دانلود پایان نامه ارشد درباره جهان اسلام، اعراب مسلمان

دانلود پایان نامه ارشد

زمينه خوبي براي حضور برخي از گروه‌هاي سلفي در کشورهاي آسياي ميانه همچون حزب التحرير فراهم کرده است، که قائل به ايجاد خلافت اسلامي از طريق جهاداست. سلفي‌گري با استفاده از برخي مسلمانان حوزه آسياي جنوب شرقي، در کشورهايي مانند بنگلادش و فيليپين نيز جاي خود را باز کرده است؛ البته فقر اين نواحي هم در جذب افراد به اين نوع نگرش ديني موثر بوده است. حضور تعداد زيادي از اعراب مسلمان در کشورهاي اروپايي در کنار نوع نگاه آنها به اين کشورها باعث شده سلفي‌گري در قلب اروپا هم نفوذ کند. در آمريکا نيزحضور تعداد زيادي از مهاجران در اين کشور در کنار امکان فعاليت تبليغي از طريق رسانه‌ها، زمينه مناسبي براي فعاليت سلفيان در اين کشور به وجود آورده است؛ البته پس از حملات يازدهم سپتامبر اين زمينه بشدت کمرنگ شد و سلفيان تحت نظارت شديدي قرار گرفتند.218
قاره آفريقا نيز به علل گوناگون از جمله ضعف‌هاي مختلف نرم افزاري و سخت افزاري اعم از عقب ماندگي‌هاي اقتصادي، بي ثباتي‌هاي سياسي، نابرابري‌هاي اجتماعي و در کنار آن مداخلات خارجي که منافع خود را جز در ناامني و بي ثباتي نمي بينند، هم اکنون به بهشت گروه‌هاي افراطي و تروريست‌هاي خشونت طلب و رعب انگيز نظير بوکوحرام در نيجريه والشباب در سومالي و انصار الشريعه در تونس و انصارالسنه در الجزاير تبديل شده است.219
1.1.1.3. حجم آثار وپيامدها
اگر براي ارزيابي تهديد، به آثار و پيامدهاي گروه‌هاي سلفي نگاهي افکنده شود، رد پاي جريان‌هاي سلفي و تکفيري در گوشه گوشه جهان اسلام هويداست.
در ارتباط با بيداري اسلامي، پيامد جريان سلفي، تصدير آشکار آن است. جريان سلفي با استفاده از هيجانات و انقلاب‌هاي ناشي از فضاي بيداري اسلامي، در انحراف آن مقصر بوده است. تلاش براي تبديل بيداري اسلامي به جريان سلفي از جمله اهداف سلفيه در سال‌هاي اخير بوده است. رشد و گسترش و فعاليت‌هاي اين جريان‌ها در سال‌هاي اخير و در فضاي بيداري اسلامي به‌خوبي نشانگر چنين واقعيتي است.220
از طرف ديگر در حالي که بيداري اسلامي، نيازمند ائتلاف و همگرايي جهان اسلام در برابر توطئه‌هاي دشمنان مشترک به ويژه غرب مي‌باشد، به سبب فعاليت و تبليغ جريان‌هاي سلفي، به شدت به خود مشغول شده است. شعله ور شدن اختلافات فرقه‌اي و مذهبي221، به وجود آمدن جنگ‌هاي داخلي و بي ثباتي در کشورهاي اسلامي222 و در نتيجه تهليل قدرت مسلمانان به عنوان يک مجموعه واحد، از ديگر پيامدهاي جريان‌هاي سلفي در جهان اسلام است.
توسعه و گسترش پروژه اسلام هراسي و متعاقب آن اسلام هراسي از آثار و نتايج عملکرد آنهاست.
رشد وگسترش خشونت عريان، راديکاليزم مذهبي و توسعه افراط گرايي نيز پيامد عملکرد جريان سلفيه تکفيري است.
در سايه فعاليت‌هاي سلفيه، بسياري از تهديدهاي اساسي جهان اسلام نيز به فراموشي شمرده مي‌شود که از آن جمله مي‌توان به مسأله اسرائيل و امريکا اشاره کرد. در حالي که در ظاهر سلفيه مقابله با غرب را به عنوان يکي از اهداف اساسي خود برمي شمرد، اما واقعيت اين است که به ابزاري در دست امريکا و صهيونيست تبديل شده است و در راستاي اهداف آنها در جهان اسلام گام برمي دارد223.
