دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امام صادق، حسن معاشرت، رحمت الهی، قرآن کریم

دانلود پایان نامه ارشد

7-5-2-۲-۵- آزادي تجارت
هرگونه فعاليت اقتصادي از جمله تجارت و فعاليت‌هاي بازرگاني براي اقليت‌هاي مذهبي مجاز شمرده می‌شود و اسلام حتي تجار غيرمسلمان را مجبور به‌ پيروي و مراعات قوانين و مقررات اسلامي نمی‌كند و پيروان هريك از مذاهب سه‌گانه می‌توانند طبق مقررات آيين خود به ‌داد و ستد و فعاليت‌هاي اقتصادي و بازرگاني بپردازند.
در مواردي كه طرف معامله مسلمان است ممكن است معاملاتي وجود داشته باشد كه از نظر يك فرد مسلمان نمی‌تواند رسمي باشد؛ در اين‌گونه موارد بايد طرفين در تطبيق معاملات خود با مقررات اقتصادي اسلام توافق نمايند. در معاملاتي كه اسلام باطل اعلام كرده مثل خريد و فروش شراب اگر يك‌طرف معامله مسلمان باشد؛ معامله باطل است.1062
شايد يكي از علل تجويز روابط آزاد اقتصادي اين است كه اين نوع روابط و معاملات معمولا تفاهم و دوستي ايجاد می‌كند و می‌تواند نتايج مطلوبي به‌همراه آورد. بيشتر موفقيت‌هاي مسلمين و پيشرفت‌هاي سريع اسلام در جوامع مختلف مرهون اين‌گونه روابط و مراودات بوده است و روابط بازرگاني در تاريخ مسلمين از موثرترين عوامل گسترش روز افزون اسلام به‌شمار می‌آيد.1063

7-5-2-۳- مدارا و نیکو سخن گفتن
يكى از شروط اساسى ارتباط، مجذوب نمودن طرف مقابل به گفتار نيكو و زيبا است؛ اگر فرد يا افراد در برقرار كردن نخستين ارتباط با مخاطب از حسن كلام و آراستگى ظاهرى برخوردار نباشند، در ادامه از برقرارى ارتباط و تأثيرگذارى بر مخاطب ناتوان خواهند ماند و فرد شنونده از توجه نمودن به كلام او خوددارى خواهد نمود.
نیکو سخن گفتن در برخی از احادیث به ‌مدارا کردن با مخالفین تفسیر شده است. امام صادق علیه‌السلام در تفسیر آیه «و قولوا للناس حسنا» فرموده‌اند: با همه مردم به‌نیکی سخن بگویید… با مخالفان با مدارا سخن بگویید تا به ‌ایمان جذب شوند.1064 و دلیل مدارا کردن را به‌ مصون ماندن مومنان از شر مخالفان بیان کرده‌ و آن را از بهترین صدقه‌های برادران دینی در حق همدیگر دانسته‌اند.1065 در حدیثی دیگر، از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که نیکو سخن گفتن یعنی سخن گفتنی که دوست دارید با شما آن‌گونه سخن گفته شود. خداوند بد دهنان را مورد غضب قرار می‌دهد. در این تعبیر یعنی به مخاطبان خود ناسزا نگویید.1066 همچنان‌که در حدیث قدسی خدای متعال به حضرت موسی (ع) امر می‌کند که در میان دشمنان من مدارا کن تا دهان به‌ سب من باز نکنند: …1067 ابوبصیر از امام صادق علیه‌السلام و او نیز از علی علیه‌السلام نقل می‌کند که علم دارای فضائل فراوانی است. رأس علم تواضع، …، سلاح علم نرمی سخن، شمشیر علم رضا و خشنودی و قوس علم مدارا با مردم است.1068 بنابراین از نرمی سخن می‌توان به‌عنوان سلاح و ابزار جذب و تبلیغ استفاده کرد. حتی در مورد فرعون نیز خدای متعال به موسی و برادرش توصیه می‌کند که با نرمی سخن بگویند تا شاید او پند گیرد یا خداترس شود.1069 وقتی سخن گفتن با فرعون طغیانگر باید به نرمی باشد، پیداست که با دیگر مردم به نحو اولی باید این‌گونه سخن گفت1070 چرا که نرم‌خویی رحمت الهی است.1071
