دانلود پایان نامه ارشد با موضوع خلفای راشدین، حکومت اسلامی، جامعه اسلامی، علامه طباطبایی

دانلود پایان نامه ارشد

أَوَّلِهَا»پذیرش حکومت را امر دینی و از باب وجوب نهی از منکر می‌داند که پذیرش و استمرار آن یک فریضه دینی است. چون با حضور مردم و انعقاد بیعت وفاداری به مفاد آن واجب می‌شود و در پرتو حکومت مشروع اسلامی ‌مورد حمایت امت از تعدی ظالم ممانعت به عمل می‌آید. 667
او در ادامه می‌نویسد:«هذا إشارة إلى ما يقوله أصحابنا من وجوب النهي عن المنكر عند التمكن». ‏668بی اعتنایی حضرت علی (علیه السلام) به دنیا و حکومت در زندگی و ممشای ایشان مشهود و مورد تایید برخی دانشمندان اهل‌سنت ‌است. حضرت حکومت ظاهری را بی ارزش تر از آب دهان بز معرفی می‌کند. «لوجدتم هذه الدنيا عندي أهون من عطسة عنز». 669
برای این مرد عظیم دنیا هدف میانی هم محسوب‌ نمی‌شود و ارزش آن را ندارد که برای وصول به‌آن اقدام به جنگ نماید.
ابن ابی الحدید در جایی دیگر با نقل متن خطبه حضرت علی (علیه السلام) به هدف والای الهی حضرت در تشکیل حکومت اسلامی‌ و عدم اعتنا به جاذبه‌های کاذب حکومت صحه می‌گذارد.
«اللهم إنك تعلم أنه لم يكن الذي كان منا منافسة في‏ سلطان‏ و لا التماس شي‏ء من فضول الحطام و لكن لنرد المعالم من دينك و نظهر الإصلاح في بلادك فيأمن المظلومون من عبادك و تقام المعطلة من حدودك». 670
ابن‌حنبل سلف و پیشوای فکری ابن‌تیمیه در کتاب زهد خود مراتب بی اعتنایی حضرت علی (علیه السلام) به دنیا و نحوه پوشش و خرید لباس‌ایشان را به تفصیل بیان و احادیثی از حضرت را در مذمت دنیا و ترغیب به زهد و دوری از هوای نفس و یادآوری آخرت. . . نقل می‌کند. 671
ابن‌تیمیه در موضعی از کتاب منهاج السنه حضرت علی (علیه السلام) را از زاهدان به‌دنیا معرفی می‌کند که در تضاد با ادعای ایشان در مورد هدف جنگ حضرت است. او حضرت را بی اعتنا به دنیا و مظاهر آن معرفی می‌کند: «تردیدی در زهد مالی علی وجود ندارد». 672
جنگ‌های داخلی در زمان امامت ظاهری‌ایشان برای حفظ کیان و موجودیت اسلام و کنترل اخلالگران و تامین امنیت جامعه دینی بود. لذا بر وفق دین و در جهت تعالی معنوی ارزیابی می‌شود.
در خصوص خون‌های ریخته شده در خلافت علی (علیه السلام) دقت در چند ملاحظه ضروری است.
1- مسئولیت خونهای ریخته شده در جنگ متوجه کارشکنان و زیاده خواهان و متمردین و باغیان نسبت به‌حکومت چهارمین خلیفه از خلفای راشدین است.
2- دفع فتنه و باز گرداندن آرامش به جامعه اسلامی ‌از تکالیف اصلی حکومت اسلامی ‌است. قرآن در مورد سه گروه بسیار حساسیت نشان می‌دهد. 673یکی از گروه‌ها آنهایی بودند که با شایعه پراکنی و اتهام زنی به حکومت اسلامی ‌در صدد واگرایی و ‌ایجاد خلا روانی و امنیتی در جامعه اسلامی ‌بودند. شبیه ‌این فتنه گری در ابتدای حکومت امام علی (علیه السلام) در مورد قاتلین عثمان اتفاق افتاد. ابن‌تیمیه خود معترف است بعد از تثبیت حکومت اموی (هم طایفه خلیفه مقتول)، کسی با عنوان قاتل تحت تعقیب قرار نگرفت و مجازات نشد. 674
مفسرین در مورد بر خورد خداوند با سه گروه مذکور با استفاده از مفاد ‌آیه مطالب دقیقی را مطرح کرده‌اند.
