دانلود پایان نامه ارشد با موضوع حقوق بشر، پیامبر (ص)، توانش ارتباطی، اندیشه پیشرفت

دانلود پایان نامه ارشد

دموکراسی، حقوق بشر و سکولاریزاسیون و در کل به‌عنوان مبنای «مدرنیته» نگریسته می‌شود. درست در همین دوران روشنگری است که این دیدگاه شکل می‌گیرد و اروپا خود را به‌عنوان نقطه اوج پیشرفت و تکامل بشری قلمداد می‌کند. وقتی ولتر، کانت یا لسینگ از «تاریخ» سخن می‌گویند، آن را با تاریخ اروپا یکسان می‌انگارند. در الگوی تاریخ جهانی آنان که بر پایه اندیشه پیشرفت و تکامل تاریخی استوار است، سایر ملت‌ها و فرهنگ‌ها نیز با رشد تاریخی خاص خود تنها به‌عنوان «ما قبل تاریخ» مقامی می‌یابند.
در کنار کانت که تحقیر نژادپرستانه او در مورد اقوام و فرهنگ‌های بیگانه – خصوصا اظهارات تحقیرآمیز وی درباره‌ی سیاه‌پوستان – خواننده‌ی امروزی را غافل‌گیر می‌کند، هگل «بنیادی‌ترین و استوارترین فلسفه استعمار» را پرورانده است.  نزد هگل آفریقا، آمریکا، استرالیا و آسیای مرکزی از لحاظ تاریخی و فرهنگی فاقد اهمیت هستند؛ زیرا به‌زعم او شرایط جغرافیایی و اقلیمی آنها مانع تکوین و رشد فرهنگ و تمدن «حقیقتا بشری» گردیده است. در «سلسله مراتب تکاملِ» او، فلسفه، تنها در روح « مسیحی- ژرمنی» است که به‌ شکوفایی و پختگی نهایی خود می‌رسد. بنابراین، هرچند تا اواسط قرن بیستم هگل از معدود فیلسوفانی محسوب می‌گردد که به‌نحو نظام‌مند به فلسفه‌های غیر اروپایی روی آورده و پرداخته است، ولی این امر، تنها وی را در این حکم خویش قاطع‌تر ساخته که فلسفه منحصرا ساخته و پرداخته‌ی روح یونانی- اروپایی- مسیحی است. کانت نیز که امروزه او را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پایه‌گذاران حقوق بشر بسیار ارج می‌نهند و گرامی می‌دارند، همانند هگل و همراه با او، در فلسفه‌ی خود به توجیه «استعمار و برده‌داری» می‌پردازد. این واقعیتی است که اخیرا در فلسفه آن را نقادانه بررسی می‌کنند. بنیادی‌ترین شکل این بررسی‌های نقادانه در طرح «فلسفه‌ی میان‌فرهنگی» است که بر آنست که تمام فرهنگ‌ها از پایه و ارزش یکسان برخوردارند.1384
7-1-1-1-3- موانع عاطفی
بخش مهمی از حقیقت‌گریزی نیز در موانع عاطفی نهفته است. جوهای سهمگین روانی که چونان حجاب می‌گسترند که انسان ناخودآگاه به‌سوی نشنیدن و یا نپذیرفتن رو می‌آورد. بخش مهمی از اسلوب دعوت قرآنی، توجه به این موانع روحی و عاطفی است.
