دانلود پایان نامه ارشد با موضوع اهل بیت (ع)، امام خمینی، قرآن کریم، ظاهر و باطن

دانلود پایان نامه ارشد

روح، و دنيايى است بدون آخرت؛ همان گونه كه باطن را بجز از رهگذر ظاهر نمى‏توان به دست آورد، زيرا دنيا كشتزار آخرت است. پس كسى كه فقط ظاهر را بگيرد و در همانجا بايستد تقصير كرده و خود را معطل نموده است و آيات و روايات بسيارى نيز بر رد آن است كه دلالت دارد بر اينكه تدبر در آيات اللّه و تفكر در كتابهاى الهى و كلماتش را نيكو شمرده، و بر آن كس كه از تدبر و تفكر روى بگرداند و در قشر و ظاهر آيات و روايات متوقف گردد اعتراض دارند. و كسى كه فقط راه باطن را پيش گيرد بدون آنكه به ظاهر نگاه كند خودش از صراط مستقيم گمراه و ديگران‏ را نيز گمراه خواهد نمود. و اما كسى كه ظاهر را براى وصول به حقايق بگيرد و نگاهش (همچون نگاه) به آينه براى ديدن جمال محبوب باشد، اوست كه راه مستقيم را پيموده و قرآن را همچنانكه شايد، تلاوت نموده و از آنان كه از ذكر رب اعراض كرده‏اند نخواهد بود »115 .
7. معیت قرآن و اهل بیت (ع)
برمبنای اندیشه امام خمینی (ره ) قرآن کریم و پیامبر بزرگوار اسلام (ص) و ائمه اهل بیت (ع) انسان کامل و در نتیجه مظهر اسم اعظم می باشند ، ایشان حقیقت قرآن و اهل بیت را در عالم ملکوت یکی دانسته که در این عالم از یکدیگر به ظاهر متفرق شده اند سخن ایشان در این زمینه بدین گونه است : « اين صحيفه نورانيّه صورت «اسم اعظم» است، چنانچه انسان كامل نيز صورت اسم اعظم است؛ بلكه حقيقت اين دو در حضرت غيب يكى است، و در عالم تفرقه از هم به حسب صورت متفرّق گردند، ولى باز به حسب معنا از هم متفرّق نشوند »116 ؛ حدیث شریف « ثقلین »117 نیزکه به صورت « متواتر »118 از صدر اسلام به ما رسیده مؤید این معناست زیرا طبق مفاد این حدیث قرآن و اهل بیت ( ع ) حتی در این دنیا نیز از یکدیگر جدایی ناپذیر ند و شناخت و تمسک به هر دو مایه سعادت دنیا و آخرت می باشد . امام ضمن تمسک به حدیث ثقلین در مورد عدم افتراق قرآن و اهل بیت (ع) چنین می فرماید : « جدا نيستند اينها، هر دو يكى است. اينها باهمند: لَنْ يَفْتَرِقا حَتّى يَرِدا عَلَىَّ الْحَوْض؛ افتراقى در كار نيست‏ »119 ؛ ایشان در جای دیگری سرنوشت این دو را کاملا به یکدیگر مرتبط دانسته می فرماید :« شايد جمله لَنْ يَفْتَرِقا حتّى يَرِدا عَلَىَّ الْحَوض اشاره باشد بر اينكه بعد از وجود مقدس رسول اللَّه- صلى اللَّه عليه و آله و سلم- هر چه بر يكى از اين دو گذشته است بر ديگرى گذشته است و مهجوريت هر يك مهجوريت ديگرى است، تا آن گاه كه اين دو مهجور بر رسول خدا در «حوض» وارد شوند. »120
8. جامعیت قرآن
به اعتبار آیه شریفه « نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‏ء »121 قرآن کریم دارای مقام جامعیت می باشد علامه طباطبائی مفسرگرانقدر معاصر نیز جامعیت قرآن را در باب علم و دانش که برای هدایت معنوی بشر ضروری است دانسته می نویسد « قرآن كريم بعلم و معرفت تحدى كرده، يعنى فرموده: اگر در آسمانى بودن آن شك داريد، همه دست بدست هم دهيد، و كتابى درست كنيد كه از نظر علم و معرفت مانند قرآن باشد، يك جا فرموده: « وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ » ( ما كتاب را كه بيان همه چيزها است بر تو نازل كرديم) و جايى ديگر فرموده: « لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ »122 ( هيچ تر و خشكى نيست مگر آنكه در كتابى بيانگر، ضبط است) و از اين قبيل آياتى ديگر.
