دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امر به معروف، نهی از منکر، هویت فردی، تولی و تبری

دانلود پایان نامه ارشد

تصمیم بر ارجاع به ‌طاغوت که مصداق بارز آن مشرکان (کسانی که برخلاف حکم خدا و رسول خدا داوری می‌کنند) می‌باشند، با آموزه‌های دینی سازگاری ندارد. حَکَم قرار دادن مشرکان برای مسائل شخصی مستلزم کمک خواستن از آنان و نیز طرح راز با آن‌هاست.
7-6-2-۳- نهی از ازدواج با كافران:
از مواردي كه دين براي پيروان خود جايگاه و منزلت خاصي قائل شده و به‌صورت كنايي اين منزلت را به ‌آنان يادآور می‌شود، مسئله ازدواج مسلمانان با كافران است. «و با زنان مشرك ازدواج نكنيد، تا ايمان بياورند، قطعاً كنيز با ايمان بهتر از زن مشرك است هرچند [زيبايي] او شما را به‌شگفت آورد، و به ‌مردان مشرك زن مدهيد تا ايمان بياورند. قطعاً برده با ايمان بهتر از مرد آزادِ مشرك است، هرچند شما را به‌شگفت آورد. آنان [شما را] به‌سوي آتش فرا می‌خوانند و خدا به‌فرمان خود، [شما را] به‌سوي بهشت و آمرزش می‌خواند.»1184
اگرچه تعبير (خيرٌ من مشركة) و (خيرٌ من مشرك) در آيه شريفه۲۲۱1185 سوره بقره معناي كنايي حكمي داشته و انشاي حكم می‌باشد، اما به‌زبان بيان مصلحت براي مؤمنان و توجه‌دادن آنان به‌ رعايت مصالح در روابط حقوقي و اجتماعي آمده است و اين روش در عموم مسائل عرفي و جاري زندگي، كه دين براي آن دستور و برنامه دارد، چه به‌صورت عام و چه خاص، جاري است و اين‌گونه بيانِ مصلحت موجب مي‌گردد مسلمانان به‌طور آگاهانه رفتار اجتماعي خود را با احكام و مصالح تبيين‌شده از سوي دين تطبيق دهند.
پيامبر دخترشان زينب را از ارتباط زناشويي با همسرش حكم‌بن ابي‌العاص كه مشرك بود بر حذر داشتند.1186
7-6-2-۴- جداسازي كافران محارب از سایر كافران
در بررسی سیره نبی گرامی اسلام به ‌مواردی برخوریم که حاکی از قاطعیت ایشان در برابر دشمنان است: پیامبر بزرگ اسلام برای بار دوم ابوعزه را نبخشید و فرمود مومن از یک سوراخ دوبار گزیده نمی‌شود،1187 برای نشان دادن قاطعیت خود به‌کسانی که آرامش جامعه اسلامی را مختل می‌کردند، پس از پيمان شكني يهوديان دستور قطع درختان عجوه قوم يهود را داد كه به ان عاشقانه علاقه داشتند و پس از اين دستور پيامبر، یهودیان در سوگ از دست دادن آن درختان گريبان چاك دادند؛1188 و آن حضرت دستور داد سرای سویلم را که متعلق به یهودیان بود و در آن بر ضد مسلمانان توطئه میکردند خراب کنند و بسوزانند1189 و از این قبیل برخوردهای سخت از سوی پیامبر گرامی اسلام گرچه از منظر روابط بین الملل و از موضع حاکمیت قابل بررسی است، اما به مسلمانان نیز گوشزد می‌کند که در روابط با چنین عناصری نباید از اصول مسلم خود کوتاه بیایند.