فضل‌الله، به‌عنوان نمونه، به مانع عاطفی «نیاکان‌گرایی» اشاره می‌کند که در قرآن، مکرراً و در موارد گوناگون از آن یاد شده است؛ مانع اساسی که پیامبران از نوح تا پیامبر خاتم با آن مواجه بوده‌اند. اینکه در برابرِ دعوت حقشان، این پاسخ کلامی یا وجودی را شنیده‌اند که: «حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَیْهِ آبَاءَنَا»1385 قرآن کریم در برابر این مانع عاطفی، دو راهبرد را دنبال می‌کند. راهبرد نخست، تقویت موضع عقلانی در برابر این حجاب عاطفی است. پرسش‌هایی که بتواند گره‌های عاطفی را بگشاید و راه را برای تنفس عقل باز کند. فضل‌الله در این محور، به ‌آیاتی اشاره می‌کند که از مخاطبان خود می‌خواهد که دعوت پیامبر را با عقاید نیاکانشان مقایسه کنند، یا این‌که چگونه می‌توان دربست و بدون استثنا، عقاید نیاکان را حق مطلق انگاشت، آیاتی از قبیل:«قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُکُمْ بِأَهْدَى مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَیْهِ آبَاءَکُمْ»1386 و «أَوَلَوْ کَانَ آبَاؤُهُمْ لا یَعْقِلُونَ شَیْئًا وَلا یَهْتَدُونَ».1387
راهبرد دوم در منطق قرآنی، راهبردی عمومی و کلان است که در تمامی موانع عاطفی صادق می‌نماید. این راهبرد را فضل‌الله از آیه شریفه «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَهٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَکَّرُوا»1388 استفاده می‌کند. او از این آیه، برداشتی بسیار متفاوت ارائه می‌دهد. به‌نظر فضل‌الله، فضای اجتماعات جاهلی بشری، جوهای روحی ـ روانی تولید می‌کند که مانع پذیرش دعوت حق می‌شود، جو مسمومی که چونان دود انباشته عقل و درک و زندگی انسان را فرا می‌گیرد، در چونان شرایطی که نمی‌توان فراراه را دید و حقیقت را شنید، انسان بایستی از جمع فاصله گیرد و در خلوت با خود یا فردی همچون خود بنشیند و تأمل کند تا با تفکری به‌دور از انفعال در برابر جو حاکم، به داوری بپردازد و راه را بیابد.1389
7-1-1-1-4- ارتباط يکسويه در فضاي گفتگو
از آداب گفتگو آن است که هر يک از طرفين، به‌ديگري اجازه سخن‌گفتن و اظهار نظر بدهد و با پرگويي وي را به سکوت وادار نکند. پرگویی، برخاسته از ميل و شهوت، يا غرور و نخوت است و ارتباط سازنده و مؤثر را دچار مشکل و حتي ناممکن مي‌سازد. از اين‌رو، در آموزه‌هاي ديني تأکيد مي‌شود که آدمي در فضاي گفتگو، بر گوش‌دادن بيش از سخن گفتن، علاقه نشان دهد.1390 در سیره پیامبر (ص) شنیدن بر گفتن اولویت داشته و پیامبر بیش از آن که بگوید می‌شنید، به‌گونه‌ای که نابخرادان همین امر را مایه طعن پیامبر (ص) قرار داده و وی را «گوش» نامیدند. خداوند متعال در پاسخ آن‌ها، وی را «اذن خیر»1391 می‌نامد.
علي (ع) در ستايش يکي از برادران ديني‌اش مي‌فرمايد: «بر آنچه مي‌شنود حريص‌تر بُوَد تا آنچه گويد.»1392
امروزه نظریه‌ها و تجربیات روان‌شناسی اجتماعی هم به اهمیت گوش‌دادن در تعاملات اجتماعی پی برده‌اند. ‌فرهنگی، یکی از دو مهارت رسیدن به تفاهم در ارتباطات را گوش‌دادن بر می‌شمرد: «اگر گوش‌دادن از سخن‌گفتن دشوارتر نباشد، در یک فراگرد ارتباطی، از هر جهت با آن برابر است. بدون گوش دادن، پیام به‌هرز می‌رود و ارتباطات به‌هدفی که دارد دسترسی پیدا نمی‌کند. گوش‌دادن با این پیش فرض عبارت است از فراگرد دریافت و تعبیر تفسیر محرک‌های شفاهی.»1393
7-1-1-1-5- شروع از نقاط منفي (انتقاد گزنده)