تهديد منافقين و بيمار دلان و شايعه پراكنان به تبعید و اخراج از شهر، در صورتی که از فساد دست نكشند، از اهمیت حفظ موجودیت جامعه مسلمین حکایت دارد.
توجه به‌آیاتی که ناظر به‌ایجاد نظم اجتماعی و برخورد با اخلالگران است، میزان اهمیت کار حضرت علی(علیه السلام) را در برخورد با کارشکنان نشان می‌دهد.
در قرآن می‌خوانیم:« لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِم. . . » (احزاب: 60). 675
واکاوی معنی واژگان و جملات اهمیت موضوع را نمآیان می‌کند.
” كلمه” انتهاء” به معناى امتناع از عملى و ترك كردن آن است، و كلمه” مرجفون” جمع اسم فاعل از
“ارجاف” است، و” ارجاف” به معناى اشاعه باطل، و در سايه آن استفاده‌هاى نامشروع بردن است، و يا حد اقل مردم را دچار اضطراب كردن است. 676
و كلمه” لنغرينك” از” اغراء” است، و” اغراء” به معناى تحريك كسى است به انجام عملى. 677
معناى آيه اين است : سوگند مى‏خورم، اگر منافقين و بيماردلان دست از فساد انگيزى بر ندارند، و كسانى كه اخبار و شايعات دروغى در بين مردم انتشار مى‏دهند، تا از آب گل‏آلود اغراض شيطانى خود را بدست آورند، و يا حد اقل در بين مسلمانان دلهره و اضطراب پديد آورند، تو را مامور مى‏كنيم تا عليه ايشان قيام كنى، و نگذارى در مدينه در جوارت زندگى كنند، بلكه از اين شهر بيرونشان كنى، و جز مدتى كم مهلتشان ندهى، و منظور از اين مدت كم فاصله بين مامور شدن، و ماموريت را انجام دادن است.
علامه طباطبایی در تفسیر‌آیه شریفه معتقد است‌ آیه حال منافقين و آن دو طايفه ديگر را بيان مى‏كند، و حاصل مجموع اين حال و آن صاحب حال،‌ اين مى‏شود كه اگر سه طايفه مذكور دست از فساد برندارند، تو را عليه آنان مى‏شورانيم، در حالى كه اين سه طايفه هر جا كه يافت شوند ملعون باشند، و خونشان براى همه مسلمانان هدر باشد. 678
ابن‌کثیر در تفسیر خود ویژگیهای سه گروه را توصیف می‌کند و در مورد اهل ارجاف آنان را شایعه پراکنانی می‌داند که با بیان دروغ و اخبار بی اساس روان اجتماعی را تخریب می‌کردند: «وَ الْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ يعني الذين يقولون جاء الأعداء و جاءت الحروب و هو كذب و افتراء». 679
هر عاقلی با کمی ‌تامل درک می‌کند هر قتالی که برای حفظ کیان خودی انجام می‌شود جنبه دفاعی مشروع دارد.
قرآن در دو‌آیه680 فتنه را بزرگتر از قتل معرفی کرده است. به‌دلیل اهمیت حفظ کیان دینی و اسلامی‌ در مواقعی اخلال در امور از قتل بزرگتر و گناه آن افزونتر می‌گردد.
علامه طباطبایی آزار مسلمین را از مصادیق فتنه اکبر از قتل می‌داند. او به‌روشنی بیان می‌کند که منظور از فتنه در آيه مورد بحث شرك به خدا و كفر به رسول و آزار و اذيت مسلمين است، همان عملى كه مشركين مكه بعد از هجرت و قبل از آن با مردم مسلمان داشتند. 681
البته مصداق فتنه موضوعیت ندارد زیرا هر اخلالگری می‌تواند فتنه باشد و مصداق اکمل آن کفر و شرک است.
