دانلود پایان نامه ارشد با موضوع تلقیح مصنوعی، فقه اسلامی، علوم پزشکی، شورهای اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

دست كم، احتياط را خواهيم پذيرفت.( يزدي ، 1422ه-ق،ص97)
از آنجا که فروج و آلت تناسلی زنان محل تکوّن طفل است و بی مبالاتی در امر فروج، منجر به اختلاط نسب اشخاص می‏گردد، شارع مقدس به تنظیم احکام مربوط به آن اهتمام خاص مبذول داشته است، بطوری که فروج بر اشخاص مباح نمی‏گردد مگر با اذن شارع؛ از این رو به مجرد احتمال حرمت و ممنوعیت، احتیاط و امتناع لازم می‏گردد. مدعای فوق را روایاتی که در این زمینه وارد گردیده است نیز تأیید می‏نماید از جمله:
صحیحه شعیب الحداء است که می گوید به امام جعفر صادق (ع) عرض کردم: یکی از دوستان شما سلام می‏رساند و قصد تزویج با زنی دارد که توافق حاصل است و آن زن شوهری داشته که او را بغیر سنت و روش اسلام طلاق داده است و مرد کراهت دارد که اقدام به ازدواج با آن زن بنماید و از شما دستور می‏خواهد چه دستوری می‏دهید؟ ابو عبدالله (ع) فرمود: در مسأله، فرج مطرح است و موضوع فرج مسأله مهمی است و از آن طفل متولد می‏گردد و ما احتیاط می‏کنیم، پس با آن زن ازدواج نکند.( حرعاملي،20، 258 ) می توان گفت که امام عواقب و نتایج بعدی حاصل از ازدواج با زن شوهردار را نیز در نظر داشته و صرف حرمت ناشی از ازدواج با زن شوهردار علت این حکم نمی باشد.
علاوه بر این، روایت العلاء بن سیابة از حضرت صادق (ع) در مورد زنی که به مردی وکالت داده تا او را به مرد دیگری تزوج نماید. امام (ع) در این خصوص فرمودند: نکاح امر مهمی است و سزاوار است که در آن احتیاط شود زیرا در نکاح مسأله فرج مطرح است و از آن ولد به وجود می‏آید .( همان ، 19،ص 163) در آخر این روایت نیز صراحتاً حمایت از کودک مورد اشاره قرار گرفته است که می توان آن را مبنای حکم مذکور در روایت قلمداد کرد.
با دقت در مضمون این روایات ظاهر می‏شود که به علت اینکه فرج مبدأ تکوّن انسان است و در این قبیل موارد نیز احتیاط مطلوب شارع است لذا در هر موردی که شک در جواز یا حلیت نمودیم باید احتیاط را معمول داریم بنابراین اگر در مشروعیت تلقیح مصنوعی شک بنماییم جایی برای اجرای اصالة البرائه وجود ندارد بلکه به مقتضای عموم علت (لزوم احتیاط در مبدأ تکوّن انسان) باید به احتیاط عمل نماییم و مقتضای احتیاط در این خصوص نیز عدم جواز و یا به عبارت دیگر حرمت و ممنوعیت عمل تلقیح با نطفه مرد اجنبی است.( علوي قزويني ، پيشين،ص172 )
با توجه به دلایل مذکور در بندهای قبل، مشهور فقهای معاصر معتقد به عدم جواز تلقیح مصنوعی با دخالت شخص ثالث شدند که می توان به آن اشاره نمود. این نکته را هم باید اشاره کرد که چون باروری مصنوعی از مسائل مستحدثه می باشد، در آیات و روایات تفکیک بین حالات مختلف اهدای گامت و اسپرم نشده است. البته می توان اهدای اسپرم و اهدای تخمک را از این جهت که در هر دو حالت نطفه ی دو اجنبی با هم ترکیب می شود، شبیه هم دانست و حکم تکلیفی آن دو حالت را یکی دانست.
