورت صدقه محسوب نمی‌شود.

و: اهداف تحقیق
هدف از تحقیق حاضر تبیین نظریه‌های مختلف در موضوع صدقه به بنی‌هاشم از منظر مذاهب فقهی، بررسی هرکدام از نظریه‌ها و مصداق‌یابی احکام مطروحه است. به طور کلی هدف اصلی این تحقیق، به دست آوردن حکم پرداخت صدقه به بنی‌هاشم از دیدگاه مذاهب فقهی است و مشخص کردن مصداق بنی‌هاشم در این مورد است.
ز: قلمرو تحقیق
محدوده‌ی تحقیق شامل مباحث فقهی در شش مذهب، امامیه، زیدیه، حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی است؛ لذا نگارنده به دیگر مذاهب فقهی نظر ندارد.
ح: اهمیت تحقیق
موضوع و حکم پرداخت صدقه به بنی‌هاشم از مباحثی است که تاریخ‌‌‌مند نیست و در محدوده‌‌ی زمانی خاصی منحصر نمی‌شود. این مسئله از زمان حیات پیامبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله تا روز قیامت موضوعیت دارد؛ چراکه همه‌ی نوادگان پسری آن حضرت نیز شامل بنی‌هاشم هستند و باید حکم پرداخت صدقه به آنها نیز روشن شود. هرچند علما و فقهای مذاهب فقهی هرکدام از منظر خود این مسئله را برررسی کرده‌اند اما تاکنون در حد پایان‌نامه به این مسئله پرداخته نشده است.
ط: فایده تحقیق
پرواضح است که بررسی تطبیقی مسئله‌ی پرداخت صدقه به بنی‌هاشم علاوه بر ثمرات علمی، ثمرات عملی و کاربردی نیز ارد که اولین آنها مشخص شدن مصادیق صدقه و بنی‌هاشم و همچنین حکم پرداخت صدقه به بنی‌‌هاشم است.
ظ:روش تحقیق
این تحقیق بصورت بنیادی تحلیلی نوشته شده و روش گردآوری در آن، از روش کتابخانه ای و اسنادی و با استفاده از نرم افزارهای مرتبط با موضوع، استفاده شده است.

ع :مهندسی تحقیق
فصل اول در اين فصل به بيان مفهوم صدقه ، اقسام ، وارتباط آن واواژهاي مرتبط با مفهوم صدقه، که شامل ،زکات ؛خمس و بيان مصارف آنها، و بيان معناي بني هاشم واژههاي مرتبط مفهوم بني هاشم، که عبارتنداز، معانی اهل بیت، عترت، ذی القربی، سید، شریف، پرداخته شده و در پايان فصل نتيجه آن بيان شده است.
فصل دوم در اين فصل در گفتار اول به بيان تبين مفهوم و مصداق بني هاشم از نگاه اماميه و در گفتار دوم به بيان مفهوم و مصداق بني هاشم از نگاه اهل سنت پرداخته شده است و در پايان فصل نتيجه گيري بيان شده است.
فصل سوم در اين فصل ديدگاههاي علماي اماميه اهل سنت ،در باره پرداخت صدقه به بني هاشم که عبارتد بود از بيان دلائل قائلين به حرمت مطلق صدقه بر بني هاشم و جواز مطلق ،صدقه بر بني هاشم و دلائل قائلين به تفصيل، و فروعي در باره مساله مذکور ، بيان شد و در پايان اين ،فصل نتيجه‌ي آن بيان شد.

گفتار دوم: مفهوم شناسی
معنا و مفهوم صدقه و اقسام صدقات.
معنای لغوی
«الصدقه بفتح الدال لغة مایعطی علی وجه التقرب الی الله تعالی لا علی وجه المکرمه»3 در معجم‌الوسیط صدقه ذیل ماده صدق بیان شده است و با توجه به این معنا صدقه را این‌گونه معنا کرده‌اند: صدقه چیزی است که به جهت نزدیک شدن به خداوند اعطا می‌شود نه به‌عنوان بخشش صرف و شبیه این تعریف در لسان العرب و تاج العروس ذیل ماده صدق آمده است. اهل لغت، صدقه را اسم مصدر دانسته‌اند بنابراین صدقه اسمی است بر حاصل مصدر که همان مال یا چیزی برای دیگری از خود جدا می‌کند این معنا شامل صدقه و زکات مستحبی نیز می‌شود.4
معنای اصطلاحی
«تملیک فی الحیاه بغیر عوض علی وجه القربه الی الله تعالی»5 چیزی را به ملکیت دیگری درآوردن بدون دریافت عوض به جهت نزدیک شدن به خداوند متعال؛ که این معنا، معنای لغوی را نیز در برمی‌گیرد که در این صورت، به صدقه زکات هم گفته می‌شود مانند آیات 60 و 103، سوره توبه6 که در این دو آیه از مفهوم صدقه، زکات واجب اراده شده است، ولی اگر مراد از صدقه معنای مستحبی باشد، در این صورت به هر کار نیکی صدقه اطلاق می‌شود. همچنان که پیامبر می‌فرماید «کل معروف صدقه»7 و طبق این معنا، فقها فتوا به حلیت اعطای صدقه مستحبی به شخص، غنی، می‌دهند.8
رابطه بین معنای لغوی و اصطلاحی صدقه
واژه‌ی «صدق» در عبارات و جملات مختلف، مفاهیم متعددی را شامل می‌شود. برای مثال وقتی می‌گوییم: «صدق فی العقول صدقا و تصدیقا» مراد ما از «صدق» راستی در سخن است و وقتی می‌گوییم: «تصدقت بالمال تصدیقا» مراد ما همان صدقه دادن است.9
وجه ارتباط و مشابهت «صدق» با «صدقه» آن است که: آنان که به‌یقین معاد و مبعوث شدن پس از مرگ را، پذیرفته‌اند یا تصدیق کرده‌اند به‌خوبی می‌دانند که دنیای مادون، تنها مقدمه‌ای برای جهان آخرت است و سرنوشت انسان-که ازجمله‌ی ره‌یافتگان باشد یا ازجمله‌ی گمراهان-در آخرت تعیین می‌شود. بر همین اساس آنان تا سرحد توان برای رهایی از نگون‌بخت شدن، در این دنیا اعمال نیک انجام می‌دهند و به صدقه دادن و انفاق اموال خویش همت می‌گمارند؛ اما آنان که در این مورد تردید دارند، گرفتار خواهش‌ها و امیال نفسانی شده و از سرانجام خویش غافل می‌مانند و لذا در انفاق کردن و صدقه دادن کوتاهی و بخل می‌ورزند.
