دانلود پایان نامه ارشد با موضوع علامه طباطبائی، قرآن کریم، آداب و رسوم، ادیان الهی

دانلود پایان نامه ارشد

جاهليت، مشركين را نيز وادار سازد كه حريم مقدس خداى متعال را مورد هتك قرار دهند، لذا به ‌آنان دستور مى‏دهد كه به ‌خدايان مشركين ناسزا نگويند، چون اگر ناسزا بگويند و آنان هم در مقام معارضه به‌مثل به‌ ساحت قدس ربوبى توهين كنند در حقيقت خود مؤمنين باعث هتك حرمت و جسارت به ‌مقام كبريايى خداوند شده‏اند.1036
زیبا جلوه‌دادن چیزهایی انسان مصنوع خودشان می‌دانند امری روان‌شناختی و جامعه‌شناختی است. همیشه میان انسان و دست‌ساخته او پیوندی به‌ظاهر ناگسستنی وجود دارد. انسان‌ها بیشتر به ‌محیط و فرهنگ‌شان شناخته می‌شوند و به ‌آن تعلق دارند. حس تعلق به‌ واقعیت‌های خودساخته در مواردی چنان بالاست که هرگونه توهین به ‌آن توهین به‌ سازنده آن تلقی می‌گردد. قرآن کریم از این تعلق خاطر پرده برمی‌دارد: «اینگونه براى هر امتى كردارشان را زینت دادیم آنگاه بازگشت آنان به‌سوى پروردگارشان خواهد بود و ايشان را از آنچه انجام مى‏دادند آگاه خواهد ساخت.»1037 ‏زينت هر چيز زيبا و دوست داشتنى است كه ضميمه چيز ديگرى مى‏شود و به ان زيبايى مى‏بخشد. از عموم تعليلى كه جمله كَذَلِك زَيَّنَّا لِكلّ‏ أُمَّةٍ آن‌را افاده مى‏كند، نهى از هر كلام زشتى نسبت به ‌مقدسات دينى استفاده می‌شود. در این‌جا چون عمل به ‌امت نسبت داده شده، معلوم می‌شود که منظور فرهنگ و آداب و رسومِ یک امت مدنظر است. بنابراین همان‌طور که علامه طباطبائی هم در ذیل آیه توضیح داده‌اند، باید از هرگونه کلام زشت نسبت به‌ مقدسات و فرهنگ یک ملت اجتناب کرد. در غیر این‌صورت فاصله‌ای میان دو طرف ارتباط ایجاد می‌شود که هرگونه تفاهم را غیرممکن می‌سازد. احترام به ‌فرهنگ، احترام به ‌آداب و رسوم، زبان، پوشش و مانند آن را نیز بدنبال دارد.
احترام به‌ مقدسات در شکل‌های گوناگون در سیره ائمه معصومین علیهم‌السلام هم مشاهده می‌شود. به‌عنوان مثال، هنگامي كه پيامبر اکرم(ص) عبدالرحمن‌بن عوف را به‌سريه‌اي به‌سوي بني‌كلب فرستاد به ‌او فرمود چنين عمامه بپوش كه شبيه‌تر و شناخته شده‌تر است.1038 طبق این روایت احترام به ‌پوشش میزبان نوعی احترام گذاشتن به‌ فرهنگ او تلقی می‌شود. اسقف‌هاي نجران هنگام ورود به ‌حضور پيامبر در مسجد با ديبا و صليب‌هايشان وارد شدند و به‌ وضعي به‌ حضور آن حضرت رسيدند كه تا آن زمان هيچ‌كس به ان وضع وارد نشده بود. رسول خدا دستور داد آنان را واگذارند1039 و در مقابل پوشش آن‌ها حساسیت زیاد نشان ندهند.
نمونه دیگری از احترام به مقدسات، احترام به ‌معابد و اماکن مقدس اهل کتاب است. به‌عقيده‌ي فقیهان شیعه، احترام به ‌محل عبادت اهل كتاب لازم است و احترام محل عبادت، حرمت نجس‌کردن آن‌ها را به‌دنبال دارد و برخي از فقها معتقد به ‌وجوب ازاله‌ي نجاست از معابد هستند.1040
كليه‌ي اماكن و معابد مقدس از منظر اقليت‌هاي مذهبي نيز مورد احترام جامعه اسلامي است و از مصونيت كامل برخوردار است و هرگونه تعرضي چه از ناحيه‌ي مسلمين چه از ناحيه‌ي غيرمسلمانان به‌ اين ناحيه جرم محسوب می‌شود و مرتكبين آن مجازات می‌شوند. احترام به‌ اماكن و معابد غيرمسلمانان در قراردادهاي پيامبر نيز به‌چشم می‌خورد.