در بین مسلمانان هیأت مشاوره ی اسلامی مصر، شاید اولین مجمع افتایی باشد که در پی فتاوای صریح علامه شیخ محمود شلتوت، در کتاب الفتاوی درباره ی تلقیح اظهارنظر نمود. این هیأت در 23 مارس 1980 میلادی، حدود 20 سال قبل، در اولین نظریه ی رسمی درباره ی تکنیک های مختلف تلقیح، اظهار داشت: «تلقیح اسپرم غیرشوهر به رحم زن، به هر صورتی که باشد حرام است و اگر این کار با علم و آگاهی انجام شود رابطه ی نامشروع و زنای محصنه است». پنج سال پس از این اظهارنظر، شورای اتحاد اسلامی مصر، در ژانویه 1985 میلادی به مناسبت زمینه سازی که عده ای از متخصصان تحصیل کرده در اروپا، برای مشروعیت بخشی به این شیوه های پزشکی فراهم کرده بودند و بدین وسیله قصد داشتند قانون گذاران را تحت تأثیر قرار داده و زمینه ی تصویب برخی قوانین را در این مورد فراهم نمایند، اظهارنامه ای صادر و در آن حکم شرعی روش های مختلف تلقیح را به تفکیک بیان کرده و مجدداً بر نظریه ی هیأت مشاوره ی اسلامی مصر تأکید نمود.( محمدي بلبلان آباد، 1388،ص 91 ) در کویت، سازمان اسلامی علوم پزشکی، در می 1982 میلادی، به اتفاق آرا چنین اظهارنظر نمود:«تلقیح اسپرم غیر شوهر در رحم زن بیگانه، چه شوهر داشته باشد و چه نداشته باشد، شوهرش به این امر راضی باشد یا نه، مطلقا حرام است.
در عربستان مجمع فقه اسلامی مکه، در سال 1983 میلادی، پس از برگزاری یک سمینار تخصصی، نظریه ای مشابه نظریه ی سازمان اسلامی علوم پزشکی کویت صادر نمود و تلقیح اسپرم غیر همسر را مطلقا حرام و نامشروع دانست.
شورای مجمع فقه اسلامی سازمان کنفرانس اسلامی، به دنبال سوال های مکرری که درباره ی انتقال اسپرم اجنبی شده بود، بالاخره در اجلاسیه ی ماه اکتبر 1986 میلادی در عمان پایتخت اردن، مصوبه ای به شماره ی 16/4د3 صادر نمود.در این مصوبه که به اتفاق آرای نمایندگان فقهی تمام کشورهای اسلامی به تصویب رسید، شورای مجمع فقه اسلامی حکم شرعی و اسلامی تمام روش های تلقیح را بیان کرد و تلقیح اسپرم غیر شوهر را به هر صورت که باشد حرام اعلام کرد. پس از صدور این مصوبه، در محافل علمی و تخصصی جهان، نظریه مذکور را به عنوان نظر اسلامی پذیرفته و مورد توجه بوده است.( همان ، ص92 )
از دیگر تحولاتی که در پاسخ به این سوال صورت گرفت، اظهارنظر مجمع فقه اهل البیت است که در سال 1371 به فرمان مقام معظم رهبری تشکیل شد و در آن عده ای از فقیهان شیعه برای پرداختن به مسایل نوپیدا و مبتلا به، اجتماع کردند. این مجمع در سال 1372 بحث درباره ی تلقیح را در دستور کار خود قرار داد و در اظهار نظر نهایی پیرامون مسائل مختلف مربوط به آن، درباره ی تلقیح اسپرم غیر شوهر فرمود: «تلقیح اسپرم غیر شوهر به رحم زن حرام است».( همان ،ص93 )
از مجموعۀ آيات قرآن و روايات معصومان عليهم السّلام استفاده مى‌شود كه تنها از دو راه مى‌توان به فرزند مشروع دست يافت: نخست از طريق نكاح و ازدواج، و ديگر آنچه بر اثر شبهه و اشتباه در موضوع حاصل شده كه در حكم آميزش حلال است.
