دانلود پایان نامه ارشد با موضوع آموزش و پرورش، پیش داوری، عوامل بازدارنده، داده ها و اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

در کل راه و شیوه متفاوت را القاء می کند و شامل جستجوی راه حل مسئله و مشکلات از طریق روشهای نامتعارف و غیر منطقی است . در روش معمولی ، ما با تفکر عمودی184 سر و کار داریم . این روش به مثابه کندن یک گودال و عمیقتر کردن آن است بدون اینکه امکان کندن گودالهای دیگری داشته باشیم با تفکر جانبی می توانیم از ” کناره ها ” حرکت کنیم و اداراکات متفاوت ، مفاهیم متفاوت و نقاط ورودی متفاوتی را بیازمائیم … تا خود را از طرز فکر معمولی خود به درآوریم . در روش تفکر جانبی تمامی نظرات واجد ارزش بوده و می توانند سازگار هم باشند در عین حال تغییر مفاهیم و ادراکات اساس آنرا تشکیل می دهند. دوبونو تكنيك هاي آموزش ساده و عملي رسيدن به تفكر جانبي را با مفهوم 6 كلاه تفكر توضيح مي دهد كه افراد در يك جلسه تحت عنوان “جلسات آموزش تفكر خلاق ” و بمنظور حل مشكل يا مشكلات شركت و فرض مي شود به تناسب وضع هريك از كلاه ها را بر سر بگذارد البته اين روش ، بيشتر در واحدهاي توليدي و سازمانهاي اداري كاربرد دارد تا موسسات آموزشي . اين 6 كلاه عبارتند از :
1- كلاه سفيد(واقعیات و اطلاعات )185 : مثل اين است كه ما به يك كاغذ سفيد خنثي كه حاوي داده ها و اطلاعاتي است فكر كنيم . شركت كنندگان در جلسه ، تمام افكار، پيشنهادات و ديدگاههاي خود را كنار گذاشته و صرفا به اطلاعات موجود بعنوان پايگاه اطلاعاتي توجه مي كنند تا از كم و كيف و نحوه وصول به آنها اطلاع حاصل كنند.
2- كلاه قرمز (احساسات و هیجانات)186 : مثل اين است كه ما به شعله هاي آتش برافروخته فكر كنيم. كلاه قرمز با بيان آزادانه و كنترل نشده احساسات ، دريافت ها ي ناگهاني و الهامات ، حدس و گمانها و عواطف سروكار دارد . به عبارتي كلاه قرمز سمبل مكاشفه ، اشراق و ادراك در باره ايده هاست . برخلاف جلسات جدي ، در اينجا افراد در بيان احساسات ، عواطف و همچنين حدس و گمان خود آزاد بوده و محدوديت ندارند . فرض بر اين است كه در بطن احساسات ممكن است تجارب و ايده هاي ارزنده اي نهفته باشد .
3- كلاه سياه ) قضاوتهای انتقادی )187 : مثل اين است كه ما به لباس سياه يك قاضي سخت گير فكر كنيم كه در مسند قضاوت نشسته و در حال صدور حكم براي شخص مجرم است . كلاه سياه نشانه احتياط ، عقلانيت ، ملاحظات ، واقع بيني ، مشكلات وخطرات بوده و عاملي است كه ما را از ارتكاب به خطا ، كارهاي نابخردانه و غيرقانوني باز مي دارد . اين كلاه در واقع منطق و سلاح مخالفت ، در عين حال بسيار ارزشمند و سودمند است اما ممكن است افراط در آن منجر به محافظه كاري شديد و بدبيني گردد .
4- كلاه زرد ( قضاوتهای مثبت )188 : مثل اين است كه ما به درخشش آفتاب فكر كنيم . كلاه زرد نشانه خوش بيني ، تفكر منطقي و نيل به سود است . يعني شامل منطق موافقت و تائيد ايده هاست كه موجب شكل گيري نظرات مثبت و سازنده در باره ايده در حال پيدايش مي گردد. اين كلاه نسبت به كلاه سياه نيازمند كوشش هاي سنجيده تر و آگاهانه تر است مثلا فرض مي شود منافع كار ، هميشه فورا آشكار نمي شود چه بسا ما ناگزير باشيم براي رسيدن به منافع واقعي دست به تحقيق بزنيم . كلاه زرد دستيابي به امكانات ، منافع و ارزش هر ايده را ممكن مي سازد هرايده خلاقي نيازمند بهره مندي از اين شيوه است.
