دانلود مقاله با موضوع قانون مجازات، مسئولیت مدنی، قانون مجازات اسلامی، مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

اعمال می تواند خود از مصادیق عدم رعایت موازین فنی و علمی در حرفه ی پزشکی باشد.و همانطور که قبلاً گفته شد در قانون مجازات جدید عدم رعایت موازین علمی و فنی از مصادیق تقصیر بوده و پزشک را ضامن معرفی می نماید.
گفتار دوم: خسارت
رکن اصلی تحقق مسئولیت مدنی ضرر است زیرا باید ضرری باشد تا برای جبران آن مسئولیتی ایجاد شود بنابراین در این گفتار ابتدا مفهوم لغوی و اصطلاحی ضرر بیان خواهد شد و سپس به ذکر اقسام ضرر خواهیم پرداخت آنگاه شرایط مطالبه خسارت بیان می شود.
بند اول: مفهوم ضرر
الف: مفهوم لغوی
ضرر اسم مصدر” ضَر یَضُر ضَراٌ ” و ریشه فعلی آن ضرر است که در مقابل کلمه منفعت قرار گرفته است87 و در لغت به معنای گزند رسانیدن، لطمه و آسیب جانی و مالی، تنگی، نقصان و آسیب آمده است88 کلمه ضرر و خسارت مترادف یکدیگرند89 خسارت به معنای مالی که زیان را جبران می کند است که در ماده 226 و 227 قانون مدنی بدان اشاره شده است90 و نیز در ماده 221 قانون مدنی واژه ی خسارت به معنای از دست رفتن حق و دارایی، آسیب و تباهی بیان شده است.91
ب)مفهوم اصطلاحی
ضرر ایراد نقص به مال، جان یا عرض92یا کاهش کمی و کیفی در مال بوده93 که در اصطلاح به از بین رفتن مال یا منفعت قطعی و مسلم یا آسیب به سلامت و حیثیت کسی گفته می شود.94 ضرر مفهوم عرفی داشته یعنی آنچه که عرف آن را ضرر می داند95 و قابل چشم پوشی نباشد.96 بنابراین تولید کننده نسبت به خساراتی که بطور طبیعی از استعمال کالا ناشی می شود مسئول نیست چنانچه هر نوشابه و شربتی معمولاً حاوی مقداری شکر است و نقشی که شکر در فساد دندان ها دارد ضرر تلقی نمی شود و از این حیث نمی توان از تولید کننده مطالبه خسارت کرد و فقط خسارتی قابل مطالبه است که از عیب قابل انتساب به تولید کننده ناشی شده باشد.97 قانون مسئولیت مدنی در ماده 198 و 299 ضرر را به دو قسم مادی و معنوی تقسیم کرده است100 اما در ماده 9101 قانون آیین دادرسی کیفری سابق ضرر به دو قسم مادی و منافع ممکن الحصول تقسیم شده بود102و در مورد خسارت معنوی سکوت اختیار کرده بود.
در قانون مجازات اسلامی مصوّب 70 در ماده 319 103 ضرر به سه دسته تلف جان یا نقص عضو یا خسارت مالی تقسیم شده بود اما در ماده 495104 قانون مجازات اسلامی مصوّب 92 ضرر به دو دسته تلف جان و صدمه بدنی تقسیم شده است و خسارت مالی حذف شده که به نظر می رسد بهتر این بود که قانونگذار به این خسارت نیز اشاره می کرد اما از آنجا که در قانون مسئولیت مدنی خسارت مالی به عنوان یکی از انواع خسارت بیان شده است می توان خلاء به وجود آمده در قانون مجازات را با مراجعه به این قانون جبران نمود، همچنین قانون مجازات اسلامی 92 خسارات مازاد بر دیه و خسارات معنوی را قابل مطالبه ندانسته است.