بنابراين، اگر نطفۀ مرد بيگانه‌اى را با تخمك زنى بيگانه تركيب نموده، و از آن فرزندى به وجود آید، و آنها از حكم شرعى آن نيز اطّلاع داشته باشند، فرزند حاصل نامشروع خواهد بود، زيرا نه ازدواجى صورت گرفته، و نه اشتباهى رخ داده است؛ بلكه شبيه زنا مى‌باشد، و در يك جملۀ كوتاه، در منابع قرآن و حديث فرزندى جز از راه نكاح يا شبهه نمى‌يابيم؛ مگر ولد نامشروع. براى مطلب مذكور سه شاهد و قرينه مى‌توان بيان كرد:
اولا اگر كسى تلقيح نطفۀ زن و مرد بيگانه‌اى را تجويز كند، لازمه‌اش اجتماع آب دو مرد در رحم يك زن در زمان واحد است! زيرا اگر زن، پذيراى نطفۀ بيگانه باشد، ممكن است پس از تلقيح و قبل از وضع حمل با همسر خود آميزش كند و انزال صورت گيرد. در اين صورت نطفه و منى آن مرد بيگانه با منى همسرش در رحم او جمع مى‌شود! آيا هيچ فقيهى اجازۀ اين كار را مى‌دهد؟!
ثانیا حرمت زنا تنها به خاطر دخول عضو مخصوص در عضو مخصوص جنس مخالف نيست، بلكه انتقال نطفه و انزال نيز تأثيرى در حرمت زنا دارد؛ هر چند عمل منافى عفّت بدون انزال نيز حرام است. به تعبير ديگر مى‌توان دخول را مقدّمه، و انتقال نطفه را ذى المقدّمه، و اوّلى را سبب و انزال را مسبّب شمرد. در اين صورت، آيا معقول است كه مقدّمه يا سبب كارى حرام محسوب شود، ولى ذى المقدّمه يا مسبّب حرام نباشد؟ رواياتى كه در مورد فلسفۀ تحريم زنا وارد شده نيز مؤيّد اين مطلب است، كه در مباحث پيشين گذشت.
ثالثا اصل احتياط در امر نكاح نيز ما را به همين نظريّه سوق‌ مى‌دهد. در روايات متعدّدى- كه شرح آن در مباحث سابق گذشت- به ما دستور داده‌اند كه در امر ازدواج سختگير و محتاط باشيم، چرا كه منشأ توالد (لانّه الفرج و منه الولد)، تناسل و توارث است، و احتياط در اين امور لازم مى‌باشد. ( همان ، ص97 )
نکته اصلی در این مورد، منشأ تشکیل جنین از اسپرم و تخمک زنی است که آمیزش آن ها با یکدیگر جایز نیست. در این نوع باروری، اکثر مراجع و فقها نظر به عدم جواز تلقیح اسپرم مرد اجنبی با تخمک زن اجنبیه داده اند. یکی از فقهای معاصر تلقیح مصنوعی اسپرم اجنبی به زن را جایز نمی داند خواه زن شوهر دار باشد یا نه، زوج و زوجه به آن راضى باشند يا نه، زن از محارم صاحب نطفه باشد مانند مادرش و خواهرش يا نه. ( خميني، 1425 ،ص21 ) البته امام (ره) در توضیح المسایل (محشی) نظر به جواز تلقیح اسپرم مرد اجنبی به زن اجنبیه داده اند به این شرط که از مقدمات حرام استفاده نشود.( خميني ، 1424 ه-ق، 3 ،ص 14-24 )
عده ی دیگری از فقهای معاصر نظر به عدم جواز تشکیل جنین از اسپرم مرد بیگانه و تخمک زن اجنبیه داده اند و فرقی بین مجرد یا متاهل بودن زن قایل نیستند و در صورتی که تلقیح به این صورت انجام شود و فرزند متولد شود، ملحق به صاحبان اسپرم و تخمک می دانند و تمام آثار حقوقی را از جمله ارث بری بین فرزند و صاحب نطفه بار می نمایند.( تبريزي ، 1427ه-ق، ص173،174 )
