دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امام صادق، غیرمسلمانان، حسن معاشرت، پیامبر اسلام (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

قدمی را در بدرقه مرد ذمی در مسیر او با او همراه شد و فرمود پیامبر ما به‌ما امر کرده است که همسفر خود را چند قدمی مشایعت کنی. مرد ذمی با مشاهده این کار مسلمان شد1111 امام حسن مجتبی علیه‌السلام در روایتی حسن معاشرت با مردم را نشانه کمال عقل دانسته‌اند.1112 با مرور اجمالی کتب سیره پیامبر اسلام (ص) به‌ گزاره‌هایی مانند: صبر پیامبر در ماجرای حکم‌بن کیسان و تذکر به ‌عمر،1113 رنجش پیامبر از آزار کافران و پناه بردن به ‌بستر، پاسخگویی به ‌سوالات علمای یهود با صبر و شکیبایی، دعوت همراه با شفقت مشرکان به‌ اسلام، سفارش طفیل‌بن عمر به ‌رفق و مدارا با اقوام تازه مسلمان شده خود. هنگامی که مشرکان لباس پیامبر را نجس می‌کردند پیامبر جامه میشست و نماز میخواند و ایشان را به‌خدا واگذار می‌کرد، پاسخ به ‌سوالات یهودیان با صبر و حوصله پاسخ داد، پاسخگویی به سوالات مسیحیان نجران،1114 و … بر می‌خوریم که همه و همه حاکی از اهتمام حضرت ایشان به‌ رعایت ادب در حد کمال و تلاش در جهت جلب نظر غیرمسلمانان به‌سوی اسلام است.
امام صادق علیه السلام ضمن توصیه‌هایی بر شیعیان خود فرمودند:
«بر شما باد به ‌نيكو سلوك نمودن با اهل باطل (و مراد به اهل باطل، دشمنان اهل بيت عليهم السلام مثل بنى اميّه و بنى عبّاس و غيرِ ايشان‏اند)! و تحمّل كنيد و بكِشيد بار ظلم و ستمى كه بر دوش شما گذارند. و حذر كنيد و بپرهيزيد از منازعه و مخاصمه و انگيختن شر با ايشان. و چون شما را چاره‏اى و مفرّى نيست از همنشينى با ايشان و اختلاط نمودن و مباحثه كردن به‌نوعى كه به‌ نزاع منتهى نشود، پس چون با ايشان همنشينى و اختلاط و گفتگو نماييد، سلوك را به‌عنوان تقيّه- كه خداى تعالى، شما را امر به ان فرموده- بكنيد و تقيّه را عادت خود سازيد در امورى كه ميانه شما و ايشان، واقع مى‏شود از معامله و مجالسه و مباحثه و غيرِ آن. پس هر گاه مبتلا شويد به‌ اين امور، ايشان در مقام ايذاى شما در مى‏آيند و شرّ و بدى را در روى ايشان مشاهده مى‏نماييد؛ وگر نه، خداى- عزَّ و جلَّ- محافظ شماست و دفع شرّ ايشان از شما كُند. هر آينه، آنچه در دل‏هاى ايشان پنهان است از عداوت و دشمنىِ شما، به‌عمل خواهند آورد، يا شما را مقهور خواهند ساخت و كار [را] بر شما تنگ خواهند گرفت، و آنچه در دل‏هاى ايشان است از عداوت و دشمنى شما، زياده است از آنچه اظهار مى‏كنند. و شما هر چند كه با ايشان همنشينى و اختلاط مى‏كنيد و در يك جا جمع مى‏شويد؛ امّا دل‏هاى شما و ايشان، نهايتِ اختلاف و دورى [را] دارند و شما هرگز دوست ايشان نمى‏شويد و ايشان، شما را دوست نخواهند داشت؛ ليكن خداى تعالى، شما را گرامى داشته‏ و عزيز و شريف گردانيده، به ‌هدايت به‌ حق- كه عبارت از تشيّع و متابعتِ اهل بيت طاهرين عليهم السلام است- و شما را بينا به‌ حق ساخته و ايشان را از اهل حق و قابل اين نعمت، نساخته و ندانسته. پس شما با ايشان، مجامله و خوش‏سلوكى يا بردبارى مى‏كنيد و صبر مى‏كنيد بر ايذايى كه از ايشان به ‌شما رسد. و ايشان، نه سلوك خوش و بردبارى دارند، و نه صبر بر چيزى. و چون مقصد ايشان، برگردانيدن شما و مانع