دانلود پایان نامه ارشد با موضوع مهارت های زندگی، خودآگاهی، عزت نفس، توانایی ها

دانلود پایان نامه ارشد

ن دارای 3 جزء می باشد: گرایش، دانش و مهارت.
گرایش: گرایش اساسی به مهارت های زندگی که شامل پذیرش مسئولیت شخصی می باشد و در واقع عبارت است از خواستن برای انجام آن.
دانش: هر کدام از مهارتهای زندگی مستلزم داشتن دانش است زیرا که فرد باید بداند که کدام یک از انتخاب ها را باید در یک شرایط خاص انجام دهد . افرادی که در طول زندگی خود دارای الگوهای خوب و مناسب بوده اند می توانند این دانش را به خوبی کسب کنند و آن را درونی نمایند. در واقع دانش بیانگر این موضوع است که افراد چگونه آن مهارت را انجام دهد.
مهارت: بعد مهارت منجر به، بکار بستن ابعاد گرایش و دانش می گردد. در واقع در این بعد فرد دانسته (چگونه انجام داده آن) بعضی از مهارت های زندگی را به انجام واقعی آن تبدیل می کند(نلسون، 1991).

2-2-2اهمیت مهارت های زندگی
پژوهش های متعدد نشان داده اند که خود آگاهی، عزت نفس، و اعتماد به نفس، شاخص های اساسی توانمندی ها و ضعف های هر انسانی هستند )سازمان بهداشت جهانی، 1994) . این سه ویژگی فرد را قادر می سازد که فرصت های زندگی اش را مغتنم شمرده، برای مقابله با خطرات احتمالی آماده باشد، به خانواده و جامعه اش بیاندیشد و نگران مشکلاتی که در اطرافش وجود دارد باشد و به چاره اندیشی بپردازد. مهارت های زندگی به عنوان واسطه های ارتقای سه ویژگی فوق الذکر در آدم ها می توانند فرد و جامعه را در راه رسیدن به اهداف فوق کمک نمایند.(فتی، 1391).

