دانلود پایان نامه ارشد با موضوع مکتب اخباری، استرآبادی، انسان کامل، فیض کاشانی

دانلود پایان نامه ارشد

ملكوت نفس يا نورانيّت حاصل شود و قلب مطهّر و منوّر گردد، و در اين صورت نفس چون آئينه صقيل صافى گردد كه لايق تجلّيات غيبيّه و ظهور حقايق و معارف در آن شود؛ و يا ملكوت نفس ظلمانى و پليد شود، و در اين صورت قلب چون آئينه زنگارزده و چركين گردد كه حصول معارف الهيّه و حقايق غيبيّه در آن عكس نيفكند. و چون قلب در اين صورت كم كم در تحت سلطه شيطان واقع شود و متصرّف مملكتِ روحْ ابليس گردد، سمع و بصر و ساير قوا نيز به تصرف آن پليد در آيد، و سمع از معارف و مواعظ الهى بكلّى بسته شود، و چشمْ آيات باهره الهيّه را نبيند و از حق و آثار و آيات او كور گردد، و دل تفقّه در دين نكند و از تفكر در آيات و بيّنات و تذكّر حق و اسماء و صفات محروم گردد »138.
هـ )حجاب حب دنیا
« يكى ديگر از حجب غليظه، كه پرده ضخيم است بين ما و معارف و مواعظ قرآن، حجاب حبّ دنيا است كه به واسطه آن قلب تمام همّ خود را صرف آن كند و وجهه قلب يكسره دنياوى شود؛ و قلب به واسطه اين محبت از ذكر خدا غافل شود و از ذكر و مذكور اعراض كند. و هر چه علاقمندى به دنيا و اوضاع آن زيادت شود، پرده و حجاب قلب ضخيمتر گردد. و گاه شود كه اين علاقه به طورى بر قلب غلبه كند و سلطان حبّ جاه و شرف به قلب تسلّط پيدا كند كه نور فطرت اللَّه بكلّى خاموش شود و درهاى سعادت به روى انسان بسته شود. و شايد قفلهاى قلب كه در آيه شريفه است كه مى‏فرمايد: « ا فَلا يَتَدَبَّرون الْقُرآنَ امْ عَلَى قُلُوبٍ اقْفالُها »139 همين قفل و بندهاى علايق دنيوى باشد. و كسى كه بخواهد از معارف قرآن استفاده كند و از مواعظ الهيّه بهره بردارد، بايد قلب را از اين ارجاس تطهير كند و لوث معاصى قلبيّه را، كه اشتغال به غير است، از دل براندازد؛ زيرا كه غير مطهّر محرم اين اسرار نيست. قال تعالى: « انَّهُ لَقرآنٌ كَريمٌ فى كِتابٍ مَكْنونٍ لا يَمَسُّهُ الَّا الْمُطَهَّروُن »140 چنانچه از ظاهر اين كتاب و مسّ آن در عالم ظاهره غير مطهّر ظاهرى ممنوع است تشريعاً و تكليفاً، از معارف و مواعظ آن و باطن و سرّ آن ممنوع است كسى كه قلبش متلوّث به ارجاس تعلّقات دنيويّه است‏ »141 ؛ خلاصه آنچه در باب مراتب فهم قرآن قابل قبول است مراتب درک شهودی و معنوی آن است اما اخباریان را دیدگاهی دگر است که انشاءالله در فصول آینده مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد گرفت .
نتیجه گیری :
امام خمینی ضمن اعتقاد به قابل فهم بودن ظاهر قرآن برای همگان معتقد است ائمه جایگاه خاص و ویژه ای نسبت به فهم قرآن دارند این اعتقاد امام برخاسته از نگاه خاص امام به آیات قرآن است ، ایشان معتقد است قرآن تجلی خداوند در دست بشراست و برای مشاهده تجلی خداوند علاوه بر چشم سر نیاز به چشم دل است از طرفی ایشان معتقد است پیامبر (ص) و ائمه اهل بیت (ع) نیز انسان کامل بوده و مصداق اسم اعظم خداوند و به عبارتی تجلی خداوند در زمین هستند بنا براین سنخیت کامل و متقنی بین قرآن و انسان کامل وجود دارد و این بزرگواران می توانند بهترین مبین کلام وحی باشند و سخنانشان بهترین راهنما و راهگشا برای فهم مراد و مقصود کلام وحی می باشد ، البته ایشان فهم و استفاده از قرآن رابرای همگان امکان پذیر دانسته و در جای جای سخنان و نوشته هایشان بر این مطلب تاکید داشته و خودشان علاوه بر قرائت همیشگی قرآن ، در باب تفسیر و استنباط از قرآن نیز با روش عرفانی و شهودی گام های استواری برداشته اند که این مطلب سرمشق و الگوی بسیار مناسبی برای همگان بویژه دست اندر کاران تبلیغ و فعالان عرصه فرهنگی کشور است بویژه در زمان ما که عرفانهای کاذب و دست ساخته بشری دکانهایی باز نموده و برای استثمار بشر از هیچ اقدامی فروگذار نمی کنند .