نیکو سخن گفتن در روایات به‌عبارت‌های متعدد تفسیر شده است. عیاشی در تفسیرش از امام باقر علیه السلام نقل کرده است که ایشان فرمودند نیکو سخن بگویید یعنی بهترین چیزی را که دوست دارید به ‌شما گفته شود، به ‌مردم بگویید، خداوند بدهنان را دوست ندارد.1072 بدین ترتیب نیکو سخن گفتن یعنی حفظ زبان از بدگویی و سخنان زشت.1073 در حدیث دیگری، امام صادق علیه‌السلام فرمودند نیکو سخن بگویید یعنی به‌جز سخن خیر نگویید؛ سخنی نگویید مگر این که بدانید چیزی که می‌گویید چیست.1074
همچنین قرآن در آیه 44 از سوره طه، راه پند گرفتن و تأثیرپذیرفتن افراد را به‌كارگیری سخنان و كلمات ملایم و لین می‌داند و خطاب به ‌موسی و برادرش هارون می‌فرماید: «إذهبا إلی فرعون انّه طغی. فقولا له قولاً لیناً لعله یتذكّر أو یخشی» به‌سوی فرعون بروید كه او به ‌سركشی برخاسته، و با او سخنی نرم گویید، تا پند پذیرد یا بترسد. این معنی در سیره عملی پیامبر(ص) نیز نمود یافته است. در روایت است آن حضرت(ص) هنگامی كه برخی اصحاب خود را برای تبلیغ دین به‌جایی گسیل داشت به‌ آنها توصیه كرد كه بر مردم آسان بگیرند و سخت‌گیری نكنند و آنان را بشارت خیر دهند. نیز خطاب به‌ طفیل‌بن عمر دوسی كه از وی برای راهنمایی قومش كمك طلبید، فرمود: آنان را به‌ اسلام دعوت كن و با آنان رفق و مدارا پیشه كن.1075 همچنین از پیامبر(ص) نقل است كه فرمود: خدایم مرا به مدارا و ملایمت با مردم فرمان داد، چنان كه به ‌انجام واجبات مرا امر كرد».1076
به‌یقین، مدارا و خوش‌خُلقی پیامبر بزرگوار اسلام، اولیای دین و تودة مسلمانان در طول تاریخ، مهم‌ترین عوامل گسترش اسلام و جذب مردم به‌ دینداری بوده است. روزی که پیامبر اکرم(ص) بر مشرکان مکّه همانان که سالها به ازار و شکنجة مسلمانان پرداخته و آنان را از خانه و کاشانة خود بیرون کرده بودندـ پیروز شد، با بیان محبّت‌آمیز فرمودامروز هیچ‌گونه سرزنش و توبیخی بر شما نیست»،1077 فرمان عفو عمومی را صادر فرمود.1078 نتیجة این عفو کریمانه، گرویدن دسته دستة مردم به ‌اسلام بود: و ببینی که مردم، گروه‌گروه به دین خدا وارد می‌شوند».1079 از این‌رو، قرآن کریم، نرم‌خویی و خوش‌خُلقی پیامبر اکرم(ص) را رحمتی از جانب پروردگار می‌داند که باعث گرایش مردم به‌ ایشان می‌شد: در پرتو رحمت و لطف پروردگار، در برابر آنها نرم (و مهربان) شدی و اگر خشن و سنگدل بودی، از اطراف تو پراکنده می‌شدند؛ بنابراین، آنها را عفو کن و برای آنها آمرزش طلب کن…».1080 به‌طور کلّی، یکی از اهداف بلند اسلام در ترغیب بیشتر مردم، مدارا با مخالفان و زمینه‌سازی برای جذب آنان به ‌دین است. امام صادق(ع) در این باره می‌فرمایند: «مؤمنان باید با مخالفان به‌مدارا سخن بگویند تا به ایمان جذب شوند. 1081موارد این‌گونه برخورد در سیرة ائمه(علیهم‌السلام) بسی فراوان است.1082 با وجود این، به‌همان اندازه که خوش‌خُلقی و مدارای دینداران در طول تاریخ، گسترش دینداری در میان بشریت را در پی داشته، توسّل به‌زور و خشونت، به‌ویژه از سوی پیروان مسیحیت تحریف‌شده، اسباب دین‌گریزی و گرایش به‌ مادّیگری را فراهم کرده است. نظر به ‌اهمیت این موضوع، آن را با اندکی تفصیل بیان می‌داریم.