پس صدقه دلیل بر صدق ایمان است و تصدیق و پذیرش روز قیامت است. لذا پیامبر فرمود: الصدقه البرهان.10
بنابراین بین رابطه لغوی و معنای اصطلاحی صدقه رابطه تنگاتنگ است. هرگاه انسان صدقه پرداخت کند در حقیقت خداوند را تصدیق کرده است و هرگاه از دادن صدقه خودداری کند در حقیقت، بخل ورزیده و خداوند متعال را تکذیب کرده است.
رابطه‌ِی بین صدقه و زکات
آیه «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَکِّیهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَیْهِمْ إِنَّ صَلاتَکَ سَکَنٌ لَهُمْ»11 دلالت دارد بر این‌که زکات مصطلح یکى از مصادیق صدقه است و از این جهت آن را زکات گفته‌اند که صدقه است و چون صدقه پاک‌کننده است، زکات هم از تزکیه و به معناى پاک کردن است.12
معنای صدقه همان زکات شرعی که در لغت قران و سنت از زکات به صدقه تعبیر شده است تا جای که المارودی گفته است «الصدقه زکاه والزکاه صدقه، یفترق الاسم و یتفق المسمی»13
بنابراین از نظر ایشان بین صدقه و زکات از جهت لفظ، با هم فرق دارند ولی از نظر معنایی، مشترک‌اند.
اقسام صدقات
بعد از بیان مفهوم صدقه در لغت و اصطلاح و تناسب معنای لغوی، نوبت به بیان افسام صدقات می‌رسد.
الف: صدقه‌ی مستحبی
صدقه مستحبی که در فقه به تطوع تعبیر می‌شود به هر کار نیکی صدقه اطلاق می‌شود و روایت نبوی که به آن اشاره شد مؤید این مطلب است14 که شامل زکات و صدقه مستحبی می‌شود و در قرآن آیاتی وجود دارد که دلالت بر صدقه و زکات مستحبی می‌کند.
علامه طباطبایی (ره) در ذیل آیه شریفه «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ15» بر اساس روایات متعددى از منابع شیعه و منابع اهل تسنن، این آیه شریفه در شأن امام على علیه‌السلام نازل شده است و منظور از زکات، زکات یا صدقه مستحبی است ابن العربی دربیان و تفسیر آیه 20 سوره المزمل، منظور از زکات و قرض و ایثار کردن صدقه و انفاق است.16
آیه 245 سوره بقره هم منظور از یقرض، قرض دادن و انجام کار نیک، است و این، یک نوع صدقه دان آن هم از نوع، مستحب، محسوب می‌شود17.
ب) صدقات واجب
صدقات واجب به چهار قسم تقسیم می‌شود.
1. صدقه واجبی (زکات) که از طرف شارع بر اموال واجب می‌شود که به زکات مصطلح فقهی یا همان زکات مال معروف است18
2. صدقه ابدان، صدقه بدن یا زکات فطره معروف است.
3. نذر صدقه‌ای که توسط خود شخص (و بالعرض) بر نفسش (خودش) واجب می‌شود19
4. کفارات صدقه واجبی است که از سوی خداوند بر (برخی از) مکلفین واجب می‌شود20
بعد از مشخص شدن اینکه زکات و صدقه از نظر معنای یکی است یا و قدر متیقن زکات یکی از اقسام صدقه است.
