دانلود پایان نامه ارشد با موضوع رازيانه، گياه، ترکيبات

دانلود پایان نامه ارشد

ساليانه گياهان و بررسي چگونگي عکسالعمل آن‌ها به تغييرات فصلي در محيط زندگيشان را فنولوژي گويند[11،37]. ظهور مراحل فنولوژيکي در هر گياه که از عوامل محيطي و ژنتيکي ناشي ميشود و بر روي عملکرد گياه تأثير مستقيم دارد. دوره رشد رويشي رازيانه بسيار طولاني است. بذور دو تا سه سال قوهناميه خود را حفظ ميکنند. در شرايط مناسب 14 تا 20 روز پس از کاشت سبز ميشوند. رشد اوليه بسيار کند است به طوريکه رويش دانه تا تشکيل ساقه، 2 تا 5/2 ماه طول ميکشد. در سال اول رويش گل در اواسط تير و زمان مناسب برداشت اوايل مهر است. اما در سالهاي بعد اين زمان جلو ميافتد. عمر مفيد اين گياه چهار تا پنج سال است. بذور دو ساله (بندرت سه سال) از کيفيت خوبي براي کشت برخوردار هستند[44]. در انتهاي دوره روزت با انتقال از مرحله رويشي به زايشي، فاصله ميان گره‌ها زياد و در نتيجه ساقه اصلي طويل ميشود[23]. ارتفاع بوته به تعداد و طول ميان گره‌ها بستگي دارد. تعداد ميان گره‌ها توسط ژنوتيپ و زمان انتقال از مرحله رويشي به زايشي و طول ميان گره‌ها توسط تعداد و اندازه سلولها تعيين ميگردد[11]. شرايط محيطي در دوران طويل شدن ساقه به شدت بر ارتفاع بوته تأثير ميگذارد. دما، طول روز، رطوبت خاک و تغذيه گياه از عمدهترين عوامل محيطي مؤثر بر ارتفاع گياه هستند. درجه حرارت و طول روز با تأثير بر زمان انتقال مريستم از حالت رويشي به زايشي، بر تعداد ميان گره‌ها مؤثرند و ميزان رطوبت خاک، کيفيت و کميت نور و تغذيه گياه از طريق بزرگ شدن سلول بر طول ميان گره‌ها اثر ميگذارد[48].
1-7 مصارف دارويي
ميوه و اسانس رازيانه به دليل دارا بودن آنتول موجب کاهش اسپاسمهاي دستگاه گوارشي و تشديد ترشح شيرابههاي گوارشي و در نتيجه بالا رفتن کيفيت هضم ميگردد [37]. همچنين ميوه رازيانه داراي خواص محرک، بادشکن و دم کرده داغ آن براي افزايش عرق مؤثر بوده و نفخ و گاز معده را از بين ميبرد. برگهاي رازيانه ادرار آور و جوشانده ريشه آن مسهل است[53]. اين گياه سرشار از هورمونهاي زنانه است و طبيعتي گرم داشته و باعث افزايش رشد دخترها ميشود. از بخشهاي مختلف رازيانه در درمان بيماريها به عنوان نيرودهنده، زياد کننده ترشحات شير استفاده ميشود[16،32]. ريشه رازيانه داراي کومارين 6ميباشد. چون اين ماده رقيق کننده خون است بنابراين افرادي که مبتلا به تصلب شرائين يا انسداد رگها هستند ميتوانند از جوشانده ريشه رازيانه استفاده کنند. رازيانه حالت تهوع را بر طرف ميکند. هليکوباکترپيلوري7 يکي از شايعترين عوامل عفوني در انسان است و گفته ميشود بيش از 50 درصد از مردم دنيا ميزبان اين باکتري هستند. اين باکتري به عنوان عامل زخم معده معرفي شده است [60]. روغن فرار حاصل از رازيانه داراي خاصيت ضد باکتريايي ميباشد و ميتوان از آن در درمان يا پيشگيري بيماريهاي باکتريايي گياهان و تيمار بذور آن‌ها استفاده کرد[145]. روغن گياه رازيانه کرم کش و ضد انگل است و همچنين به عنوان يک ضد عفوني کننده براي ميوهها و سبزيهاي تازه در برابر آلودگيهاي قارچي بکار ميرود[145]. ميوه رازيانه براي معطر ساختن اغذيه و تهيه بعضي ليکورها همچنين به عنوان چاشني در صنايع نوشابهسازي، آرايشي و بهداشتي استفاده فراواني دارد. اسانس رازيانه در تهيه کرمهايي جهت محافظت از پوست انسان از نيش پشه بکار ميرود [39،113] و داراي خاصيت محافظت کنندگي در مقابل تتراکلريدکربن8 ميباشد[136]. در بعضي از مناطق به ويژه کشورهاي حوزه مديترانه و شمال آفريقا گياه رازيانه (واريته فلورانس) به صورت مستقيم به عنوان سبزي خوراکي مورد استفاده قرار ميگيرد[9]. فنچون موجود در رازيانه تلخ، اثر محرک موضعي داشته و ممکن است در برخي از افراد موجب بروز حساسيت شود. اسانس رازيانه بيش از يک ميليليتر سبب التهاب ريهها، اختلالات تنفسي و تشنج ميشود[9].
