دانلود پایان نامه ارشد با موضوع توسعه شهر، افغانستان

دانلود پایان نامه ارشد

مختلف رشد نشان داد که ميزان فنول کل و فعاليت آنتياکسيداني در بذر و ميوه بيشتر از گل، ساقه، برگ و دمبرگ بود. در حاليکه ميزان فلاونوئيد در بذر و برگ بيشتر از ساير بخشهاي گياه بود. به طوريکه بالاترين ميزان فنول کل، ميزان فلاونوئيد و فعاليت آنتياکسيداني در بذر در مرحله اواخر رسيدگي بدست آمد.

کلمات کليدي: خويشآميزي، رازيانه، ترانس آنتول، پليفنول
1
1 فصل اول
مقدمه و بررسي منابع

1-1 کليات
گياهان از ابتداي تمدن بشر تاكنون كاربردهاي متنوعي داشتهاند، گروهي به عنوان ماده غذايي تأمين كننده نيازهاي تغذيهاي هستند، گروهي خاصيت دارويي داشته و آلام جسمي را تسكين ميدهند. گروهي نيز به صورت چند منظوره مورد استفاده قرار ميگيرند. گياهان دارويي طي قرون متمادي تنها منبع قابل دسترس جهت درمان دردها و آلام بودهاند. در عصر حاضر با وجود پيشرفت و توسعه چشمگير کاربرد داروهاي سنتزي، هنوز گياهان دارويي و اشکال دارويي حاصل از آنها در مقياس وسيعي مورد استفاده قرار ميگيرند، بطوريکه در برخي کشورها از اجزاء لاينفک سيستم دارودرماني محسوب ميشوند و بازار تجارت آنها نيز در مقايسه با ساير داروهاي شيميايي رونق افزونتري دارد[1]. سازمان بهداشت جهاني1 بعنوان مرکز سياستگزاري و نظارت جهاني در امر بهداشت، براي اولين بار در سال 1978 با صدور اعلاميه آلماآتا خاطر نشان نمود که هنوز بخش عمدهاي ازجامعه بشري به داروهاي گياهي اعتقاد دارند و جهت تأمين سلامت عمومي خود از آنها استفاده ميکنند [1].

گياهان دارويي در ايران جزء ذخاير ژنتيکي ارزشمندي محسوب ميشوند. امروزه بسياري از تحقيقات علوم گياهي به جنبههاي مختلف کاربردي اين گياهان معطوف شده است. از اين رو محققان کشورهاي مختلف تحقيقات ارزشمندي را روي گياهان دارويي به انجام رساندهاند. متأسفانه با توسعه شهرها و عدم توجه به منابع طبيعي اين ذخاير ژنتيکي با ارزش روز به روز در معرض خطر انقراض قرار گرفتهاند. در کشور ايران اکثر تحقيقات بر روي شناسايي و استخراج اسانس اين گياهان اختصاص داشته و مطالعه محدودي روي آناتومي، خود ناسازگاري و فعاليت آنتي اکسيداني آنها صورت گرفته است. اصلاحگران ميتوانند از طريق مطالعه ژنوم اين گياهان، پيشرفتهاي چشمگيري در بهبود و افزايش کمي و کيفي اين محصولات حاصل کنند [27].
نظر به اينکه مطالعات اندکي در گياه رازيانه در زمينه اصلاح و بهنژادي در ايران و جهان گزارش شده است و اغلب مطالعات در زمينه ترکيبات سيتوژنتيکي، بررسي تنوع ژنتيکي و مطالعات مربوط به اسانس گياه رازيانه انجام شده است. با توجه به اينکه تاکنون مطالعهاي در رابطه با بررسي آثار خويشآميزي در تودههاي مختلف رازيانه، تنوع صفات آناتوميک و فيتوشيميايي و تاثير مراحل فنولوژيک بر ميزان فعاليت آنتياکسيداني انجام نشده است و هيچگونه اطلاعاتي مبني بر بررسي تنوع ژنتيکي بين لاينهاي خودگرده افشان و آزاد گرده افشان در رازيانه با استفاده از نشانگر مولکولي وجود ندارد از اين رو در تحقيق حاضر تلاش گرديد تا آثار خويشآميزي و زمان برداشت را روي ميزان متابوليتهاي ثانويه تعيين گرديده و همچنين تنوع ژنتيکي بين تودههاي خودگرده افشان و آزاد گرده افشان جمعيت رازيانههاي ايراني و خارجي با استفاده از نشانگرهاي مولکولي، مورفولوژيک و آناتوميک مورد بررسي قرار گيرد.