اما مدارا نباید به‌ مداهنه و چشم پوشی از اصول منجر گردد. نرمی و مدارا، ابزاری برای ارائه بهتر حق است، نه زیر پا نهادن بخشی از حقیقت؛ چرا که برای رضایت خلق و یا رسیدن به ‌منافع شخصی و به‌ بهانة مدارا، اگر بخشی از حقیقت زیر پا نهاده شود، دیگر ارزش نیست، بلکه جلوه‌ای از نفاق و تظاهر، مداهنه و چاپلوسی است. در شأن نزول سورة کافرون آمده است که جمعی از سران مشرک نزد پیامبر(ص) آمده، گفتند: یک سال تو خدایان ما را عبادت کن و سال دیگر، ما خدای تو را عبادت می‌کنیم…، یا دست‌کم، بعضی از خدایان ما را لمس کن و از آنها تبرّک بجوی تا ما هم تو را تصدیق کنیم…. این‌جا بود که سورة کافرون نازل شد و هرگونه سازشکاری در اصول دینی را منتفی دانست.1083 بدین‌سان قرآن کریم هشدار می‌دهد که حوزة اصول و ارزش‌ها، هیچ‌گونه تسامح و سازشی را برنمی‌تابد و هرگونه پیشنهاد سازش و معامله بر سر اصول1084 را مردود دانسته و می‌فرماید: از تکذیب‌کنندگان اطاعت مکن، آنها دوست دارند نرمش نشان دهی تا آنها نیز نرمش نشان دهند».1085 به‌طور کلی، از تفاوت‌های اساسی بین عفو و مداراِی اسلامی با تساهل و تسامح غربی در همین نکته است؛ منادیان تولرانس1086 معتقدند اصول و ارزش‌های انسانی و دینی را باید به ‌مسلخ تساهل و تسامح برد، بلکه اساساً چیزی به‌عنوان «حقیقت و ارزش» وجود ندارد تا پافشاری بر آن، به‌قیمت از دست‌دادن تسامح و رویکرد به‌خشونت باشد!1087

7-5-2-۴- حسن معاشرت
چنانچه طرفین ارتباط در برقرارکردن گام‌های نخستین فرایند ارتباط موفق نباشند، تداوم ارتباط با دشواری‌هایی مواجه خواهد شد. یکی از شروط شکل‌گیری ارتباط موثر آراستگی برخورداری از حسن کلام و آراستگی ظاهر است. در مراحل اولیه ارتباطات میان‌فرهنگی، رفتار (غیرکلامی) از گفتار (ارتباط کلامی) کم اهمیت‌تر تلقی نمی‌شود. همان‌طور که در صفحات پیشین توضیح داده شد، اصل اولیه در ارتباطات میان‌فرهنگی، اصل دعوت است که بر همه کنش‌های یک مسلمان حاکم است و بدین ترتیب می‌توان گفت کنش یک مسلمان در ارتباط میان‌فرهنگی همواره از سنخ «کنش دعوتی» است. کنش دعوتی، کنشی پیامبرانه است. در کنش دعوتی، ارتباط غیرکلامی به اندازه ارتباط کلامی مهم‌تر است.1088 و شاید به‌همین دلیل است که حسن معاشرت1089 در زمره عبادت خدا، احسان با پدر و مادر، خويشاوندان، يتيمان، مساكين و برپا داشتن نماز و اداى زكات قرار داده شده است. قول نرم و لطیف نیز از مصادیق حسن معاشرت به‌شمار می‌رود. حسن خلق که نمودی از حسن معاشرت است،1090 از بهترین نیکی‌ها شمرده شده1091 که اگر به‌صورت انسان دیده می‌شد، هیچ چیز زیباتر از آن نمی‌بود.1092 این صفت از رحمت الهی بوده 1093و بهترین چیزی است که به بنده مومن داده شده است.1094 حسن خلق مایه میمنت و برکت،1095 رشد،1096 و سعادت انسان1097 است که در روایات از آن به‌عنوان نیمی از دین،1098 خیر دنیا و آخرت،1099 و مایه تقرب به خداوند متعال1100 