7-6-2-۵- رد هديه مشركان
تفاوت گذاشتن میان اهل کتاب و مشرکان، از یک الگوی رفتاری قاعده‌مند در سیره اجتماعی نبی اکرم (ص) حکایت می‌کند. واقدی در کتاب خود نقل کرده است که پیامبر (ص) هديه ابو براء مشرك را قبول نکردند. همچنين ايشان هديه‌ي گروهي از مشركان را (كه ظرف شيري بود) نپذيرفتند و دستور دادند بهاي آن شير پرداخت شود.1190
نتیجه‌گیری
اصل «دعوت» به‌عنوان مهم‌ترین اصل در ارتباطات میان‌فرهنگی، ناظر به فلسفه ارتباطات میان‌فرهنگی از نگاه اسلامی است و می‌توان گفت بر همه تعاملات مسلمانان در هر شرایطی حاکم است. دعوت الگویی است برای جذب غیرمسلمانان (جاهلان) به اسلام از طریق شیوه‌هایی که «کنشگر مسلمان» اتخاذ می‌کند. پیام قرآن کریم در مراحل اولیه، دعوت به خیر و نیکی است. دعوت به خیر در واقع، دعوت به اسلام است. در مرحله بعد از دعوت، اصل امر به معروف و نهی از منکر قرار دارد. استقامت و پایداری در راه خیر با امر به معروف ممکن می‌گردد. کاربرد امر به معروف و نهی از منکر در جایی است که معروف و منکر روشن شده باشد. «امر به معروف مربوط به کسی است که می‌داند، اگر نداند اصلا اسم آن امر به معروف نیست».1191 از همین‌رو، الگوی قیام امام حسین علیه‌السلام نه دعوت، بلکه امر به معروف و نهی از منکر بود.1192 بنابراین دعوت به خیر که همان دعوت به اسلام، فطرت، مشترکات یا عقل باشد، مقدم بر امر به معروف و نهی از منکر است. رابطه همنشینی دعوت با امر به معروف و تقدمش بر آن1193 در آیه نیز می‌تواند مؤید این نکته باشد. اما در عمل راهی جز دعوت به دین وجود نخواهد داشت. بر اساس ديدگاه قرآن، ارتباط وثيقي ميان فطرت و دين وجود دارد؛ دين که کتاب تشريع الهي است، در درون انسان حضور دارد و اين دين در فطرت او به صورت کتاب تکوين تجلي يافته است؛ يعني اگر ممكن باشد كه مقررات اعتباري دين، به صورت تكوين درآيد، همان فطرت و حقيقت انساني خواهد بود.1194 دين، حقيقت ثابتي است که در همة زمان‌ها و مکان‌ها تغيير در آن راه ندارد. اين دين ثابت، با فطرت ثابت و همگاني بشر هماهنگ است. اما هر پيامبري که براي ابلاغ اين دين ثابت به قوم و ملت خود مبعوث مي‌شود، شريعتي نيز با خود دارد که اين شريعت، با طبيعت متغير و در حال حرکت انسان‌ها هماهنگ است. ازاين‌رو، دين خدا يکي است، اما شريعت‌ها متفاوت هستند.1195 در حال حاضر، مصداق واقعی دین، «اسلام»؛ است. فطرت و عقلانیت در دین اسلام مصداق پیدا می‌کند.