1-2 مقدمه
برپا شدن نهضت جهاني “موج سبز” و بازگشت انسان به طبيعت و اعلام ممنوعيت سازمان بهداشت جهاني مبني بر استفاده از رنگها و اسانسهاي مصنوعي و عوارض جانبي داروهاي شيميايي در سالهاي اخير، سبب رونق کشت و کار گياهان دارويي شده است. گياهان دارويي داراي اهميت اقتصادي فراوان بوده و به عنوان محصولات سودآور تجاري شناخت شدهاند [14].
سرزمين ايران از نظر تنوع گياهي، به خصوص از منظر گياهان دارويي، جايگاه منحصر به فردي در جغرافياي گياهي جهان دارد. بر اساس نظر گياه‌شناسان و پژوهشگران علوم مرتبط منابع طبيعي، تعداد گونه‌هاي گياهي ايران حدود 8000 گونه است و تحقيقات دانش‌پژوهان كشور نشان داده است كه از اين تعداد بيش از 2500 گونه داراي خواص دارويي، عطري، ادويه‌اي، آرايشي و بهداشتي، رنگ دهنده، طعم دهنده، مكمل غذايي، كنترل كننده حشرات و علف هرز و ساير موارد هستند. به‌علاوه، از تعداد كل گونه‌هاي شناخته شده، نزديك 1730 گونه به عنوان گياهان بومي ايران (اندميك) مي‌باشند كه تنها در سرزمين ايران رويش كرده و به عنوان يك ظرفيت انحصاري در كشور محسوب مي‌شوند [6،21،22].
با توجه به اين که از نيمه دوم قرن گذشته در بيشتر کشورهاي جهان تحقيقات فارماکوديناميک2 وسيع روي گياهان دارويي انجام گرفته و در ادامه داروهاي گياهي فراواني تهيه و به بازار عرضه گرديده است، مطالعه روي مواد مؤثره گياهان دارويي فلور غني ايران حائز اهميت است [4].
رازيانه يا باديان سبز گياهي از خانواده چتريان (Apiaceae) با نام علمي (.Mill Foeniculum vulgare)، ديپلوئيد، علفي، پايا، دو يا چند ساله، روز بلند، معطر، به ارتفاع يک تا دو متر که داراي برگهايي با بريدگيهاي زياد است [4]. تعداد کروموزومهاي پايه در اين گياه 22=x2=n2 مي‌باشد [35]. ريشهها در رازيانه، غدهاي، دوکي شکل، مستقيم و به رنگ سفيد مات است. ساقهها استوانهاي قائم، سبز روشن، منشعب و به ارتفاع 150 تا 200 سانتيمتر است. برگها به رنگ سبز تيره، متناوب، ظريف و داراي بريدگيهاي کم و بيش عميق هستند. گلهاي کوچک و زرد رنگ گياه در انتهاي ساقههاي اصلي و فرعي و به صورت مجتمع در چتر مرکب قرار ميگيرد. ميوهها دو فندوقه به طول 10-6 و عرض 3-2 ميليمتر، دوکي شکل با دو انتهاي باريک به رنگ سبز يا قهوهاي روشن مي‌باشد. چترها حاوي 25-18 گل نامساوي به طول 40-10ميليمتر و دم گل‌ها 7-1 ميليمتر طول دارد. [4، 44،54]. اين گياه در مناطق زيادي از اروپا، مديترانه و آسيا ميرويد و از گياهان بومي اين مناطق به شمار ميآيد [9،19، 22]. ظاهر کلي گياه رازيانه مخصوصاً برگهاي آن بيشباهت به شويد و زيره نيست ولي بوي مطبوع، معطر، ساقه مرتفع و ريشه ضخيم گياه رازيانه به سهولت آن را از شويد و زيره متمايز ميسازد. گلهاي آن