دانلود مقاله با موضوع قانون مجازات، قاعده اتلاف، مجازات اسلامی، قانون مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

کنند شدند، که در این صورت شرکت های بیمه خسارت را پرداخت می کردند البته در برخی از موارد شرکت های بیمه زیر بار مسئولیت جبران خسارت نمی روند از جمله این موارد تمام شدن مدت بیمه نامه یا بیمه نبودن خودرو و مواردی است که راننده مسئول خسارت شناخته نمی شود که در این صورت پای صندوق تأمین خسارت های بدنی به میان می آید. در ماده 10 قانون اصلاحی به مانند قانون سابق صندوقی به نام صندوق خسارت های بدنی پیش بینی شده است اما مزیت ماده 10 قانون جدید نسبت به قانون سال 47 آن است که در قانون سابق و آیین نامه صندوق تأمین خسارت های بدنی مصوّب 48 در بسیاری از موارد خسارت ها بلاجبران باقی می ماند و یا به طور کامل جبران نمی شد اما در قانون اصلاحی قانونگذار میزان تعهدات صندوق را به طور قطعی معین نموده که معادل دیه یک مرد مسلمان در ماههای حرام می باشد.265
صندوق تأمین خسارت های بدنی در مواردی پرداخت خسارت را برعهده می گیرد که بیمه گر خاصی مانند سازمان های بیمه اجتماعی یا سایر بیمه ها خسارت بدنی شخص ثالث را نپردازد. همچنین مطابق با ماده 12 آیین نامه صندوق تأمین خسارت های بدنی مصوب48، صندوق آخرین مسئول جبران خسارت های بدنی به شمار می آید بنابراین در صورتی که زیاندیده از سوی سایر سازمان های بیمه غرامتی دریافت نموده باشد صندوق تأمین خسارت های بدنی تا میزان پرداختی از مسئولیت معاف می گردد و در برابر زیاندیده هیچ مسئولیتی نخواهد داشت.266
قانونگذار در قانون فوق تلاش دارد تا خسارت اشخاص ثالث به طور کامل تضمین و جبران گردد به همین دلیل منابع مالی گوناگونی برای تأمین مالی این صندوق پیش بینی نموده است و در تبصره 1 ماده 11 این قانون مقرر میدارد ” در صورت کمبود منابع مالی صندوق، دولت موظف است در بودجه سنواتی سال بعد کسری منابع صندوق را تأمین نماید.”267
از طرفی بند ج ماده 11 می گوید در صورتی که صندوق خسارت ثالث را پرداخت کند می تواند به نیابت از زیان دیده به دارنده وسیله نقلیه برای دریافت چیزی که پرداخت کرده است مراجعه نماید.
یکی دیگر از انواع بیمه ها بیمه نامه ی مسئولیت حرفه ای پزشک است که با گذشت 28 سال در کشور وضعیت مناسبی ندارد پزشکان با اخذ برائت از بیمار یا ولی او از زیر بار خسارت احتمالی در آینده شانه خالی کرده و به همین علت هیچ تمایلی برای بیمه کردن خود ندارند. زیرا بدون پرداخت وجهی با برائت تحصیل شده مسئولیت خویش را بیمه می کنند و به همان هدفی که با وجود بیمه به آن می رسند رسیده و این یکی از بزرگترین موانع پیشرفت و توسعه ی بیمه مسئولیت پزشکان است.
بیمه می تواند آثار خطرات احتمالی را به بهترین شکل جبران نماید. بدین ترتیب منافع پزشکان که به علت بی احتیاطی و یا غفلت و بطور غیر عمد مسئولیتی برایشان ایجاد شده تأمین شود و مسئولیت خود در برابر اشخاص ثالث را بیمه (بیمه مسئولیت مدنی حرفه ای پزشکان)و در صورت لزوم حادثه دیده و یا ورثه وی بوسیله شرکتها و مؤسسات بیمه تأمین شوند.