5- كلاه سبز ( خلاقیت و جایگزین ها ) 189 : مثل اين است كه ما به سبزه زارها و رويش پرپشت آنها فكر كنيم . كلاه سبز مهمترين مرحله و نماد تفكر خلاق است كه مي تواند شامل ايده هاي نوين و متعدد بوده و متوجه امكانات و فرضيه ها باشد . در اين حالت امكان دستيابي به راهكارها ، پيشنهادات و ايده ها فراهم مي گردد . كلاه سبز ، جست وجوي بي درنگ براي كوشش خلاقه اي را ممكن مي سازد . كلاه سبز، زمان و مكان تفكر خلاق را در اختيار ما مي نهد.
6- كلاه آبي ( تصویر بزرگ )190 : مثل اين است كه ما به آسمان آبي فكر كنيم . كلاه آبي ، نماد فرآيند كنترل كيفيت كار، نتيجه گيري و ناظر به انديشه اي است كه هم اكنون در جريان مي باشد. به عبارتي تفكر در باره ي خود تفكر بوده و به دنبال جمع بندي ها ، نتيجه گيريها و تصميم گيريهاست كه توسط مسئول جلسه و بمنظور سر و سامان دادن و كنترل كردن روند تفكر بكار گرفته مي شود تا سازنده باشد ديگر اعضاء فقط پيشنهاد مي دهند ( قاسمي ، 1386، ص 112 تا ص 118).

خلاقيت و مقاومت سازمانهاي آموزشي191
روانشناس مشهور انسانگرا کارل راجرز می گوید ” گرایش ما در آموزش و پرورش ، تبدیل انسانها به اشخاص همرنگ دیگران و متعبدی است که صرفا تحصیلاتشان تکمیل شده است و نه افرادی که دارای آفرینندگی و آزادی بوده و یا اندیشمندانی اصیل باشند ( موید نیا ، 1384، ص 61). فرض است كه سازمانهاي آموزشي مي بايست رسالت اصلي برنامه رشد خلاقيت كودكان را به عهده داشته باشند اما عملا چنين نيست حتي برخي از صاحبنظران ديدگاه بدبينانه اي كه مويد نقش منفي مدارس در اين خصوص است ارائه مي دهند . نهاد آموزش وپرورش وظيفه حفظ و تداوم فرهنگ ، اصول ، ارزشها و سنن اجتماعي را به عهده دارد فلذا در تقسيم بندي جزو محافظه كارترين سازمانها محسوب مي شود و معمولا تغييرات در برنامه ها نيز به كندي پيش مي رود . دليل اين مقاومت روشن است در هر جامعه اي هدفهاي آموزش وپرورش ، محتوي و روشهاي آن ، از نظام ارزشي حاكم بر جامعه نشات مي گيرد ، جامعه نمي تواند به آساني و مكرر در ارزشهاي خود تجديد نظر كند و نسلها را پيوسته در معرض تغييرات ارزشها و رفتارهائي قرار دهد كه درستي يا نادرستي آنها مسجل نبوده و معلوم هم نيست نتايج مثبتي به بار آورد ( يوسفي ، 1375، ص 59). از سوي ديگر آموزش و پرورش نهادي است كه ضرورتا نمي تواند تغييرات و تحولات عصر را ناديده گرفته و راه جدائي بپيمايد. بنابراين مدارس و نظامهاي آموزشي نيز به منظور پويايي ، هماهنگي و همنوائي با ديگر نهادهاي اجتماعي در بخشهاي مختلف ناگزير از تحول ، دگرگوني و