زرد رنگ و مجتمع به صورت چتر مرکب است. همه قسمت‌هاي گياه معطر بوده و قسمتهاي مورد استفاده آن ريشه، برگ و بذر آن است ولي معمولاً کليه قسمتها مورد استفاده قرار ميگيرد. ميوه رازيانه علاوه بر داشتن 10 تا 12 درصد ماده روغني، کمي هم ماده قندي موسيلاژ و اسانس داشته و داراي اِترهاي فنولي است که عامل اصلي خاصيت دارويي آن محسوب ميشود. ميوه‌ها يا همان دانهي رازيانه حاوي دو تا شش درصد اسانس بوده و مهم‌ترين تركيبات آن شامل ترانسآنتول3، ليمونن4، و فنچون5 ميباشد که بر حسب مرحله نمونهبرداري و شرايط محيطي و اقليمي موجود در هر اقليم و منطقهاي متفاوت است [8]. اسانس رازيانه حاوي آنتول، استراگول، متيل اوژنول، فلاندرن، آلفاپينن، فنچون و … مي‌باشد. [43،58، 82].
1-3 انتشار جغرافيايي و اهميت اقتصادي رازيانه
رازيانه بومي جنوب غربي آسيا، جنوب اروپا و منطقه مديترانه ميباشد و در فرانسه، اسپانيا، پرتغال و شمال آفريقا و ايران به حالت خودرو رشد ميکند. در حال حاضر اين گياه در نواحي وسيعي از روماني، روسيه، فرانسه، ايتاليا، هند، آمريکا و آرژانتين و بسياري از کشورهاي آفريقايي کشت ميگردد [34،37،156]. همچنين کشورهاي ترکيه، چين، سوريه، ايران، ويتنام، افغانستان، لبنان و قبرس از عمده کشورهاي توليد کننده اين محصول هستند [23]. رازيانه در سراسر ايران کشت ميشود و در بسياري از مناطق به صورت وحشي ميرويد[39].
1-4 گياه‌شناسي رازيانه
1-4-1 معرفي تيره چتريان
تيره جعفري (چتريان) داراي 150 جنس و 1500 گونه است. وجه تسميه اين خانواده از کلمه Umbrella به معني چتر و Peare به معني حمل کردن گرفته شده است [45]. گياهان اين تيره اغلب در نيم‌کره شمالي انتشار دارند و در مناطق استوايي گرمسيري بسيار نادرند. برخي از جنسهاي اين تيره مانند هويج، پراکندگي وسيعي دارند و تقريباً در همه مناطق دنيا مشاهده ميشوند. عرصه رويش اغلب جنسهاي تيره جعفري مناطق مديترانهاي، ترکيه، ايران و ترکمنستان است و همين مناطق را خاستگاه اين گياهان ميدانند [45]. گياهان اين تيره گياهاني علفي، پايا، يک ساله و دو ساله بوده که سطح خارجي ساقه آنها داراي خطوط طولي برجسته و فرورفتگي‌هاي منظم طولي است. برگها متناوب و بدون گوشوارک ولي داراي نيام بسيار رشد يافته و گاهي به مراتب بزرگ‌تر از پهنک هستند. گلآذين اغلب چتري منفرد و يا چتري مرکب، به ندرت خوشهاي، خوشهاي گرزن و يا گرزن و معمولاً به صورت چتر انتهايي است. گل منظم، ساده و هميشه داراي پنج کاسبرگ، پنج گلبرگ، پنج پرچم و دو برچه است. جام گل داراي گلآذين آزاد يا برهم و نافه گل داراي پرچمهايي متناوب است. ميوه در ردهبندي و تقسيمات دروني تيره اهميت دارد و متشکل از دو فندقه يا در واقع دو مريکارپ توأم است[45، 172].