بنابراین با توجه به قوانین مختلف در حقوق ایران خسارت به سه دسته ی خسارت مادی(مال یا جان) خسارت معنوی(آبرو و حیثیت) خسارت بدنی(سلامت) تقسیم شده است.105 البته ملاک وضابطه قطعی برای تمایز میان خسارت مادی و معنوی وجود ندارد زیرا در بسیاری از موارد صدمه های روحی، زیان مالی نیز در پی دارند و بالعکس زیان های مالی نیز معمولاً دارای بُعد معنوی هستند106 مانند لطمه به مالکیت معنوی که علاوه بر زیان مالی آثار زیانبار معنوی نیز در بر دارد و متضرر می تواند علاوه بر جبران خسارت مالی جبران خسارت معنوی خود را نیز بخواهد.
در توضیح اقسام ضرر باید بگوئیم اولین قسم از ضرر،خسارت مادی(مالی)است که مقصود از آن ضرری ست که به اعیان، منافع، حقوق مالی و بدن کسی برسد107و قابل تقویم به پول باشد108 که در مقابل ضرر معنوی قرار می گیرد.109 به طور مثال اگر در اثر عیب در تولید، ماشین خریداری شده بسوزد یا در اثر سرایت آتش به سایر اموال خریدار خسارتی وارد آید خواهان می تواند از دادگاه مطالبه خسارت نماید.110 به طور خلاصه می توان گفت هرگونه خسارتی که از دارایی شخص بکاهد یا از افزایش دارایی جلوگیری نماید طوری که آن خسارت تقویم پذیر به پول باشد ضرر مادی محسوب شده و عامل زیان مکلف است خسارت وارده را جبران نماید.111
به طور مثال هرگاه راننده ای در اثر عدم مهارت یا نداشتن سرعت مجاز با شخصی برخورد نماید و به او خسارتی برساند موظف است خسارت را پرداخت نماید زیرا اگر فعل راننده نبود ضرری به وجود نمی آمد همچنین بر اساس قانون مجازات جدید اگر پزشک با اهمال یا بی مبالاتی خود باعث شود بیماری فرد شدت یابد و به واسطه ی آن هزینه هایی بر بیمار متحمل گردد پزشک مسئول شناخته خواهد شد و باید از عهده ی خسارات برآید و حتی در صورتی که میان پزشک و بیمار قراردادی منعقد شده باشد و پزشک به تعهدات خود عمل ننماید بیمار حق دارد حق الزحمه تعیین شده را استرداد کند.112
دسته ی دیگری از ضرر که در مقابل ضرر مادی قرار می گیرد ضرری معنوی ست که در نتیجه لطمه به آبرو ، حیثیت، عواطف، احساسات و اعتبار شغلی و شخصی فرد به وجود می آید113 و بر خلاف ضرر مادی قابل ارزیابی به پول نمی باشد مانند فروشنده ای که با فروش کالای معیوب شهرت تجاری خود را از دست می دهد114 اما این ضرر ممکن است همراه با ضرر مادی باشد115 به طور مثال شخصی که در اثر تصادف رانندگی زیبایی و قدرت خود را از دست داده است علاوه بر تحمیل هزینه های درمان از نظر روانی نیز دچار درد و رنج شده است و تاوانی که در این مورد پرداخت می شود “غرامت درد” است و اگر در اثر این تصادف فرد از انجام برخی فعالیت ها ناتوان شده باشد باید زیان های وارده از این حیث نیز به او پرداخت شود.
