دانلود پایان نامه ارشد با موضوع زمان گذشته، مشارکت مردم، شرکت در انتخابات، مشارکت زنان

دانلود پایان نامه ارشد

طور کلي نظريه مخالف، با حضور زن در جامعه و سياست مخالف است و به برتري نقش مردان نسبت به زنان معتقد است. خوشبختانه اين تفکرات با سرنگوني نظام شاهنشاهي تغيير يافته و تجربه عيني نظام جمهوري اسلامي ايران، همواره حاکي از آن بوده که وجود زنان مدبر و توانا در عرصه‌هاي مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در کنار مردان لايق و شايسته توانسته است منشأ خدمات ارزشمندي در جامعه شود.
با وقوع انقلاب اسلامي، نظر بسياري از مخالفان حضور زن در سياست تعديل گشت. هر چند هنوز اين نظريه طرفداراني دارد اما تحقيق و پژوهش در 14 قرن دوران افتخار آميز ظهور دين اسلام، حاکي از حضور پر فراز و نشيب زنان در جهت اصلاح يا سقوط نظام حاکم بوده است. حضور زنان در مصاف با حاکم جور همواره مطرح بوده و تجربه عيني مبارزات زنان با حکومت 2500 ساله پهلوي در ايران تحت رهبري خردمندانه امام(ره) مؤيد نقش تأثير گذار ايشان در مبارزات سياسي است.
گرچه در زمان گذشته، حکومت زن يا مشارکت زن در امور سياسي يک امر منفي تلقي مي‌شده، اکنون نگاه رهبران مذهبي نسبت به اين امر تغيير يافته است چرا که زن مي‌تواند فرهيخته و عاقل باشد و از مشورت ديگران استفاده نمايد(کديور،28:1375).
نظريه موافق: اين نظريه قرائت جديدي از متون ديني ارائه مي نمايد که مشارکت سياسي زنان را در همه شاخص‌ها جائز مي‌شمارد. هرچند اين نظريه در زمان گذشته و قبل از وقوع انقلاب اسلامي ايران وجود داشته است ولي در اقليت بوده و در واقع انقلاب اسلامي ايران زمينه‌هاي لازم براي مستحکم تر شدن اين نظريه را فراهم آورده است. اين تفکر در دوران جمهوري اسلامي ايران، با تکيه بر قانون اساسي، موافق حضور زن در تمامي‌شاخص‌هاي مشارکت سياسي مي‌باشد. هر چند در برخي موارد شاهد استثنائاتي بوده ايم. مثلاً: زن از مقام قضاوت مستثني شده است و هر چند در قانون اساسي هيچ محدوديتي براي زنان در تمامي سمت‌هاي سياسي در نظر گرفته نشده است اما به طور کلي هيچ زني تاکنون به مقام رهبري و رياست جمهوري دست نيافته است. هم اکنون رهبران مذهبي، شرکت زنان در انتخابات نظام حاکم را حداقل حقوق سياسي زنان مي‌دانند که بايد به آن توجه شود. در اين نوع تفکر، نگاه علما به زن تحول يافته و معتقدند که زن در نظام اسلامي(نظام شناختي، حقوقي و ارزشي) جايگاهي همانند مرد دارد. در اين زمينه آيات قرآن کريم و احاديث نبوي که تواتر معنوي دارند گواه بر اين حقيقت اند.(شمس الدين،22:1376). حال مدلول نظريه موافق، شاخص‌هاي مشارکت زنان يعني اظهار عقيده درباره امور اجتماعي، حق رأي و حق داوطلبي، شرکت در احزاب و احراز مناصب حکومتي را در بر مي‌گيرد.
در ايران پس از انقلاب، با توجه به اينکه استقرار نظام جمهوري اسلامي‌در عرصه عمل و نظر برگرفته از ديدگاه امام خميني مي‌باشد، بنابراين سيري در انديشه‌هاي امام در خصوص مشارکت سياسي زنان مي‌تواند بيانگر تغيير ديدگاه علما نسبت به جايگاه زن در جامعه و سياست باشد. از ديد امام، حقوق سياسي زنان و مردان مساوي است و همان طور که مردان بايد در سرنوشت کشور خويش سهيم باشند و جامعه خود را حفظ کنند، زنان نيز بايد دخالت کنند و در فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي همدوش مردان باشند(امام خميني،404:1378-403) .