1-4-2 معرفي جنس رازيانه
اين جنس با نام علميSubsp. vulgare Foeniculum vulgare Mill. مترادف است با F.officinale و Anethum foeniculcim L. مترادف بوده و نامهاي فارسي آن رازيانه، باديان، باديان سبز است. در عربي به آن رازيانج، شمر، بسباس، بارهليا، برهليا گفته ميشود. در انگليسي تحت نام Fennel، در آلماني به نامهاي Fenekel و Frauen و Fenchel و Anethdoux و Fenouli معروف است [19،37،45]. اين جنس در ايران يک گونه علفي چند ساله دارويي دارد که هم به صورت خودرو و هم به صورت زراعي مشاهده ميشود [45].
1-4-3 معرفي گونههاي رازيانه
رازيانه گياهي است گل‌دار از راسته آپيالس (Apiales)، از تيره جعفري چتريان (Apiaceae) از سرده رازيانهها (Foeniculum)، ديپلوئيد 22=x2=n2، علفي، افراشته و چند ساله که از مهم‌ترين و قديميترين گياهان دارويي ايران است. رازيانه در ايران فقط يک گونه به نام Foeniculum vulgare دارد که هم به صورت زراعي و هم وحشي يافت ميشود [19،45]. گونههاي رازيانه به دو زير گونه به شرح زير تقسيم ميشود[44].
الف) Foeniculum vulgare Mill. Subsp. vulgare
گياهان اين گونه اغلب دو ساله، لبهاي برگ معمولاً به طول بيش از 10 ميليمتر و شل، چتر انتهايي پايينتر از چترهاي پيرامون، تعداد شعاع چتر معمولاً 25-12 عدد و ميوهها داراي مزه شيرين است. اين زير گونه را به طور گسترده جهت مصارف غذايي و دارويي کشت مينمايند.
ب) F.vulgare Mill. subsp. piperitum
گياهان در اين زير گونه چند ساله، لبهاي بزرگ به ندرت بيش از 10 ميليمتر، سفت و نسبتاً گوشتي است. چتر انتهايي معمولاً پايينتر از چترهاي پيرامون بوده، تعداد شعاعهاي چتر معمولاً 10-4 عدد و ميوهها داراي مزه تند هستند. اين زير گونه بر روي زمينهاي صخرهاي و خشک نواحي مديترانهاي ميرويد [145].
1-5 ريخت شناسي (مورفولوژي)
اين گياه داراي ريشههاي غدهاي يا دوکي شکل مانند ريشههاي هويج، مستقيم و به رنگ سفيد مات است. در اين گياه ساقه قائم، استوانهاي، به رنگ سبز روشن، به ارتفاع 200-150 سانتيمتر، بدون کرک و مدور با دندانههاي ظريف مشاهده ميشود. برگها به رنگ سبز تيره، متناوب، ظريف و داراي بريدگيهاي کم و بيش منشعب شانهاي با دم برگ پهن و نيام مانند است. گلهاي کوچک و زرد رنگ رازيانه در انتهاي ساقههاي اصلي و فرعي و به صورت مجتمع در چتر مرکب قرار ميگيرند. هر چتر مرکب حاوي 15-8 شعاع نامساوي به طول 40-10 ميليمتر و فاقد گريبان و گريبانک ميباشد. در انتهاي هر شعاع يک چترک با 18 الي 25 عدد گل با دمگل‌هايي به طول 7-1 ميليمتر وجود دارد. گلبرگها تخممرغي به طول تقريباً يک ميليمتر با انتهاي چاله دار ميباشد [23، 44،143]. ميوه رازيانه دوکي شکل با دو انتهاي باريک و رنگ آن سبز يا قهوهاي روشن داراي پنج لبه و حفره‌هاي حاوي مواد روغني و دارويي است [53]. دانه رازيانه داراي حدود 10% روغن، کمي مواد قندي و موسيلاژ و حدود 4% اسانس ميباشد. روغن رازيانه داراي 4% اسيد پالميتيک، 22% اسيد اولئيک، 14% اسيد لينوئيک، و 60% اسيد پتروسلينيک ميباشد.
1-6 فنولوژي
مطالعه چرخه رشد و نمو

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع رازيانه، تودههاي، تجزيه Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع رازيانه، گياه، ترکيبات