فصل سوم
تبیین و بررسی دیدگاه اخباريان راجع به تفسير قرآن
با تاکید بر دیدگاه امام خمینی( نقددرونی )

پیدایش اخباریگری در مکتب شیعه

هرچند بعضی از اخباریین تاریخ پیدایش فکر اخباریگری را منسوب به زمان ائمه می دانند ، بلکه ائمه (ع) را آورندگان این مکتب معرفی می کنند چنانکه حر عاملی می گوید : « رئیس اخباریان پیامبر (ص ) و بعد از ایشان ائمه اهل بیت هستند زیرا این بزرگواران به اجتهاد عمل نمی کردند بلکه ایشان و بعد از ایشان خواص اصحابشان نیز در احکام به اخبار عمل می کردندو لذا شیعیان مدت هفتصد سال به اخبار عمل می نمودند »142 امابا کمی دقت متوجه می شویم تئوری اخباریگری به صورت مکتبی در مقابل اجتهادو فقاهت که هم حجیت ظواهر کتاب و سنت نبویه را نفی کند و هم عقل و اجماع را حجت نخواند و هم اجتهاد و تقلید را حرام بداند، قبل از محمد امین استرآبادی وجود نداشته است و آنچه را که می شود به متقدمین نسبت داد این است که « آنان در اثر عدم تدوین ضوابط و اصول فقه به صورت فعلی از یک طرف و قرب عهد آنها به زمان ائمه (ع) و معلوم بودن وضع بسیاری از روایات در آن زمان از طرف دیگر ، تمام اتکاء آن بزرگواران در بیان احکام الهی روایات نبوی و ولوی و ظواهر آیات قرآن بوده است »143.
مقارن با فلسفه حسی اروپا در آغاز قرن یازدهم بوسیله جان لاک ( 1704م ) و دیوید هیوم ( 1776 م ) شیوه ای به نام اخباریگری در مباحث علمی و فقهی اسلامی عرض اندام کرد ؛ بنیانگذار مکتب اخباریگری دانشمندی به نام میرزا محمد امین استر آبادی ( 1023 هـ )معاصر با فرانسیس بیکن ( 1626 م ) بود دانشمندی که او را زمینه ساز فلسفه حسی اروپا می شناسند144 .
استر آبادی در آغاز قرن یازدهم کتاب « الفوائد المدنیه » را نوشت و ضمن انکار اجتهاد و استنباط اظهار داشت « تنها راه شناخت احکام شرعی ، سنت و حدیث پیامبر و اهل بیت اوست145 ؛
چند نظریه در مورد منشأ پیدایش اخباریگری
الف ) سیاست شاهان صفوی که برای کاستن از نفوذ مجتهدان ، به تقویت اخباریان پرداختند .
ب ) بهره گیری فکری اخباریان از جنبش ضد عقل و فلسفه در اروپا .
ج ) تلاش برخی فقیهان بزرگ مانند شهید ثانی و محقق اردبیلی در جهت نفی تقلید از گذشتگان146 .
د ) حیات دو باره گرایش نقل گرا در برابر گرایش عقل گرا در میان عالمان امامی147 .
هـ ) تاثیر پذیری استر آبادی از سلفیان حجاز به واسطه این که مدتی در آنجا ساکن بود148 .
بزرگان مکتب اخباری