آرى هر كس در متن تعليمات عاليه اسلام سير كند، و آنچه از كليات كه قرآن كريم بيان كرده و آنچه از جزئيات كه همين قرآن در آيه:، « وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ، وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا »123 ( رسول شما را بهر چه امر كرد انجام دهيد، و از هر چه نهى كرد اجتناب كنيد) و آيه: « لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ اللَّهُ »124 ( تا در ميان مردم بآنچه خدا نشانت داده حكم كنى) و آياتى ديگر به پيامبر اسلام حوالت داده، و آن جناب بيان كرده، مورد دقت قرار دهد، خواهد ديد كه اسلام از معارف الهى فلسفى، و اخلاق فاضله، و قوانين دينى و فرعى، از عبادتها، و معاملات، و سياسات اجتماعى و هر چيز ديگرى كه انسانها در مرحله عمل بدان نيازمندند، نه تنها متعرض كليات و مهمات مسائل است، بلكه جزئى‏ترين مسائل را نيز متعرض است، و عجيب اين است كه تمام معارفش بر اساس فطرت، و اصل توحيد بنا شده، بطورى كه تفاصيل و جزئيات احكامش، بعد از تحليل، به توحيد بر مى‏گردد، و اصل توحيدش بعد از تجزيه بهمان تفاصيل بازگشت مى‏كند »125 و امام (ره ) جامعیت قرآن را در تامین احتیاجات معنوی همه بشر در همه زمانها می داند ایشان می نویسد : « قرآن مجيد و سنت شامل همه دستورات و احكامى است كه بشر براى سعادت و كمال خود احتياج دارد…. و «كتاب» يعنى قرآن، «تِبيانُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ» است. روشنگر همه چيز و همه امور است‏ »126 ، امام یکی دیگر از برتریهای قرآن و کمالات این کتاب شریف بردیگر کتب را نداشتن مقدمه و نتیجه و امثال آن برشمرده و معتقد است این خود نشان از قدرت کامله پروردگار ایت که کتابی با این ویژگیها و متفاوت از دیگر کتب برای بشر فرو فرستاده که چه بسا هر کلمه ان در یایی از معارف را با خود همراه دارد و روز بروز مروارید های غلطانی از این بحر صید می شوند ایشان می نویسد : « قرآن شريف، با آن كه جامع همه معارف و حقايق اسماء و صفات است و هيچ كتابى آسمانى و غير آن، مثل آن، مُعرِّفىِ ذات و صفات حق تعالى را ننموده، و همين طور جامع اخلاق و دعوت به مبدأ و معاد و زهد و ترك دنيا و رفض طبيعت و سبك بار شدن از عالم ماده و رهسپار شدن به سر منزل حقيقت است، به طورى كه مثل آن متصور نيست؛ مع ذلك چون ساير كتب مصنَّفه مشتمل نشده بر ابوابى و فصولى و مقدّمه و خاتمه و اين از قدرت كامله منشئ آن است كه محتاج به اين وسايل و وسايط در القاء غرض خود نبوده. و از اين جهت مى‏بينيم كه گاهى با نصف سطر، برهانى را كه حكماء با چندين مقدمات بايد بيان كنند، به صورت غير شبيه به برهان مى‏فرمايد:
مثل قوله تعالى: «لَوْ كانَ فِيْهِما آلِهَةٌ إلَّا اللّهُ لَفَسَدَتا»127
و قوله: «لَذَهَبَ كُلُّ إلهٍ بِما خَلَقَ وَ لَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ»128 .
