دانلود پایان نامه ارشد درباره سلسله مراتب، رفتار انسان، ابراز وجود

دانلود پایان نامه ارشد

2-2-4-3-4 نظريه هاي انسان گرايي
انسان گرايي268 نظامي فكري است كه به موجب آن، تمايلات و ارزشهاي انساني در درجه ي اول اهميت قرار دارند. رويكرد انسانگرايي به شخصيت، بخشي از جنبش انسان گرايي در روانشناسي است كه در دهه ي 1960و 1970 شكوفا شد و امروزه نيز بر روانشناسي تأثير دارد. آبراهام مزلو269 بنيانگذار و رهبر معنوي جنبش روانشناسي انسان گرا محسوب مي شود. او شديداً از رفتارگرايي و روانكاوي، مخصوصاً رويكرد فرويد به شخصيت انتقاد كرد. به عقيده ي مزلو در صورتي كه در روانشناسي فقط انسانهاي آشفته و نابهنجار را بررسي كنيم، خصوصيات مثبت انسان مانند خشنودي، خرسندي و آرامش خيال را ناديده گرفته ايم و در صورتي كه نتوانيم بهترين نمونه هاي انسان، خلاق ترين، سالم ترين و پخته ترين افراد جامعه را بررسي كنيم، ماهيت انسان را دست كم گرفته ايم (مزلو، 1970).
در خصوص رشد شخصيت، مزلو سلسله مراتب نياز ها را معرفي كرد كه رفتار انسان را برانگيخته و هدايت مي كند. اين نياز ها عبارتند از: نياز هاي فيزيولوژيكي، ايمني، تعلق پذيري و محبت، احترام، و خودشكوفايي270.
مزلو اين نيازها را مرتبط با غريزه271 مي دانست و منظور وي اين بود كه آنها عنصر ارثي دارند؛ با اين حال، اين نيازها مي توانند تحت تأثير يادگيري، انتظارات اجتماعي و ترس از عدم تأييد قرار گيرد. مزلو چند ويژگي براي اين نيازها معرفي كرده است:
هرچه يك نياز در سطح پايين تر سلسله مراتب باشد (نيازهاي فيزيولوژيكي و ايمني)، نيرومندي، قدرت و تقدم آن بيشتر است. نيازهاي بالاتر (تعلق پذيري، احترام و خودشكوفايي)، نيازهاي ضعيف تري هستند.
نياز هاي بالاتر بعدها در زندگي آشكار مي شوند. نياز هاي فيزيولوژيكي و ايمني در كودكي ايجاد مي شوند. نيازهاي تعلق پذيري و احترام در نوجواني پديدار مي شوند و نياز به خودشكوفايي معمولاً تا ميانسالي ايجاد نمي شوند.
چون نيازهاي بالاتر براي زنده ماندن كمتر ضروري هستند، ارضاي آنها را مي توان به تعويق انداخت. ناكامي در ارضا كردن نيازهاي بالاتر موجب بحران نمي شود ولي ناكامي در ارضا كردن نيازهاي پايين موجب بحران مي شود. به همين دليل، مزلو نياز هاي پايين تر را نياز هاي كمبود272 ناميد كه ناكامي در ارضاي آنها موجب نارضايي يا كمبود در فرد مي شود.
گر چه نياز هاي بالاتر براي زنده ماندن كمتر ضروري هستند ولي به بقا و رشد كمك مي كند. ارضاي نيازهاي بالاتر به بهبود سلامتي و طول عمر منجر مي شود. به همين دليل، مزلو نياز هاي بالاتر را نياز هاي رشد يا هستي273 ناميد.
ارضاي نيازهاي بالاتر از لحاظ روانشناختي نيز مفيد است. ارضاي نيازهاي بالاتر به خشنودي، شادي و رضايت خاطر منجر مي شود.
ارضاي نيازهاي بالاتر به شرايط بيروني (اجتماعي، اقتصادي و سياسي) بهتر از نيازهاي پايين تر نياز دارد. به عنوان مثال دنبال كردن نياز خودشكوفايي در مقايسه با دنبال كردن نيازهاي ايمني، به آزادي بيان و امكانات بيشتري نياز دارد.