اصل تولی و تبری از نظر اهمیت در مرتبه بعد از اصل دعوت قرار دارد. همه کنش‌های یک مومن در یک نظام معنایی شکل می‌گیرد، به‌طوری که در تصور ایده‌آل، حتی حب و بغض او در نظام معنایی مومنانه جای می‌گیرد. اصل تولی و تبری قلمرو ابراز محبت را برای مومنان ترسیم می‌کند. نقش مهم دوستی‌ها و دشمنی‌ها در زندگی فردی و حیات جمعی مورد مورد توجه قرآن کریم است. به‌همین دلیل «تولی» و «تبری» بخشی از اصول مذهب تشیع قرار گرفته است. در سویه ارتباط فردی، دوستی و محبّت باید بر محور اعتقادات و ارزش‌های اسلامی شکل گیرد. روابط اجتماعی مسلمانان باید بر محور ایمان استوار باشد و لذا میزان پایبندی طرف ارتباط به ارزش‌های الهی با میزان نزدیکی یا دوری مسلمان(تولی و تبری) از او همبستگی خواهد داشت. ایمان به‌خدا مایه‌ی نزدیکی و کفر بر او مایه دوری است و این اصل چنان مهم است که حتی اگر والدین هم کفر را بر ایمان ترجیح دهند از دایره دوستی فرزندان خارج خواهند شد. و در سویه ارتباطات اجتماعی باید توجه داشته باشد که عضوی از جامعه‌ای است که ماهیتا با جوامع دیگر متفاوت است و سطح روابط او با اعضای جوامع بیگانه از نظر دینی نباید در سطح تعاملات درون جامعه خویش باشد. به همین دلیل از همرازی با کفار و مشرکین و نیز حضور در مجالسی که آیات الهی به سخره گرفته می‌شود، شدیدا مورد نهی واقع شده است. قرآن کریم حضرت ابراهیم ع را اسوه مسلمانان معرفی می‌کند و یکی از مصادیق پیروی از آن حضرت را دوری از غیرمومنان تا زمان ایمان آوردن آنها ذکر کرده است.1196
تعلق به پیکره جامعه اسلامی حق دیگر بر مومنان ایجاد کرده است که براساس آن تعاملات میان‌فرهنگی مومنان در گستره‌ای شکل می‌گیرد که مغایر با عزت مسلمان و سیادت اسلام در دنیا نباشد. بنابراین حفظ عزت مسلمانان و سیادت اسلامی به یک اصل حاکم بر ارتباطات میان‌فرهنگی تبدیل می‌گردد. مبنای این اصل به «قاعده نفی سبیل» به‌عنوان یک قاعده مسلم فقهی برمی‌گردد. «مفهوم فقهی قاعد نفی سبیل آن است که در شریعت، حکمی که سبب سلطه کافران بر مومنان شود، وجود ندارد. مفاد قاعده نفی سبیل،1197 طرد هر نوع سلطه اعم از اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، نظای، فردی و اجتماعی است که سبب خدشه‌دار شدن عزت و برتری مومنان باشد یا موجبات ذلت و توهین آنان را فرآهم آورد. بنابراین در اسلام مطلق رابطه و همزیستی با کافران نفی نگردیده است؛ از این‌رو هر رابطه‌ای که متضمن سلطه توهین‌آمیز نباشد، جایز است.»1198 اصل حفظ عزت با «هویت»، که یک مسأله بسیار اساسی در مباحث میان‌فرهنگی است، پیوند وثیقی دارد. یک مسلمان هر جا و در هر شرایطی قرار بگیرد، عضوی از پیکره جهان اسلام است و شیوه تعامل او نباید چهره‌ جهان اسلام را خدشه دار کند. رولاند که یک روان شناس بین‌فرهنگی است، سه نوع هویت را در جهان شناسایی کرده است: 1) هویت فردی، 2) هویت خانوادگی و 3) هویت معنوی.1199 هویت فردی همواره بر فرد و تفرد تاکید می‌کند. هویت فردی متعلق به فرهنگ‌های فرد گراست که معتقدند هر فرد بایستی حق داشته باشد طبق انتخاب فردی خودش عمل کند هرچند انتخاب او مورد پسند جامعه نباشد. 1200 هویت خانوادگی متعلق به مجموعه افرادی است که فرد دوست دارد خود را به آنها منتسب کند. به این ترتیب مسلمانان بر هویت معنوی (دینی) بیشتر اهتمام می‌ورزند. تینگ تومی در نظریه مذاکره هویت بر این نکته تاکید می‌کند که «داشتن احساس خوب درباره کسانی که فرد به آنها تعلق دارد، موجب موفقیت در تعاملات میان‌فرهنگی می‌گردد».1201 هویت جمعی و فردی یکی از مهمترین وجوه تمایز فرهنگ‌ها از همدیگر به‌شمار می‌رود.1202 به این نکته هم باید اشاره شود که هویت دینی برای مسلمانان، غیر از هویت دینی برای یهودیان است که با گاهی با نژاد یهودی یکی انگاشته می‌شود.