آقای گلپایگانی نیز تلقیح اسپرم مرد بیگانه به زن را نمی پذیرفتند و معتقد بودند که در مسألۀ توارث، احتياط به مصالحه با ساير ورثه ترك نشود، بلى در صورتى كه با جهل به مسأله اين عمل انجام شده، ظاهر آنست كه حكم ولد شبهه را دارد و اولاد در حكم حلال زاده است در توارث و ساير جهات( گلپايگاني ، 1409ه-ق ،ص176،177 )و به همین ترتیب سایر نویسندگان و فقهای معاصر با این عمل مخالفت نموده اند .( بصري بحراني،1413ه-ق، 4 ،ص 454 )
مسائلى از قبيل اختلال در زندگى زن و شوهر و يا گرفتار شدن زن به بيمارى مجوّز نمى‌شود تا زن با اسپرم غير همسرش بارور گردد، زيرا حفظ انساب و عدم الحاق فرزند به غير، از اهمّ امور شرعى است و راضى بودن يا راضى نبودن شوهر نيز هيچ تأثيرى در مسأله ندارد. تركيب اسپرم مرد با تخمك غير همسرش در بيرون رحم و كِشت آن در رحم همسر وى، جايز نيست؛ همچنين كِشت آن در رحم همان زن بيگانۀ صاحب تخمك و يا زن بيگانۀ ديگر جايز نيست. و زن صاحب رحم نمى‌تواند كرايۀ رحمش را از مرد صاحب اسپرم بگيرد و بچه، متعلّق به مرد صاحب اسپرم و زن صاحب تخمك مى‌باشد و نسبتش با زن صاحب رحم، نسبت فرزند عرفى است ولى در هر دو صورت بايد از مقدمات حرام اجتناب شود.( لنكراني ،1417ه-ق، 4، ص 96-100 )
فرزندى كه از طريق كشت اشتباهى اسپرم مرد بيگانه در رحم زن به وجود مى‌آيد، به مرد صاحب اسپرم و زن صاحب تخمك ملحق مى‌شود و از آنان ارث مى‌برد. چون مانند فرزندى است كه از طريق آميزش اشتباهىِ مرد با غير همسرش به وجود آمده است، ولى اگر از طريق كشت عمدى اسپرمِ مرد بيگانه در رحم زن بيگانه به وجود آمده باشد، گرچه حرام است اما عنوان ولد الزنا را ندارد و ارث مى‌برد( همان،ص100،567 )
اکثر فقهای معاصر ارث بری را در مورد افرادی جاری می دانند که رابطه ی ژنتیکی با هم دارند و فرزند از صاحبین اسپرم و تخمک ارث می برد و متقابلاً صاحبین اسپرم و تخمک نیز از این فرزند ارث می برند.
گاهی به علت ضعف رحم، به استفاده از تخمک زن دیگری نیاز است. بر اساس تحقیقات بین 20 تا 25 درصد از تمام زوج های نابارور در تخمک گذاری اشکال دارند( صادق مقدم ، 1383، ص 147 )یا به دلایل دیگر به استفاده از تخمک زن دیگر نیاز است. در صورت استفاده از تخمک زن دیگری به صورت دریافت تخمک و قرار دادن در رحم زوجه و آمیزش شوهر با وی، برخی از فقها حکم به جواز عمل مذکور داده اند.( همان، ص148 ) و برخی دیگر ترکیب نطفه ی مرد با تخمک زن اجنبی را جایز نداسته اند ( همان )دریافت تخمک از زن دیگر و تلقیح آن با اسپرم مرد و تشکیل جنین و سپس استقرار جنین در رحم زوجه یا پرورش آن خارج از رحم، مشمول حکم تشکیل جنین از اسپرم مرد اجنبی و تخمک زن است که حرمت آن بنا بر نظر اکثر فقها و مراجع ثابت است و احکام آن بیان گردید.علاوه براین، بعضی از فقها یکی از علل عدم جواز تلقیح مصنوعی را اختلاط انساب می دانند( بحراني، 1423، ص 75 )و بنابراین علت تفاوتی بین تلقیح اسپرم مرد اجنبی و تخمک زن و تلقیح تخمک زن اجنبی و اسپرم مرد مشاهده نمی شود و در هر دو مورد امکان اختلاط انساب وجود دارد.
همانطور که مشاهده می شود، علت مهم و اساسی عدم

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امام صادق، تلقیح مصنوعی، مصادره به مطلوب، محمد بن سنان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع تلقیح مصنوعی، آیات و روایات، بهداشت روان، اهدای گامت