دانلود مقاله با موضوع محیط زیست، توسعه پاید، توسعه پایدار، زیست محیطی

دانلود پایان نامه ارشد

بهره برداری و تخریب محیط زیست با تکیه بر مکاتب اصالت فایده و سرمایه داری ادامه یابد نه تنها مانع از تحقق توسعه پایدار خواهد شد بلکه آینده حیات را در زمین در معرض خطر نابودی قرار می دهد (احمدی و حاجی نژاد،1389، ص1)
کنفرانس محیط زیست استکهلم 1972 م: در این کنفرانس به این واقعیت تاکید شد که دو سوم جمعیت دنیا گرفتار فقر، بی سوادی، سوء تغذیه و گرسنگی، نبود بهداشت و تخریب محیط زیست است و تا زمانی که این مسایل حل و فصل نشود پیشرفتی در توسعه و بهبودی در و ضعیت زیست محیطی انسان حاصل نمی شود (زاهدی و نجفی،1384، ص 45 ) به این دلیل باید ملاحظات زیست محیطی در استراتژی های توسعه تلفیق شده و سعی شود که از منابع طبیعی به نحو مناسب در جهت بهبود کیفیت زندگی مردم استفاده شود و از اشتباه های کشورهای توسعه یافته پرهیز شود ( مهشواری، به نقل از زاهدی و نجفی،1384، ص46)
کمسیون جهانی محیط زیست و توسعه که برای اولین بار این اصطلاح را ارائه داد و توسعه پایدار را به بعنوان توسعه ای تعریف کرد که نیازهای نسل فعلی را بدون اشکال در توانایی نسل های آینده در برآوردن احتیاجات خود تامین می کند.(همان منبع،ص49)
امروزه تاثیر صنعت و تکنولوژی به عنوان عامل رشد اقتصادی هر کشور بطور عام و رشد و توسعه مناطق مختلف بطور خاص بر کسی پوشیده نیست لیکن مداخله و دستکاری در طبیعت و بهره مند شدن از مواهب الهی آن با استفاده از تکنولوژی باید همراه با تفکر توسعه پایدار بوده تا ضمن بهره برداری معقول و متناسب، سعی شود توازن اکولوژیکی بهم نخورد (مردوخی، 1392، ص102)
توسعه پایدار فراتر از مساله حفظ محیط زیست بوده و نیاز به برابری را در بر می گیرد برابری در یک نسل در جهت تامین نیازهای اقشار ضعیف جامعه و برای بین نسلی در جهت تامین نیازهای نسل آینده (برتون، به نقل از احمدی و حاجی نژاد، 1389، ص6) بنابر این ارتباط محیط زیست با توسعه پایدار ارتباطی دو سویه است و محیط زیست به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار می تواند عاملی برای دستیابی به توسعه پایدار یا نرسیدن به آن باشد از طرفی توسعه پایدار می تواند مانعی برای تخریب محیط زیست شود ( همان منبع، ص 11)
توسعه باید ساختار، کارکرد و تنوع سیستمهای طبیعی جهان را که گونه انسان به آن وابسته است حفظ کند برای این منظور:
الف- سیستمهای پشتیبان زندگی حفظ شود اينسيستمهافرايندهاياكولوژيك ميباشندكهاقليمراشكلميدهند،آبوهواراپاكميكنند،جريانآبراتنظيمميكنند، چرخهعناصراساسيراتداومميبخشند،خاكرابهوجودآوردهوبازتوليدميكنند، اكوسيستمها را قادر ميسازند كه خود را نوسازي و بازسازي كنند و كره زمين را مناسب زندگی نگه دارند.
ب- تنوع زيستي حفظ شود منظور اين است كه تنوع همه گونههاي گياهي و حيواني و ميكروارگانيسمها،ذخايرژنتيكيدرونگونهايوهمچنينتنوعاكوسيستمهاحفظشود.
ج- پايداريمنابعتجديدپذيرتضمينشود منظورايناستكهاطمينانحاصلشود، مصارفمنابعتجديدپذير حداكثردرحدظرفيتتجديدپذيرياست.
