دانلود پایان نامه ارشد با موضوع ساختار روایت، پدیده های طبیعی، طبیعت گرایی

دانلود پایان نامه ارشد

طبیعت در شعر قیصر امینپور

5- 1 – طبیعتگرایی توصیفی

این نوع طبیعت گرایی، مربوط به دوره اول شعری شاعر است. در این بخش شاعر، پدیده های طبیعی را گزارش گونه توصیف می کند. این وصفها گاهی بسیار دقیق است و حاکی از دقت نظر شاعر.« زبا ن ساده، فضا ی شفاف و تصاویرگویا از ویژگی اصلی شعر امین پور در این دوره است که به شعرش حالتی صمیمی وخودمانی می دهد و در پشت این زبان ساده و بیان صمیمی و طبیعی دنیایی از مفاهیم عالی نهفته است. » (ترابی ،1384: 22) امّا این مفاهیم هنوز در اندیشهی شاعر به پختگی و کمال نرسیده است و به صورت ساده و گذرا به آن پرداخته می شود به طوری که با تأمّلی اندک، میتوان به آن مفاهیم پیبرد. در این توصیفات، نمادها بسیار ساده و روشن و به نوعی الهام بخش روحیّهی امیدواری و زندگی هستند. در این دوره طبیعت با عناصر ساده ی خود، چون روستا ، غنچه ، گل ، باغ و… ظاهر می شود و شاعر واژگانی را به خدمت می گیرد که وصفی روشن و تک معنا داشته باشند. صناعات بلاغی که سبب الهام و چند معنایی متن می شوند، کمترند و از آرایه هایی نظیر: تضاد ، تناسب و تشخیص استفاده می کند.
شعرهای امین پور دراین دوره بیشتر حرفی و روایی است تا تصویری و آنچه موجب انسجام شعرهایش می شود، نقل وروایت است در حقیقت محورهای عمودی شعرهای او بر پایهی پیام وخبری واحد استوار است که روایت گونه بیان می شود. در این دوره تصاویر حسی و عاطفی جانشین تصاویر عینی می شود و همین تصاویر حسی است که به شعر او وجهی عاطفی می بخشد.(0همان:27)