لازم نيست يك نياز قبل از اينكه نياز بعدي در سلسله مراتب اهميت پيدا كند، به طور كامل ارضا شده باشد (مزلو، 1957).
2-2-4-4 ارزيابي و سنجش شخصيت
ارزيابي شخصيت، زمينه ي عمدهي كاربرد روانشناسي در مورد مسائل دنياي عملي است. روانشناسان باليني سعي مي كنند با ارزيابي و سنجش بيماران و درمان جويان، خود را از نشانه هاي آن ها آگاه سازند. متخصصان باليني، فقط با ارزيابي شخصيت به اين طريق مي توانند اختلال ها را تشخيص دهند و بهترين روند درمان را تعيين كنند. روان شناسان تربيتي، شخصيت دانش آموزان را ارزيابي مي كنند تا علت ناسازگاري يا مشكلات يادگيري آنها را معلوم كنند. روانشناسان صنعتي و سازماني براي گزيش مواردمناسب جهت شغلي خاص، شخصيت را ارزيابي مي كنند. روانشناسان مشاوره اي براي يافتن مناسب ترين شغل جهت يك متقاضي خاص، شخصيت را ارزيابي مي كنند و نيازمندي هاي آن شغل را با تمايلات و نيازهاي او مطابقت مي دهند. بنابراين صرف نظر از اينكه در زندگي يا محيط كار خود چه فعاليتي مي كنيد، به سختي مي توانيد از مورد ارزيابي قرار گرفتن شخصيت خويش به شيوه هاي مختلف اجتناب ورزيد (شولتز و شولتز، 1387).
2-2-4-5 روش هاي ارزيابي شخصيت
هر كدام از نظريه پردازان شخصيت، روش هاي منحصر به فردي را براي ارزيابي شخصيت ابداع كرده اند كه براي نظريه ي آنها مناسب هستند. آنها با اجرا كردن اين روش ها، اطلاعاتي را به دست آورده و سپس تدوين هاي خود را بر آن استوار كرده اند. فنون آن ها از لحاظ عينيت، پايايي و اعتبار تفاوت داشته و از تعبير رؤيا و خاطرات كودكي تا آزمون هاي نوشتاري گسترش دارند. در روانشناسي امروز، روش هاي عمده براي ارزيابي شخصيت، به قرار زير هستند:
پرسشنامه هاي خود سنجي يا عيني
فنون فرافكن
مصاحبه هاي باليني
روش هاي ارزيابي رفتاري
روش هاي ارزيابي نمونه گيري از فكر
اشاره به اين نكته اهميت دارد كه ارزيابي براي مقاصد درماني و تشخيصي نبايد تنها بر يك روش واحد استوار باشد. به صورت ايده آل براي فراهم آوردن گستره اي از اطلاعات درباره ي شخصيت يك نفر بايد از روش هاي ارزيابي متعدد استفاده كرد ( شولتز و شولتز، 1387).
2-2-4-5-1 پرسشنامه هاي خود سنجي يا عيني
اين رويكرد به اين صورت است كه از فرد خواسته مي شود با جواب دادن به سؤال هايي درباره ي رفتارها و احساس هاي خود، در موقعيت هاي گوناگون از خودش خبر دهد. اين آزمون هاي نوشتاري سؤال هايي را شامل مي شوند كه به نشانه ها، نگرش ها، تمايلات، ترس ها و ارزش ها مي پردازند. دو نمونه از پرسشنامه هاي خودسنجي كه كاربرد زيادي دارند عبارتند از پرسشنامه ي شخصيتي مينه سوتا274 و پرسشنامه ي شخصيتي كاليفرنيا275 ( شولتز و شولتز، 1387).