گفتگو را نبايد با سرزنش و انتقاد آغاز کرد، چرا که اين‌کار، مي‌تواند شخصيت مخاطب را جريحه‌دار سازد و پذيرش انتقاد و ادامه ارتباط را نيز با مشکل مواجه کند. بنابراين حتي در صورتي که موضوع اصلي سخن، انتقاد از مخاطب باشد، نخست لازم است به‌ نقطه يا نقاط مثبتي اشاره شود و انتقاد با ستايش، همراه گردد.1394
7-1-1-1-6- پرسشگري منفي
کارکردهاي اصلي «پرسش» به‌عنوان يک مهارت اجتماعي، بس فراوان و گونه‌گون است1395 که از آن‌جمله می‌توان به کسب اطلاعات،1396 (به‌عنوان مهم‌ترين کارکرد)، سنجش ميزان دانش پاسخ‌دهنده،1397 تشخيص مشکلات طرف مقابل،1398 تعيين نگرش‌ها، احساسات و عقايد وي،1399 ابراز علاقه به مخاطب،1400 تشويق تفکر انتقادي و ارزيابي،1401 تشويق به مشارکت بيشتر در بحث،1402 و انتقاد و بازخواست1403 اشاره کرد. در کنار اين عناصر، گاه پرسش‌هايي نادرست، غير مفيد و يا به انگيزه‌اي ناسالم مطرح مي‌شود که فرايند ارتباط را نيز، دچار مشکل مي‌سازد، از اين‌رو، در آموزه‌هاي ديني، نکوهش شده است.1404

ناوینگر موانع بالقوه فرهنگی را در یک جدول خلاصه کرده است:

مهارت یا توانش ارتباطی با میزبان،1405 به تمامیتِ قابلیت یک فرد برای تعامل ارتباطی با محیط میزبان در هماهنگی با رمزها، هنجارها و کردارهای فرهنگی میزبان اطلاق می‌شود.1406 هر نوع ارتباطی، کنش و تلاشی برای تأثیرگذاری بر دیگران است.1407 در مفهوم‌شناسی و تعریف ارتباط به این نکته اشاره کردیم که دست‌کم از نگاه اسلامی، بسیاری از ارتباطات که به‌صورت آگاهانه شکل می‌گیرند، همواره هدفی را دنبال می‌کنند. این هدف ‌در شکل مطلوب آن می‌تواند گسترش دینداری در جهان و دعوت به اسلام باشد. از این‌رو در صورت نداشتن مهارت‌های لازم ارتباطی قادر نخواهیم بود به اهداف مورد انتظار دست یافته و پاسخ‌های مورد انتظار از مخاطب خود دریافت کنیم. برخی از مهارت‌هایی که در یک ارتباط میان‌فرهنگی موفقیت‌آمیز نقش دارند به شرح ذیل است:
7-1-1-2-1- برخورداری از دانش‌های ضروری برای ارتباط میان‌فرهنگی
ارتباطات میان‌فرهنگی کارآمد در گرو برخورداری از دانش فرهنگی، مهارت، نگرش و تمرکز حواس1408 است.1409 برخورداری از دانش فرهنگی مناسب درباره خود و دیگران، نقش محوری در موفقیت‌آمیز بودن ارتباطات میان‌فرهنگی ایفا می‌کند.1410 به‌طور قطع، هرچه دانش و آگاهی افراد از فرهنگ‌ها و اصول حاکم بر جوامع دیگر بیشتر باشد، شانس بیشتری برای موفقیت در ارتباط با آن‌ها خواهد داشت. 1411 علاوه بر این‌که افراد با داشتن چنین دانشی کمتر در معرض هراس و تشویش، سوء تفاهم، ندانم‌کاری و شوک فرهنگی خواهند بود.1412 تجهیز شدن به معرفت و علم لازم، اولین شرط کسی است که پا در جای پای انبیای الهی می‌گذارد. علامه فضل‌الله ذیل آیه شریفه «وَلَقَدْ آتَیْنَا إِبْرَاهِیمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ»1413 به ‌این نکته اساسی اشاره می‌کند که حضرت ابراهیم قبل از دعوت‌گری، رشد شخصیتی خویش را یافت؛ هم در ابعاد فکری و هم در زوایای روحی. در ارتباطات و تردّدهای اجتماعی، با پرسش‌هایی که کرد و پاسخ‌هایی که یافت و با نگاه و تأمّل در احوال جامعه و مردم روزگار خویش، به‌درجه عالی بلوغ و رشد شخصیت نایل شد؛ شخصیت رشید که می‌توانست نقاط قوت خویش را بیابد، نقاط ضعف رقیبان را کشف کند، خطا را از صواب تفکیک کند و … فضل‌الله یادآور می‌شود که این نکته مخصوص جایگاه پیامبران نیست، بلکه هرکس در موقعیت دعوت قرار گیرد، باید از چونان رشد و بلوغ شخصیت برخوردار باشد؛ چه این‌که در غیر این‌صورت، نتایج منفی دعوت به دین، گریبان‌گیر اسلام و مسلمانان خواهد شد.1414 بنابراین دعوت‌گر دینی در موضوع دعوت، بایستی از خبرویّت و اطّلاعات کافی بهره‌مند باشد. این اصل، نکته‌ای ساده ولی بسیار اساسی است.