در آيه 40 سوره حج، صيانت از معابد به‌عنوان يكي از اهداف جهاد و اثرات دفاع مشروع و نتيجه‌ي امنيت اجتماعي و محصول همزيستي بين ملل مختلف به‌شمار آورده شده است. در اين آيه همه‌ي اماكني كه در آن نام و ياد خداوند ذكر می‌شود داراي ارزش و دفاع از آن‌ها لازم شمرده شده است: «اگر خداوند گروهي را به گروه ديگر دفع نمی‌نمود، ديِرها و كليساها و كنشت‌ها و مسجدها كه نام خدا در آن بسيار ياد می‌گردد ويران می‌شد.» 1041
بیان اصل احترام به ‌مقدسات، که اروینگ گافمن آن را از الزامات نزاکت در تعاملات اجتماعی برشمرده است،1042 در ادبیات ارتباطات میان‌فرهنگی با نظریه «وجهه – مذاکره»‌ی تنگ تومی سازگاری نزدیکی دارد. ﮔودﯾﻜﺎﻧﺴﺖ، اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ را در زﻣﺮۀ اﻟﮕﻮﻫﺎﯾﯽ ﻣﯽداﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮﭘﺬﯾﺮی ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ را در ﺑﺴﺘﺮ ارﺗﺒﺎﻃﺎت، ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽﻛﻨﻨﺪ. ﺗﯿﻨﮓﺗﻮﻣﯽ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﻜﺎری ﻛﻮروﮔﯽ، اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ را ﺗﺪوﯾﻦ ﻛﺮده اﺳﺖ، دو ﺑﻌﺪ «ﻓﺮدﮔﺮاﯾﯽ‌-‌ ﺟﻤﻊﮔﺮاﯾﯽ «و » ﻛﻤﯽ‌-‌زﯾﺎدی ﻓﺎﺻﻠﮥ ﻗﺪرت» را در ﺗﺒﯿﯿﻦ اﯾﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺑﻪ‌ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﭼﮕﻮﻧﻪ «ﺳﺘﯿﺰ» را ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و اﻗﺪام ﺑﻪ ﺑﺮﻗﺮاری ارﺗﺒﺎط ﻣﯽﻛﻨﻨﺪ. در اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ، ﺳﺘﯿﺰ، ﻧﻮﻋﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻫﻮﯾﺖ در ﺳﻄﻮح ﻓﺮدی و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﻧﺎﺷـﯽ از ﺑﺮﺧـﻮرد ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎورﻫﺎ و ارزشﻫﺎی ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﯾﺎ ﻛﺎرﺑﺮد ﻧﺎدرﺳﺖ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﯾـﺎ اﻧﺘﻈﺎرﻫـﺎی رﻓﺘـﺎری ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﯾﻚ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ. ﺳﺘﯿﺰ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ رخ ﻣﯽدﻫﺪ ﻛﻪ ﻓـﺮد ﯾـﺎ ﮔـﺮوه ﺑﺒﯿﻨـﺪ «وﺟﻬ»ـﻪ‌اش ﺗﻬﺪﯾﺪ ﺷﺪه ﯾﺎ زﯾﺮ ﺳﺆال رﻓﺘﻪ اﺳﺖ. وﺟﻬﻪ، وﺟﻮه ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﻮﯾﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕـﯽ و ﻓـﺮدی و ﺗﺼـﻮر ﻋﻤﻮﻣﯽای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ از ﻧﻈﺮ ﻓﺮد ﯾﺎ ﮔﺮوه، در ﺟﺎﻣﻌﻪ درﺑﺎرۀ آﻧـﺎن وﺟـﻮد دارد و ﺑﺮاﺳـﺎس ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎ و ارزشﻫﺎی ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، درﺑﺎره‌اش ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﯽﺷﻮد.