2-2-4-5-2 فنون فرافكن
روانشناسان باليني آزمون هاي فرافكن شخصيت 276ر ابراي كار كردن با افرادي ساختند كه از لحاظ هيجاني آشفته هستند. آزمون هاي فرافكن با الهام گرفتن از تأكيد زيگموند فرويد بر اهميت ناهشيار، سعي دارند بخش ناديدني شخصيت ما را بررسي كنند. نظريه ي زير بناي فنون فرافكن اين است كه وقتي ما با محرك مبهمي مواجه مي شويم، مانند لكه جوهر يا تصويري كه بتوان آن را به چند طريق درك يا تعبير كرد، هنگامي كه از ما خواسته مي شود آن را توصيف كنيم، نياز ها، ترس ها و ارزش هاي خود را به آن محرك فرافكن مي كنيم (گانلن277، 2002).
فنون فرافكن دو نوع مشكل تعبير دارند كه هر دو به ذهني بودن آنها كمك مي كنند. مشكل اول تعبير كردن پاسخ هاي داده شده به مواد آزمون است كه نمره ي نهايي را تشكيل مي دهند. مشكل دوم تعبير كردن نمره ي نهايي براي ايجاد نيم رخ شخصيت آزمودني است. چون تعبير نتايج آزمون هاي فرافكن خيلي ذهني است، پايايي و اعتبار اين آزمون ها زياد نيست. اگر اجرا كنندگان متفاوت، بر اساس نتايج آزمون هاي فرافكن، برداشت هاي متفاوتي از يك فرد داشته باشند، غير عادي نيست. با اين حال، از اين آزمون ها براي مقاصد ارزيابي و تشخيصي استفاده وسيعي مي شود. دو آزمون فرافكن رايج عبارتند از: فن لكه ي جوهر رورشاخ 278و آزمون اندريافت موضوع279 (ماير280، 2001).

2-2-4-5-3 مصاحبه هاي باليني
علاوه بر آزمون هاي روانشناختي خاصي كه براي ارزيابي شخصيت فرد مورد استفاده قرار مي گيرد، روش ارزيابي اغلب مصاحبه هاي باليني را نيز شامل مي شود. با اين همه، معقول است اگر فرض كنيم كه از طريق صحبت كردن با فردي كه مورد ارزيابي قرار دارد و پرسيدن سؤال هايي درباره تجربيات زندگي گذشته و حال، روابط اجتماعي و خانوادگي و مشكلاتي كه او را وادار كرده اند در صدد كمك روانشناختي بر آيد، اطلاعات با ارزشي را مي توان گردآوري كرد. دامنه وسيعي از رفتارها، احساس ها و افكار را مي توان در مصاحبه ها بررسي كرد. از جمله مواردي كه در مصاحبه هاي باليني بايد به آن توجه كرد مي توان ظاهر كلي، طرز رفتار، نگرش، جلوه هاي صورت، حركات بدن، دل مشغولي ها، ميزان خود آگاهي و سطح تماس با واقعيت را نام برد (شولتز و شولتز، 1387).
روانشناسان مجهز به نتايج آزمون هاي روانشناختي مانند پرسشنامه ي شخصيتي كاليفرنيا كه معمولاً قبل يا در طول يك سري جلسات مصاحبه اجرا مي شوند، مي توانند روي مشكلاتي كه توسط نتايج آزمون مشخص شده اند تمركز كرده و اين زمينه ها را به طور مشروح بررسي كنند. تعبير نتايج مصاحبه، ذهني است و مي تواند تحت تأثير گرايش نظري و شخصيت فرد مصاحبه گر قرار گيرد. بااين حال، مصاحبه ي باليني شيوه اي است كه به طور وسيعي براي ارزيابي شخصيت مورد استفاده قرار مي گيرد و زماني كه روش هاي عيني تري مكمل آن باشند وسيله ي مفيدي است (شولتز و شولتز، 1387).