شیوه تعاملات میان‌فرهنگی از اصول دیگری مانند عدالت، احسان و کرامت نیز تاثیر می‌پذیرد که از آنها با عنوان «اصول اخلاقی و انسانی» تعبیر شد. این اصول ناظر به جایگاه مخاطب می‌باشند. در این سه اصل تفاوتی میان مسلمان و غیرمسلمان وجود ندارد. تعاملات اجتماعی مومنان همواره و با همگان باید عادلانه باشد؛ به همه‌ی انسان‌ها می‌توان احسان کرد و همه انسان‌ها از کرامت ذاتی برخوردارند.
اصل همزیستی متقابل عمدتا در شرایط همنشینی‌ها و تعاملات پایدارتر و بلندمدت‌تر مطرح می‌شود. تاکیدات مکرر آموزه‌های اسلامی بر احترام متقابل در قالب عدم توهین به مقدسات و فرهنگ و آداب و رسوم مخاطبان، حاکی از اهتمام بسیار زیاد دین اسلام به اصل همزیستی مسالمت‌آمیز است. برخورداری اقلیت‌ها از حق آزادی عمل به باورهای خود و نیز اجازه داوری براساس آیین خود آنها شاخص دیگری بر اصل همزیستی است.

اما مخاطبان طیف وسیعی را شامل می‌شوند و نمی‌توان همه آنها را به یک چشم نگاه کرد. رویکرد بنیادین در روابط درون‌فرهنگی مسلمانان مبتنی بر اصل اخوت می‌باشد. اما «هرگز یک فرد مسلمان، که به خدای یگانه و روز رستاخیز، به حکومت عدل و داد ولزوم پیروی از ملکات فاضله و سجایای انسانی ایمان دارد، با یک فرد ملحد که به خدا و روز بازپسین اعتقاد ندارد و مسائل اخلاقی را بازیچه گرفته و آنها را افسانه می‌پندارد، نمی‌تواند برادر باشد.»1203 به‌همین ترتیب، مخاطبانی که به توحید باور دارند و خدا را پرستش می‌کنند با افراد ملحد و مشرکین متفاوت‌اند و همین تفاوت‌ها در سطح تعاملات میان‌فرهنگی تاثیر می‌گذارد. به‌عنوان مثال چنانچه از نظر فقهی حکم به طهارت اهل کتاب داده شود، به‌طور قطع پیامدهایی را برای شیوه تعاملات مومنان با آنها خواهد داشت که از جمله آن‌ها حلیت استفاده از طعاماهل کتاب1204 و نیز ازدواج1205 با زنان مومن آنهاست.1206  علامه طباطبائی در اشاره به فلسفه چنین حکمی، تفاوت اهل کتاب با سایر غیرمسلمانان را دلیل حلیت بیان می‌کنند. «و حرمت ازدواج بين مردان شما و زنان اهل كتاب را برداشتيم، و براى اين برداشتيم كه آنها قبل از شما صاحب كتاب بودند، و قهرا نسبت به ساير طوايفى كه مسلمان نيستند به مسلمانان نزديك ترند؛ زيرا به توحيد و رسالت اعتقاد دارند، بر خلاف مشركين و بت‌پرستان كه منكر نبوتند.»1207 از ظاهر اين آيه شريفه چنين بر مى‏آيد كه غرض از اين تشريع، امكان بهره‏مندى مسلمانان از غذاهاى اهل كتاب و تسهيل ‏امر بر مسلمانان به‌سبب رفت و آمد و معاشرت با يهوديان و مسيحيان، و نيز ممتاز دانستن پيروان اديان آسمانى، در مقابل مشركان و بت‏پرستان است.1208
از همین منظر طبقه‌بندی مخاطبان به‌عنوان اصلی مهم در ارتباطات میان‌فرهنگی جایگاه خود را پیدا می‌کند.

تعاملات یک شیعه با شیعه دیگر چنانچه در قلمرو ارتباطات میان‌فرهنگی قرار گیرد، همواره بر محور امر به معروف و نهی از منکر شکل می‌گیرد. چنانچه تفاوت نگرش در

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، غیرمسلمانان، طعام اهل کتاب، روابط اجتماعی Next Entries پایان نامه با کلید واژه های المکان، الرواية، إلي، الملحمة