دﻏﺪﻏﮥ ﻋﻤﺪه در ﺳﺘﯿﺰ، «وﺟﻬﻪﺳﺎزی» ﯾﺎ ﻣﻬﺎرتﻫـﺎی ارﺗﺒـﺎﻃﯽ ﻣـﻮرد ﻧﯿـﺎز در ﺗﻘﻮﯾـﺖ و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ وﺟﻬﻪ اﺳﺖ. وﺟﻬﻪ و وﺟﻬﻪﺳﺎزی، ﻫﺮ دو ﺑﺨﺸﯽ از زﻧـﺪﮔﯽ روزﻣـﺮه ﻫﺴـﺘﻨﺪ. ﻛـﺎﻧﻮن ﺗﻮﺟﻪ اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ، ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﺮﺟﻊِ ﻓـﺮدی و ﻓﺮﻫﻨﮕـﯽ ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ وﺟﻬـﻪ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻋﻤﯿﻘـﺎً از ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎ و ارزشﻫﺎی ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، وﯾﮋﮔﯽﻫﺎی ﻓﺮدی و ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﻧﺎﺷﯽ از دو ﺑﻌﺪ ﯾﺎدﺷﺪه، اﺛﺮ ﻣﯽﭘﺬﯾﺮد.1043

7-5-2-۲- احترام به آزادی
7-5-2-۲-۱- آزادي مراسم و شعائر مذهبی
از جمله آزادي‌هايي كه بر اساس اصل آزادي مذهبي طبق قرارداد ذمه براي اهل كتاب متعهد منظور می‌شود آزادي شعائر مذهبي و حق انجام مراسم و عبادات و ساير گروه‌هاي نامبرده است. آنان مجازند به‌طور انفرادي يا دسته‌جمعي در معابد و اماكن مقدسه خود مراسم مخصوص مذهبي خويش را به‌پا دارند و كسي حق تعرض به انان را نخواهد داشت. بديهي است در پاره‌اي موارد ممكن است محدوديت‌هايي بر طبق مواد قرارداد مشترك ذمه پيش‌بيني شود ولي اصل آزادي مراسم مذهبي در هرصورت به‌عنوان يك حق غیرقابل سلب همچنان براي اقليت‌هاي متعهد محفوظ خواهد ماند.1044
دلایلی در آموزه‌های اسلامی وجود دارد که نشان می‌دهند درست و انسانی عمل‌کردن و نیکوکار بودن دارای ارزش و اهمیت بالایی است. قرآن ضمن اینکه اسلام را دین قبول خداوند می‌داند،1045 اما تصریح می‌کند که پیروان سایر ادیان اگر صادقانه به‌ خداوند اعتقاد داشته باشند و اعمال نیک انجام دهند رستگار خواهند شد و پاداش آنها نزد خداوند محفوظ است.1046 علامه طباطبائی معتقد است رستگاری و سعادت به ‌افراد خاصی یا فقط به‌ مسلمانان اختصاص ندارد، بلکه هر کسی واقعا به‌ خدا ایمان داشته باشد و عمل صالح انجام دهد رستگار خواهد شد. 1047 اسلام واقعی همان تسلیم در برابر خداست؛ حتی امرمومنان علیه‌السلام در معرفی حقیقت اسلام، به‌ یک جمله اکتفا می‌کند و می‌فرماید: «اسلام همان تسلیم در برابر دستورات خداست».1048 همچنین علامه با این‌که ادیان پیش از اسلام را تحریف شده می‌داند اما آنها را منسوخ به‌حساب نمی‌آورد بلکه در برخی موارد، احکام قرآن را ناسخ برخی احکام سایر ادیان می‌شمارد.1049 و در پاسخ به این پرسش جدی که در این‌صورت آیه مبارکه «دین درست نزد خداوند اسلام است و هرکس غیر از اسلام دینی برگیرد خداوند از او قبول نخواهد کرد» چگونه تفسیر می‌شود؟ می‌توان گفت که با توجه به سایر آیات قرآن در مورد ادیان الهی، معنی آیاتی از این سنخ، چنین می‌شود که کامل‌ترین، جامع‌ترین و درست‌ترین دین نزد خداوند اسلام است1050 و طبیعی است که این دین مورد پذیرش خداوند باشد ولی هر کدام از ادیان الهی در حد خود بهره‌ای از درستی دارند و میزانی از احکام الهی را مورد توجه قرار داده‌اند.1051
از شاخص‌های همزیستی به‌عنوان یک اصل، رعایت آزادی بیان حتی برای اقلیت‌های مذهبی در جامعه اسلامی است. در سیره نبی گرامی اسلام (ص) شواهد فراوانی بر رعایت این اصل مهم وجود دارد. به‌عنوان مثال، یکی از مفاد پیمان نامه‌ی پیامبر با یهود مدینه این بود که یهود بنی عوف با مومنان مانند یک امت و ملت هستند با این تفاوت که یهود پیرو دین خود و مسلمانان هم پیرو دین خود هستند.1052
هیئتی مسیحی برای دیدار پیامبر به مسجد آن حضرت آمده بودند. هنگام نمازِ مسیحیان که شد برخواستند. رسول خدا گفت: آنان را به‌حال خود واگذارید که هرطور می‌خواهند نمازشان را انجام دهند. مسلمانان دیدند که ایشان به‌سوی شرق ایستادند و نماز خواندند.1053
7-5-2-۲-۲- آزادي در انتخاب محاكم
اگر ذمي مدعي و مسلمان مدعي‌عليه باشد و يا مسلمان مدعي و ذمي مدعي‌عليه باشد از آن‌جهت كه حق مسلماني در ميان است اختلاف بايد در محاكم اسلامي مطرح شود و قاضي موظف است طبق مقررات عادلانه‌ي محاكم اسلامي و بدون تبعيض به‌ قضاوت عادلانه بپردازد.