3-2-2اهداف آموزشی مهارت های زندگی
انتظار می رود هر فرد پس از دریافت آموزش مهارت های زندگی به توانایی هایی دست یابد که در زیر به به بعضی از آنها اشاره می شود:
1- کسب خودآگاهی، خود ارزشیابی و عزت نفس
2- توانایی ابراز آرزوها و امیدها و تلاش در جهت جریان های مردم برای ایجاد تغییرات مطلوب در شرایط اجتماعی
3- توانایی کنار آمدن با احساس ها و رفتارهای روحی
4- توانایی تصمیم گیری سنجیده در تمام سطح زندگی بر اساس جمع آوری اطلاعات صحیح سازماندهی و ارزشیابی و نتیجه گیری از آنها
5- برقراری ارتباط با دیگران
6- توانایی روشن ساختن ارزش های اعتقادی
7- توانایی همکاری، مانند توانایی بازی و کار مشترک تا رسیدن به هدف مشترک گروهی
8- احساس مسئولیت در برابر خود و دیگران، تصمیم ها، انتخاب ها و تعهدات خود در برابر منابع طبیعی و منابع انسانی و محیط اطراف
9- توانایی اندیشیدن همراه با استدلال، تفکر انتقادی و ارزشیابی انتخاب ما بر اساس تفکرات مثبت (ولی زاده، 1381).
4-2-2ده مهارت اصلی زندگی
یونیسف مهارت های زندگی را در چندین سطح دسته بندی می کند:
• سطح اول مهارت های پایه ای و اساسی روان شناختی و اجتماعی هستند. این مهارت ها به شدت متأثر از فرهنگ و ارزش های اجتماعی می باشند نظیر خودآگاهی و همدلی.
• سطح دوم مهارت هایی هستند که تنها در شرایط خاص مورد استفاده قرار می گیرند نظیر مذاکره، رفتار جرأت مندانه، و حل تعارض.
• سطح سوم مهارت های زندگی کاربری هستند نظیر مبارزه با نقش های جنسیتی سنتی یا امتناع از سوء مصرف مواد.
سازمان جهانی بهداشت در برنامه مهارت های زندگی که در سال 1993 معرفی نمود. ده مهارت را به عنوان مهارت های زندگی اصلی معرفی نمود. این ده مهارت از سوی یونیسف و یونسکو نیز به عنوان مهارت های زندگی اصلی شناخته شده اند. این مهارت ها عبارتند از:
1) مهارت تصمیم گیری9: در این مهارت افراد می آموزند که تصمیم گیری چیست و چه اهمیتی دارد. آنها همچنین با انواع تصمیم گیری آشنا شده و مراحل یک تصمیم گیری را گام به گام تمرین می کنند. دانشجویان همچنین با رابطه موجود میان تصمیم گیری و سایر مهارت های زندگی از یک سو و رابطه تصمیم گیری با پیشگیری اولیه در بهداشت روانی از سوی دیگر آشنا می شوند.
2) مهارت حل مسئله10: این مهارت عبارت است از تعریف دقیق مشکلی که فرد با آن روبرو است، شناسایی و بررسی راه حل های موجود و برگزیدن و اجرای راه حل مناسب و ارزیابی فرایند حل مسئله تا به این ترتیب فرد دچار دغدغه و اضطراب نشود و از راه های غیر سالم برای حل مشکلات خویش استفاده نکند.
3) مهارت تفکر خلاق: توانایی تفکر خلاق یک مهارت سازنده و پایه برای نیل به سایر مهارت های مرتبط با سبک اندیشیدن است. در این مهارت افراد فرا می گیرند که به شیوه ای متفاوت بیاندیشند و از تجربه های متعارف و معمولی خویش فراتر روند و تبیین ها یا راه حل هایی راخلق نمایند که خاص و ویژه ی خودشان است.
4) مهارت تفکر نقاد: این مهارت عبارت است از توانایی تحلیل عینی اطلاعات موجود با توجه به تجارب شخصی و شناسایی آثار نفوذی ارزش های اجتماعی، همسالان و رسانه های گروهی بر رفتار فردی.
5) توانایی برقراری ارتباط موثر: این مهارت به معنای ابراز احساسات، نیازها و نقطه نظرهای فردی به صورت کلامی و غیرکلامی است.
6) مهارت ایجاد و حفظ روابط بین فردی11: مهارتی است جهت تعامل مثبت با افراد به ویژه اعضای خانواده در زندگی روزمره.
7) خودآگاهی: خودآگاهی به معنی توانایی و ظرفیت فرد در شناخت خویشتن، و نیز شناسایی خواسته ها، نیازها و احساسات خویش است. در این مهارت فرد همچنین می آموزد که چه شرایط یا موقعیت هایی برای وی فشارآور هستند.
8) مهارت همدلی کردن12: این مهارت عبارت است از فراگیری نحوه درک احساسات دیگران. در این مهارت فرد می آموزد که چگونه احساسات افراد دیگر را تحت شرایط مختلف درک کند، تفاوت های فردی را بپذیرد و روابط بین فردی خود را با افراد مختلف بهبود بخشد.
9) مهارت مقابله با هیجان ها13: شناخت هیجان ها و تأثیر آنها بر رفتار. همچنین فراگیری نحوه اداره هیجان های شدید و مشکل آفرین نظیر خشم، مهارت مقابله با هیجان ها نامیده می شود.
10) مهارت مقابله با استرس: در این مهارت چگونگی مقابله با فشارها و تنش های ناشی از زندگی و همچنین استرس های دیگر مشخص می شود(طارمیان، 1379).