نوسازي و نوآوري مي باشند ( رخشان ، 1370، ص 23). هيچ كس بطور دقيق نمي داند كه آينده آبستن چيست و يا اينكه در جامعه موج سوم ( عصر انقلاب انفورماتيك192 ) چه چيزي كارساز است. بايد فكر نوسازي ضربتي بنيادي يا ايجاد تحولي انقلابي و سريع در جامعه را ، كه از بالا طرح آن ريخته شده باشد كنار گذاشت . در مقابل ، بايد به هزاران تجربه آگاهانه و پراكنده اي انديشيد كه به ما امكان مي دهد قبل از آنكه طرحي را در سطح ملي و جهاني پياده كنيم ، آن را در سطح محدود محلي و ناحيه اي بيازمائيم ( تافلر ، 1980، ص 610). از ديدگاه روانشناسي معلمان تمايل دارند كه نوآوريهايي را كه امنيت شغلي آنان را به مخاطره مي افكند رد كنند و از ديدگاه عملي طالب دلايلي هستند كه تئوريهاي آموزشي قادر به ارائه آنها نيست و از نطر حرفه اي نيز معلمان تغييرات را به مثابه تجاوز به آنچه در صلاحيت آنهاست مي دانند و از اينكه افراد غير حرفه اي بدون مشاوره و جلب نظر آنان و بدون در نظر داشتن مشكلات احتمالي تغييرات ، تصميم مي گيرند خشمگين مي شوند ( توما ، 1369، ص 122). مورفي و لين193 ( 1995) بر اين باور هستند برنامه ها و تصميماتي كه در زمينه تعليم وتربيت به صورت ابلاغي از سطوح و رده هاي بالاي سازمان و مديريت به مدرسه ها ابلاغ مي شوند( پدرسالاری تکنوکراتیک194 ) توانائيهاي معلمان مدرسه را زايل نموده و مانع از بروز خلاقيت در آنان مي شود بنابر اين دخالت دادن در تصميم سازي ، تصميم گيري و اجراء از مهم ترين عوامل بروز خلاقيت خود معلمان و كمك به شكوفائي استعدادهاي دانش آموزان مي باشد بقول شواب ( 1984) معلمان بايستي در اتخاذ تصميماتي كه مربوط به محتوي و روش تدريس است مشاركت نمايند. چراكه فرصت بيان انديشه و مشاركت در تصميمات ، موجب خلاقيت و مسئوليت پذيري مي گردد (كرت لوين ) . بر اساس اعلام سازمانهاي يونسكو و يونيسف ، تجربيات جهاني حاكي از آن است كه اصلاحات از بالا به پائين در آموزش و پرورش با كندي و تاخير به سطوح پائين انتقال مي يابد و نهايتا نيز منجر به ايجاد تغييرات مطلوب نمي شود . به زعم لانتبرگ و اورنستين مداخله در برآوردن نياز ، ترس از ناشناخته ها ، تهديدات نفوذ وقدرت ، كهنگي اطلاعات و مهارت ، ساختار سازماني ، محدوديت منابع ، تعهدات و الزامات از جمله عوامل مقاومت سازمانهاي آموزشي در برابر تغييرات هستند. در ايران عواملي مانند معيوب بودن نظام مديريت عمومي ، برجسته بودن ملاحظات سياسي ، محافظه كاري و ارزشي بودن جامعه و از همه مهم تر روشهاي آموزشي سنتي مزيد برعلت است . ( غني زاده ، 1387 ، ص 74- 71).