همچنين از ميان بردن بنيه‌هاي سياسي، اقتصادي و نظامي و انساني مسلمانان و کشورهاي اسلامي نيز از آثار و پيامدهاي جريان سلفيه است.224
1.1.2. تهديد نرم
هرچند مطالعات تهديد و امنيت بيشتر بر واحدها و نظام‌هاي سياسي مشخص متمرکز شده است، اما در اين تحقيق جهان اسلام عليرغم ويژگي‌ها و تفاوت‌هاي بنيادين، به مثابه يک نظام واحد تلقي شده است. با توجه به اين اصل، تهديد نرم نوعي سلطه در ابعاد سه گانه حكومت، اقتصاد و فرهنگ است كه از طريق استحاله الگوهاي رفتاري در اين حوزه‌ها و جايگزيني الگوهاي جديد محقق مي‌شود. با اين نگرش، تمامي اقداماتي كه موجب شود تا اهداف و ارزشهاي حياتي (زيرساخت‌هاي فكري، باورها و الگوهاي رفتاري در حوزه اقتصاد، فرهنگ و سياست) به خطر افتد، يا موجب ايجاد تغيير و دگرگوني اساسي در عوامل تعيين كننده هويت شود، تهديد نرم به شمار مي‌آيد. در تهديد نرم، بدون منازعه و لشكركشي فيزيكي، مهاجم اراده خود را تحميل و آن را در ابعاد گوناگون با روش‌هاي نرم افزارانه اشغال مي‌كند.
ترديد در مباني و زيرساخت‌هاي فكري، بحران در ارزشها و باورهاي اساسي، بحران در الگوهاي رفتاري و بحران‏هاي پنجگانه سياسي (هويت، مقبوليت، مشاركت، نفوذ و توزيع) را مي‌توان از مؤلفه‏هاي اين تهديد نام برد. تغييرات حاصل از تهديد نرم، ماهوي، آرام، ذهني، تدريجي و نرم افزارانه است. اين تهديد همراه با آرامش و خالي از روش‌هاي فيزيكي و با استفاده از ابزارهاي تبليغات، رسانه، احزاب، تشكل‏هاي صنفي و قشري و شيوه القاء و اقناع انجام مي‌پذيرد.
از طرف ديگر تهديد نرم، ريشه در قدرت نرم دارد. مفهوم قدرت نرم مربوط به جوزف ناي استاد دانشگاه‌هاروارد است. وي اين مفهوم را در سال 1990 در کتابي با عنوان «تغيير ماهيت قدرت امريکايي» مطرح کرد و سپس در سال 2004 مفهوم قدرت نرم را در کتاب «قدرت نرم: راه موفقيت در سياست‏هاي جهاني»225 بسط داد. تهديد نرم از طرف ديگر ارتباط تنگاتنگي با «جنگ رواني» دارد.226 براي درک مفهوم “جنگ رواني” مي‌توان به تعريف وزارت جنگ آمريکا اشاره کرد که در کتابي تحت عنوان «در صحنه نبرد» در سال ۱۹۵۵آورده شده است. در اين کتاب مفهوم جنگ رواني چنين تعريف شده است:
«جنگ رواني استفاده برنامه ريزي شده از تبليغات و ساير اعمالي است که قبل از هر چيز با هدف تأثير بر نظرات، احساس‌ها، موانع و رفتار جوامع دشمن، بي طرف يا دوست و به شيوه‌اي خاص که براي دستيابي به اهداف جبهه خودي صورت مي‌گيرد.»227 در اين تعريف، مفهوم جنگ رواني در دايره‌اي وسيع مطرح شده است و اعتقادش بر اين است که اين استراتژي، تمام جوانب امر تأثيرگذاري بر رفتار توده‌اي از انسان‌ها را دربرمي گيرد.228
با عنايت به آنچه گفته شد، تهديد نرم در عصر حاضر که عصر ارتباطات و رسانه است، نقش تعيين کننده‌اي در تخمين ميزان تهديد پيدا مي‌کند.