شدن از متابعتِ حقّ است و قادر بر آن نيستند و صبر و سلوك نيكو ندارند، حيله و علاجى به‌غير از آن ندارند كه يكديگر را در باب ايذا و ضرر رسانيدن به‌ شما، وسوسه و ترغيب نمايند. و اگر توانند شما را از متابعت حق، مانع مى‏شوند، اميد كه خداى تعالى، شما را از ترك متابعت حق، محافظت نمايد. پس تقواى الهى و حذر از غضب او را پيشه خود سازيد و زبان خود را نگاه داريد از آن كه غير سخن خير، بر زبان شما جارى شود، و سخنى كه باعث فتنه و عداوت ايشان شود، مگوييد.»1115
و اگر معصومین علیهم‌السلام پیروان خود را به‌ حضور در تشیع جنازه مخالفان و عیادت از بیماران آنها توصیه می‌کنند، عمدتا به‌دلیل اصل حسن معاشرت در راستای دعوت آنان ‌به‌ پیروی از حق و حقیقت است که جز از سوی راسخون در علم منتشر نمی‌گردد. این که می‌بینیم امام صادق علیه‌السلام انتساب رفتارهای شیعیان به ‌امامان را به‌مثابه ‌انتساب آنان به‌ پدرانشان می‌داند، حاکی از اهمیت تاثیرات رفتارهای ما در جذب یا طرد دیگران به ‌مذهب است.1116 فراوانی روایاتی که شیعیان را به ‌مواظبت در رفتارشان گوشزد می‌کنند حاکی از حساسیت موضوع است. گو این‌که ائمه معصومین علیهم‌السلام دوست دارند شیعیان و پیروان آنها در هر جا که هستند، بهترین باشند و این امر اتفاق نمی‌افتد جز به ‌این‌که شیعیان آن‌ها آشکارا از دیگران متمایز باشند. امام صادق عليه‌السلام خطاب به ‌شاگردان و شيعیان خود فرموده‌اند: «مبادا كاري كنيد كه ما را بدان سرزنش كنند، همانا به‌خاطر كردار فرزند بد، پدرش سرزنش می‌گردد، براي كسي كه به ‌او دل سپرده‌ايد (امام بر حق) زينت باشيد و بر او مايه‌ي ننگ و عار نباشيد. در جماعت‌هاي آنان (عامه‌ي مسلمانان با مذهب‌هاي ديگر) نماز بخوانيد و بيمارانشان را عيادت كنيد و در مراسم امواتشان حضور يابيد و در هيچ كار خيري بر شما سبقت نگيرند كه شما به ان (خير) سزاوارتريد».1117 در کتاب کافی از معاويه‌بن وهب آمده كه: «به ‌آن حضرت عرضه داشتم:‌ چگونه شايسته است كه با قوم خودمان و مردماني از كسانيكه بر شيوه و مذهب ما نيستند، رفتار کنیم؟ فرمود: «به ‌امامانتان كه به ايشان اقتدا مي‌كنيد بنگريد، پس چنان كنيد كه آنان مي‌كنند كه به‌خدا سوگند ايشان بيماران آنها را عيادت مي‌كنند و در تشييع جنازه‌هايشان شركت می‌نمايند و به‌نفع و عليه آنان گواهي می‌دهند و امانت را به ‌ايشان ادا مي‌كنند».1118 بسیاری از مواقع، برهان‌های عقلی و منطقی، به‌جهت رعایت نشدن جنبه ‌اخلاقی، از سوی مطرح کنندگان موفق به‌ کشف حقایق نمی‌گردند. از همین‌روست که احترام به‌ آرای دیگران، برخورد درست، انصاف و اخلاق، در نتیجه گیری از تبادل فرهنگی، و به‌ویژه، هنگام گفت و گوی مستقیم بسیار موثر است. به‌همین خاطر است که در بررسی احوالات پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین علیهم السلام مشاهده می‌کنیم که به ‌بهترین شیوه اخلاقی که مورد قبول طرف غیرمسلمان هم بود، برخورد می‌کردند.1119 در دوران‌های بعد هم، آنچه بیش از هر چیز دیگر، در برخورد با ملل مختلف تاثیر عمیق داشته است، تربیت، ادب و رعایت موازین اسلامی و اخلاقی ناشی از قرآن و سنت بود. به‌ اعتراف غیرمسلمانان، حتی در دوره جنگ صلیبی، مسلمانان در مردانگی و پایبندی به‌ عهد و پیمان و دیگر صفات انسانی، سرآمد بودند.