كه برهان دقيق، بر توحيد است، و هر يك از اين دو محتاج به چندين صفحه بيان است كه پيش اهلش واضح است و غير اهلش را نيز حق تصرف در آن نيست؛ گر چه چون كلام جامع است، به اندازه فهمش هر كسى از آن ادراكى مى‏كند.» 129 ؛ امام (ره ) جامعیت قرآن را در پاسخگو بودن به تمام نیازهای نوع بشردر تمام ادوار دانسته آنهم نیازهای معنوی که خود قادر به اکتساب آن نیست و در این زمینه می فرماید : « جامعيّت آن عبارت از آن است كه چون براى جميع طبقات انسان در تمام ادوار عمر بشرى نازل شده و رافع تمام احتياجات اين نوع است، و حقيقت اين نوع چون حقيقت جامعه است و واجد تمام منازل است از منزل اسفل ملكى تا اعلى مراتب روحانيّت و ملكوت و جبروت‏ »130 .
9. اختصاص فهم کامل ظاهر و باطن قرآن به پیامبر (ص) و ائمه (ع)
برمبنای دیدگاه امام خمینی از جمله شرایط فهم بطون کتاب الهی داشتن طهارت باطنی است و به شهادت «آیه تطهیر »131 مصداق اتم و کامل آن اهل بیت (ع) هستند و دیگران که به طهارت باطنی رسیده و به دامن اهل بیت چنگ انداخته اند از آن بهره هایی می برند ایشان می فرماید : « اين كتاب آسمانى- الهى كه صورت عينى و كتبى جميع اسما و صفات و آيات و بينات است و از مقامات غيبى آن دست ما كوتاه است و جز وجود اقدس جامع « مَنْ خُوطِبَ بِهِ »132 از اسرار آن كسى آگاه نيست و به بركت آن ذات مقدس و به تعليم او خلص اولياى عظام دريافت آن نموده‏اند و به بركت مجاهدات و رياضتهاى قلبيه، خلص اهل معرفت به پرتوى از آن به قدر استعداد و مراتب سير بهره‏مند شده‏اند و اكنون صورت كتبى آن، كه به لسان وحى بعد از نزول از مراحل و مراتب، بى‏كم و كاست و بدون يك حرف كم و زياد به دست ما افتاده است، خداى نخواسته مباد كه مهجور شود و گر چه ابعاد مختلفه آن و در هر بعد مراحل و مراتب آن از دسترس بشر عادى دور است لكن به اندازه علم و معرفت و استعدادهاى اهل معرفت و تحقيق در رشته‏هاى مختلف، به بيانها و زبانهاى متفاوت نزديك به فهم از اين خزينه لا يتناهاى عرفان الهى و بحر مواج كشف محمدى- صلى اللَّه عليه و آله و سلم- بهره‏هايى بردارند و به ديگران بدهند »133 ، ایشان همین مطلب را در بیان دیگری می فرماید : « فهم عظمت هر چيز به فهم حقيقت آن است و حقيقت قرآن شريف الهى قبل از تنزّل به منازل خلقيّه و تطوّر به اطوار فعليّه از شئون ذاتيّه و حقايق علميّه در حضرت واحديّت است و آن حقيقت «كلام نفسى» است كه مقارعه ذاتيّه در حضرات اسمائيّه است. و اين حقيقت براى احدى حاصل نشود به علوم رسميّه و نه به معارف قلبيّه و نه به مكاشفه غيبيّه مگر به مكاشفه تامّه الهيّه براى ذات مبارك نبىّ ختمى صلّى اللَّه عليه و آله در محفل انس «قاب قوسين» بلكه در خلوتگاه سرّ مقام «او ادنى». و دست آمال عائله بشريّه از آن كوتاه است مگر خلّص از اولياء اللَّه كه به حسب انوار معنويّه و حقايق الهيّه با روحانيّت آن ذات مقدس مشترك و به واسطه تبعيّت تامّه فانى در آن حضرت شدند، كه علوم مكاشفه را بالوراثه از آن حضرت تلقّى كنند و حقيقت قرآن به همان نورانيّت و كمال كه در قلب مبارك آن حضرت تجلّى كند به قلوب آنها منعكس شود بدون تنزّل به منازل و تطوّر به اطوار؛ و آن قرآن بى‏تحريف و تغيير است و از كتاب وحى الهى. كسى كه تحمل اين قرآن را مى‏تواند كند وجود شريف ولى اللَّه مطلق، على بن ابى طالب، عليه السلام [است‏]؛ و سايرين نتوانند اخذ اين حقيقت كنند مگر با تنزّل از مقام غيب به موطن شهادت و تطوّر به اطوار ملكيّه و تكسّى به كسوه الفاظ و حروف دنياويّه‏ »134 .