عوامل بازدارنده خلاقيت195 (کشنده های خلاقیت)196
عادات ، دلسردی ،کم رویی و عدم تشویق بموقع ،گل لطیف خلاقیت را می خشکاند(ازبورن،1963).آبراهام مازلو روانشناس بزرگ انسانگرا معتقد است خلاقيت و نوآوري توانائي بالقوه اي است كه بدو تولد در همه انسانها به وديعه گذاشته شده است اما اكثر آنان در جريان فرهنگ پذيري خود آنرا از دست مي دهند( توران نژاد ، 1378 ص 22). بنابراين شرائط بیرونی در شکوفائی یا خاموشی قوه تخیل و خلاقیت بسیار مهم خواهد بود. سوال اساسی ما این است تا چه اندازه محیط( مدرسه، خانواده، اداره ، کارخانه و… ) ظرفیت تحمل و بروز ایده ها ، افکار و شیوه های نو را دارند؟ بنظر میرسد محیط به ویژه در جوامع سنتی و عقب مانده بیشتر به ادامه شیوه های موجود و تعریف شده تمایل دارند.اغلب مربیان در آموزش کودکان بیشتر به انتقال مفاهیم و ایجاد مهارتهای معین شده در قالب کتابها و برنامه درسی توجه دارند. ارائه پاسخ کامل دانش آموزان مطابق چیزی که در کتاب آمده است کمال مطلوب است هرگونه پاسخ و ارائه راه حل جدید مسئله هرچند صحیح و موثر که مغایر باالگو باشد ممکن است باواکنش نامناسب ، طعن و اعتراض معلم مواجه شود . در سیستم ارزیابی مدارس بیشتر یک پاسخ درست ، آنهم درهمان قالب تعیین شده قابل قبول تلقی می شود. در نظام رایج آموزش و پرورش سنتی اگر انجام تکلیف درس نقاشی بیشترین شباهت را به مدل ارائه شده داشته باشد مطلوب است نتیجه این شیوه ، چیزی نخواهد بود مگر تقلید. دراین حالت ما با هیچگونه گرایش و رفتار خلاقانه ای روبرو نیستيم .
رضایت معلم به آوردن تخم مرغ ، كره ، ماست و پنير درزمان نه چندان قديم( برخي مناطق روستائي )به جای کاردستی واقعا تاسف آور بوده است . پرداختن به دروس دیگر یا ورزش در ساعت انشاء حقیقتا زیانبار است غافل از اينکه دروس کاردستی ، انشاء و نقاشی بیشترین فرصت بروز خلاقیت کودکان را فراهم می آورد اهمیت این دروس به هیچ وجه کمتر از ریاضی و فیزیک نباید باشد. ما و مربیان هرگز اثر ، سرور و هیجان سازنده نقاشی آزاد را درک نمی کنیم . در بهترین حالت هرگز نقاشی از روی مدل ، ارزش خط خطی کردن و خلق اثر کم مایه توسط خود کودک را ندارد . هیچ چیز به انداز پیش داوری منفی و قضاوت نادرست در مورد ارزش کار و آینده فرد اثر مخرب ندارد . وقتی که ایده و نتیجه کار کودک را بصورت تحقیرآمیز به باد انتقاد میگیریم و بدتر از آن آینده وی را تاریک و مبهم جلوه میدهیم ، بی شک تیشه به ریشه نهال خلاقیت او می زنیم . با این وضع معلوم نیست آینده تو چه خواهد شد ؟ از تو چیزی ساخته نیست . این افکار و کارها ی مسخره را رها کن و… نمونه هائی از پیش داوریهای منفی در مورد افراد خلاق است . جالب این است بدانیم افراد خلاق اصولا میل ندارند کارها و ایده های آنان مورد قضاوت و ارزیابی قرار گیرد حالا چه برسد به اینکه درمعرض انتقاد بی رحمانه و قضاوت ناصیح هم قرار گیرند.
ياردلي و بولن197 براين باورند افرادخلاق داراي انگيزه دروني ، قدرت تمركز ، ظرفيت تحمل دشواري ، احساس امنيت ، اعتماد به نفس ، سلامتي رواني ، پذيرش محيطي و … هستند( سيدعامري ، 1381، ص 107).انسان به موازات رشد سني و شكل گيري عادات دچار محافظه كاري شده و چه بسا دچار جمود فكري نیز مي گردد و اين حالتها مانع بروز خلاقيت هستند . از آنجائیکه ملاك موفقيت در سیستم آموزش و پرورش موجود مبتنی بر

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع ابراز وجود، آموزش پذیر Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع آموزش و پرورش، عوامل محیطی، محافظه کاری، پیش داوری