د – مصرفمنابعتجديدناپذيررابهحداقلبرساند،بهاين معناكهمصرفمنابع تجديدناپذيرمثلنفت،گاز،معادنوغيرهكهنميتوانندبهصورتپايداراستفادهشوند،حداقلشود عمراينمنابعميتواندوبايدازطريقبازيافت،مصرفكمتريااستفادهاز جايگزينهايتجديدپذيرآنهادرمواردممكنبيشترشود.
هـ- حدوحدودظرفيتتحمل زمينواكوسيستمحفظشود اينحدوحدودازمنطقهاي بهمنطقهديگروازمورديبهموردديگرمتفاوتاستوتأثيراتمخرببهتعدادافراد، ميزانمصرفواتلافهرفردبستگيدارد در اين صورتسياستها،تكنولوژيهاواقداماتي كهتعدادافرادوسبكزندگيآنهاراباظرفيتتحملزمينمتعادلميسازند،اهميتاساسي دارند. (زاهدی و نجفی، 1384، صص68-67)
توسعه صنعتی و وضعیت محیط زیست می تواند ارتباطی دو سویه داشته باشد. هم توسعه صنعتی می تواند موجب تخریب و یا ارتقاء وضعیت زیست محیطی یک منطقه گردد و هم وضعیت زیست محیطی یک منطقه می تواند منجر به توسعه صنعتی آن منطقه گردد.

2-2-6- فرهنگ
واژه فرهنگ از دو بخش “فر” پیشوندی به معنای پیش و “هنگ” از ریشه اوستایی به معنای کشیدن تشکیل شده است فرهنگ در اصطلاح جامعه شناسی و مردم شناسی ترجمه واژه کلتر (Culture) فرانسوی و کالچر (Culture) انگلیسی است این واژه از ریشه لاتینی گرفته شده است و در اصل به معنای کشت و کار، آباد کردن، کاشتن زمین و بارور ساختن بود که به تدیج مفهوم آن به ادبیات و علوم راه یافت (حاجی اقایی و عباسی،1389،صص50-49)
فرهنگ را می توان به عنوان مجموعه ویژگیهای رفتاری و عقیدتی اکتسابی اعضاء یک جامعه خاص تعریف کرد فرهنگ و جامعه نمی توانند جدا از یکدیگر باشند هیچ جامعه ای بدون فرهنگ ویژه اش نمی تواند وجود داشته باشد یک هنجار فرهنگی در واقع یکی از معیارهای تثبیت شده آن چیزی است که گروه از نظر فکری و رفتاری از اعضایش انتظار دارد.(زاهدی و نجفی،1384،ص35)
واژه فرهنگ به معنای جامعه شناسی و مردم شناختی آن نخستین بار بوسیله مردم شناس انگلیسی ادوار بارنت تایلور14 در سال 1871 در کتابی تحت عنوان فرهنگ ابتدایی بکار رفت وی در تعریف فرهنگ می نویسد: فرهنگ مجموعه ای در هم تافته ای است که در برگیرنده دانستنی ها، اعتقادات، هنرها، اخلاقیات، قوانین، آداب و رسوم و عادت و هرگونه توانایی دیگر است که انسان به عنوان عنصری از جامعه به دست می آورد در حقیقت فرهنگ به مجموعه شیوه زندگی اعضای یک جامعه اطلاق می شود، چگونگی لباس پوشیدن آنها، رسوم ازدواج به زندگی خانوادگی، الگوهای کار، مراسم مذهبی و سرگرمی های اوقات فراغت همه را در بر می گیرد (حاجی آقایی و عباسی،1389، صص50-49)
فرهنگ پایه و اساس زندگی جوامع است زیرا بیشتر رفتار و کردار انسانها از باورهایشان سرچشمه می گیرد به گونه ای که می توان گفت حدود 90 درصد کنش ها و واکنش های رفتاری معمولاً بدون استدلال و بر اساس فرهنگ صورت می گیرند تنها در حدود 10 درصد از رفتارها نیاز به تدبیر استدلال دارند که آنها نیز از باورها متاثر هستند و در چارچوب فرهنگ شکل می گیرند.(عریضی و مولایی،1391،ص11)