قابل جبران بودن یا غیر قابل جبران بودن خسارت معنوی مسئله ای است که موجب بروز اختلاف در بین حقوقدانان گردیده است، گروهی از این حقوقدانان به دلایلی از جمله غیر قابل تقویم بودن، عدم تعیین دقیق میزان خسارت و غیر اخلاقی بودن پرداخت پول در ازای لطمه به عواطف و روح انسان، این قسم از خسارت را غیر قابل جبران دانسته اند اما عده ای دیگر از حقوقدانان نظر گروه اول را به دلیل عدم قطعیت دلایل آن ها رد کرده و معتقدند هدف مسئولیت مدنی بازگرداندن زیان دیده به وضع سابق است نه از بین بردن ضرر، به همین دلیل عواملی مانند دشوار بودن خسارت نباید موجب نادیده گرفتن آن شود زیرا این ارزیابی هر چند دشوار اما امکان پذیر است و از طرف دیگر مطالبه کردن پول در برابر احساسات پایمال شده همیشه خلاف اخلاق نیست و در مواردی با هدف تسکین خاطر شخص زیان دیده یا بازماندگان او صورت می گیرد و کاملاً سازگار با عرف و اخلاق است.116
رویه قضایی فرانسه در سال 1832 جبران خسارت معنوی به طریق مالی را به عنوان یک اصل ثابت مورد پذیرش قرار داد117 و حقوق ایران نیز به موجب ماده 10118 قانون مسئولیت مدنی و ماده 171119 قانون اساسی و ماده 58120 قانون مجازات اسلامی مصوّب70 این خسارت را پذیرفته است.
همانطور که قبلاً اشاره شد قانون آیین دادرسی کیفری پیشین درباره زیان معنوی ساکت بود اما در بند 2 ماده 9 قانون آیین دادرسی کیفری جدید خسارت معنوی پذیرفته شده است و مطابق با این ماده ضرر معنوی دو قسم کسر حیثیت و اعتبار اشخاص یا صدمات روحی است.
منظور از کسر حیثیت و اعتبار آن است که به حکم عقل ،آیات و روایات و اجماع اهانت به اشخاص و هتک حیثیت آنها ممنوع می باشد و در صورت ورود لطمه به حیثیت افراد، خسارت می بایست جبران گردد.121 قانونگذار در ماده58122 قانون مجازات اسلامی مصوّب70 هتک حیثیت و اعتبار را به عنوان یکی از اقسام خسارت معنوی پذیرفته بود و بیان می داشت که هرگاه قاضی در اثر اشتباه یا تقصیر خود به حیثیت کسی لطمه وارد نماید زیان دیده حق مطالبه خسارت را دارد و نیز در ماده 10 قانون مسئولیت مدنی و ماده 648 قانون مجازات اسلامی مصوّب 70 و 92 123 و ماده 697124 قانون مجازات اسلامی مصوّب 70 به این امر اشاره کرده است و همچنین در ماده 4125 آیین نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفه های پزشکی تصریح شده است که پزشکان حق افشای اسرار بیمار را جز به موجب قانون ندارند زیرا رکن اصلی رابطه ی میان بیمار و پزشک اعتماد است بیماری که از روی ناچاری و اضطرار برای حفظ سلامتی خود و دیگران اسرار خویش را برای پزشک بازگو می نماید انتظار حفظ آنها را از پزشک دارد.
نوع دیگری از خسارت معنوی که در قانون آیین دادرسی کیفری توسط قانونگذار به آن اشاره است صدمات روحی است بدین معنی که خسارت معنوی علاوه بر هتک حیثیت و آبرو می تواند به شکل صدمه روحی ظهور و بروز نماید مثلاً زشت و کریه شدن صورت فردی و یا غم از دست دادن یکی از اعضای نزدیک خانواده عواطف و احساسات افراد را جریحه دار نماید126 و یا در خصوص بیماری که به علت بیماری دچار صدمات روحی شود در این صورت بیمار می تواند خسارت وارده را مطالبه کرده و اگر به واسطه ی ضرر وارد شده فوراً فوت نماید وارثان وی از جهت تسکین خاطر می توانند مبلغی را از عامل زیان اخذ نمایند127 خسارات معنوی و مادی ممکن است با هم محقق شود که در این صورت زیان دیده می تواند جبران هردوگونه ضرر را بخواهد.