1. مولامحمد امین بن محمد الاستر آبادی : جمعی از دانشمندان امامیه وی را تکریم کرده اند از جمله مرحوم شیخ حر عاملی می نویسد : « فاضل محقق ، ماهر متکلم ، فقیه محدث ، ثقه جلیل »149 ، دیگران نیز وی را « رئیس المحدثین»150 و « فاتح باب اخباریگری و هدایتگر به راه درست »151 نامیده اند و برخی نیز وی را به فلسفه حسی اروپا منتسب نموده اند 152 ؛ وی صاحب 13 کتاب و رساله می باشد .
شاید علت اخباری شدن او مطلب استادش میرزا محمد بن علی استر آبادی صاحب کتاب « الرجال الکبیر و المتوسط و الصغیر » باشد که در دانشنامه شاهی اش از او با عنوان « استاذ الکل فی الکل » یاد می کند و می نگارد که او به من اینگونه سفارش کرد « احیای طریقه اخباریین بکن و شبهاتی که معارضه با آن طریق دارد رفع کن »153 مطلب فوق زمانی قوت می گیرد که اضافه کنیم تالیف فوائد المدنیه نیز پس از دانشنامه شاهی صورت گرفته است154 .
2. ملا محسن فیض کاشانی : وی صاحب کتاب « مفاتیح الشرایع » بود ه ، در سال 1007 هـ در کاشان متولد شده155 ؛ ایشان در ابتدای این کتاب به سختی از اخباریان دفاع و اصولیان را نکوهش کرده و البته وی در کتاب خویش دست به ابداعاتی زده و به فقه اخباریگری پویایی بخشیده است156 .
3. شیخ حر عاملی : نسب شریف این محدث بزرگوار حر ریاحی از شهدای بزرگوار کربلا می باشد ، وی در هشتم رجب سال 1033هـ در یکی از روستاهای جبل عامل دیده به جهان گشود ؛ وی صاحب 27 اثر تالیفی بوده که مهمترین آنها « تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه » و « الفوائد الطوسیه » میباشد که این محدث بزرگوار در کتاب « الفوائد الطوسیه » ضمن بیان صدودو مطلب با عنوان « فایده » به تبیین مکتب اخباریگری و پاسخ به اجتهادات مجتهدان پرداخته است157 .
4. سید نعمت الله جزائری : سید نعمت الله بن عبدالله بن محمد معروف به سید جزائری درسال 1050 در شوشتر متولد و شاگردی علامه مجلسی و فیض کاشانی را در کارنامه خویش دارد ، تالیفاتش به نقل اعیان الشیعه 26 اثر بوده که شرح بر تهذیب و استبصار شیخ طوسی و روضه کافی از آن جمله است158 .
5. شیخ یوسف آل عصفور محدث بحرانی : وی صاحب کتاب معروف « الحدائق الناظره » می باشد که تالیفات وی را بیش از 40 مورد بر شمرده اند ، ایشان معاصر آیت الله علامه وحید بهبهانی در کربلا بوده و گاه شبی را تا صبح به بحث علمی می گذرانده اند159 .
6. میرزا محمد اخباری : وی که نامش عبد النبی نیشابوری است اصالتا نیشابوری بوده ولی پس از مسافرت پدرش به هند در آنجا به دنیا آمده است160 .