5-2-2عناصر اصلی مهارت های زندگی
سازمان جهانی بهداشت(2004) ده مهارت زندگی فوق الذکر را به سه طبقه یا گروه اصلی تقسیم می کند.
الف) مهارت های مرتبط با تفکر نقاد یا تصمیم گیری: این مهارت ها شامل همه ی آن چیزهایی است که با توانایی های جمع آوری اطلاعات، ارزیابی آنها و توانایی بررسی نتایج هر یک از این اطلاعات بر اعمال خود فرد و دیگران مرتبط می باشد. در این گروه از مهارت ها فرد می آموزد که چگونه تأثیر ارزش های خودش و دیگران را بر راه حل های انتخابی خویش تحلیل کند.
ب) مهارت های بین فردی و ارتباطی: گروه دوم مهارت ها، آنهایی هستند که با ارتباط کلامی و غیرکلامی، گوش دادن فعال، و توانایی ابراز احساسات و بازخورد دادن مرتبط هستند. در این طبقه مهارت های مذاکره، امتناع و رد کردن درخواست دیگران، و مهارت رفتار جرأت مندانه نیز جای می گیرند. مهارت هایی که به فرد کمک می کند تا تعارضات بین فردی را حل کند نیز در دسته ی مهارت های بین فردی است. همدلی، توانایی گوش دادن و درک نیازهای دیگران نیز بخشی از این دسته مهارت ها هستند. کار گروهی، توانایی همکاری با دیگران و توانایی احترام گذاشتن به دیگران بهم در این دسته جای می گیرند. به این ترتیب این گروه از مهارت ها به مقبولیت اجتماعی کمک کرده و پایه های رفتار و روابط اجتماعی سالم را بنا می گذارند.
ج) مهارت های مقابله ای و مدیریت فردی: این مهارت ها هسته کنترل درونی را غنی می سازد و به این ترتیب فرد می آموزد که می تواند بر اطراف خویش اثر بگذارد و تغییری ایجاد کند. عزت نفس، خودآگاهی، مهارت های ارزشیابی خویشتن، و توانایی تعیین اهداف نیز بخشی از مجموعه مهارت های مدیریت خویشتن هستند. خشم، سوگ، و اضطراب همگی باید مدیریت شده و فرد یاد بگیرد که چگونه با سوگ، فقدان یا ضربه های روحی مقابله نماید. مدیریت استرس، مدیریت زمان، روش های تفکر مثبت و آرام سازی بخشی از این گروه مهارت های زندگی هستند(فتی، 1391).

3-2خود آگاهی
انسان همواره نیازمند « بیان خویشتن» است. بیان خویشتن ( چه به صورت کلامی و چه غیر کلامی)، هنگامی مؤثر است که با فرهنگ، سنت ها و ارزش های جامعه، تناسب داشته باشد. این مهارت، مشتمل بر ابراز عقاید، امیال و حتی نیازها و ترس هاست. قدرت برقراری و حفظ روابط دوستانه، در بهداشت روانی فردی و اجتماعی اشخاص تأثیر به سرایی دارد. در این زمینه، می توان حفظ روابط مطلوب، صمیمانه و همراه با مسئولیت با اعضای خانواده را نقطه آغاز کسب این مهارت تلقی کرد؛ زیرا خانواده تکیه گاه و حامی انسان در همه موقعیت هاست. پایان بخشیدن به یک ارتباط بین فردی به صورت سازنده و مفید نیز، بخش دیگری از واقعیت های زندگی است که آن نیز به تمرین و تجربه نیاز دارد(خنیفر، 1386).
یک از مهم ترین عواملی که به انسان کمک می کند زندگی خوب و موفقی داشته باشد، این است که خود را بشناسد، احساس خوبی در مورد خود داشته باشد و از آنچه که هست، شاد و راضی باشد. مهارت خودآگاهی یکی از مهارت های زندگی است. این مهارت به فرد کمک می کند تا بتواند شناخت بیشتری نسبت به خود، خصوصیات، نیازها،خواسته ها، اهداف، نقاط ضعف، نقاط قوت، احساسات، ارزش و هویت خود داشته باشد. مطالعات انجام شده نشان می دهد که ضعف در خودآگاهی با بسیاری از بیماریها و آسیب های روانی- اجتماعی همراه است. از جمله مشکلات روانی اجتماعی مرتبط با خودآگاهی ضعیف می توان به افسردگی، اضطراب، احساس حقارت، اعتماد به نفس14 پایین، مشکلات ارتباطی، احساس تنهایی، سوء مصرف مواد، فرار و … اشاره کرد. از این رو کسب مهارت خودآگاهی برای پیشگیری از انواع مشکلات فوق بسیار مهم است.(فتی، 1391).
یکی از مولفه های مهم خودآگاهی عزت نفس15 است. عزت نفس چیزی نیست که مانند یک مهارت آموخته شود بلکه عزت نفس پیامد مجموعه ای از عوامل فردی، اجتماعی و خانوادگی است. عزت نفس به احساس ارزشمندی شخص اشاره دارد که تحت تاثیر عوامل عملکرد، موفقیت ها، توانایی ها، ظاهر شخصی و قضاوت های افراد مهم است(ریزنر، 1982).