اما متأسفانه در کشور ما عده کمی از پزشکان مسئولیت مدنی خود را بیمه می کنند.268 بیمه مسئولیت با توجه به امنیتی که برای بیمه گذار از خطرات احتمالی فعالیت ها ایجاد می کند و نقش و فایده ی انکار ناپذیری که دارد درکشورهای متمدّن به علت رشد حرف و صنایعی که با نوآوری نیز همراه است به سرعت درحال پیشرفت و گسترش است و فرقی میان مسئولیت قهری و یا قرار دادی وجود ندارد.269
در بیمه مسئولیت پزشکان استثنائاتی ذکر شده که از شمول تعهدات بیمه‌گر خارج است و در واقع بیمه گر بیشتر به منافع خود اندیشیده است نه بیمه گذار. که البته وجود این استثنائات بیشتر به ضرر بیمار زیاندیده تمام می شود:
1- انجام معالجه، مداوا و یا عمل جراحی خارج از تخصص بیمه‌گذار، مسئولیت‌های ناشی از انجام هرگونه امور پزشکی که عامل مستقیم آن استفاده از مسکرات و یا استعمال مواد مخدر و یا داروهای خواب‌آور باشد.
2- انجام معالجه، مداوا و یا عمل جراحی که خارج از ضوابط پزشکی و یا برخلاف قوانین و مقررات جاری باشد.270
بنابراین لازم و ضروری ست که برای حل مشکلات مربوط به بیمه مسئولیت پزشکان تجدید نظری در قوانین و مقررات بیمه مسئولیت پزشکی و کاهش استثنائات صورت گیرد. درکشور های متمدن مانند امریکا خسارات و روش های جبران خسارات معنوی بسیار سنگین و سرسام آور بوده و پزشکان بدون بیمه هراس دارند که به جراحی بپردازند اما این موضوع در ایران متروک مانده و روش مشخص و سنگینی برای آن وجود ندارد271 و نهایتاً خسارات معنوی با صلح دادن و معذرت خواهی پایان پیدا می کند و نیازی به بیمه کردن آن دیده نمی شود.
بیمه مسئولیت مدنی حرف پزشکی در ایران اجباری نمی باشد بنابراین ضروری ست که وزارت بهداشت و درمان و سازمان نظام پزشکی، پزشکان را مکلّف به بیمه کردن خود در برابر اشخاص ثالث نمایند تا بدین صورت دعاوی مربوط به شغل پزشکی کاهش پیدا کنند. همچنین برای ترغیب پزشکان به بیمه کردن مسئولیت نمونه هایی از تجربیات استفاده شده از بیمه مسئولیت پزشکان منتشر شود. خسارات مادی ومعنوی و مازاد بر دیه را مؤسسات بیمه تقبل نمی کنند لازم ست که بیمه گر به ارائه خدمات کامل تر بپردازد.
قانون مسئولیت مدنی قواعد کلی دارد که نمی تواند جوابگوی همه ی مسئولیت های ایجاد شده باشد و می بایست برای هریک از مسئولیت ها قوانین و مقررات اختصاصی متناسب با ضرورت های اجتماعی و منطبق با نظریات قابل قبول در این زمینه به تصویب رسد.
گفتار دوم: آثارمسؤليت كيفري
مسئولیت کیفری فعل یا ترک فعلی ست که مطابق قانون جزائی جرم بوده و موجب تضرر جامعه می شود272 در صورتي فاعلِ فعل زيانبار مجازات مي گردد كه فعل او جرم تلقي گردد و هنگامي يك عمل جرم است كه داراي عنصر معنوي(سوءنيت عام و سوءنيت خاص) و عنصر مادي باشد.