امام همچنين بيان داشته: “خانم‌ها حق دارند در سياست دخالت کنند و تکليفشان اين است. دين اسلام دين سياسي است که همه چيزش سياسي است” (امام خميني،19:1376). بدين گونه او نه تنها حضور زنان در فعاليت‌هاي سياسي را منتفي نمي‌دانست؛ بلکه آن را از حقوق مسلم ايشان بر شمرد. علاوه بر گفته‌هاي امام در خصوص تغيير نگاه علما به زن، مي‌توان به نظرات تني چند از ديگر علما نيز اشاره‌اي داشت:
حجت السلام و المسلمين قربانعلي قندهاري، نماينده گرگان در مجلس پنجم شوراي اسلامي‌درباره حضور زنان در کابينه گفته است: “با توجه به اين که نيمي از جمعيت جامعه را زنان تشکيل مي‌دهند و با توجه به اينکه در برخي از وزارتخانه‌ها نيز به لحاظ ساختاري تناسب وجود دارد؛ بنابراين حضور حداقل يک زن در کابينه آينده ضروري به نظر مي رسد”.
آيت الله محمد يزدي، رئيس قوه قضاييه در اين خصوص معتقد است که:”زن مسسلمان حق دارد غير از وظايف اوليه با توجه به جهات شرعي در مسائل سياسي نيز مشارکت داشته باشد”(کار،117:1380-114).
آيت الله صالحي نجف آبادي، در خصوص موافقت با حضور زن در ارکان جامعه و امر سياست فرموده‌اند: “زن و مرد و خنثي مي‌توانند رئيس جمهور، قاضي و ولي فقيه باشند. هيچ مسأله‌اي نيست. تنها صلاحيت، توانايي، درجه علمي، تقوا و استعدادهاي لازم در اين زمينه کافي است”.
آيت الله موسوس اردبيلي، همچنين بيان داشته‌اند که :”در حوزه شرع، زن مي‌تواند مجتهد شود. بنابراين مي‌تواند به مقام ولايت فقيهي نيز برسد و منصب قضا هم داشته باشد؛ ولي بحث رياست جمهوري در فقه نيست و يک بحث عرفي است و به توافق بستگي دارد”(کار،121:1380-120).
پس از پيروزي انقلاب اسلامي، از آن جايي که نوع نگاه علما به زن و همچنين افکار عمومي جامعه در چگونگي ظهور و حضور قشر زنان در جامعه و فعاليت‌هاي آن مؤثر واقع شد، زنان علاوه بر حضور در انتخابات متعدد، توانستند در تصدي بعضي از مناصب حکومتي تا حد معاونت رئيس جمهور ارتقا پيدا کنند و با عضويت در شوراها و در اختيار گرفتن درصدي از کرسي‌هاي نمايندگي در مجلس شوراي اسلامي، برخي از حقوق سياسي خود را متجلي سازند که البته تا رسيدن به نقطه مطلوب، تلاش‌هاي مؤثرتري لازم است.
گستره حضور سياسي زنان در نگاه علما پس از انقلاب، محدود به شرکت در انتخابات نيست و زنان در ابعاد تثبيت، تنظيم و کنترل قدرت سياسي موظف به انجام وظيفه هستند. علما پيرو تأکيدها و فرمايشهاي امام، دخالت در مقررات اساسي مملکت را از وظايف زنان در پيشبرد اهداف نهضت مي‌دانستند. امام نيز در اين زمينه اشاره کرد که: “زن بايد در مقررات اساسي مملکت خويش دخالت کند. شما همان گونه که در نهضت‌ها نقش اساسي داشتيد و سهيم بوده ايد، اکنون هم باز بايد در پيروزي سهيم باشيد و فراموش نکنيد که هر موقع که اقتضا کند، نهضت کنيد. قيام کنيد. مملکت از خود شما است. شما بايد مملکت بسازيد”(مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني،307:1387-306).