اکثر جامعه شناسان در این مورد به توافق رسیده اند که همه فرهنگ ها شامل شش عنصر زیر هستند 1- باورها: باورها باعث شکل گیری افکار و جهانبینی انسان می شوند و تفسیر جهان را ممکن می سازند باورها پیش شرط هر رفتار و عمل جمعی هستند باور یکی از عناصر غیر مادی فرهنگ است که مانند سایر عناصر غیر مادی فرهنگ ملموس و قابل روئیت نیست 2- قوانین: هنجارهایی هستند که بصورت رسمی در آمده و ضمانت اجرایی دارند قوانین در حقیقت نوعی کنترل اجتماعی رسمی هستند که موجب انسجام اجتماعی و ثبات جامعه هستند 3- ارزشها: ارزش، ایده های متداول و رایجی هستند در باره اینکه چه چیزی درست است و چه چیز نادرست ارزشها بسیار انتزاعی و کلی و معایارهای مشترک برای قضاوتند 4- هنجارها و اصول: هنجار، اصل، قاعده یا قانونی است که رفتار و اعمال افراد را هدایت و راهبری می کند به عبارتی فرمول و قاعده کلی در جامعه که منبعث از ساختار فرهنگی است و باعث تحمیل الگوهای خاص ذهنی و عینی می شود 5- نمادها15: نماد به هر نوع پدیده فیزیکی (کلمه، شی، رنگ، صدا، احساس، رایحه، حرکت، طعم و …) گفته می شود که مردم برای آن معنا یا ارزش قائل می شوند 6- زبان16: زبان شکلی جهان شمول از زندگی انسان است که از طریق سیستم الگوهای صوتی مورد قبول فرهنگ یک جامعه، میان انسان ها ارتباطی نمادین برقرار می کند زبان از مجموعه ای نماد و مقررات گفتاری و نوشتاری تشکیل شده که ترکیب آنها تولید کننده معانی و برقرار کننده ارتباط میان افراد است (حاجی آقایی و عباسی،1389،صص 61-60)
هنجارهای فرهنگی صورتهای گوناگونی را می پذیرد که برخی از این صورتهای عبارتند از: 1- ارزشها: احساسات ریشه داری هستند که اعضای یک جامعه در آنها سهیمند همین احساسات غالباً اعمال و رفتار اعضای جامعه را تعیین می کنند 2- آداب و رسوم: به شیوه های عملکرد مرسوم و خوکرده، در داخل یک جامعه اطلاق می شود 3- عرف: به رسومی اطلاق می شود که دلالت های مهم شایست و ناشایست دارند عرف های هر جامعه ای غالباً در نظام حقوقی و آموزشهای مذهبی آن متجسم می شوند (زاهدی و نجفی،1384، ص35)
فرهنگ و ارزشهای مشترک از عوامل پایدار قوام هر کشوری است امروزه اکثر نظام های سیاسی در کنار سایر عوامل، گسترش و حفظ ارزشهای دلخواه خود را جزء اهداف و منافع ملی به حساب می آورند (عریضی و مولایی،1391،ص7)
با فرهنگ غنی می توان ابعاد مختلف سود گرایی و تفکر مادی محض، خودخواهی و دنیا پرستی را تحت تاثیر قرار داد (خلیلیان،1381، ص 15)
فرهنگ دارای نقش هایی است که به برقراری نظم در جامعه کمک می کند مهمترین این نقش ها عبارتند از 1- کارکرد تمایز بخشی: فرهنگ موجب تمایز جوامع از یکدیگر می شود به این معنا که هر جامعه دارای فرهنگ خاص و متفاوت با فرهنگ های سایر جوامع است 2- کارکرد سازماندهی به نیازها: فرهنگ ارزشها، معیارها و نظامهای خاصی دارد که افراد جامعه با توسل به این ارزشها و معیارها و نیازها و خواسته های خود را سازمان می دهند 3- کارکرد ایجاد همبستگی: فرهنگ موجب می شود که افراد جامعه به یکدیگر احساس همبستگی کنند این کارکرد بقای جامعه را تضمین می کند 4- کارکرد نظام بخشی به رفتارها: فرهنگ به رفتارها و کارکردهای افراد جامعه نظام می دهد و آنها را بر اساس الگوهای خاص خود تربیت می کند 5- کارکرد کنترل: فرهنگ ناظر و مراقب اعمال و کردار جامعه و ضامن بقای جامعه است.(حاجی آقایی و عباسی،1389،ص53)