فخر رازی با بیان معانی فتنه ظلم و هرج را از مصادیق فتنه می‌داند. «إنما سمي الكفر بالفتنة لأنه فساد في الأرض يؤدي إلى الظلم و الهرج، و فيه الفتنة». او ترساندن مومنین و وادار کردن آنها به جلای وطن را از مصادیق فتنه می‌داند. 682
آلوسی در ذیل‌آیه شریفه، اخراج از وطن و نا امن نمودن زندگی را فتنه گری بزرگتر از قتل معرفی کرده است چون انسان بالطبع به وطن تمایل دارد و خروج اجباری از آن موجب تالم مستمر نفس انسانی است. 683 ابن‌کثیر در مورد ‌این پدیده شوم اجتماعی می‌نویسد: «فتنه تلاش برای بازگرداندن مردم از ‌ایمان و مایوس کردن آنها در جامعه مسلمین است». 684 همین معنی مورد توجه ابن ابی حاتم است. 685
4-4- نسبت عجز در اعمال حکومت:
ابن‌تیمیه بدون توجه به لوازم سخن خود نسبت عجز به حضرت می‌دهد و معلوم نیست‌ این قدح حضرت یا ذم اطرافیان‌ ایشان است. او می‌نویسد: «علی از اجرای حکم حکومتی ناتوان بود و دلیل آن‌ این بود که کارگزارانش به او خیانت می‌کردند و از او فراری بودند». 686
تمرد از امر ولی صالح، معصیتی بزرگ است و می‌تواند در هر زمانی اتفاق افتد و قدحی بر امام متصرف و مستقر نیست. بهانه گیری عده‌ای برای فرار از جنگ در قرآن در زمان رسول مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله) مورد نکوهش است687 و منقصتی بر مقام منیع‌ ایشان نیست.
5-4- قضاوت گزینشی در مورد کارشکنان در حکومت علی (علیه السلام):
ابن‌تیمیه می‌نویسد:
در اختلاف بین امام علی (علیه السلام) و معاویه چند صنف وجود دارد: «از جمله آنها کسانی هستند که معتقدند فقط علی در منازعه به ‌حق بود و معاویه صاحب رای (مجتهد خطاکار) است.‌این نظریه عده‌ای از اهل کلام و فقهای چهار مذهب اهل‌سنت‌ است». 688
در جای دیگر صریحتر اظهار نظر می‌کند:
گروه دیگر بر این عقیده‌اند که علی امام و در جنگ با مخالفین بر حق بود و به‌این دلیل کسانی از اصحاب همانند طلحه و زبیر که با او جنگ کردند مجتهد بودند و نبرد خود را بر نهج صواب تلقی می‌کردند. 689
سخن فوق علاوه بر ‌ایراد های محتوایی جدی، با مبانی اعلامی‌ ابن‌تیمیه مبنی بر اطاعت از حاکم هرچند غلام حبشی باشد ناسازگار است.‌ایشان در مجموع فتاوی خود معتقد است: «عن النبی (صلی الله علیه و آله) اسمعوا و اطیعوا و ان استعمل علیکم عبد حبشی کان راسه ربیبة». 690
اگر فرمان غلام حبشی عامل و کارگزار، مطاع است که کسی حق سر پیچی از او را ندارد، پس حکم سرپیچی از صحابی بزرگ و احدی از اهل کسا و مباهله و داماد و فرد مورد علاقه پیامبر (صلی الله علیه و آله) و جهاد گر بزرگ اسلام و هجرت کننده در راه خدا و. . . چون علی (علیه السلام)چیست؟ به اذعان صاحب نظران اهل‌سنت‌ در زمان خلافت علی (علیه السلام) هیچ کس با او برابری نمی‌کرد691 و او افضل امت بود که با بیعت امت و اهل شوکت خلیفه چهارم از خلفای راشدین شده بود. با مبانی اهل‌سنت‌ در مورد خلافت خصوصا خلافت راشده، طغیانگری و اخلال در امور حکومتی نه تنها هیچ توجیهی ندارد بلکه عملی مذموم و غیر قابل دفاع است. از نظر آنان و خود ابن‌تیمیه حاکم اسلامی ‌واجب الانتصار است.