در خصوص تغيير نگاه علما به زن لازم است گفته شود که اين تحول مهم، تحت تأثير فضاي مناسب فرهنگي و آموزش‌هاي خاص در دوران پس از انقلاب اسلامي صورت گرفته است. اين دسته از علما تلاش ورزيده‌اند تا ضمن تأکيد بر باورهاي دروني و ديني خود، روشنگري ديني را به منظور زمينه سازي در جهت اصلاح قوانين موجود و حذف سنت‌هاي مزاحم و خرافه زدايي از دين تبليغ کنند. اين علما در نهايت طليعه دار نهضتي شده‌اند که در دراز مدت دولت‌ها را تحت تأثير خود قرار دادند و در انديشه اکثر رهبران سياسي نيز نفوذ کرده‌اند. به نحوي که چاره‌انديشي پيرامون حقوق زن و دفع موانع کنوني بر پايه خواست و تلاش آنها در اولويت قرار دارد. اين دسته از علما تلاش کرده‌اند تا حلقه‌هاي در هم تنيده‌اي از روشنگري و روشنفکري را در حقوق زنان ايجاد کرده به گونه‌اي که شکاف و تجزيه فرهنگي را در زيست فردي و اجتماعي زنان کشور التيام دهند و يگانگي در طرح خواسته‌هاي حقوقي و سياسي زنان را جايگزين دوگانگي و تضاد‌هاي موجود نمايند.
با گذشت قريب سه دهه از پيروزي انقلاب اسلامي ايران و تأکيدات مکرر رهبران مذهبي و بالاخص بنيانگذار نظام و مقام رهبري مبني بر دخالت و حضور زنان در تمامي عرصه‌ها و سطوح سياسي و اين که در عصر ما، توسعه سياسي به عنوان هدفي والا مورد قبول و توجه‌ انديشمندان، سياستمداران و مجريان بوده است لذا در خصوص قائلان به حضور زن در عرصه سياست، بايد ذکر کرد که مطلب قابل توجه اين است که اثبات امکان مشارکت سياسي زنان در حيطه و عرصه حاکميت به معناي الزام و اصرار در پذيرش آن نيست؛ بلکه همان گونه که در خلال مباحث ذکر شده آمده است، رعايت دانايي و توانايي از مسلمات عقلي است و اين اصل حاکم اقتضا دارد که در شرايط مساوي تفاوتي بين زن و مرد از حيث تصدي مناسب سياسي و اجتماعي نباشد وهر چند مشارکت سياسي آنان به بيش از دو قرن هم نمي رسد، لذا دين اسلام شرکت در اين عرصه را بيش از 14 قرن پيش امضاکرده است.
با توجه به آنچه گفته شد و چنانچه فضاي ديني – سياسي ايران امروز مبناي قانون گذاري و سياست گذاري قرار گيرد، از آن جايي که جمعي از مراجع شيعه با رهبري، مرجعيت، فقاهت، افتا و رياست جمهوري زنان مخالف نيستند و فقط بر حسب ضرورت توجيه نظرات خويش گاهي به تفضيل بحث مي‌کنند، بنابراين دولت ايران که بر پايه اصولي از قانون اساسي مقيد شده است به اين که قوانين و مقررات حاکميت جمهوري اسلامي ‌با موازين فقهي در تعارض نباشد مي‌تواند اولاً در اصل 115 قانون اساسي بازنگري نموده و کلمه رجال را حذف کند و در ثاني مي‌تواند بحث افتا، اجتهاد و قضاوت توسط زنان را در رسانه‌هاي کشورفراگير نموده و با استفاده از تحولات روشنگرانه‌اي که پرتويي از آن در حوزه‌هاي انديشه ديني متجلي شده است، جواز حضور مشروع زنان را در جامعه صادر نمايد. در اينجا نيز لازم است که به برخي مباني انسان شناسي مشارکت سياسي زنان با تأکيد بر آيات قرآني اشاره گردد:
بر مبناي ديدگاه و جهان بيني قرآني، زن و مرد هر دو مي‌توانند به منظور مشارکت سياسي در انتخابات و يا سطوح ديگر مشارکت سياسي شرکت نمايند. چرا که:
1- انسان گل سرسبد جهان آفرينش است و ارزش او به روح الهي است که در وي دميده شده است و تأنيث و تذکير در اصول انسايت نقشي ندارد. در اين رابطه به برخي از آيات قرآني اشاره مي‌کنيم:
“ثم سواه و نفخ فيه من روحه” (سجده:9)
“فاذا سويته و نفخت فيه من روحي فقعوا له ساجدين” (حجر:29)
“الم تر اٌن الله سخرلکم ما في الارض” (حج:65)
” و سخر لکم ما في السماوات و ما في الارض جميعاً فيه” (جاثيه:13).