اگر مدعي و مدعي عليه هردو ذمي باشند می‌توانند از طرح دعوي در دادگاه‌هاي اسلامي اجتناب كنند و به‌ محاكم قضايي خود مراجعه كنند و حق استقلال قضايي ايشان محفوظ است. اسلام دين حق را براي متحدين و اقليت‌هاي مذهبي مقيم سرزمين‌هاي اسلامي به‌عنوان يك حق ضروري و مشروع تلقي می‌كند و احكام صادره و محاكم قضايي اقليت‌ها را در موارد مذكور به‌رسميت می‌شناسد.1054 در حقيقت بايد اين را يك نوع امتياز شمرد نه حق و احترام به ازادي؛ زيرا اعطاي چنين حقي به ‌مفهوم اعتراف به‌يك نوع استقلال داخلي گروه‌هاي غير مسلمان در داخل جامعه ي اسلامي به‌شمار می‌رود. 1055
از دیگر شاخص‌های رعایت همزیستی این است که قضاوت در مورد پیروان هر دین به‌خود آن‌ها واگذار گردد. در قرآن کریم نیز در این زمینه آمده است: بگو ای اهل کتاب شما هیچ‌گونه ارزشی ندارید مگر آن‌که که به ‌دستورات تورات و انجیل و قرآن عمل کنید.1056 پیامبر علمای یهود را به عمل‌کردن به ‌دستورات کتاب خودشان فرا خواند.1057 حضرت علی علیه‌السلام نیز به ‌هنگام خلافت فرمودند: آگاه باشید به‌خدا اگر بر بالین خلافت تکیه زنم و بستر حکومت برایم گسترده شود میان اهل تورات و یهود با توراتشان و میان اهل انجیل و نصاری با انجیلشان و میان اهل زبور با زبور ایشان و میان اهل قرآن با قرآن داوری کنم.1058 مطابق همین اصل ازدواج هر گروهی بر اساس آیین خودشان به‌رسمیت شناخته می‌شود. امام علی علیه‌السلام در این‌باره می‌فرمایند: برای هر ملت و مذهبی ازدواجی است که به‌وسیله‌ی آن از زنا جلوگیری می‌کنند.1059 مطابق این روایات ازدواج هر ملت و مذهبی چنان چه بر قانون آنان باشد صحیح است و از نظر اسلام حلال‌زاده هستند.
7-5-2-۲-۳- آزادی مالكيت فردي
مالكيت فردي همان‌طوركه در مورد مسلمانان مطرح است بدون هيچ‌گونه تغيير اساسي در مورد متحدين غيرمسلمان ايشان نيز مطرح است و مالكيت آنان نيز مانند مسلمانان به‌طور قانوني مورد احترام و مصونيت قرار گرفته است و از نخستين مسئوليت‌هاي جامعه‌ي اسلامي حفاظت و مصونيت كامل اموال و جان و عرض ذميان است. حق مالكيت اراضي نيز براي اقليت‌ها محفوظ است و آنان می‌توانند از طريق معاملات مشروع زمين يا ساختمان و نظاير آن را به ‌مالكيت خويش در آورند. اسلام بر اساس اصل احترام به ‌مالكيت فردي در مورد گروه‌هاي متعهد اجازه نمی‌دهد در ملك افراد كوچك‌ترين تصرفي به‌عمل آيد و هرگونه تصرف اموال ذميان بايد منوط به ‌رضايت و توافق قبلي باشد و در اين‌باره اموال منقول و غيرمنقول حكم يكساني دارند.1060
7-5-2-۲-۴- مالكيت اهل كتاب
در اسلام احترام به ‌مالكيت اهل كتاب بر اموال خود تا بدان حد پيش رفته است كه حتي اموالي را كه مسلمانان نمی‌توانند تملك كنند؛ اگر از نظر اهل كتاب مالكيت آن مشروع باشد می‌توانند در كشور اسلامي آن را تملك كنند و آثار تملك را بر آن بار كنند و چنانچه مسلماني آن را تلف كند ضامن است. البته اين احترام تا زماني است كه آشكارا در بين مسلمانان به‌ خريد و فروش يا استفاده از آن اقدام نكنند. براي نمونه چيزهايي مانند شراب، گوشت خوك، آلات لهو و لعب نزد مسلمانان ارزش و ماليتي ندارد.
محقق حلي می‌گويد: شرابي كه از مسلمانان غصب شود ضمان ندارد گرچه كافر آن را غصب كند؛ ولي همان شراب اگر از كافر ذمي كه آن را آشكار نمی‌كند غصب شود ضمان دارد گر چه غاصب مسلمان باشد.1061

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، غیرمسلمانان، آموزه‌های اسلامی، کرامت ذاتی انسان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امام صادق، غیرمسلمانان، حسن معاشرت، پیامبر اسلام (ص)