1-8 نيازهاي اکولوژيکي گياه رازيانه
از آنجايي که رازيانه گياهي است مديترانهاي و گرما دوست، هواي نسبتاً گرم براي رشد و نمو اين گياه مطلوب ميباشد. کشت اين گياه در مناطقي با هواي گرم که تابستان طولاني و زمستان زياد سرد نداشته باشد، موفقيتآميز است. رازيانه گياهي روز بلند است و نواحي آفتابگير را دوست دارد[18]. شروع جوانهزني بذور در دماي 6 تا 8 درجه سانتي‌گراد ميباشد ولي درجه حرارت مطلوب براي جوانهزني 15 تا 16 درجه سانتيگراد ميباشد. خاکهاي لوميرسي با عناصر غذايي و ترکيبات هوموسي کافي، براي رويش اين گياه مناسب ميباشند و خاکهاي سبک و تهي از مواد و عناصر غذايي تأثير منفي در عملکرد محصول دارند. کشت رازيانه را بايد در زمينهايي انجام داد که داراي آب کافي باشد، دماي مطلوب در طول رويش و در طي زمان تشکيل ميوه 20 تا 22 درجه سانتيگراد است [4،23]. آبياري در زمان مناسب تأثير مثبتي بر کميت و کيفيت مواد مؤثره گياه دارد. بهترين زمان، ابتداي رويش گياه، مرحله تشکيل ساقه و همچنين مرحله نمو گياه ميباشد. دامنهي قابل تحمل پياچ (pH) خاک، براي رازيانه 8/4 تا 8 است [23،24]. کوددهي بهموقع نيز در افزايش عملکرد گياه و افزايش ميزان اسانس نقش مهمي دارد. حاصلخيزي خاک نيز ميتواند بر اندازه بوته و قدرت شاخهدهي رازيانه مؤثر باشد [33].