امام و موانع فهم قرآن
امام خمینی (ره ) حجابهایی که مانع از فهم کامل ، عمیق و دقیق قرآن می شوند را اینگونه بیان فرموده اند :
الف )حجاب خودبینی
« يكى از حجابهاى بزرگ حجاب خودبينى است كه شخص متعلّم خود را به واسطه اين حجاب مستغنى بيند و نيازمند به استفاده نداند. و اين از شاهكارهاى مهمّ شيطان است كه هميشه كمالات موهومه را بر انسان جلوه دهد و انسان را به آنچه كه دارد راضى و قانع كند و ما وراء آنچه پيش او است هر چيز را از چشم او ساقط كند»135 .
ب ) حجاب اندیشه هاو مذاهب باطل
« يكى ديگر از حجب، حجاب آراء فاسده و مسالك و مذاهب باطله است؛ كه اين گاهى از سوء استعداد خود شخص است و اغلب از تبعيّت و تقليد پيدا شود. و اين از حجبى است كه مخصوصاً از معارف قرآنْ ما را محجوب نموده. مثلًا، اگر اعتقاد فاسدى به مجرّد استماع از پدر و مادر يا بعض از جهله از اهل منبر در دل ما راسخ شده باشد، اين عقيده حاجب شود ما بين ما و آيات شريفه الهيّه؛ و اگر هزاران آيه و روايت وارد شود كه مخالف‏ آن باشد، يا از ظاهرش مصروف كنيم و يا به آن به نظر فهم نظر نكنيم‏»136 .
ج ) حجاب انحصار فهم قرآن در فهم پیشینیان
« يكى ديگر از حجب كه مانع از استفاده از اين صحيفه نورانيّه است اعتقاد به آن است كه جز آن كه مفسِّرين نوشته يا فهميده‏اند كسى را حقّ استفاده از قرآن شريف نيست. و تفكّر و تدبّر در آيات شريفه را به تفسير به رأى، كه ممنوع است، اشتباه نموده‏اند؛ و به واسطه اين رأى فاسد و عقيده باطله قرآن شريف را از جميع فنونِ استفاده عارى نموده و آن را بكلّى مهجور نموده‏اند؛ در صورتى كه استفادات اخلاقى و ايمانى و عرفانى به هيچ وجه مربوط به تفسير نيست تا تفسير به رأى باشد »137 .
د ) حجاب معاصی
« يكى ديگر از حجب كه مانع از فهم قرآن شريف و استفاده از معارف و مواعظ اين كتاب آسمانى است، حجاب معاصى و كدورات حاصله از طغيان و سركشى نسبت به ساحت قدس پروردگار عالميان است كه قلب را حاجب شود از ادراك حقايق. و بايد دانست كه از براى هر يك از اعمال صالحه يا سيّئه چنانچه در عالم ملكوت صورتى است مناسب با آن، در ملكوت نفس نيز صورتى است كه به واسطه آن در باطن

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع ظاهر و باطن، امام خمینی، قرآن کریم، سیر و سلوک Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع مکتب اخباری، استرآبادی، انسان کامل، فیض کاشانی