4- 1- 1 – توصیف گزارشگونه و روایی

رولان بارت نظریه پرداز فرانسوی، روایت را از شمار جهانی های بشری معرفی می کند. و آن را در تمام جلوه های فرهنگی حاضر می داند او همچنین بر این باور است که جامعه بدون روایت، غیر قابل تصوّر است از نظر او روایت، کاری با خوب و بد ندارد. خیلی ساده در جامعه وجود دارد. مانند خود زندگی. (رضی،رحیمی،206:1387) امین پور در شعر این دوره که بیشتر روایی است تا تصویری، با استفاده از روایت خطی و براساس گزارش ساده از ابتدای شعر به روایت گویی می پردازد و در محور عمودی آن را تا پایان شعر ادامه می دهد محور عمودی شعرهای او بر پایه پیام خبری واحد استوار است و این نکته است که به شعر او انسجام می بخشد و تصاویر حسی و عاطفی او به صورت مناسب تری به مخاطب منتقل می شود.
(ترابی، 1384: 27)
شاعر در نمونه های زیر با شیوه ی روایی و با استفاده از عناصر طبیعی به ارائه ی مفاهیم خود می پردازد :
گفتم :
در شهر ما
دیوارها دوباره پر از عکس لاله هاست
اینجا وضعیت خطر گذرا نیست
آژیر قرمز است که می نالد
تنها میان ساکت شبها
بر خواب ناتمام جسدها
خفاش های وحشی دشمن
حتی ز نور روزنه بیزارند
باید تمام پنجره ها را
با پرده های کور بپوشانیم
اینجا
دیوار هم
دیگر پشت و پناه کسی نیست
کاین گور دیگری است که استاده است در انتظار شب
دیگر ستارگان را / حتی/ هیچ اعتماد نیست
شاید ستاره ها
شب گردهای دشمن ما باشند و……..
اینجا/ حتی/ از انفجار ماه تعجب نمی کنند
اینجا/ تنها ستارگان/ از برج های فاصله می بیند
که شب چقدر موقع منفوری است
اما اگر ستاره زبان می داشت
چه شعرها که از بد شب می گفت
گویا تر از زبان من گنگ . ( امین پور، 1388: 382-389)
شاعر دراین شعر به روایت ساده از زندگی می پردازد که این نوع نگرش متأثّر از دنیای ذهن و اندیشه ی اوست او در این دنیای ذهنی در معرض مباحثات درونی و حدیث نفسهای شورانگیزی قرار میگیرد، امّا این گفتگوها را از زبان سادهی طبیعت و گفتگوی عناصر طبیعی، برای دیگران روایت می کند. او دراین روایت بزرگ ازفضایی به فضای دیگر منتقل میشود این انتقال فضا،که به دنبال تداعی های رنگارنگ تحقق می یابد به صورت طبیعی و با زبانی ساده و شفاف روایت می شود. امین پور در این شعر در یک روایت خطی با بهره گیری ازعناصر طبیعی مفاهیم موردنظر خود را درباره جنگ مطرح میکند و هیچ نوع چرخش در روایتش صورت نمی گیرد. روایت او ساده و طبیعی است.
این ساختار روایی در شعر” فصل وصل” نیز بخوبی دیده می شود.
فصل ، فصل خیش و فصل گندم است/ عاشقان این فصل، فصل چندم است؟/ فصل گندم، فصل جو، فصل درو/ فصل بی خویشی است. فصل خویش نو/ چهار فصل سال را رسم این نبود/ هیچ فصلی اینچنین خونین نبود/ ……………../ طرح کمرنگی در یادم هنوز/ من به یاد دشت آبادم هنوز/ خوب یادم هست من از دیرباز/ باز جان می گیرد آن تصویر، باز/ گرگ و میش صبح پیش از هر طلوع/ قامت مرد دروگر در رکوع/ خوشه ها را با نگاهش می شمرد/ داس را در دست گرمش می فشرد/ قطره قطره خستگی را می چشید/ دست در پیشانی دل می کشید/ بافه ها را چون که در بر می گرفت/ خستگی ها از تنش پر میگرفت/ گاه دستی روی شبنم می گذاشت/ روی ز خم پینه مرهم می گذاشت/ دشت دامانی پر از بابونه داشت پینه ی هر دست بوی پونه داشت ………….
بار می بندیم سوی روستا / می رسد از دور بوی روستا (امین پور، 1388: 410-412)
شاعر، در این شعر نیز با استفاده از روایت خطی و گزارش گونه به شرح زندگی روستایی و صفا و صمیمیّت و پاکی فضای آن می پردازد تمام سیر خط فکری او، حول محورهمین موضوع است. این سیر از ابتدا تا انتها در محور عمودی شعر گسترش مییابد به طوری که شاعر مخاطب را با خود همراه ساخته و در یک هم حسی با او، او را به سوی عشق و مهرورزی سوق می دهد.
شاعر در شعر«آی گل ها چرا نمی خندید»، این ساختار روایت گونه را اینگونه به تصویر می کشد:
پس پدرکی ز جبهه می آید/ باز کودک ز مادرش پرسید/ گفت مادر به کودکش که بهار/ غنچه ها و شکوفه ها که رسید/ باز کودک ز مادرش پرسید/ کی بهار و شکوفه می آیند؟/ گفت مادر: که هر زمان در باغ/ غنچه ها لب به خنده بگشایند/ روز دیگر سراغ باغچه رفت/ کودک ما به جستجوی بهار/ دید لب بسته است غنچه هنوز/ بر لب غنچه نیست بوی بهار / گفت ای غنچه ها ی خوب، چرا / لبتان را زخنده می بندید/ زودتر بشکفید و باز شوید/ آی گل ها چرا نمی خندید؟ / ( امین پور ، 1368: 17-16)
این شعر ماجرای پرسش کودکی است از مادرش که «پدر»کی از جبهه بر می گردد و شاعر راوی است که این داستان را از بیرون می بیند و می شنود و روایت میکند. شاعر بین آمدن بهار و شکوفه دادن باغ و بازگشت پدر نسبتی برقرار می کند و کودک از آن پس برای شتاب بخشیدن به بازگشت پدر به گفتگو باغچه می پردازد. باغ در اینجا می تواند نمادی از رویش و سبزی و زندگی باشد و سکوت و خفتگی غنچه ها و باغ رمزی از فروخفتگی شادمانی و زندگی است. در این گونه روایت ، از شیوه های گفتگوی شخصیتها استفاده شده است، در این گفتگو عناصرطبیعی ، نقش بسیار موثری را به عهده دارند به طوری که مخاطب گفتگوی کودک قرار می گیرند.کودک در این گفتگو به زیبایی با طبیعت سخن میگوید و با آن رابطه عاطفی برقرار می کند.