6-4- مصلحت بینی بالاتر از خلفای راشدین:
بدون تردید ابن‌تیمیه علی (علیه السلام) را احدی از خلفای راشدین می‌داند. 692 و او را از سابقین در اسلام و جهاد و مبارزه در رکاب پیامبر (صلی الله علیه و آله) تلقی می‌کند693 و حضرت را در درگیری و جنگ با مخالفین محق می‌شناسد،694 ولی موضعی اعلام می‌کند که متناقض با مطالب قبلی است: «اصحاب ما بدون اختلاف بر این باورند که اگر علی جنگ نمی‌کرد بهتر بود». 695
ابن‌حزم تامل جالبی در مورد بی طرفی و ترک قتال دارد که با توجه به اجماع اندیشمندان اهل‌سنت‌ به افضلیت علی (علیه السلام) در زمان خلافت، موضع جنگ طلبان و کارشکنان و بی طرفان به‌شدت زیرسوال می‌رود. او می‌نویسد:
وقتی علی صاحب حق است و گروه طغیانگر (فئة باغیة) مشخص هستند، جنگ با آنان بنص قرآنی واجب می‌گردد و احادیث ناظر به ترک قتال مربوط به جایی است که حق و باطل مشخص نیست. 696
بنابر این بعد از روشن شدن مواضع طرفین جنگ، مبارزه با گروه باطل در مقابل جبهه حق، واجب قرآنی است.
ابن‌تیمیه هرچند توقف در منازعه علی (علیه السلام) و مخالفین را به جمهور اهل‌سنت‌ نسبت می‌دهد،697 اما در ادامه بحث با توجه به حدیث پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مورد خروج خوارج از دین و طغیانگر ی اصحاب معاویه با توجه به حدیث قتل عمار«تقتل عمارا الفئة الباغية» به حقانیت علی (علیه السلام) اعتراف می‌کند. 698
با تصریحات بالا بی طرفی در جنگی که علی (علیه السلام) یک طرف منازعه است و مصلحت بینی مبنی بر ‌اینکه ترک قتال بهتر بود، فاقد وجاهت دینی و روش منطقی است.
7-4- نسبت ندامت به علی (علیه السلام):
ابن‌تیمیه بدون ذکر مستند نسبت ناروایی به حضرت علی (علیه السلام) می‌دهد که امکان ندارد از ‌ایشان صادر شود.
او می‌نویسد: «علی از اموری که منکر بود توبه کرد و نسبت به آنها اظهار پشیمانی نمود». 699
او در ادامه می‌افزاید: «علی بن‌ ابی طالب از اموری همانند جنگ و غیر جنگ که انجام داده بود پشیمان شد». 700
نسبت مذکور مستند به هیچ سندی نیست و صرف ادعا است.
عنوان فوق از امور غیر اثبات شده و محال بر امیرالمومنین علی (علیه السلام) است. حضرت در مسیر دفاع از حق و اجرای احکام کتاب الهی و احیای سنت ‌نبوی (صلی الله علیه و آله) که در تطور زمان دچار چالشهایی شده بود کوچکترین تردیدی به‌خود راه نداد و از عملکرد خود در این مسیر حقانی دفاع قاطع نمود. پایداری ‌ایشان بر حق موجب شهادتش در محراب عبادت شد. همه انسانهای الهی آرزو دارند اموری مثل جنگ و حوادث ناگوار به‌وقوع نپیوندد و اسباب آن از بین برود ولی اگر برای اصلاح بشریت و احیای سنت‌‌های ربّانی لازم باشد از آن استقبال می‌کنند.
8-4- خدشه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امیرالمومنین، گناهان کبیره، نهج البلاغه Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امیرالمومنین، جامعه اسلامی