دانلود مقاله با موضوع دوران دفاع مقدس، نقش برجسته، دفاع مقدس

دانلود پایان نامه ارشد

خرج و از کجا کسب کرده و از محبت ما اهل بيت.
پس ولايت و اعتقاد به اهل بيت عليهم السلام و محبت آنها و پيوند با آنان، برترين نعمتي است که خدا به ما عطا کرده است، در نتيجه يادآوري نعم الهي به صورت مستقيم يا غيرمستقيم به مخاطبان باعث ميشود که که مخاطب در آن انديشه کند و بر نعم الهي اعتراف کرده و درصدد شکر برآيد که اين مسئله گامي مهم در حرکت در مسير قرب الهي ميباشد چرا که غفلت از نعمتهاي الهي باعث ميگردد فرد از شکرگذاري نعمتهاي الهي غفلت ورزد و اين ناشکري خود زمينه سقوط فرد را فراهم ميآورد.

2-3-3-4- يادآوري مرگ و قيامت
از ديگر محورهاي مورد توجه در مجالس مذهبي مسأله مرگ و قيامت است. يادآوري مرگ بهترين وسيله براي ريشهکن کردن رذايل اخلاقي و سست کردن علاقه و محبت انسان به دنيا و تحريک او به بهرهگيري بهتر از فرصتهاي اين جهاني براي حرکت در مسير قرب الهي و متوقف نماندن در امور دنيائي ميباشد. بدين منظور است که گاهي قرآن متذکر ميشود که مرگ فراگير است و به سراغ همه ميآيد: «كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ »232
و گاهي انسان را از انديشه فرار از مرگ برحذر ميدارد و بيان ميکند که هر کجا که باشي، ولو در آسمان خراشهاي سر به فلک کشيده، بازهم مرگ شما را فرا ميگيرد: أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ233 همچنين آيه شريفه قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ234 به اين مسئله اشاره دارند.
اهمیت یاد مرگ در مجالس به حدی است که پیامبر اکرم صلى الله عليه و آله به این امر سفارش کردهاند. رسول الله صلى الله عليه و آله و قد مَرَّ بمَجلِسٍ قدِ استَعلاهُ الضّحكُ ـ : شُوبُوا مَجلِسَكُم بذِكرِ مُكَدِّرِ اللَّذّاتِ . قالوا : و ما مُكَدِّرُ اللَّذّاتِ ؟ قالَ : المَوتُ .235
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ چون بر انجمنى گذشت كه در آن صداى خنده بلند بود ـ فرمود: انجمن خود را با ياد مكدّر كننده خوشىها بياميزيد. عرض كردند : مكدّر كننده خوشىها چيست؟ فرمودند : مرگ.
ذکر قيامت و ويژگيهاي آن، نعمات بهشتي و عذاب جهنم، هول روز قيامت و سرگرداني خلايق و فرار از يکديگر، مواقف قيامت و محاسبه اعمال و غيره مواردي هستند که بيان آنها نقش مهمي در مسير تربيت فرد داشته و باعث ميگردند غفلت فرد نسبت به جهان آخرت کمتر شده و در مسير قرب الهي حرکت کند به همين دليل است که در بسياري از مجالس مذهبي به يادآوري مرگ و قيامت پرداخته شده و تلاش ميگردد که فرد هيچگاه ياد مرگ و قيامت را فراموش نکند.

2-3-4- کارکرد فرهنگي
يکي از کارکردهاي اصلي برگزاري مجالس مذهبي کارکرد فرهنگي ميباشد که اين کارکرد در قالب مولفههاي زير تبيين گرديده است:

2-3-4-1- حفظ و استمرار هويت و فرهنگ ديني
یکی از خطرهايي که جوامع را تهديد ميکند، انقطاع فرهنگي و تاريخي آن جامعه نسبت به پيشينه خود ميباشد که به سلب هويت ميانجامد. در عصر حاضر، با گسترش روزافزون فرهنگ غربي در جوامع ما نيز، اين پديده خطرناک به چشم ميخورد. نسل جديد ما غالباً از تاريخ و فرهنگ گذشته خود از آگاهي اندکي برخوردارند. اين پديده شايع که خود عامل احساس بيريشگي و بيهويتي در نسل جوان و تضعيف خودباوري و همچنين ريشه بخشي از ناهنجاريهاست، زمينه مساعدي ميگردد براي جذب شدن به جريانهاي ناسالم و اثرگذاري عوامل مخرب بر آنان. يکي از راههاي مهم مقابله با انقطاع فرهنگي، انتقال ميراث فرهنگي گذشتگان از طريق آثار نوشتاري و ديداري به نسل جديد و گسترش آگاهي و رشد فکري دادن جامعه است. در جوامع شيعي، يکي از عوامل مهمي که در رشد آگاهي و فکري جامعه نقش برجسته دارد و آن را با گذشته و تاريخ طولانياش پيوند ميدهد، احساسات کنوني را با وقايعي که قرنها پيش روي داده گره ميزند و کارکرد مهم و پنهانش جلوگيري از انقطاع و فراموشي گذشته تاريخي است، برقراري ارتباط با اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم السلام) و تاريخ صدر اسلام با محوريت عاشورا و بزرگداشت هر ساله آن است.236
نقش مجالس مذهبي در بالا بردن سطح فکري جامعه شيعه در ابعاد گوناگون اجتماعي، فرهنگي، سياسي و اخلاقي و رفع شبهات مربوط به دين و فرهنگ بر کسي پوشيده نيست. به جرأت ميتوان گفت اين مجالس يک دانشگاه است براي عموم افراد جامعه. افراد جامعه در اين مجالس با آموزههاي دين آشنا ميشوند و دانش و بينش دينيشان افزايش مييابد. اگر اموال و پولهاي هنگفت به ترويج تعليمات اخلاقي و اجتماعي اختصاص يابد و مراکزي براي اين کار در طول سال فعاليت کند، به اندازه برگزاري اين مجالس از ثبات و کارکرد برخوردار نيستند و با استقبال گسترده روبه رو نميشود.

2-3-4-2-  تقويت و گسترش ادبيات و هنرهاي مذهبي

برگزاري مجالس مذهبي و حضور عاشقانه مستمعان در اينگونه مراسمها منجر به تقويت و گسترش ادبيات و هنرهاي مذهبي گرديده است. چرا که برگزاري چنين مراسمي نيازمند فعاليت محققين، مورخان، شعرا و اديبان ميباشد که هريک از آنها، آثار بديع و ارزندهاي را در اين زمينه پديد آوردهاند و حجم گسترده اين فعاليتها موجب شکوفائي عرصه هنر گرديده است.
از سوي ديگر شيوه ارائه مطالب جمعآوري شده الهامبخش هنرهاي مذهبي در جامعه گرديده و خلاقيتها در اين زمينه شکوفا شده است. تعزيهخواني و شبيهخواني، نمايشنامهها، تصاوير و نقاشيها از جمله هنرهائي هستند که زمينه ارائه محتواي ارائه شده را فراهم کردند.
لذا برگزاري مجالس مذهبي به عنوان فرصت و بستري جهت تبليغ كامل و فراگير دين در سطوح مختلف و در اقصي نقاط مملکت اسلامي و براي تمام طبقات اجتماعي مي‌باشد و از آنجا که برگزاري اين مجالس از ابزار فرهنگ و هنر استفاده ميکند،‌ تبليغي نافذ ميباشد كه در دل و قلب مستمع اثر مي‌گذارد. لذا اين مجالس داراي تأثيرگزاري عميق و فوقالعاده در ذهن و جان مخاطب ميباشند، تأثيري كه در ديگر رسانه‌ها ديده نمي‌شود و فرصتي استثنائي را پديد مي‌آورند.
از سوي ديگر با عنايت به احداث مکانهاي مناسب به منظور برگزاري مجالس مذهبي هنر و معماري اسلامي هم در اين عرصه زمينه بروز و ظهور يافت و مکانهاي مختلفي که با معماري اسلامي مزين گرديده بودند احداث گرديد که اين امر نشان دهنده رونق تمدن اسلامي در دورههاي تاريخي مختلف ميباشد.
بدين صورت برگزاري مراسمات مذهبي در غني ساختن فرهنگ و هنر جامعه و شکوفاسازي استعدادها، نقش مؤثري ايفا کرده است.237