درمسؤليت كيفري جامعه نیزعلاوه بر مجني عليه از وقوع جرم متضرر مي شود در حالي كه در مسؤليت مدني، متضرر يك شخص خصوصي است و این مجازات واکنش و دفاع جامعه از خود در برابر مجرمان است و اجرای مجازات محدود به حفظ حقوق خصوصی نمی باشد273 هدف نهایی از مسئولیت کیفری جلوگیری از بروز و ظهور جرم و تنبیه مجرم است بنابراین هر عملی که از نظر نظم عمومی و جامعه خطرناک باشد موجب مسئولیت کیفری می گردد.274
در ماده 714 قانون مجازات اسلامی سابق و جدید275 برای راننده متخلف که بی احتیاطی و بی مبالاتی وی منجر به قتل غیرعمد کسی شده باشد مجازات 6 ماه تا سه سال حبس و پرداخت دیه تعیین شده است. و نیز در ماده 715 قانون مجازات اسلامی سابق و جدید276 مقرر شده در صورتی که فعل راننده بی احتیاط موجب مرض جسمی و دماغی و….گردد فرد به حبس از 2 ماه تا یکسال و پرداخت دیه محکوم می شود و نیز مواد دیگری که برای راننده متخلف مجازات حبس نیز در نظر گرفته شده است.
و یا قانونگذار در قانون مجازات در بحث تخریب و اتلاف اموال وحیوانات، مقصر را محکوم به حبس نموده است مثلاً در ماده 675 فردی که عمداً بنا یا کارخانه یا عمارت یا محل مسکونی یا جنگل یا خرمن و…دیگری را به آتش بکشد به حبس از دو تا پنج سال محکوم می شود.
در خصوص مسئولیت کیفری پزشک نیز قانون مجازات اسلامی سابق و جدید به ماده 624 اشاره کرده است که اگر طبیب، ماما، داروفروش وسایل سقط جنین را فراهم نماید و یا مباشرت به اسقاط جنین نماید به حبس از 2 تا 5 سال و پرداخت دیه مطابق مقررات محکوم خواهند شد. و یا به موجب ماده 648 قانون مجازات اسلامی، در صورتی که اطباء به طور غیرقانونی به افشای اسرار بیمار اقدام نمایند به 3 ماه و یک روز تا یک سال حبس و یا به یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شوند.277

فصل دوم
رویکرد نوین قانون مجازات اسلامی به مقوله تعدد اسباب و اجتماع سبب و مباشر

مبحث اول: مستندات قاعده اتلاف
یکی از اسباب ضمان قهری اتلاف است. واژه ی اتلاف مصدر باب افعال و به معنای تباه نمودن و از بین بردن مال دیگران به عدوان است.278 در فقه اتلاف اعم از اتلاف به مباشرت و اتلاف به تسبیب است. یعنی گاهی فرد مستقیماً مالی را تلف می کند و گاهی با واسطه مال را از بین می برد. هردو قسم اتلاف تحت عنوان قاعده اتلاف بحث می شوند که از قواعد مشهور فقهی و مورد اتفاق فقها ست.279 اصطلاح سبب و مباشر برای نخستین بار در قرن پنجم هجری در کتب فقهای شیعه و سنی مطرح گردیده است. از بین فقهای شیعه، شیخ طوسی و ابن براج در مهذب با طرح مساله اجتماع سبب و مباشر 280 موجب جدایی واژه سبب از مباشر شدند.281 همچنین شمس الدین سرخسی و علاء الدین کاسانی از فقهای اهل سنت با بکار بردن واژه سبب در آثار خود، آغازگر جدایی این دو اصطلاح در کتب اهل سنت بودند.282 بحث مباشرت و تسبیب در کتب قرن هفتم بطور گسترده تری مطرح گردید و جنایت به دو دسته جنایت بالمباشره و جنایت بالتسبیب تقسیم شد که بعدها قانونگذار ما از این تقسیم بندی تبعیت کرد و آن را در قانون مجازات اسلامی بیان نمود283 و مبحث موجبات ضمان را به آن اختصاص داد. بر اعتبار قاعده اتلاف چهار دلیل ارائه شده است:
گفتار اول: کتاب
1- اولین آیه قرآن بر حجیت قاعده اتلاف قاعده اعتداء است که برخی از فقها از جمله شیخ طوسی و ابن ادریس حلی نیز به آن استناد نموده اند. آیه شریفه این است:” فمن اعتدی علیکم فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدی علیکم”284 یعنی هرکس به شما تعدی و تجاوز کند شما هم به مثل آنچه او تجاوز کرده تجاوز کنید، مطابق با این آیه یکی از مصادیق اعتداء اتلاف مال دیگران بدون اجازه مالک آن است بدین معنا که اگر کسی مال دیگری را تلف نماید باید آن را تلافی کند یعنی ضامن است و باید جبران نماید اگر مال مثلی است باید مثل آن را بدهد و اگر مال قیمی باشد باید قیمت آن را بپردازد.285
2- آیه دیگر آیه 40 سوره شوری می باشد که خداوند می فرماید :” وجزاء سیئه سیئه مثلها” یعنی جزای هر بدی، بدی مثل آن است. عموم و اطلاق سیئه شامل اتلاف مال و منفعت نیز می شود و مراد از آن تقاص به مثل و قیمت است. آیه بیانگر این مطلب است که درصورتی که کسی مال دیگری را از بین ببرد طرف مقابل هم می تواند مال او را از بین ببرد یعنی تقاص کند.286
گفتار دوم: روایات
دلیل دوم برای اثبات قاعده اتلاف روایات فراوانی است که مورد استناد قرار گرفته است از جمله:
1- رسول اکرم فرمودند :”و حرمه مال المسلم کحرمه دمه”287 این روایت دلالت بر این مطلب دارد که مال مسلمان همانند خون او محترم است. بنابراین اتلاف مال مسلمان جایز نیست و چنانچه کسی مال دیگری را تلف کند مکلف به جبران است.288
2- شیخ طوسی از سمره روایت کرده است که پیامبر (ص) فرمودند:” علی الید ما اخذت حتی تودی” هرشخص ضامن چیزی است که می گیرد تا زمانی که آن را به صاحبش برگرداند.289
3- امام صادق (ع) درباره کسی که با شهادت دروغ موجب تلف مال دیگری شده فرمودند:” اذا کان الشئ قائما بعینه رد علی صاحبه و الاضمن بقدر ما اتلف من مال الرجل” یعنی اگر مال باقی باشد به صاحبش برگردانده می شود درغیر این صورت شاهد به اندازه ای که از مال دیگری تلف کرده ضامن است.290
گفتار سوم: بناء عقلا
دلیل سوم بناء عقلا است چراکه عقلای عالم در هر حادثه ای چنانچه کسی مال دیگری را بدون اجازه تلف کند یا خسارتی بر آن وارد سازد فرد متلف یا مرتکب را ضامن می داند و ضمانت را امری مسلم و قطعی می دانند.291
گفتار چهارم: اجماع
قاعده اتلاف از مسلمات میان فرق اسلامی و بلکه از ضروریات دین مبین اسلام است لذا فقهای ما ضمان متلف را از واضحات می دانند و بر این امر اتفاق نظر دارند بدین معنا که مسئولیت تلف کننده امری کاملاً بدیهی و آشکار است.292هرچند این اجماع از نظر فقهی محل تردید است زیرا در جایی که روایات و آیات فراوان بر حجیت قاعده اتلاف وجود دارد اجماع یک اجماع مدرکی و فاقد حجت به شمار می رود و نمی توان از آن قول معصوم را استخراج نمود.293
مبحث دوم: مفهوم و اقسام سبب و مقایسه آن با عناوین مشابه
گفتار اول: مفهوم سبب
در بحث سبب با عناوین مشابه علت و شرط برخورد می کنیم. بنابراین برای تمایز و

پایان نامه
Previous Entries دانلود مقاله با موضوع آیین دادرسی، قانون مجازات، زیان دیده، آیین دادرسی مدنی Next Entries دانلود مقاله با موضوع ترک فعل، قانون مجازات، مجازات اسلامی، امام صادق