1-9 نيازهاي زراعي
براي آمادهسازي زمين کشت بهتر است در پاييز، کودهاي پوسيده حيواني را به خاک اضافه کرده و سپس شخم عميقي زده شود. در زمان کاشت نيز کودهاي شيميايي مورد نياز گياه را به خاک ميافزايند و بستر خاک را براي کاشت آماده مينمايند [23]. رازيانه دوره رشد رويشي نسبتاً طولاني دارد لذا بايد کاشت آن در اوايل بهار (اواخر اسفند ماه) صورت گيرد. تحقيقات نشان داده است که زمان کاشت تأثير معنيداري بر خصوصيات رشد، نمو و همچنين کيفيت و کميت ماده مؤثره رازيانه دارد اما اختلاف معنيداري بين وزن هزار دانه و درصد اسانس از نظر تاريخ کشت مشاهده نشده است[119،174،175]. تاريخ کاشت بايد به گونهاي تنظيم شود که گياهان (دارويي) ساعات بيشتري در معرض نور آفتاب قرار گيرند و در نتيجه ميزان ساخت ترکيبات ترپني و ترپنوئيدي در اسانس افزايش مييابد [2،4]. کشت گياه رازيانه هم به صورت بذر (کشت مستقيم) و هم نشاء (کشت غير مستقيم) انجام ميپذيرد [3، 119، 175]. فاصله رديفها براي کاشت 50-40 سانتيمتر و روي رديف 25-20 سانتيمتر مناسب خواهد بود[22]. عمق کاشت 3-2 سانتيمتر ميباشد و مقدار بذر در هکتار 10-8 کيلوگرم مناسب است [4]. وجين علف هرز در فصل بهار ضروري ميباشد. با استفاده از علفکشهاي مناسب نيز ميتوان به مبارزه با علف هرز پرداخت. از جمله علفکشهاي قابل استفاده ميتوان به مرکازين، آرزين، لينورون، کلروگزرون؛ و کلروبرومورن اشاره کرد، آفالون و لينورون به عنوان علفکشهاي انتخابي رازيانه معرفي شدهاند[8]. زمان برداشت محصول رازيانه بسته به شرايط اقليمي منطقه در سال اول، اوايل پاييز (مهر ماه) است در حاليکه در سال دوم و سوم، برداشت زودتر و در شهريور ماه انجام ميگيرد. ميوهها را قبل از رسيدن کامل هنگامي که به حد کافي سفت شد و به رنگ خاکستري مايل به سبز در آمدهاند، برداشت مينمايند. عملکرد رازيانه متفاوت است و بستگي به شرايط اقليمي محل رويش دارد. معمولاً رازيانه در سال اول 4/0 تا 6/0 تن در هکتار، در سال دوم 1 تا 2 تن در هکتار و در سال سوم رويش به 6/0 تا 5/1 تن در هکتار ميرسد [4، 28، 31].
1-10 مواد و عناصر غذايي مورد نياز
رازيانه در طول رشد رويشي به مواد غذايي نسبتاً زيادي نياز دارد. کودهاي حيواني کاملاً نپوسيده تأثير نامناسبي بر ريشه اين گياه دارند. از اين رو بايد نهايت دقت را در افزودن کودهاي حيواني به زمينهايي که رازيانه در آن‌ها کشت ميشود نمود [28، 31]. معمولاً در فصل پاييز 80 تا 100 کيلوگرم در هکتار اکسيد فسفر و 40 تا 60 کيلوگرم در هکتار اکسيد پتاس به زمين ميافزايند. در فصل بهار به خاکهايي که نيتروژن کم دارند 40 تا 50 کيلوگرم در هکتار نيتروژن به عنوان سرک در اختيار گياه گذاشته ميشود [23]. با توجه به اينکه رازيانه گياهي چند ساله است، معمولاً افزودن 40 تا 60 کيلوگرم در هکتار اکسيد فسفر و 20 تا 30 کيلوگرم در هکتار ازت در پاييز سال اول رويش، تأثير عمدهاي در افزايش عملکرد در سال دوم خواهد داشت. چنانچه رويش گياه در سال دوم بهکندي انجام گيرد افزودن 20 تا 40 کيلوگرم نيتروژن در هکتار به در بهار سال دوم تأثير مطلوبي بر عملکرد خواهد داشت [17، 31].