یکی از کارکردهای مهم فرهنگ در جامعه ایجاد همبستگی است این کارکرد خاص بقای جامعه را تضمین می کند ضعف این کارکرد فرهنگ در جامعه تم موجبات ناهمگرای فرهنگی یعنی تعارض در ارزشها، نگرشها و هنجارها را پدید می آورد فرهنگ را می توان شناسنامه جامعه ها تلقی کرد زیرا با مطالعه فرهنگ ها می توان ویژگیهای، محتوا و هویت جامعه را باز شناخت دو بعد اصلی و قابل تفکیک فرهنگ بعد مادی یا عینی و غیر مادی یا معنوی فرهنگ عینی یا مادی بعضاً تعادل تمدن بکار گرفته می شود و به مجموعه پدیده ها و دستاوردهایی تلقی می شود که محسوس، ملموس و قابل اندازه گیری با موازین کمی و علمی است مانند بناها، فنون، ابزارها و… فرهنگ غبر مادی نیز به موضوعات و دستاوردهایی گفته می شود که قابل اندازه گیری با موازین کمی نیست و به آسانی نمی توان آنرا مقایسه و ارزیابی نمود این دو بعد فرهنگی در واقع شیوه بهره گیری از فرهنگ مادی را به انسان می آموزد با دستاوردهای فرهنگ معنوی زندگی اجتماعی قوام می یابند و تثبیت می شود این بعد از فرهنگ از سه مقاله ارزشهای اجتماعی، عقاید اجتماعی و هنجارهای اجتماعی ترکیب یافته است و افراد با الهام از این مجموعه از عوامل در فرایند جامعه پذیری و فرهنگ پذیری قرار می گیرند.(خلیفه و فرخی،1389،ص21)
احداث تاسیسات صنعتی بزرگ و توسعه صنعتی بدون در نظر گرفتن ابعاد فرهنگی آن می تواند پیامدهای ناخواسته فراوانی به دنبال داشته باشد.(طالبیان و همکاران،1387، ص55)
اگر فرهنگ به معنای وسیع آن و شامل الگوهای فکری و رفتاری در نظر گرفته شود که اعضای هر جامعه از طریق زبان و دیگر شکلهای برهم کنش نمادین –از قبیل رسوم، عادات، ارزشها و نقطه نظرهای مشترک- فرا می گیرند، آنگاه باید گفت که این پدیده بدون شک جلوه و نمود طبقاتی خواهد داشت.(زاهدی مازندرانی،1382،ص232)
در جوامع مدرن به دلیل افزایش سطح پاره فرهنگ ها و حضور گروههای جمعیتی نامتجانس که دارای علائق، دیدگاهها، اشتغالات، و روابط متفاوتی از نظر طبقه اجتماعی هستند، سطح پیچیده و پر تضاد فرهنگ رخ می دهد.(حاجی آقایی و عباسی،1389،ص67)
مهمترین علت ها و عوامل دگرگونی های اجتماعی فرهنگی عبارتند از: 1- عوامل جغرافیایی: یک جامعه ممکن است در محیطی زندگی کند که شرایط آن دگرگونی را کم و بیش تشویق می کند، نواسانات شدید درجه حرارت، طوفان ها و یا زلزله ها می تواند انسان را به تغییر سبک زندگی وادار سازد و فراوانی یا فقدان منابع طبیعی نیز نوع زندگی یک

پایان نامه
Previous Entries دانلود مقاله با موضوع محیط زیست، آلودگی هوا، آلودگی صوتی، توسعه پاید Next Entries دانلود مقاله با موضوع کیفیت زندگی، توسعه پایدار، توسعه پاید، نظام ارزشی