مهارت های خودآگاهی شامل موارد زیر است:
1. مهارت های خود ارزیابی
2. مهارت های شناسایی نقاط قوت و ضعف خود
3. مهارت های تفکر مثبت
4. مهارت های ایجاد خود انگاره و تصویر تن مثبت
ویژگی های افرادی که خودشان را می شناسند عبارتند از:
1. خصوصیات مثبت و توانایی و استعدادهای خود را می شناسند و به آنها افتخار می کنند.
2. خصوصیات منفی و نقاط ضعف خود را می شناسند، می پذیرند و در جهت اصلاح آنها تلاش می کنند.
3. موفقیت ها و شکست های خود را می شناسند، به موفقیت هایشان افتخار می کنند و از شکست هایشان درس می گیرند.
4. به خود و دیگران احترام می گذارند.
5. برای رسیدن به اهداف خود تلاش می کنند.
6. مسئولیت اعمال و رفتار خود را می پذیرند.

مولفه های خودآگاهی عبارتند از:
• شناخت احساسات و خود پنداره
• عزت نفس و احساس ارزشمندی
• هویت و هویت یابی

فواید خودآگاهی
مهارت خودآگاهی به فرد کمک می کند تا بتواند:
1. احساسات خود را شناسایی کند، از آن ها آگاه شده و این احساسات را کنترل کند. ناتوانی در کنترل احساسات می تواند به بزهکاری، اعتیاد، خشونت، درگیری با دیگران، بدرفتاری و خشونت با دیگران و به خصوص با کودکان و نوجوانان بیانجامد.
2. بر نقاط ضعف و نقاط قوت خودآگاه شده و با تکیه بر نقاط قوت، نقاط ضعف خود را کاهش دهد. آگاهی از نقاط ضعف باعث می شود که فرد با استفاده از این آگاهی بتواند تسلط بیشتری بر خود داشته باشد.
3. از نیازهای خود شوید و از مسیرهای سالم به رفع نیازهای خود بپردازد. با شناخت نیازهای خود می تواند راه و روش بهتری برای مقابله با نیازهای خود بیابد.
4. اهداف واقع بینانه ای برای زندگی خود تعیین کند. به این ترتیب از دنبال کردن اهداف بسیار ایده آل، تخیلی و کمال گرایانه دوری گزیند. تنظیم اهداف غیر واقع بینانه باعث بزهکاری، خشم و خوشنت، خودکشی، بی بند و باری و نظایر آن می شود.
5. بتواند از ملاک های ارزشمندی خویش آگاه شده و ارزش خود را در زندگی بیابد. به این ترتیب، از دنبال کردن ارزش های کاذب خودداری نموده و با رضایت و آرامش

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع سازگاری اجتماعی، مهارت های زندگی، کم توان ذهنی، آموزش مهارت Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع ابراز وجود، عزت نفس، احساس حقارت، مهارت های زندگی