فضل‌الله در ذیل آیه شریفه «فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِیمَا لَیْسَ لَکُمْ به عِلْمٌ»1415 می‌نویسد که این آیه، منطق گفت‌وگو را تعریف می‌کند، چه اینکه ناآگاهی به موضوع گفت و شنود، ره‌آوردی پاک و مناسب را به‌بار نمی‌آورد، بلکه فضای سخن را به‌سوی اتهام‌زنی، دشنام‌گویی و … می‌کشاند تا ضعف‌ها پنهان گردند و شاید سرّ این‌که امام صادق برخی از اصحاب خود را از گفت‌وگوی کلامی منع می‌کردند و عده‌ای را به ان فرامی‌خواندند، همین نکته بود که گروهی را ناتوان و جمعی را توانمند علمی می‌شناختند.1416
بدیهی است که این ویژگی بیشتر به افرادی مربوط می شود که در کسوت مبلغ دینی عمل می‌کند؛ چرا نمی‌توان از همه مسلمانان انتظار داشت همواره به چنین ویژگی متصف باشند.
7-1-1-2-2- آشنایی با زبان مخاطب
در همة انواع ارتباطات به‌ویژه در ارتباطات میان‌فرهنگی زبان اهمیت فراوانی دارد تا جایی که کمالی‌پور ادعا می‌کند انسان‌ها برخلاف آنچه که تصور می‌شود نه در دنیایی عینی به‌سر می‌برند و نه در دنیایی اجتماعی، بلکه تحت قلمرو زبانی به‌سر می‌برند که حکم واسطه برای ابراز اجتماعی‌بودن آنها را دارد.1417 شاعر آمریکایی رالف والدو امرسون1418 با جمله‌ای ساده یعنی «زبان آرشیو تاریخ است» به‌راحتی اهمیت زبان را در ارتباطات میان‌فرهنگی نشان می‌دهد.1419 کندی و میلر در برای مفهوم‌پردازی درباره ارتباطات میان‌فرهنگی این مسأله را برجسته می‌کنند که آیا ارتباطات میان‌فرهنگی وابسته به یادگیری زبان است یا مستقل از آن؟1420
زبان از سویی، میانجی رفتار است1421 و ظرفی است که اندیشه نسل‌های پیشین و فرهنگ نیاکانی در آن ذخیره می‌شود.1422 و از سوی دیگر، زبان یک مولّفة چالشی در بحث از ارتباطات میان‌فرهنگی است.1423 حتی ادعا می‌شود که زبان مهم‌ترین عنصر محدودیت‌ساز در ارتباطات است که تمامی متغیرها را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد1424 و چه بسا تفاهم و تفهم فرهنگی را غیرممکن می‌کند چون زبان‌هایی که در دنیا موجودند غیرقابل ترجمه‌اند و تمام فرهنگ‌ها هم بازی‌های زبان است که قابل ترجمه نیست.1425
به هر حال، آشنایی با زبان(کلامی و غیر کلامی) مخاطب و ظرافت‌های آن،1426 شرط دیگر یک ارتباط میان‌فرهنگی موفق است. می‌گویند زبان ابزار اصلی مردم جهان برای ایجاد ارتباط با یکدیگر است اما برخی به‌طعنه از آن به‌عنوان رسانه اصلی ایجاد سوء تفاهم بین مردم یاد می‌کنند. یکی از انتقادات شیخ مفید به ابن بابویه قمی این است که چون ابن بابویه عرب زبان نبوده در مواردی معنای آیات و

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، حیات طیبه، رویکرد ارتباطی، پیامبر (ص) Next Entries پایان نامه با کلید واژه های إلي، الزهيرة، الدين، الحارة