4- 1- 2 – توصیفات سادهی نمادین
یکی از ویژگی های شعر معاصر،کاربرد نمادین واژگان طبیعی است. شاعر در پی آن است تا آنجا که بتواند به کمک آن ، اندیشه را محسوستر و ملموستر بیان نماید. بدین سبب پرداختن به طبیعت و سود بردن از عناصر طبیعی، برای بیان اندیشه و احساس، نقش مهمّی در شعر امروز ایفا می کنند. حتی به کار گرفتن نمادها و به اصطلاح سمبلیک کردن زبان شعر نیز، بیشتر بدین سبب بوده است. (کوشش، 1386: 121) نمادها در این دوره شعری امین پور، ساده است و چندان نو و تازه به نظر نمی رسد نمادهایی که با اندک تلاش قابل درک است. شاعر با استفاده از این نمادها در پی آن است که، اندیشه اعتقادی و اجتماعی خود را به صورت ساده و واضح بیان کند.به عنوان نمونه، شاعر از نمادهایی همچون باغ ، گل، صبح ، شب، لاله ،آلاله، باد، غنچه، بنفشه، خار، آفتاب، بصورت گسترده استفاده نموده است که در ذیل نمونه هایی از آن ذکر خواهد شد :
دیوار هم
دیگر پناه پشت کسی نیست
کاین گور دیگری است که استاده است
در انتظار شب (امینپور ، 384:1387)
تا باغ جنون ثمر دهد باز
در مزرعه بذر جان فشاندند
(همان:404)
در این چمن که ز گل های برگزیده پر است
برای چیدن گل انتخاب لازم نیست (همان: 390)

صبح از سفر سخت زمان می آید
ز آن سوی زمین و آسمان می آید
شب را به فرا سوی زمین رانده به خشم
صبحی که نفس نفس زنان می آید
(همان:449)
در خاک شد صد غنچه در فصل شکفتن
ما نیز جز خاکستری بر سر نکردیم
(همان : 392)
بیـــا به خـــانه ی آلاله ها ســــری بزنیم ز داغ با دل خود حرف دیگری بزنیم
به یک بنفشه صمیمانه تسلیت گوییم سری به مجلس سوگ کبوتری بزنیم
(همان: 406)
از زخم کهنساله فرو افتادند در بستری از لاله فرو افتادند
چون ژاله که از لاله فرو میافتد بس لاله که در ژاله فرو افتادند
(امین پور، 1363: 31)
بیا ای دل از اینجا پر بگیریم ره کاشانه دیگر بگیریم
بیاگم گمکرده ی دیرین خود سراغ از لاله پرپربگیریم (امین پور،458:1387 )

1 – 3 – توصیف بر اساس شخصیتبخشی به عناصر طبیعت (تشخیص)
در تصاویر شعرهای امین پور، طبیعت و جلوه های آن مهمترین نقش را دارند. در شعر وی با طبیعتی مواجه می شویم که فرهیخته و کمال یافته است. طبیعتی که می اندیشد و سخن می گوید، عبادت می کند و گاهی به مدرسه می رود. تصاویری که شاعر به کمک تشخیص ارائه می دهد، به دو صورت در شعر او نمود پیدا میکند گاهی افعال و صفات و یا عواطف انسانی را به عناصر بیجان یا جاندارانی دیگر نسبت می دهد و در موارد معدودی نیز خطاب به عناصری غیر جاندار ، سخن میگوید و آنها را مخاطب خویش قرار می دهد. در زیر نمونه هایی ازاین دو نوع تشخیص ، ذکر می شود :
غنچه با دل گرفته گفت : /« زندگی/ لب ز خنده بستن است / گوشه ای درون خود نشستن است »/ گل به خنده گفت : / زندگی شکفتن است/ با زبان سبز راز گفتن است. (امین پور ،1375: 9)
شاعر در این شعر با توجه به حالات و به

پایان نامه
Previous Entries ، تازه‌ای، زمان‌هایی Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع عناصر زبانی، تصویرسازی، شفیعی کدکنی