۴-5-2-۴-۱- سلام و تحیت در برخورد با اهل کتاب
ﺳﻼم ﮐـﺮدن در اﺳـﻼم از ﺟﺎﯾﮕـﺎه واﻻﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﺗﺎ ﺟﺎﺋﯿﮑﻪ ﺟﻮاب ﺳﻼم دادن واﺟﺐ ﺷﻤﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺣﺘـﯽ ﺑـﻪ ﻣـﺎ ﺳﻔﺎرش ﺷﺪه ﺑﻪ ﺳﻼم اﻫﻞ ﮐﺘﺎب ﻫﻢ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﯾﯿﻢ و ﺟﻮاب ﺳﻼم آﻧﻬﺎ را ﺑـﺪﻫﯿﻢ. در ﮐﯿﻔﯿـﺖ ﺳﻼم آﻣﺪه اﺳﺖ: «واذا ﺣﯿﯿﺘﻢ ﺑﺘﺤﯿﻪ ﻓﺤﯿﻮا ﺑﺄﺣﺴﻦ ﻣﻨﻬﺎ أو ّردوﻫﺎ».1120 در اﯾـﻦ آﯾـﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻣﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ آﻧﺎن ﺳﻼم ﮐﺮد، آﻧﺎن ﻫﻢ ﺑﺎﯾﺪ در ﭘﺎﺳﺦ ﯾﺎ ﻣﺜﻞ او و ﯾﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﺟﻮاب دﻫﻨﺪ. ﻫﺮ ﭼﻨﺪ در ﺑﺮﺧﯽ رواﯾﺎت، از اﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑـﺎ اﻫـﻞ ﮐﺘﺎب، آﻏﺎز ﺑﻪ ﺳﻼم ﮐﻨﺪ، ﻧﻬﯽ ﺷﺪه و اﻣﺮ ﺷﺪه ﮐﻪ در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ آﻧﺎن ﺑﻪ «ﻋﻠﯿـﮏ» ﯾـﺎ «ﻋﻠـﯿﮑﻢ» ﺑﺴﻨﺪه، اﻣﺎ در ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ از رواﯾﺎت اﺟﺎزه اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺳﻼم در ﻣﻮاردی داده ﺷﺪه اﺳﺖ.1121 ﺑﻨﺎﺑﺮ ﻧﻈﺮ ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﻔﺴﺮان، اﮔﺮ اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺳﻼم از ﺳﻮی ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن، آﻧﺎن (اﻫـﻞ ﮐﺘﺎب) را ﺑﻪ ﺳﻮی اﺳﻼم ﺟﻠﺐ ﮐﻨﺪ، اﺑﺘـﺪا ﺑـﻪ ﺳـﻼم اﺷـﮑﺎﻟﯽ ﻧـﺪارد ﺑﻠﮑـﻪ ﭘـﺴﻨﺪﯾﺪه اﺳـﺖ.1122

7-5-2-۴-۲- پذیرش دعوت
طبق حديثي از امام صادق(ع) كه به‌موجب آن مردي يهودي، پيامبر و كساني از اصحاب او را به‌خوردن طعام دعوت كرد و پيامبر به اصحاب فرمود دعوت او را بپذيريد. آنان دعوت وي را پذيرفتند و پيامبر نيز رفتند و طعام او را تناول فرمودند.1123 روايتي نيز شيخ صدوق و علامه مجلسي نقل كرده اند كه به‌موجب آن پسري يهودي بسياري از اوقات نزد پيامبر می‌آمد و كارهاي ايشان را انجام می‌داد؛ وقتي بيمار شد حضرت به‌ عيادت او رفت و همين عيادت از وي موجب شد كه اسلام بياورد.1124
قطب راوندي و علامه مجلسي نوشته‌اند كه گروهي از يهوديان مجلس عروسي داشتند به‌نزد پيامبر آمدند و گفتند: ما بر گردن شما حق همسايگي داريم؛ ‌درخواست می‌كنيم دخترت فاطمه را به‌مجلس ما بفرستي تا با آمدن او مجلس ما مبارك گردد. رسول خدا فرمود: او همسر علي است. ايشان درخواست كردند پيامبر وساطت كند تا فاطمه در اين مجلس حضور يابد. حضرت فاطمه آن دعوت را پذيرفت و موجب شد گروهي اسلام بياورند.1125
طبق روایتی، امام صادق به زكريا ابن ابراهيم دستور داد با والدين مسيحي خود هم غذا شود و در حق مادرش كه مسيحي بود نيكي نمايد و او در امتثال امر امام چنان رفتاري با مادرش پيش گرفت كه مسلمان شد.1126