2- روح نه مذکر است و نه مؤنث. از اين رو جنسيت تأثيري بر اين ارزش ندارد.
“الذي خلقکم من نفس واحدة و خلق منها زوجها” (نساء:1)
3- ملاک ارزش به تقواست و انوثيت و ذکوريت به تنهايي نمي‌تواند ارزشمند باشد.
“يا ايها الناس انا خالقناکم من ذکر و اٌنثي و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقاکم” (حجرات:13)
4- نظام آفرينش بر اساس زوجيت بنا شده و انسان از اين اصل مستثني نيست و مسئله وجود تأنيث و تذکير و جنسيت‌هاي متفاوت فقط به خاطر تحقق فرآيند زوجيت، توالد و تناسل است.
“من کل شيء خلقنا زوجين”(الذريات:49)
“و انه خلق الزوجين الذکرو الانثي”(نجم:45) (ندري ابيانه، 89:1385).
3-2-6 گسترش طبقه متوسط جديد64 و خواسته‌هاي آنان:
يکي از موضوعاتي که در دهه اخير ذهن بسياري از انديشمندان وروشنفکران ايراني را به خود مشغول کرده است، وضعيت طبقه متوسط جديد در ايران مي‌باشد که در سال‌هاي اخير با توجه به رشد کمي و کيفي آن و تأثيري که بر ساختار سياسي و اجتماعي جامعه ايران داشته‌اند، مطالعه اين طبقه را ضروري ساخته است لذا بررسي وضعيت طبقه متوسط جديد و مطالبات سياسي آنان خصوصاً در خواست مشارکت سياسي از جانب آنان امري قابل تعمق مي‌باشد چرا که امروزه تمامي حکومت‌ها و نظام‌هاي سياسي در غرب و شرق به اهميت مشارکت سياسي مردم آگاه بوده و زمينه مشارکت آحاد مردم را در فرآيند تصميم گيري فراهم کرده‌اند؛ زيرا يکي از مهم ترين ملاک‌هاي مشروعيت سياسي، ميزان مشارکت مردم در امور حکومتي مي‌باشد.
لازم به ذکر است که مشارکت سياسي در جوامع دموکراتيک امکان پذير مي‌باشد. حال براي ايجاد جامعه دموکراتيک، شکل گيري طبقه متوسط جديد يکي از پيش نيازها و عناصر اساسي محسوب مي‌گردد. به همين دليل عموم نظريه پردازان و متفکران علم سياست يکي از دلايل عدم رشد دموکراسي در کشور‌هاي در حال توسعه را عدم شکل گيري طبقه متوسط جديد مي‌دانند. از اين رو طبقه متوسط جديد، موتور محرکه تحولات سياسي، اجتماعي و اقتصادي شناخته مي‌شود. به طور کلي در اکثر جوامع، با پيشرفت مي‌توان شاهد شکل گيري طبقه متوسط جديد باشيم. بدين معنا که هر چه جامعه‌اي پيشرفته تر باشد وزن

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع نقش برجسته، خارج از خانه، حضانت فرزندان، ابراز وجود Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع آموزش زنان، روشنفکران، شرکت در انتخابات، دانش آموزان دختر