آشنایی با فوائد المدنیه

محمد امین استرآبادی در کتاب « الفوائد المدنیة » می کوشد از دیدگاه خود اندیشه اثنی عشری را به جایگاه اصلی اش برگرداند و آن را از آرایه هایی که اجتهادِمطلق بدان پیوسته بپیراید و از راه اخبار ، به یقین و عمل به یقین که طریقه سلف بوده برسد . او بر مجتهدین می تازد و حتی از کتاب محقق حلی که مجتهد بود فقراتی مبنی بر « متابعت اخبار » و « هشدار علیه فتاوای خود سرانه » و « تاکید بر احتیاط » نقل می کند میرزا محمد امین تحصیل کرده شیراز بود و در فلسفه بهره کافی داشت و در نجف نیز به حاصل علوم مدرسه جبل العامل دست یافت و در مدینه و مکه که مرکز اصلی قرآن و حدیث بود « فوائدالمدنیه » و « دانشنامه شاهی » را تالیف کرد161؛ کتاب فوائد المدنیه به عنوان مهمترین کتاب در بردارنده مستندات و مستمسکات اخباریان مشتمل بر 12 فصل ، یک مقدمه و یک خاتمه است اینک به اختصار به بررسی بعضی از فصول دوازده گانه آن کی پردازیم .
فصل اول : بطلان استنباط های ظنی

این فصل یکی از عناصر عمده مسلک اخباری است ، مبنای این عقیده آن است که خداوند برای هر واقعه ورویدادی حکمی معین تشریع نموده است و برای هر واقعه و رویدادی ، دلیل قطعی از طرف معصومین نصب شده است بنابراین باید در جستجوی دلایل قطعی احکام بود و لذا بر این اساس عمل به ظهور غیر یقینی و اخبار غیر قطعی جایز نیست .
فصل دوم : انحصار منابع احکام در احادیث عترت
ملا امین معتقد است درمورد اصول و فروع دین باید به احادیث عترت مراجعه کرد و در مورد فهم قرآن نیز نمی توان مستقیما از قرآن استنباط نمود ، اجماع نیز به طور کلی نباید جزء منابع استنباط شمرده شود زیرا اجماع تابع نص است بدین معنا که اجماع وقتی به نصوص تعلق گرفت موجب قوت آنها می شود . در ادمه این فصل ایشان سخن از ضعف و سستی دلیل عقل به میان آورده و استدلالهای عقلی را خطا و غیر قابل اعتماد می داند ، وی عقل را نه از منابع تشریع می داند و نه از طرق استخراج احکام و می گوید : عقل فقط بر اساس نصوص می تواند مؤید و کمک کننده نص قرار گیرد.
فصل سوم : امتناع اجتهاد مطلق
وی می گوید : هر واقعه حکمی دارد و هر حکمی از دلیل قطعی برخوردار است و بسیاری از دلایل قطعی به خاطر مصالحی نزد صاحبان اصلی آن که عترت باشند پنهان مانده است ؛ علاوه بر آن ، طریق افتاء ، منحصر است به ورود نص از معصومین . پس در موارد عدم دلیل قطعی ، اجتهاد غیر معتبر است بنا براین اجتهاد مطلق وجود نخواهد داست و ممکن نیست ، علاوه بر این در بسیاری از حوادث ، اصل برائت و استصحاب جریان نمی یابد ، اجماع هم وجود ندارد و به فرض وجود ، حجت نیست ؛ عمومات و اطلاقات نیز همه آنها را در بر نمی گیرد فلذا جایی برای اجتهاد نمی ماند .
فصل چهارم : بطلانِ تقسیم مردم به مجتهد و مقلد
ایشان معتقد است از آنجا که تنها معیار عملی احادیث عترت است لذا همه مردم می توانند بر طبق نص معصوم عمل نمایند و در این زمینه تقلید لازم نیست

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع اهل بیت (ع)، امام خمینی، قرآن کریم، ظاهر و باطن Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع اهل بیت (ع)، تفسیر قرآن، روایات اهل بیت (ع)، تحلیل محتوایی