یاد شده است. این صفت چنان جایگاهی در زندگی دارد که اگر انسان اثرات آن را بداند، بدان احساس نیاز خواهد کرد.1101 پیامبر اکرم(ص) هماره تاکید داشته‌اند که بهترین شما، خوش اخلاق‌ترین شماست. حتی یکی از شاخص‌های کمال ایمان، همین صفت شمرده شده1102 که در میزان قیامت، هیچ‌چیز سنگین‌تر از آن نیست.1103 تعداد روایات مربوط به این اصطلاح چنان فراوان‌اند که هیچ تردیدی باقی نمی‌گذارد که این صفت یکی از مفاهیم اساسی اسلامی است.1104
آنچنانکه از حدیث شریف امام صادق علیه‌السلام استفاده می‌شود، از مصادیق حسن خلق، «طیب کلام» است.1105 طیب کلام به‌معنای خوب سخن گفتن است. طیب کلام مربوط به بعد گویایی و شنوایی انسان است. «گفتن – شنیدن» یکی از راه های ارتباطی است. گویه‌های انسان، از یک منظر دو بعد دارد: قالب و محتوا. مراد از قالب، آهنگ سخن است. سخن به لحاظ آهنگ، یا «گوش خراش» است یا «گوش نواز». سخن گوش خراش عاطفه منفی را بر می انگیزد و سخن گوش نواز عاطفه مثبت را. از این رو، لحن نرم، ملایم و ملاطفت آمیز در سخن گفتن می تواند نقش مهمی درتقویت مودت و صمیمیت داشته باشد.
خوش‌رویی مصداق دیگر حسن خلق است.1106 خوش‌رویی مربوط به حوزه دیداری ارتباط است. به نمایش گذاشتن سیمایی خوب می‌تواند از بعد بینایی بر مخاطب اثر مثبت بگذارد و به لطافت و زیبایی ارتباط بیفزاید.1107
وقتى حضرت موسى(ع) مأمور مى‌شود كه فرعون را دعوت به ‌پيروى از دستورات خداوند تبارك و تعالى نمايد به‌ موسى ابلاغ مى‌شود كه با فرعون با گفتار ليِّن، نرم و بدون خشونت به‌گفت‌و گو بپردازد تا بتواند در او نفوذ كند يا اثر بگذارد: «با سخن نرم با او سخن بگوييد، شايد متذكر شود يا از خدا بترسد.»1108 علامه طباطبايى در ذيل آيه مى‌گويد: از واجبات آداب دعوت، سخن‌گفتن به‌غير خشونت مى‌باشد.1109 جالب توجه اين كه قرآن برخلاف پندار خيلى‌ها كه ابزار خشونت را در موعظه مؤمنان و دعوت آن‌ها به پيروى از دين برمى‌گزينند، دستور مى‌دهد كه با طغيان‌گرانى مانند فرعون با گفتار نرم به ‌دعوت بپردازد.
حسن معاشرت یکی از مهم‌ترین عوامل گسترش دین اسلام در سراسر گیتی بوده است. حسن معاشرت نه تنها با برادران دینی بلکه با اهل کتاب نیز توصیه شده است. امام صادق علیه‌السلام فرمود: «حتی اگر با یک یهودی نشست و برخاست کردی، به‌بهترین نحوِ ممکن رفتار کن».1110 معصومین علیهم‌السلام اگر چنین توصیه‌ای را به مسلمانان می‌کنند خودشان اولین کسانی هستند که به‌ گفته خود عمل می‌کنند. در اصول کافی روایتی به ‌این مضمون نقل شده است که حضرت در راه کوفه با یک ذمی همراه شد و در دو راهی کوفه و جایی که ذمی می‌خواست برود، چند

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع قرآن کریم، غیرمسلمانان، آموزه‌های اسلامی، کرامت ذاتی انسان Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امام صادق، غیرمسلمانان، حسن معاشرت، پیامبر اسلام (ص)