با نگاهي به عملکرد جريان‌هاي سلفي به‌خوبي مي‌توان رد پاي تهديد نرم را نيز در فعاليت‌هاي آنان مشاهده کرد.
براي بررسي تهديدات نرم، مي‌توان از روش‌هاي مختلفي استفاده کرد. گاه مي‌توان ابزار را به عنوان ملاک بررسي قرار داد. به اين معنا که ابزارهايي که براي تهديد نرم استفاده مي‌شود، کدامند و چه وزني در تهديد نرم را به خود اختصاص مي‌دهند. در اين زمينه مي‌توان از ابزارهايي از قبيل اينترنت، شبکه‌هاي ماهواره اي، مطبوعات، منشورات، محصولات هنري مانند فيلم، کليپ و… نام برد.
در يک بررسي ديگر مي‌توان تهديدات نرم را موضوع بندي نمود و بر اساس موضوع به بررسي آن پرداخت که در اين تقسيم مواردي از قبيل تهديدات نرم مذهبي، اجتماعي، سياسي، اجتماعي و اقتصادي قابل توجه است. در اين تحقيق نيم نگاهي به تهديدات نرم معطوف به موضوع مد نظر بوده است:
مذهبي: شايد بتوان يکي از مهمترين راهکارهاي سلفيه در حوزه تهديدات نرم را فعاليت در حوزه مذهب و ارايه قرائت‌هاي منحرفانه از مفاهيم و آموزه‌هاي ديني شمرد. به عبارت ديگر مهمترين ابزاري که سلفيه براي ايجاد آشوب مذهبي به کار مي‌گيرد، القاء شبهاتي است که ريشه در عقايد سلفيه دارد. در اين مسير نيز شبکه‌هاي ماهواره اي، سايت‌هاي اينترنتي، مطبوعات و… مدد کار سلفيه هستند. از آنجا که تأثيرات مذهبي، تأثيراتي عميق و ماندگار در شخصيت فرد بر جاي مي‌گذارد، اين تهديد شايد از ساير موارد مهمتر باشد. سلفيه با روش‌هاي مختلف، بسياري از عقايد مسلمانان همانند توسل، زيارت، بناء بر قبور، مولد النبي، تبرک و… را مترادف شرک شمرده و با بهره برداري نادرست از آيات و روايات، ذهن و فکر عامه مسلمانان به ويژه توده‌هاي کم سواد و عوام را منحرف مي‌سازد. در اين ميان کاربرد بسيار واژه‌هايي مانند شرک، بدعت و کفر و جهاد، مخاطبان را به سوي عقايد سلفي جلب کرده و بسياري از فعاليت‌ها را انجام مي‌دهند. جذابيت قالب‌هاي استفاده از اين مفاهيم و همچنين استدلال‌هاي عامه پسند، بر گستره اين تهديد مي‌افزايد.
آنچه اين گفته را تأييد مي‌کند، اين واقعيت است که بسياري از افرادي که در غرب به اسلام مي‌گروند، (نومسلمانان) جذب جريان‌هاي سلفي مي‌شوند و دليل بر اين ادعا حضور اروپاييان در سوريه و عراق در صف تکفيري‌ها است.229
مخاطبان اين تبليغات نيز بيشتر جوانان هستند که کانون هيجانات و احساسات و انرژي‌هاي انباشته شده و خسته از نگاه تحقير آميز غرب و علاقمند به ايجاد تحول مي‌باشند. با نگاهي به طيف اعضاي حاضر در جريان‌هاي تکفيري سوريه، الجزاير، تونس، مصر، پاکستان و عراق، به‌خوبي اين نکته قابل اثبات است.
بنابراين تهديد نرم مذهبي يکي از مهمترين تهديداتي است که در حوزه عقايد جامعه اسلامي را تهديد مي‌کند و ضرورت دارد، راهبردها وراهکارهايي براي مقابله با تهديد نرم سلفيه در حوزه مذهب، به کار گرفته شود.