 2-3-4-3- شکل گيري مراکز ديني-فرهنگي

شکلگيري مراکز ديني-فرهنگي به منظور بقا و پويايي جامعه ديني، از ديگر کارکردهاي مجالس مذهبي ميباشد، زيرا برپائي مجالس مذهبي در زمانها و مکانها و ايام خاص از شعائر مذهب به شمار آمده و از آنجا که مسلمانان پيگير برگزاري اين مجالس بودهاند، ساختارهايي متناسب با آنها شکل گرفته است تا زمينه گردهمآئي و تعظيم شعائر فراهم گردد.
مساجد، مصليها، امامزادگان، حسينيهها، مهديهها و… ابتدا، به منظور برگزاري اين مجالس شکل گرفتند، اما در ادامه ضمن حفظ کارکرد اصلي خود، کم و بيش نقش يک مرکز فرهنگي را نيز به عهده گرفتند به گونهاي که در اکثر موارد علاوه بر ايفاي نقش در برگزاري انواع مجالس به کانونهاي تأثيرگذار در عرصه فرهنگ تبديل شده و تاثيرگذاري بالائي در عرصه تربيت و رشد افراد جامعه پيدا کردند.238
با مراجعه به مکانهاي فوقالذکر در ايام و مناسبتهاي خاص از جمله ايام مذهبي مانند ايام شهادت و يا تولد ائمه همچنين ايام ملي مانند ايام پيروزي انقلاب اسلامي همچنين نوروز ميزان تأثيرگذاري و محوريت آنها مشخص ميگردد. همچنين، اين مکانها نقش مهمي در شکلگيري انقلاب اسلامي و همچنين بقاي آن داشتند و عمده حمايتهاي صورت گرفته در دوران دفاع مقدس از طريق همين مراکز انجام ميگرديد که اين امر نشان دهنده محوريت و اهميت اين مراکز در عرصه فعاليتهاي فرهنگي و اجتماعي ميباشد.
در اين ميان، کارکرد زيارتگاهها بسيار متنوع و متعدد است، به همين دليل کمي بيشتر به آن ميپردازيم: در بين کارکردهاي مختلف امامزادگان، شايد بتوان گفت، بُعد فرهنگي آن، برجستهتر است فرهنگ از جمله پديدههايي است که به شدت تحت تأثير مذاهب و آيينها و مناسک آنها قرار ميگيرد. پيدايش اين مکانهاي مذهبي در شهرها، تغييرات و تبادلات فرهنگي خاصي به وجود ميآورد. مردم شهرها و روستاها، که به امامزاده مراجعه ميکنند، به نوعي با يکديگر ارتباط برقرار ميکنند، که اين ارتباطات ميتواند به تبادلات فرهنگي منجر شود. اين افراد هر کدام ويژگيهاي فرهنگي خود را دارند و از اين طريق فرهنگ خود را منتقل ميکنند. از طرفي با مشاهده رفتارها و ويژگيهاي فرهنگي ديگران، از آنها تأثير ميپذيرند. به عنوان مثال آشنايي مردم با سرگذشت امامان معصوم علیهم السلام و ساير معارف شيعي از جمله کارکردهاي فرهنگي اين زيارتگاهها است.
.

2-3-5- کارکرد اجتماعي

منظور از کارکرد اجتماعي، استفاده از محيط مجالس مذهبي براي تقويت ارتباطات انساني مسلمانان و نهادينه کردن رابطه اخوت در ميان آنهاست. اين مجالس محلي براي شکلگيري اجتماع برادرانه و سرشار از مهر و عطوفت مسلمانان ميباشد. همياري و تعاون، نيکي و احسان، همدردي و مساوات، مشورت و نصيحت، مرابطه و هر مفهوم ديني ديگري که به گونهاي در ذيل رابطه برادرانه معنا مييابد، در اين محافل تجلي پيدا کرده و نظام ارتباطات اجتماعي تحت الشعاع قرار ميگيرد. بر همين مبنا اين مجالس به پايگاهي براي مرابطه و مراوده مومنانه تبديل ميشوند. به نظر ميرسد کارکرد اجتماعي مجالس مذهبي از طرق ذيل تحقق مييابد:

2-3-5-1- افزايش وحدت و همبستگي اجتماعي

پایان نامه
Previous Entries دانلود مقاله با موضوع امام صادق، امام زمان، نماز جمعه Next Entries دانلود تحقیق با موضوع مجالس مذهبی