1-11 ترکيبات شيميايي
1-11-1 اسانسها
اسانس‌ها (Essential oil) ترکيبات‌ شيميايي‌ معطري‌ هستند که‌ در گياهان‌ مختلفي‌ وجود دارند. در ساختمان‌ اسانس‌ها ترکيبات‌ بسيار متنوعي‌ از قبيل‌ الکل‌هاي‌ ترپنوئيدي، هيدروکربن‌ها، فنول‌ها، آلدئيدها، استرها و کتون‌ها بطور طبيعي‌ وجود دارند. اغلب‌ يک‌ يا چند جزو از اين‌ ترکيبات، عطر و بوي‌ اسانس‌ را تحت‌ تاثير خود قرار مي‌دهند. تحقيقات نشان داده است که مواد تشکيل دهندهي اسانس تحت تأثير ژنوتيپ، مراحل تکويني، تکاملي و همچنين شرايط محيط و رشد و نمو گياه ميباشد [123]. اسانس‌ها و ساير مواد معطر گياهي به وسيله روش‌هاي مختلفي همچون: استخراج با فشار سرد، تقطير، استخراج بوسيله حلال، تقطير در شرايط خلأ بوسيله مايکروويو، خيساندن و استخراج با روغن‌هاي جاذب از مواد گياهي استحصال مي‌شوند. محصولات حاصل از استخراج معمولاَ به نام‌هاي عصاره تام (کانکرت)، ابسولوت، پماد يا رزينوئيد خوانده شده و اسانس ناميده نمي‌شوند. عنوان “اسانس” فقط براي روغن‌هاي تقطير شده يا استخراج شده به کار مي‌رود[74]. اسانسها به عنوان تركيبات ضد عفوني کننده9 ( ضد قارچ، باكتري و ويروس )، دارويي و معطر شناخته شدهاند. اين تركيبات در نگهداري مواد غذايي، مسكنها10، خواب‌آورها11، ضد التهابها12، برطرفكننده اسپاسم13، بيهوش کننده موضعي14 ايفاي نقش ميكنند. با پيشرفت علم و تكنولوژي مكانيسمها و كاربردهاي جديدتر اين تركيبات كشف شدهاند [20]. اين تركيبات عموماً در اكثر قسمتهاي گياه مانند جوانهها، گلها، برگها، ساقهها، بذور، ميوهها، ريشهها و حتي پوست درختان سنتزشده و معمولاً در سلولهاي بافت ترشحي كيسههاي ترشحي، كانالهاي ترشحي، سلولهاي اپيدرمي و كركهاي ترشحي تجمع مييابند [20]. محصولات استخراج شده ميتوانند از نظر كميت، كيفيت و تركيبات بر اساس فاكتورهاي آب و هوايي، تركيبات خاك، اندام مورد استخراج، سن و مرحله رشد رويشي يا زايشي متفاوت باشند [17،80]. بدين منظور جهت دست‌يابي به كيفيت يكسان در اسانسهاي روغني پس از انتخاب نمونه هاي مناسب، گياهان انتخابي در شرايط كاملاً يكسان از نظر خاك، آب و هوا کشت شده و استخراج اسانس در مرحله رشد خاص، از اندامهاي خاص رويشي و زايشي در زمان مناسب صورت ميپذيرد. بنابراين يكي از اهداف مهم در استخراج اسانس، دست‌يابي به كيفيت و كميت بالاي اسانسهاي روغني است. تأييد نتايج، اغلب با استفاده از دستگاههاي كروماتوگرافي گازي 15 يا اسپكترومتري توده‌اي16 انجام ميپذيرد.
اسانس رازيانه از ميوه و برگهاي آن به دست ميآيد که مايعي سيال، بيرنگ يا زرد رنگ پريده و داراي واکنش خنثي در مقابل تورنسل ميباشد. نوع و ميزان ترکيبات شيميايي اسانس رازيانه بر حسب واريته گياه و منشاء آن کاملاً متغير است [37]. مقدار متوسط اسانس اندام هوايي 1 تا 5/1 درصد و در ريشه 6/0 تا 7/0 درصد است در حالي که مقدار آن در بذر به 2 تا 6 درصد ميرسد. در بذر اين گياه 18 تا 20 درصد پروتئين وجود دارد [4، 28]. وجود کامفرول و کوئرستين در برگهاي F.vulgare گزارش شده است [78]. همچنين وجود کوئرستين و ايزوکوئرستين در ميوه نيز به اثبات رسيده است [92]. دانههاي گياه 6-5/2 درصد اسانس دارند که اساساً از آنتول، استراگول، فنچون و کربورهاي ترپنيک تشکيل يافته است [18].
1-12 ترکيبات فنوليک
يک گروه مهم ترکيبات شيمي گياهي در مواد غذايي ترکيبات فنوليک هستند. که شامل فلاونوئيدها(مثل کورکومين17 موجود در زرد چوبه، کاري و خردل) و فنوليک اسيدها ميباشند. ترکيبات فنوليک در غذاهاي گياهي شامل محدوده وسيعي از ترکيبات و طيف گستردهاي از فعاليتهاي عملکردي هستند، از نظر تجاري اهميت اين ترکيبات به علت نقش

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع توسعه شهر، افغانستان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع صنعت مواد