در تفسير صافي آمده است: يك ‌روز وقتي پيامبر نماز عصر را با مسلمانان در مسجد مدينه خواند؛‌ فرستادگان مسيحيان نجران كه شصت نفر می‌شدند و لباس‌هاي زيبا و پر زرق و برقي از ديبا بر تن داشتند وارد مسجد شدند و بر پيامبر در آمدند. در ميان اين گروه چهارده تن از اشراف بودند كه سه تن از ايشان سمت سرپرستي گروه را به‌عهده داشتند. يكي از آن سه تن اسقف و دانشمند و صاحب مدارس مسيحيان بود و پادشاهان روم به‌خاطر دانش و اجتهاد او كليساهاي متعددي را به‌نام او بنا نموده بودند. آنان واردن مسجد شدند و اندكي تامل كردند تا وقت نمازشان رسيد؛ پس برخاستند و از رسول خدا اجازه خواستند كه بر طبق آيين خود نماز بگذارند. پيامبر اجازه داد و آنان در مسجد پيامبر مطابق آيين خود به‌سمت مشرق نماز گذاردند. جمعي از صحابه خواستند مانع انجام مراسم عبادي آنان شوند و به پيامبر گفتند: اي پيامبر اين مسجد توست نه كليساي مسيحيان. حضرت فرمود: كاري به‌كار آنان نداشته باشيد. آنان پس از به‌جا آوردن نمازشان به‌نزد پيامبر آمدند و در مورد اين كه عيسي فرزند خداست گفتگو كردند و از آن حضرت پاسخ‌هاي مستدل شنيدند و چون جوابي نداشتند ناگزير سكوت كردند و خداوند در پاسخ به مدعيات آنان در مورد مسيح هشتاد و چند آيه از سوره آل‌عمران را نازل كرد.1127
صدرالمتالهين روايتي نقل می‌کند كه به‌موجب آن جنازه مرد يهودي را می‌بردند و پيامبر به احترام آن برخاست و وقتي گفتند كه اين مرد يهودي بوده چرا به ان احترام می‌گذاريد فرمود: مگر نه اين‌كه انسان بوده؟ صدرالمتالهين مقصود پيامبر را از آن پاسخ اين می‌داند كه يهودي مزبور نفس ناطقه داشته و پيامبر براي بزرگداشت شرافت و جايگاه نفس ناطقه‌ي او بر پاي خواسته است؛‌ چرا كه از روح الهي در جسم وي نيز مانند هر انسان ديگري دميده شده بود.1128
روايت شده که فردی از امام صادق(ع) سوال کرد: من خويشاوندان غيرمسلماني دارم آيا آنان حقي بر من دارند؟ امام فرمودند: آري، حق رحم و خويشاوندي را چيزي قطع نمی‌كند البته اگر خويشان تو مسلمان بودند دو حق بر تو داشتند حق خويشاوندي و حق مسلماني.1129
ائمه اطهار علیهم‌السلام حتي در مورد دوستان غيرمسلمان سفارش به ‌عدم تفتيش عقايد كرده‌اند. امام صادق(ع) می‌فرمايند:‌ از دين افراد تفتيش نكن، اگر چنين كني تو را دوستي نخواهد ماند.1130
7-5-2-۴-۳- عفو و گذشت درباره اهل كتاب
قرآن درباره عده‌اي از يهوديان و مسيحيان كه آرزوي گمراه نمودن مسلمين را به‌دل داشتند و به پيشرفت اسلام حسد می‌ورزيدند چنين توصيه می‌كند:‌
بسياري از اهل كتاب از روي حسد آرزو می‌كردند شما را بعد از ايمان آوردن به‌حال كفر بازگردانند، با اين‌كه حق براي آنان كاملا روشن شده است. شما آنان را عفو كنيد و گذشت نماييد تا خداوند فرمان خودش را بفرستد؛ زيرا خداوند بر هر چيزي تواناست.1131
7-5-2۴-۴- دوستي و محبت غيرمسلمانان
در آيه‌اي ديگر خداوند می‌فرمايد:‌ اميد است خداوند ميان شما و كساني از مشركين كه با شما دشمني كردند پيوند مودت برقرار كند؛ خداوند توانا و آمرزنده و مهربان است.1132 شايد بتوان اين اميدواري در لحن قرآن را نيز مبنايي براي مودت و مسامحه‌ي بيشتر با غيرمسلمانان قلمداد كرد.
در آيه‌ي 82 سوره‌ي مائده همان‌طور كه گروهي از اهل كتاب دشمن‌ترين افراد نسبت به ‌مردم

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امام صادق، حسن معاشرت، رحمت الهی، قرآن کریم Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، غیرمسلمانان، طعام اهل کتاب، روابط اجتماعی