ج: صدقه به معنای عام
برخی مفاهیم صدقه موجود در آیات قرآن به معنای صدقه عام است که این معنا شامل هر دو نوع صدقه می‌شود، در اين کاربرد، صدقه به معناي هرگونه پرداخت مالي است که براي رضاي خدا صورت پذيرد، خواه واجب باشد يا مستحب و حتی نيز کمک‌هاي غیرمالی و احسان و گذشتن از حق را شامل مي‌شود؛ که این نوع صدقه به صدقه به معنی عام که اعم از واجب و مستحب است و آیه «هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ»21 ظاهراً اعم از واجب و ندب است مؤید این مطلب است. ولی صاحب مغنی المحتاج آورده است که غالباً مراد از صدقه به‌صورت مطلق، صدقه مستحبی است.22
زکات در لغت و اصطلاح
زکات در لغت
زکات در لغت به معنی افزودن یا زیادشدن است و مصدر زکا است. هرگاه چیزی زیاده گردد گویند زکا الشیء و اگر شخص به اصلاح گراید و نیکو گردد نیز همین واژه را برای او به کار می‌برند.23 بدین ترتیب واژه‌ی زکات مفاهیمی چون: برکت، رشد و افزون شدن، پاکی و اصلاح را دربرمی‌گیرد24.
در لسان العرب آمده است: در اصل، زکات در لغت دربرگیرنده مفاهیمی چون: پاکی، رشد و زیاده شدن، برکت و ستودن است و تمامی این مفاهیم در قران و حدیث به‌کاررفته است25.
در حقیقت: در اصل زکات از ماده زکا، به معنی زیادت و افزون شدن گرفته شده است. بر همین اساس هرگاه محصولات زراعی یا هر چیز دیگر افزون گردد؛ در عربی گویند: زکا الشی، یعنی زیاده گشت آن
چیز، بدیهی است تا زمانی که محصولات زراعی را از گیاهان هرز یا هر آنچه موجب تباهی یا مانع رشد آن می‌گردد عاری نسازیم این محصولات رشد نکرده و افزون نخواهد شد. در این مورد وقتی می‌گوییم: زکی الشی (مراد ما از پاکسازی محصولات از گیاهان هرز و سایر انگل‌ها است که) درواقع زکات را به معنی طهارت و پاکی به کار می‌بریم26.
بنابراین زکات در لغت دو معنا دارد: 1. رشد و نمو؛ 2. پاکی و تزکیه.
زکات در اصطلاح
زکات در اصطلاح شرعی عبارت است از: میزان مشخصی از مال، به منظور جلب رضایت خداوند که برای (رفع نیازهای) افراد مستحق فرض شده و البته به تفکیک این میزان از مال نیز زکات اطلاق شده است.i
اکثر مفسرین امامیه و اهل سنت، در بیان تفسیر آیه‌ی «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً»، عقیده دارند که مراد از صدقه در این آیه به معنای صدقه واجب و یا زکات مصطلح فقهی زیرا خداوند می‌فرماید: «از اموالشان زکات بگیر تا بدان پاکشان کنی و رشدشان دهی و دعایشان کن که دعای تو را آرامشی است برای آنها و خدا شنوای داناست.»27 البته برخی از علمای اسلامی‌گفته‌اند مراد از صدقه در آیه مذکور زکات واجب به معنای مصطلح فقهی نیست؛ بلکه این آیه درباره‌ی کسانی نازل شده که از شرکت در غزوه خودداری و اعمال نیک خویش را با نافرمانی و معصیت درهم‌آمیختند. آنها آیه‌ی مذکور را این‌گونه تفسیر کرده‌اند که مراد از صدقه در این آیه همان صدقه مستحبی است که خداوند رسول خویش را به جمع‌آوری آن از میان کسانی که از شرکت در غزوه‌ی تبوک خودداری کرده بودند مأمور کرده بود تا بدین‌وسیله صدقات جمع‌آوری‌شده، کفاره‌ی گناه آنان شود. به‌زعم این گروه از اندیشمندان اسلامی آیه‌ی مذکور ازجمله نصوصی نیست که به تعبیر علمای اصول عموم لفظ در آن معتبر باشد و نه خصوص سبب به همین خاطر هم آنها احکام موجود در این آیه را به افرادی خاص اختصاص داده‌اند. آنها همچنین این‌گونه استناد کرده‌اند که زکات ازجمله حقوقی است که اسلام راستین به تشریع آن پرداخته و لذا ازجمله‌ی واجبات دینی است و نمی‌توان یک واجب را به افرادی خاص اختصاص داد. در ضمن صحیح نیست زکات را ازجمله‌ی لوازم جرم یا کیفر برای جنایات برشماریم و ابا ورزیدن عده‌ای از غزوه‌ی تبوک را عاملی برای مطرح کردن و تشریع آن قلمداد کنیم.28
دلیل دیگری منظور از صدقه در این آیه، زکات است، روزی یکی از جوانان بنی‌هاشم به نزد رسول اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله آمد و از ایشان تقاضا نمود که وی را به‌عنوان مأمور جمع‌آوری‌کننده (تقسیم‌کننده‌ی) زکات، به‌کارگیرند اما آن حضرت صلّی‌الله‌علیه‌وآله

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه حمل و نقل، قانون مجازات، جبران خسارت، ترک فعل Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه حقوق بین الملل، کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، حمل و نقل هوایی