2-2-4-5-4 ارزيابي رفتار
در روش ارزيابي رفتار، مشاهده گر، رفتار فرد را در موقعيتي خاص ارزيابي مي كند. هر چه مشاهده گران، فرد مورد ارزيابي را بهتربشناسند مشاهده آنها دقيق تر خواهد بود. به عنوان مثال پرسشسنامه اي وجود دارد براي ارزيابي درجه اي كه خلق و خو هاي گوناگون در دوقلو هاي همجنس را نمايان مي كند. در اين پرسشنامه از مادران ايندوقلو ها خواسته مي شود تا بر اساس مشاهدات خود از فرزندانشان، آن دسته از مواد موجود در پرسشنامه را كه رفتار فرزندان آنها را بهتر توصيف مي كنند علامت بزنند. البته در مصاحبه هاي باليني مشاوران به طور تصادفي رفتار افراد مراجع را مشاهده مي كنند و براي مثال، به جلوه هاي صورت، ژست هاي عصبي و ظاهر كلي توجه مي كنند و از اين اطلاعات براي تنظيم كردن تشخيص هاي خود استفاده مي كنند. اين گونه مشاهدات از روشهاي رسمي ارزيابي رفتار، كمتر منظم هستند ولي نتايج آن ها اطلاعات با ارزشي فراهم مي آورند (باس و پلامين281، 1984).
2-2-4-5-5 نمونه گيري از فكر
در روش ارزيابي نمونه گيري از فكر، افكار فرد به طور منظم ثبت مي شوند تا در يك دوره ي زماني نمونه اي از افكار در اختيار قرار گيرد. چون افكار يك فرد تجربيات خصوصي هستند و نمي توان آن ها را مشاهده كرد، تنها كسي كه مي تواند اين نوع مشاهده را انجام دهد خود فردي است كه افكارش موردبررسي قرار مي گيرد. در اين روش، مشاهده گر و فرد مورد مشاهده، يك نفر است. پژوهش هاي مختلفي نشان داده اند كه اعتبار روش نمونه گيري از فكر، به اندازه ي فنون ديگر ارزيابي شخصيت و حتي از آن بالاتر است و مطالبي را فراهم مي آورد كه به دست آوردن آنها با روش هاي ديگر، دشوار يا غير ممكن است (هنسون282، 1992).
2-2-4-6 نقش مسائل جنسيتي وقومي در شخصيت
ارزيابي شخصيت مي تواند تحت تأثير جنسيت فرد قرار گيرد. براي مثال در آزمون هايي كه جسارت را ارزيابي مي كنند، زنان نمره ي كمتري مي گيرند. تفاوتي كه مي تواند ناشي از آموزش نقش هاي جنسيتي و فرهنگي باشد كه به طور سنتي به دختر ها و زنان جوان از همان ابتدا مي آموزند كه ابراز وجود نكنند. علت، هر چه كه باشد، نتايج آزمون هاي شخصيت نشان مي دهند كه بين زنان و مردان در تعدادي از ويژگي ها تفاوت هايي وجود دارد. علاوه بر اين، اطلاعات زيادي كه از آزمون هاي شخصيت، مصاحبه هاي باليني و ساير مقياس هاي ارزيابي به دست آمده اند از تشخيص هاي متفاوت بر اساس جنسيت در اختلال هاي هيجاني گوناگون خبر مي دهند. به عنوان نمونه، زنان بيشتر از مردان مبتلا به افسردگي، اضطراب و اختلال هاي مربوطه تشخيص داده و درمان مي شوندو توجيه هاي متعددي براي آن مطرح است. شايد واقعاً اين اختلال ها در زنان بيشتر شايع باشند يا امكان دارد ارزيابي متفاوت، با سوگيري جنسي يا كليشه سازي جنسيتي در تعبير كردن نتايج ارزيابي ارتباط داشته باشد (پينكوارت و سوارنسن283 ، 2000).

2-2-4-7 كاربرد آزمون هاي شخصيت
انتخاب شغل و هماهنگي آن با شخصيت از جمله مواردي است كه طي يك قرن اخير به كرات به آن پرداخته شده و در اين زمينه آزمون هاي فراواني ساخته شده است. اين توجه علمي از زماني آغاز شده كه روانشناسان در پژوهش هاي خود به اهميت هماهنگي بين ويژگي هاي شخصيتي افراد و انتخاب شغل مناسب به منظور ثبات شغلي و رضايت پي بردند؛ زيرا يكي از راهبرد هاي ارتقاي

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره سلامت روان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره پرسش نامه، تحلیل عوامل، سلامت روان، روایی سازه