سياسي: در حوزه سياسي، جريان سلفيه در پي ايجاد خلافت سنتي است. خلافتي که قدرت آن بسيط، نامحدود، غير پاسخگو، بدون مرز جغرافيايي و مقدس است. دو نمونه خارجي از اين نوع نگاه به خلافت را نيز تاکنون شاهد بوده ايم، نمونه اول آن طالبان و ملا عمر و نمونه دوم آن داعش و ابوبکر بغدادي. همچنين در گوشه و کنار دنيا مانند نيجريه نيز بوکو حرام ادعاي تشکيل خلافت کرده‌اند. و يا برخي از جريان‌هاي سلفي مانند طالبان پاکستان بنا بر برخي از اخبار با خلافت داعش بيعت کرده‌اند.
به عبارت ديگر، جريان‌هاي سلفي تماما با تبليغ مي‌کوشند انديشه احياي خلافت را در ميان جوامع اهل سنت زنده کنند و با توجه به پيشنه اهل سنت در مدل خلافت، اين انديشه توانسته است، نگاه‌هاي بسياري را به سوي خود جلب کند. به گفته غسان جريل، سردبير نشريه الحياة داعش و سلفيه در حال تبديل مرزهاي جغرافيايي به مرزهاي عقيدتي است. به همين سبب نيز بخشي از مرزهاي ميان سوريه و عراق و لبنان توسط آنها برچيده شده است و نشانگر نگاه آنها به مرزهاي عقيدتي به جاي مرزهاي جغرافيايي است.230
آنچه زمينه را براي چنين رويکردي فراهم مي‌کند، تبليغات بسيار آنان در احياي خلافت است. اخيرا از سوي داعش کتابي با عنوان «الدولة الاسلامية في العراق و الشام، مشروع خلافة الموعود»231 منتشر شد که نشانگر تلاش آنان براي نظريه پردازي در اين حوزه است. همچنين در نشريه‌اي با عنوان دابق که تاکنون دوشماره از آن منتشر شده است، نيز تلاش بسياري براي تبيين مشروعيت احياي خلافت اسلامي صورت گرفته است.
رسانه: عليرغم اين که با توجه به رويکرد سلفيه نسبت به تحجرگرايي و سلف گرايي، چنين تصور مي‌شود که آنان نسبت به بهره برداري از رسانه‌ها و امکانات ارتباطي، برخورد سردي داشته باشند، اما بيشترين بهره برداري را از فضاي سايبري و شبکه‌هاي ماهواره‌اي دارند.
محورهايي که مورد توجه سلفيه در فعاليت‌هاي رسانه‌اي است، انعکاس موفقيت‌ها و کاميابي‌ها در جهان اسلام است. آنان با بزرگنمايي فعاليت‌ها و عملکرد خود، مي‌کوشند افکار عمومي را به سوي خود جلب کنند.
محور ديگري که به شدت مورد توجه رسانه‌هاي سلفي قرارگرفته است، ايجاد رعب و وحشت در دل دشمنان است. آنان با ترويج خشونت عريان و ارايه مصاديق آن در فضاي مجازي و شبکه‌هاي ماهواره‌اي عملا مي‌کوشند با ايجاد رعب و وحشت دشمن را به زانو درآورند. چنين وضعيتي را در سال‌هاي گذشته نسبت به زرقاوي و يا قتل‌هاي انصارالسنه در الجزاير به‌خوبي شاهد بوده ايم. امروز نيز کليپ‌ها، عکس‌هايي که در شبکه‌هاي اجتماعي و فضاي سايبري ترويج مي‌شود، به‌خوبي نشانگر چنين رويکردي است. متأسفانه نيز تا حدودي در اين حوزه موفق بوده اند.
اما عليرغم آثار اسفباري که چنين عملکردي براي اسلام و مسلمين و دامن زدن به اسلام هراسي داشته است، ماهيت و ذات جريان‌هاي سلفي تکفيري را نشان داده است. خشونت عريان، کشتارهاي وحشتناک و جنايت‌هايي که اين گروه‌ها در حق شيعه و سني

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره جهان اسلام، افغانستان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره جهان اسلام، افغانستان، سازمان ملل، فرق و مذاهب