دسته سوم ضرر، ضرر بدنی نامیده می شود و به خسارتی گفته می شود که حیات انسان را تهدید کند و موجب مرگ او شود یا فقط سلامت و تمامیت جسمانی او را به مخاطره بیندازد مانند جرح یا بیماری یا نقص در اعضا یا از کارافتادگی.128 ضرر بدنی ترکیبی از ضرر مادی و معنوی است و هردو چهره را داراست بدین معنا که از طرفی به جسم شخص زیانی وارد می کند و به دنبال آن هزینه های مالی بر فرد تحمیل می نماید و از طرف دیگر از نظر روانی فرد را دچار آسیب می سازد.129 در اعلامه جهانی حقوق بشر آمده هر انسانی دارای حق برخورداری از زندگی، آزادی و امنیت شخصی است به همین دلیل هر نوع صدمه به جسم و شخصیت انسان مغایر با نظم عمومی و صلح جهانی است.
در صدمات بدنی ارزیابی خسارت به دلیل دخالتِ حدس و گمان در آن بسیار دشوار است مثلاً در یک حادثه رانندگی که منجر به شکستگی استخوان یا ضربه مغزی به غیر شده است تعیین کردن عوارض آن به طور قطعی کار دشواری است و به راحتی امکان پذیر نیست.130
بند سوم: شرایط خسارت قابل مطالبه
یکی از ارکان اساسی تحقق مسئولیت مدنی – قرارادادی یا قهری- ورود ضرر است. اگر ضرر اوصاف و شرایطی داشته باشد قابل مطالبه می باشد این شرایط عبارت است از مسلم بودن، مستقیم بودن، عدم جبران ضرر و قابل پیش بینی بودن ضرر .
اولین شرطی که برای قابل مطالبه بودن ضرر لازم و ضروری است مسلم بودن ضرر است که می بایست از سوی خواهان اثبات شود زیرا اصل عدم مسئولیت متعهد می باشد.131 ضرر مسلم و قطعی ضرری است که بی شک در اثر عمل زیانبار به فردی وارد شده132 و احتمال ورود آن زیاد باشد خواه ضرر مادی باشد خواه معنوی.133 زیان دیده برای ضرر غیر مسلم و احتمالی به علت عدم وجود رابطه سببیّت بین فعل زیانبار و ضرر وارد شده نمی تواند اقامه دعوا نماید.134 در واقع می توان گفت مهم ترین شرط مطالبه خسارت قطعیت و مسلم بودن آن است اما باید به این نکته نیز توجه داشت که اثبات شرط مسلم بودن در خسارات آینده به علت نسبی بودن امر حتمیت در آن دشوارتر از خسارات گذشته است زیرا دائماً در حال تغییر است.135
ممکن است فردی فرصت جلوگیری از وقوع و یا گسترش خسارت را داشته باشد اما به علت اشتباه و خطای دیگری این فرصت از دست برود سوال این است که آیا قانوناً فرصت از دست رفته ضرر محسوب می شود؟ و آیا آن فرد اساساً می تواند به خاطر فرصت از دست رفته از وارد کننده ضرر مطالبه خسارت نماید؟ مثلاً شخصی که در کنکور ورود به دانشگاه ثبت نام نموده و آماده رقابت شده در روز امتحان در اثر تصادف مصدوم شده و از شرکت در امتحان محروم می شود و شانس قبولی در دانشگاه را از دست می دهد.
همانطور که در بحث اقسام ضرر بیان گردید ضرر به دو قسم ضرر مادی و معنوی تقسیم شده است ضرر مادی، ضرری است که بر جسم یا مال یا بدن انسان وارد می شود و بنابراین محسوس و قابل لمس است و در مقابل ضرر معنوی مربوط به عواطف و حیثیت و آبروی انسان بوده و غیر مالی و غیر محسوس است. فرصت از دست رفته را نمی توان ضرری غیر از این دو دانست یعنی یا

پایان نامه
Previous Entries دانلود مقاله با موضوع قانون مجازات، حمل و نقل، مجازات اسلامی، متصدی حمل Next Entries دانلود مقاله با موضوع جبران خسارت، بیت المال، زیان دیده، قانون مجازات